Орта ғасырлардағы қазақ халықының мәдениеті

1) Орта ғасырдағы қазақ халқының мәдениеті
2) Сәулет өнері
3) Қарахан кесенесі
4) Ертедегі Тараз қаласындағы монша
5) Бабаджа.қатын
6) Ежелгі түрік альфавиті мен жазуы
7) Орта ғасырлардағы халықтардың діни түсініктері
Орта асырлардағы Қазақстан аумағын мекендеген халықтардың материалдық және руани мәдениетінен заттай және жазбаша деректер көп сақталған. Бұл деректер сол кездегі мәдениеттің қаншалықты дәрежеде дамығанын көрсетеді. Ең алдымен мұны біз жерлеу ескерткіштерінен білеміз. Мысалы, көптеген молаларда адамдар соғыс қаруларымен, аттарымен бірге жерлеген.
Орта ғасырда әйел адамдарды Тұрмыс заттарымен, ал ер адамдарды Қару- жарағымен бірге жерлеу кең тараған.
Сәулет өнері – Сәулет өнері орта ғасырлардағы түріктер дәуірінде жақсы өркендеген.Қалаларда, қоныстарда архитектуралық құрылыстар, мазарлар, мешіттер көптеп салған. Мұның барлығы археологиялық зерттеулерден белгілі болып отыр. Сәулет өнерінің кең қанат жаюы үлкен әсер етті. Діни құрылыстар салынады.
Қарахан кесенесі – Халық аңызына қарағанда Қарахан үкіметін құрушынын қабіріне тұрғызылған кесене портал – күмбезді құрылыс болып саналады. Бұл Жамбыл қаласында. ХХ ғасырдың басында кесене негізінен қайта салынған. Осының нәтижесінде оның ертедегі архитектуралық нақыш - өрнектерінің қалдықтары жойылған,сонда – ақ оның алғашқы жобасы да бұзылған. Геометриялық ою- өрнек түрлерінің бірі ретінде қабырғаларының ызылып қалануына айрықша көңіл аударуға болады.
        
        IX ғасырдың екінші жартасы – XIIII ғасырдың басындағы Қазақстан ... Орта ... ... ... ... ... ... Қарахан кесенесі
4) Ертедегі Тараз қаласындағы монша
5) Бабаджа-қатын
6) Ежелгі ... ... мен ... Орта ... халықтардың діни түсініктері
Орта асырлардағы ... ... ... ... және ... мәдениетінен заттай және жазбаша ... ... Бұл ... сол ... ... ... дәрежеде
дамығанын көрсетеді. Ең алдымен мұны біз ... ... ... ... ... адамдар соғыс қаруларымен, аттарымен бірге
жерлеген.
Орта ғасырда әйел адамдарды ... ... ал ер ... ... бірге жерлеу кең тараған.
Сәулет өнері – Сәулет өнері орта ғасырлардағы түріктер дәуірінде жақсы
өркендеген.Қалаларда, ... ... ... ... ... ... ... барлығы археологиялық зерттеулерден белгілі
болып отыр. Сәулет өнерінің кең қанат жаюы үлкен әсер етті. Діни ... ...... ... қарағанда Қарахан үкіметін құрушынын
қабіріне тұрғызылған ... ...... ... болып саналады. Бұл
Жамбыл қаласында. ХХ ғасырдың басында кесене негізінен ... ... ... оның ... ... ... - өрнектерінің
қалдықтары жойылған,сонда – ақ оның алғашқы жобасы да ... ою- ... ... бірі ... ... ... айрықша көңіл аударуға болады. Осы ескерткіштердің ертедегі ызып
қалау ісімен Б.П.Деникенің «Орта ... ... ою - ... ... ... ... болады.Ою - өрнек көркемдігі
кірпіштерді блокталған тор ... ромб етіп және ... ... ... Ызба ... өте қарапайым әрі көркемдігімен көз
тартады.Бұлай етіп қалау нақыштаудың осы ... ... ... ... ... үшбұрыш және ромб түрінде бұдан ерте ... ... Орта Азия мен ... ... кездеспейді.
Қабырғаларды торлап қалаудың осындай ертедегі үлгілерін біздің заманымызға
дейін Бұхарадағы Исмаил Саманидің кесенесі, ... баба ... ... ескерткіштер сақтап келді. Сол сияқты ... ... ... ... және ... қалау да кездеседі.
Кірпішті нақыш - өрнекпен қалау дәстүрі кейінен ... ... ... ... ... бертінгі заман
ескерткіштерінен ... ... ... ... ... қабырғалары бірыңғай кірпішпен ызып қалау
арқылы өрнектеліп, блоктар ... ... ... ... тігінен
тартқан қатары тәрізі үш бұрышты ромбылы және таңдайлап ... ... ... ғана ... Бұл әрине композицияның жинақы әрі
ұласымдылығын күшейте ... ... ... ... порталды үйдің негізгі бөлігін
қабырғаларымен жалғастырып, тұтастырады.
Сонымен кесененің ... ... ... ... ... оны архитектуралық шешімге сәйкес бөліп, архитектуралық ... ... ... синтезін жүзеге асыра білген. ... ... ... ... ... болып, олардың архитектуралық маңызын
баса көрсеткен.
Ертедегі Тараз қаласындағы ... – Бұл ... ... 1938 ... ... ... ... көлемі 25 х 25 х 4,5 ... ... ... өзара функциялық тұрғыдан жалғасқан
үйлердің кешенінен тұрады. ... ... және ... ... төбе ... көп ... ... анықтауға
мүмкіндік берді.
Қазған кезде қыштан істелген су жүргізетін құбырлар мен ... ... ... үйін әрлеуде Қазақстан архитектурасы тарихында тұңғыш рет қабырға
өрнек тәсілі ... ... ... ... ... ... көгеріс өрнек элементтерінен құралған.
Геометриялық өрнек Тасақыр заманының ою-өрнегіндегі схема бойынша
құралған; ал көгеріс өрнектер өте ... үш ... ... ... ... ... монша туралы тіпті осы тамдық деректердің өзі Х-
ХII ғасырларда ... ... ... салу ... ... жаңа тәсілдермен және көркемдеу жабдықтарымен баий
түскендігі ... ... ... ... ... Бұл жағдай
өткендегі дәуірлермен салыстырғанда едәуір прогресс болып табылады.
Бабаджа – қатын – Ертедегі ... ... ... ... табылатын
Бабаджа –қатын кесенесі өзінің архитектуралық формасы мен ... ... ... аударуға тұрады. Бұл ескерткіш археологиялық жағынан
алғанда ... ... ... ... де ... жоқ деуге
болады. Бұл Жамбыл қаласынан 18 километр жердегі Айша- бибі күмбезінің
жанында.Оның ... ... ... ... қорғауға алынған.
Бабаджа – қатын кесенесінің ... ... ... тік ... ... 25 х 25 х 4,5см ... ... 1,37 м биіктікте
арканың табанымен 8 қырға ... тром ... бар, 3,8 м ... 16
қырлы іші еңсенің қатпарлап жасалған күмбез қалауы басталады. ... ... ... ... ескерткіштерінде сирек
кездеседі. Бабаджа қатын кесенесінің сыртқы күмбезі 16 ... ... ... биіктігі 86 см қырлы призманың үстіне салынған. Мұның ... ... ... қыры ... алғы ... ... қаратылған және жазулы парапеті бар. Бұл
араб тіліндегі жазу көптеген ... өшіп ... ... әлі оқылған
жоқ.
Кесененің архитектуралық композициясы өте қарапацым және монументальді,
оның алғы ... ... ... ... тек ... ... Бұл порталдық композицияға жол ашады.
Қатпарлап жасалған ... ... ... қатын кесенесінің
конструкциясындағы екінші бір көңіл аударарлық жаңалық шатыр ... ... ... арша ... ... ... ... қатын кесенесінің конструкциясы оның салынғанына көп ғасыр өтсе де
қаз-қалпына сақталған. Мұны сол ... ... ... дәрежесінің
жоғарылығынан деп түсіндіруге болады. Өйткені ескерткіш тас іргетас үстіне
тұрғызылып, сонымен қатар тақталардан ... ... ... ... қуыстармен әсемделген.
Ежелгі түрік альфавиті мен жазуы – Ерте орта ғасырларда ... ... ... ... ... ... тілдес халықтармен қатар
Қазақстанжерінде басқа тілдік топтар да өмір ... ... ... ... ең ірісі- VIII – X ғасырларда Ертіс өңірінде қалыптасқан қимақ-
қыпшақ тобы. Сонымен ... ... ... иран ... ... ... араб
тілдес тобы өмір сүрді. VI ғасырдан бастап түркі тілдес ... ... ... Бұл ... ... ... жазуына ұқсас. Көне
түрік жазуларының ескерткіштері Монғолия жерінде табылады.
Бугут жазуымен соғды тілінде жазылған ... ... ... – X ... ... ... ... және тілі кең қолданылған. Бұл
жазу Тараз,Баласағұн,Испиджаб қалаларында тарады.Ixғасырдан ... ... ... арасында ұйғыр жазуықолдана бастады.
Ғалымдардың пікірінше, бұл жазу – ... ... ... түрі. XII
ғасырда соғды жазуына негізделіп жасалған түріктердің жаңа жазуында 38 әріп
– таңба болған.
Көне түріктердің ... ... руна ... деп ... Бұл
жазусканбинавиялық руна жазуына ұқсас. XVIII ғасырдың басында ... ... ... пен Ф.Страленберг атты ғалымдарЕнисей аңғарынан тапқан.
Ал аса бағалы тарихи ескерткіш болып ... руна ... бар ... XIX
ғасырда Солтүстік Монғолиядағы Орхон ... ... ... ... ... түркітанушы В.В.Радлов пен дат ғалымы
В.Томсон оқыған.Ол жазу Орхон – Енисей тас ... деп ... ... ... діни ...... ... көшпелі тайпалардың діни түсініктері әр түрлі болады. Ерте
ортағасырдың түріктер ... ... ... Суға ... Түрік қағандары Көк тәңірінің
желеуімен билік жүргізді.Түріктердің діни ... ... ... және ... ... ... ана киелі саналған.
Арабсаяхатшысы Әл – Макдиси өзінің Х ... ... ... ... дейді. Олардың кейбіреуі: «Тәңір дегеніміз- зеңгір көктің
атауы» ... ... ... деген- көктің өзі»,-дейді деген ІХ-ХІ
ғасырларда Қазақстанда мекендеген тайпалар арасында ... ... ... ... ... Бұл діндерге тән өлікті жерлеу
түрлі тілдес тайпалар арасында VI – ... ... діні – ... ... ақсүйектер арасында танымал болған
ерте ... дін. ... Суяб ... орнынан будда храмы, Шығыс
Қазақстан өңірінен буддалық мола табылған
Қазақстан аумағындығы осындағы осындай діндерді ислам діні ... – Х ... ... ... ... халықтар арасында ислам діні ... ... ... 162 ... орта ... Орта ... қазақ халықының мәдениеті
Орындаған : Шайзанова Бота
Тексерген :
Алматы 2007

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүние жүзі халқының өсу динамикасы28 бет
Тіл – адамдар арасындағы қатынас құралы10 бет
ТМД елдері халқына сипаттама33 бет
Қазақ халқының ұлы тарихы46 бет
Қазақстанның жылқы шаруашылығы9 бет
Қазақтың тұңғыш календарындағы ақпараттық үлгілер45 бет
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция3 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
XX ғ. 50 жж. Қазақстанның саяси-әлеуметтік жағдайы және экономикасы мен мәдениеті6 бет
«Менеджмент теориясы мен тәжірибесі» пәні бойынша тест cұрақтары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь