Құрылыс материалдарын топтастыру

Кіріспе
1. Құрылыс материалдарын топтастыру.
2. Құрылыс материалдарының қасиеттерінің құрамы мен құрылымы.
3. Материал күйінің өлшемдері
4. Құрылыс материалдарының қасиеті.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер.
Құрылыс материалдарының физикалық қасиеттеріне олардың тығыздығы кеуектілігі, ылғалдылығы, су сіңіргіштігі, аязға төзімділігі, жылу өткізгіштігі, т.б. ал механикалық қасиеттеріне олардың деформациялық (серпімділік, пластикалық) қасиеттері, беріктігі, қаттылығы, үйкелеске, ұруға және тозуға төзімділігі, т.бт жатады.
Әртүрлі өнеркәсіптік, азаматтық, т.б. құрылыстарда материалдарды белгілі орында. Фундаметте, қаңқада, қабырғада, т.б. атқаратын қызметіне сай пайдалану үшін олардың қасиеттерін жақсы білу қажет. Бұл қасиеттер құрылыс материалдарының стандарттарына (ГОСТ, ОСТ, т.б) келтірілген сан көрсеткіштермен сипатталынады да «Құрылыс нормалары мен ережелеріне (СНиП)» сәйкес қолданылады. Халықаралық айырбас, сауда жүргізу үшін әр мемлекет құрылыс материалдарын өндіргенде ИСО-ның (халықаралық стандарттарды бекітілетін мекеме) талаптарында бұлжытпай орындауы керек.
Стандарттар орыс тілінде жазылатын аттарының бас әріптерімен белгіленген: ГОСТ (государственный общесоюзный стандарт) – ол құрылыс материалдарын өндіретін кәсіпорындармен, олардың ведосостволығына байланыссыз, міндетті түрде орындалатын бүкілодақтық мемлекеттік документ, шарттар. ОСТ (отраслевой стандарт) – ол салалық (ведомостволық), РСТ – республикалық, ал СПТ (стандарт предприятия) – кәсіпорындық стандарттар. СНиП (строительные нормы и правила) дегеніміз ол құрылысты жобалау. Оны құру және құру үшін қолоданылатын материалдарды тиімді пайдалану туралы, барлық мекемелер міндетті түрде қолданатын, бүкілодақ нормативтік документтердің жинағы.
1. Ғ.Батырбаев, М.Садуақасов «Құрылыс материалдары мен бұйымдары».
2. С.Хамзин. «Құрылыс өндірісінің технологиясы.»
        
        Жоспары:
Кіріспе
1. Құрылыс материалдарын топтастыру.
2. Құрылыс материалдарының қасиеттерінің құрамы мен құрылымы.
3. Материал күйінің өлшемдері
4. Құрылыс материалдарының қасиеті.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер.
Кіріспе
Құрылыс материалдарының ... ... ... ... ылғалдылығы, су сіңіргіштігі, аязға төзімділігі, жылу
өткізгіштігі, т.б. ал ... ... ... ... ... ... ... қаттылығы, үйкелеске,
ұруға және тозуға төзімділігі, т.бт жатады.
Әртүрлі өнеркәсіптік, ... т.б. ... ... ... ... ... қабырғада, т.б. атқаратын қызметіне
сай пайдалану үшін олардың ... ... білу ... Бұл ... ... ... (ГОСТ, ОСТ, т.б) келтірілген сан
көрсеткіштермен сипатталынады да «Құрылыс нормалары мен ережелеріне (СНиП)»
сәйкес ... ... ... сауда жүргізу үшін әр мемлекет
құрылыс материалдарын ... ... ... ... мекеме) талаптарында бұлжытпай орындауы керек.
Стандарттар орыс тілінде ... ... бас ... ГОСТ (государственный общесоюзный стандарт) – ол ... ... ... олардың ведосостволығына
байланыссыз, міндетті түрде орындалатын бүкілодақтық мемлекеттік документ,
шарттар. ОСТ ... ... – ол ... ... РСТ ... ал СПТ ... ... – кәсіпорындық стандарттар.
СНиП (строительные нормы и правила) дегеніміз ол ... ... ... және құру үшін ... ... ... пайдалану туралы,
барлық мекемелер міндетті түрде қолданатын, ... ... ... ... ... топтастыру
Құрылыс материалдары өздерінің қасиеттеріне байланысты ... ... ... үшін ... Ол ... ... ... шартына сай алуан түрлі болады. ... ... үй салу үшін ... бұйымдар, конструкциялар пайдаланылады:
Фундамент, баған, арқалық, қабатаралық және төбелік жабындар, ... ... ... ... Үй құрылысында бұлардан басқа жылу – ... ... ... да ... ... пайдаланылатын орнына,
атқаратын міндетіне байланысты құрылыс материалдары екі топқа бөлінеді.
Бірінші топқа үйлерге я ... ... ... ... төқтеп бере
алатын конструкцияларда қолданылатын «конструкциялық» деп ... ... ... 1) ... тас ... 2) минералды
шикізаттарды термиялық әдіспен өңдеу ... ... ... ... шыны ситалдар, байланыстырғыш заттар, металдар; 3)
минералды байланыстырғыш заттардың ... ... ... ... құрылыс ерітінділері, автокловта өндірілетін
бұйымдар; 4) органикалық материалдар – ағаш ... ... ... ... 5) ... материалдар –
асбестцемент, бетонполимер, фибрбетон, шыныпластик.
Екінші топқа арнаулы міндет атқаратын конструкцияларда (бұйымдарда)
пайдаланылатын «арнаулы орындарда ... ... ... ... ... ... ... үйдің ішін комфортты, ал
сыртын көрнекті ету мақсатымен және ... зиян ... ... үшін ... ... 1) жылу ... ... (шыныдан істелінген мақта, ағашталшықты – плиткалар, арболит,
т.б); 2) ... ... ... ...... ағаш
жоңқалы тақталар, акмигран, фибролит); 3) тыстағыш (өңдегіш) ... ... ... ... ішін, сыртын әшекейлейтін, оларға өң
беретін мәрмәр, гранит тақталар және жасанды ...... т.б); 4) ... ... ... ... бояулар;
металл бұйымдарының бетіне тысталатын-қондырылатын заттар); 5) ... ... су, ауа ... ... ... (саңылаусыздандырғыш) материалдар (рубероид, толь, мастикалар,
герметитктер); 6) отқа төзімді ... ... ... т.б); ... төзімді материалдар (ауыр толтырғыштар-барит, металл жоңкалары, т.б
негізінде дайындалған өте ауыр бетондар);
Техникалық талап (шарт) қойылған ережелері бар бұл стандарттар ... сапа ... ... ... ... ең көп ... стандарттардың бір түрі
– ол ТУ (технические условия) – ... ... ... ... ... ... тасу, сақтау туралы шарттар қойылады және
олардың үлгілерінің немесе өздерінің сапасын сынау әдістері келтірілген.
Стандарттар бірінші цифрлар олардың нөмірін, 2-ші ... ... ... олар 5...10 жылда ғылыми және техниканың жетістіктеріне
байланысты, ... ... ... ... Стандарттық шарттары –
заңның күшіндей, сондықтан оларды бұлжытпай тиянақты, ... ... ... материалдарының қасиеттерінің
құрамы мен құрылымы
Құрылыс материалдарының қасиеттері олардың құрамы мен құрылымына
байланысты. Құрамдар ... ... және ... ... ... ... яғни химиялық элементтерден тұратын, құрамына –
қарай, оның ... ... ... ... ... ... ... техникалық қасиеттерін жорамалдауға болады. Құрылыс материалдары
ішінде кең тараған бейорганикалық байланыстырғыш заттардың және ... ... ... құрамы әдетте оксидтармен ... ... және ... ... ... ... (құралады). Мысалы, портландцемент құрамында үш кальцилі силикат –
минерал 3СаО(SiO2 (қысқаша C3S) көбейсе (45....80%), оны құм және ... ... тез ... оның беріктілігі өседі.
Фазалық құрам қатты қаңқа және ауамен, ... ... ... ... ... сумен қатты затқа (мұзға) айналуына
байланысты ... ... ... – аязға төзімділігі төмендейді,
ал жылу өткізгіштігі өседі.
Көп құрылыс материалдардың құрамы олардың бөлшектерінің (түйірлерінің)
ірілігін. Формасын ... ... ... ... Құрылым үш
дәрежеде анықталады: 1) материалдың макро-құрылымы ... ... ... мм) жәй ... көру ... 2) ... 2000 есеге дейін оптикалық микроскопта үлкейту ... және ... ... ... ішкі құрылымы ондаған мың есе үлкейтіп көрсететін
электрондық микроскота және рентген сәулесімен зерттеу арқылы.
Қатты құрылыс материалдардың макроқұрылымы конгломератты, ... ... ... ... т.б. болуы мүмкін. мұнда конгломератты (латынша
жиналған, құрылған деген сөз) құрылым әртүрлі, мысалы, құмнан малта (жұмыр)
немесе ... ... ... ... байланыстыратын заттардың
құралған құрылым-көбінесе бетондардың сан-алуан түрлеріне, ұялы ... газ және ... ... ұялы ... ал ... ... ... көп су қосу және оны күйдіргенде жанып кететін
қосындылар қосу әдістерімен жасалған ... ... ... ... ағаш ... шыны ... жасалған бұйымдарға,
қабатты құрылым қағазпластқа, текстолитке тән.
Материалдардың микроқұрылымы олардың бөлшектерінің мөлшерін, формасын,
материал көлеміндегі санын (оптикалық ... ... бір ... келетін бөлшек саны мен сипатталады)көрсетеді.
Материал түзетін заттардың ішкі құрылымы кристалл немесе ... ... ... ... ... кварцтық ішкі құрылымы осы екі түрде де
кездестіреді; кристалды түрі ... ... ол ... ... үшін ... 1 МПа ... ... ал аморфты түрінде кездесетін кварцтренел кәдімгі
температурада(200С шамасында) ешқандай қысымсыз ... ... ... сулы ... ... ... күйінің өлшемдері
Құрылыс материалдары күйінің өлшемдері ол материалдар мен бұйымдардың
физикалық ... бір ... ... ... күй ... ... және жылуфизикалық қасиеттер жатады. Материал күйінің
өлшемдері оның ... және ... ... ... осы және ... да тарауларында құрылыс материалдарының
негізгі қасиеттері, олар ... ... ... ... ... ... Д-тығыздық, н-суөткізбестік, Ғ-
аязғатөзімділік, И-және ... ... ... бойынша
анықталынатын маркасы және (салмақ), көлемі, т.б. техникалық әдебиеттерде
қалыптасып орын алған символдар арқылы белгіленеді.
Материалдардың ... мына ... ... ... ... тығыздығы, г/см3 немесе кг/м3; m- ... ... г ... кг; ... көлемі, см3/м3.
Тығыздық шын және орташа деп бөлінеді. Шын тығыздықты (Dш) ... ... ... яғни оның тек ... ... ... ... тығыздықты «заттың тығыздығы» деп те атайды. Орташа тығыздықты (D0)
анықталғанда көлемнің есебіне ... ... ... ... шын ... табу үшін оның ... ... ұнтақтап,
ішінде саңылау қалдырмай арнаулы әдіспен пикнометр арқылы анықтайды. Орташа
тығыздықты табу үшін ... ... үш ... ... де оның ... мен қосу анықтайды.
Сусымалы материалдың (құмның, жарықшақ немесе малта тастардың, т.б)
тығыздығын анықтау үшін олардың ... ... ... ... ыдысқа
стандартта көрсетілген биіктікпен толтыру (құю) арқылы табады.
Материалдардың шын ... ... ... жоғары: табиғи және
жасанды материалдікі 2....3г/см3 немесе т/м3 аралығында, қара металдардікі
7....8, ал ... пек, ... лак, ... ... ... Көп ... ... олардың шын тығыздығынан
елеулі төмен, мысалы кәдімгі (күйдірілген) кірпіштің орташа тығыздығы 1,8
ал шын тығыздығы 2,6 т/м3. тек қана ... ... ... ... битум, сұйықтардың) орташа және шын тығыздықтары бірдей (тең).
Заты бір материалдардың орташа тығыздығының көрсеткіштері, олардың
кеуектілігіне байланысты әр ... ... ... әр дәрежелі кеуектелінген
керамикалық материалдардікі 0,25....1,8; пластмассалардікі 0,015...1,2т/м3
аралықтарында.
Кеуектілік деп материал көлемінің саңлаулармен ... ... ... ... Демек, кеукетілік тығыздыққа қарама – қарсы
түсінік. Кеуектілік бірге теңелген көлемінің үлесі ... ... ... К – материалдың кеуектілігі, көлемінің үлесі немесе проценті;
Vc – саңылаулар көлемі, бірдің үлесі; Vm – ... ... ол ... Д0, Дш – ... ... және шын ... г/см3 немесе т/м3.
Материалдық көлемі – материал затының көлемінен (V3) оның саңылаулары
көлемінің (Vc) қосындысына ... ... және ... ... ... сондықтан бұл көлемді табу
үшін материал алдын-ала 1050С-та салмағы өзгермегенше кептіріледі, одан соң
тығыз ... ... ... ыдыс ішіндегі ауа сорылып
шығарылады: вакуумдағы материалға сұйық зат (су немесе ... ... ... ... ... ... шығыны материалдағы саңылаулар
көлеміне тең болады. Саңылаулар көлемін бұдан кері дәлірек анықтау қажет
болса, сынау уақ ... де ... ... ... ... арқылы
жүргізіледі.
Саңылаулардың көлемін тапқаннан соң, оны ... ... ... алу ... ... затының көлемі анықталынады,
яғни:
(2.4)
Одан әрі (2.1) формула арқылы материалдың шын тығыздығын ... ... ... материалдар уақ не ірі кеуекті деп
аталады. Уақ кеуекті материалдардың саңылаулары миллиметрдің жүзден ... ... (10-6м) ... ... ал ірі ... ... он үлесінен 1......2 миллиметрге дейін мөлшерімен сипатталады.
Кеуекті ... ... ашық және ... ... ... ... кәдімгі жағдайда – ақ толады, мысалы материал үлесін су
құйылған ыдысқа салғғанда. Сондықтан материалда ашық ... көп ... ... ... төмендейді. Керісінше, материалда жабық саңылаулар
көп ... оның ұзақ ... ... ... ... өткізбейтін
материалдар үшін оларда ашық саңылаулар көп болғаны жөн, өткені өзара
шектесе орналасқан ... ...... дыбыс энергиясы бірте-
бірте сөнеді. Саңылаулардың мөлшері ... ... ... ... ... ... ... бұл тобына материалдардың ... ... ... ... т.б. ... жатады.
Сужұтқыштық деп материалдардың сусіңіргіш қабілетін атайды. Ол
материал үлгісінің су сіңіргеннен ... ... мен ... ... ... ... құрғақ материал салмағы немесе көлемі
процент арқылы анықталынады. Үлгіні ... 200С суға ... ... су ... ... ... Кеуекті (саңылаулы) материалдар суда көп
сіңіреді.
Әдетте суды материалдардың барлық ... ... ... ... ... заты және су сіңе алмайтын өте ұсақ тесіктер бар.
Сондықтан ... ... ... оның ... ... ... ... (СЖm) және көлемдік (CЖv) сужұтқыштықтары мына
формула арқылы анықталады:
(2.5)
(2.6)
Мұнда Vк.ж. – материалдың кәдімгі ... ... ... ... m0 – ... суды ... ... салмағы (массасы), mк
– үлгінің құрғақ күйіндегі салмақ.
Суғатөзімділік. Бұл қасиет материалдардың суда ... ... ... ... ... Rc, Rк ... ... су сіңіргеннен кейінгі және
құрғақ күйіндегі беріктіктері, МПа ... суда ... ... ... нольмен
бірден аралығында болады. Табиғи және жасанды тас ... ... ... үшін ... суда ... коэффиценті 0,8 кем ... (w) ... ... оның ... формалы
үлгісін су кысымымен стандартқа сәйкес сынағанда, белгілі бір қысымға ... ... ... (Ғ) деп суға ... материал үлгісінің көп қайтара
жүргізілетін тоңазыту – ... ... ... ... ... ... анықтау үшін материал ... су ... ... – 15 ...-200Сх/ камерада 6 сағат тоңазытылады. Содан кейін
қайтадан суға салып оны 15.....200С аралығында жібітеді (жылытады). ... ... ... орнына байланысты 25....500, одан да көп
рет қайталанылады. Егер материал ... бір ... ... кейін
біртектігінің 85%-тің сақтаса, ал салмағын 5 проценттен артық жоғалтпаса,
ол аязға төзімді ... ... ... ... ... беріктілігінің
төмендеу себебі оның саңылаулары ішіндегі су тоңазығанда мұзда айналып,
көлемін 9%-ке ... ... ... ... ... Бұл қиратылу процессі материалдың бетінің қабыршақтануынан
(түлеуіне) басталып, әрі қарай оның денесі ... ... ...... ... ... материал, көп уақыт қайта-қайта созу ... ... ... ... орнына сәйкес аязға төзімділігі ... ... ... керамикалық тастар, жеңіл бетондар)
үшін 25; 35; ... жол ... ... үшін 50; 100; 200; ... ... үшін 500-ге шейін болуы қажет. Көрсетілген аяз бен
жылу алмасуларын өткенен соң материалдар беріктілігін және салмағын ... ... ... қасиеттер тобына материалдардың жылу өткізгіштік, отқа төзімділік,
т.б. қасиеттері жатады.
Жылу өткізгіштік деп материалдардың бір ... ... ... ... ... жылу ... қабілетін атайды. Тұрғын үйлерде, ... ... ... ... ... ... үшін қоршаған конструкция
ретінде қолданылатын ... ... ... ... этаждың
еденінің, соңғы (ақырғы) этаждың төбесінің, әсіресе жылу өткізбейтін (жылу
изоляциялық, ... аз ... ... жылу өткізгіштігін білу
өте қажет.
Материалдардың жылуөткізгіштігі олардың затына, саңылауларының түріне
және жылу ағымының температурасына байланысты. Кеуекті материаладарда ... ... және ... ... ... ... өте аз, 0,23 Вт/(м(r), ол жылу өткізбейді
деседе болады. ... ... ... ... ... оның
затының және ауаның жылуөткізгіштік ... ... орын ... ... ... ... ... оның жылуөткізгіштігі
төмендейді, ал тығыздығы ... ... ... оның ... ... ... ... үшін кеуекті, жеңіл материалдар
тиімді.
Материалдар дымқылданса оның жылуөткізгіштігі тез өседі, өйткені
судың жылуөткізгіштігі ауаның ... 25 рет ... ... Егер су ... ... ... онда материалдың жылуөткізгіштігі
одан да жоғарылайды., өйткені мұздың жылуөткізгіштігі 2,3 Вт/(м(0С)-қа тең,
яғни ауаның жылуөткізгіштігіне 100 есе ... ... ... (() ... ... ... ... болжауға болады. Тас материалдардың үшін проф. В.П.Некрасовтың
мына формуласы қолданылады:
(2.8)
Бұл ... ... да ... ... шамалап табу
үшін пайдануға болады. Бірақ ... ... ... ... ... болса, оны эксперемент тәжірибе ... ... ... ... ... және тығыздығына
байланысты.
Жылу ағымының тампературасы өскен сайын (мысалы, жылу өндіретін
агрегаттардың изоляцияланғанда) көп ... ... ... Мұны ... объектілерді изоляцияланғанда ескереді (есепке алады):
агрегатты оңашалайтын материалдардың (бұйымның) қалыңдығы өсіріледі немесе
жылуөткізгіштігі төмен бұйым қабылданылады (пайдаланылады).
Материал ... ... да оның ... әсерін
тигізеді. Қабат-қабат (қатпарлы) немесе талшық ... ... ... жылу ағамының талшықтардың бойына (ұзындығына)
паралель ... ... ... ... ... Мысалға
талшықтарға діннің (бағананың) ұзын осін бойлаған ағашты алайық. Егер жылу
ағымы ... ... ... яғни ... ... ... болып бағытталса, оның жылуөткізгіштігі, жылудың талшықтарға
кесе-көлденең бағытталуымен салыстырғанда, екі есе көп сәйкесінше 0,3 ... ... ... оның ... ... ... ... материалдың жылуөткізгіштігі ірі кеуектімен салыстырғанда аз,
ал қатынасты (ашық) саңылаулы материалдардың жылуөткізгіштігі, ... ... ... көп. ... саңылаулар ірі және өзара
қатынасты ... ... ... ауа қозғалып жылу таратады, яғни
конвекция құбылысы орын алады, материалдың жылуөткізгіштігі өседі.
Отқатөзімділік деп ... ұзақ ... ... ... ... және ... өгертпей сақталуын атайды. Материалдың отқа
төзімділігі оның стандарты формалы және мөлшерлі үлгісін ... ... қай ... үлгі жұмсап, оның жоғарғы ұшы шөгіп өзі
тұрған тұғырыққа ... ... ... ... температураға шыдайтын материалдарды ... ... ... ... ... ... хроммагнезиттен жасалынған
материалдар мен бұйымдар жатады. Шамют ... мен ... ... ... ... – 17000С, хроммагнезиттікі 2000
градустан кем ... Бұл ... мен ... ... ... ... шыныбалқытқыш, клинкеркүйдіргіш, т.б) ішкі Футеровкасы (астары)
ретінде пайдаланылады.
Отқа төзімділік көрсеткіші ... ... қиын ... 13500С ... ... оңай балқитын материалдар деп атайды.
Бұған деформациялық (формасын өзгерткіштік) қасиеттер ... ... ... (омырылғыштық) және беріктілік, қаттылық
үйкеліске және тозуға төзімділік қасиеттер жатады.
Құрылыс материалдары сыртқы күш ... ... ... ... аз ... ... да ... яғни диформацияланады. Бұл
деформация күш шамасына ... ... Егер күш ... бір мәннен
аспаса, деформация күштің өсуіне пропорционал артады, ал күш ... ... ... алып ... ... дене ... бастапқы қалпына
келеді (қайтады). Денелердің бұл қасиеттерін серпімділік дейді.
Шамасы айтарлықтай үлкен күш әсерінен дененің қайтымсыз, ... ... ... ... ... деп ... әсері тоқталған кезде (яғни денеге түскен күшті ... ... ... ... қалпына келуін) – серпімді
немесе қайтымды деформация, ал ... ... ... ... ... – қалдық немесе пластикалық деформация дейді.
Құрылыстар мен конструкцияларда пайдаланылатын материалдарды екі топқа
бөлуге болады: 1- ... ... ... ... пластикалық
материалдар, мысалы болат, дюралюминий, ағаш 2 - өте аз қалдық деформация
кезінде қирайтын МОРТ ... ... ... бетон, кірпіш, шыны.
Әдетте, пластикалық матреиалдар созылуға және ... ... ал морт ... ... беріктілігі жақсы, бірақ созуға
беріктілігі нашар болады. Морттыққа ірі, ал ... ұсақ ... ... ... сияқты құрылыста қолданылатын ... дат ... ... ал ... өзара атомдық күшпен
байланысып тепе-теңдік күйде болатыны физикалық курсынан ... ... ... ... күш ... ... Атомдық күш неғұрлым
үлкен болса, материал ... ... кіші ... Сыртқы күш әсерінен
атомдық күш қандай да бір қосымша ... ... Бұл ... шама ... деп ... ... элементтерінің сыртқы күш әсеріне қарсыласу
қабілетін сипаттайды.
Деформация материалдың атомдырының ара қашықтықтарының өзгеруі мен
атом ... орын ... ... ... Дене деформацияланғанда
ол (1 шамасына ... ... ... Оның ... ... деформациясы (() келесі формуламен анықталынады.
(2.9)
Мұнда (1- абсолюттік деформация. 1-дененің алғашқы сызық өлшемі (см,
мм).
Тәжірибелердіңғ көрсетуіне қарағанда ... ... ... ... болатын деформация (() кернеуге (() тура пропорционал,
яғни:
(2.10)
Бұл ... ... Гук ... күш ... ... ... да
сондай. Әр материал әр күште әр түрлі ұзарады. Формуладағы ... ...... ... яғни оның деформацияға
қарсыласу қабілетін сипаттайтын коэффициент; өлшем ... – МПа ... ол ... ... анықталынады:
(2.11)
Мұндағы кернеу шамасы келесі формуламен есептелінеді:
(2.12)
Мұндағы р-бұйымға түскен сыртқы күш, кгс; ... күш ... ... ... ... ... см2.
Пластикалық материалдар қалдық деформациясын тудыратын кернеудің ең аз
шамасы аққыштық шегі ((а.ш) деп аталып, келесі ... ... ра.ш. – ... ... онда ... ... ... сыртқы күш,
кгс.
Кернеу шамасы аққыштық шөгіне тең болғанда материал пластикалық
(қалдық) деформацияға ұшырайды.
Беріктік деп ... ... оның жеке ... ... ... су, қар т.б. әсерінен туған ішкі ... ... ... ... яғни ... дегеніміз материалдың оған
түскен сыртқы қирату күштеріне кедергі көрсетуі.
Конструкциялардағы құрылыс материалдар өздеріне түскен әр ... ... ... ... сығылу, созылу, иілу және ығысу кернеулеріне ... ... ... ... мен ... ... әсерінде болады.табиғи
тастар, бетондар, кірпіш т.б. морт материалдар сығу күштеріне ... ... ... ал ... күшіне нашар кедергі көрсетеді. Бұлар созғанда, сығу
мен салыстырғанда 10-15 рет ... ... ... ... Сондықтан
мұндай материалдарды сығылатын құрылыс конструкцияларында қолдану ... ... ... ... болат, ағаш т.б. сығу және созу
күштеріне бірдей жақсы кедергі келтіреді.
Материалды сыққанда немесе ... ... ... кернеулер (2.12)
формула арқылы анықталады. Материалдың беріктігі (R) оған ... ... ... ... қимасы ауданына бөлу арқылы табылады, яғни:
(2.14)
Бұл көрсетілген беріктікті материалдың беріктік шегі немесе уақытша
қарсыласу шегі деп те ... ал Рк – ... ... сай ... ... күш (ол ... ... күштен (р) айыру үшін «к» ... ... оның ... қай ... ... ... байланысты Rсығ, Rсоз, Rию, Rығу деп белгілейді. Материалдың
беріктік шегін табу үшін оның үлгісін ... ... ... ... ... ... емес болғандықтан оның
беріктік шегін бірнеше (әдетте үштен кем емес) ... ... ... шыққан орташа көрсеткішке теңестіріледі. Үлгілердің ... ... ... ... ... ... яғни ... табылған
беріктік көрсеткіштері өзгереді.
Үлгілердің беріктілік ... ... ... күштердің түсу
жылдамдығына да байланысты. Егер күш ... ... кері ... ... онда сынның қорытындысы, яғни үлгінің беріктілігі жоғары
болады, өйткені мұның салдарынан ... ... ... пластикалық
деформалар күш түсуінің жылдамдығына сәйкес тез есе ... ... ... ... ... ... ... олардың формасы, өлшемдері, сығылатын табан бетінің сипаттамасы және
оларға күш түсуінің ... әр түрі ... ... ... көрсетілген талаптарға сәйкес болуын баяндайды.
Беріктігіне байланысты материалдар маркаларға бөлінеді. ... ... ... ... маркаларға бөлінеді. Беріктік арқылы
белгіленген марка материалдар қасиеттерінің ең маңыздысы. Нормативтерде
марка кгс/см2 өлшемінде ... ... ... ... 500; 550; 600. ... ... ... материалдардың конструкциялық
сапасы жақсарады.
Беріктігі (R) жоғары, ал орташа тығыздығы (D0) төмен ... ... ... ... дейді. Олар конструкциялық сапа
коэффтенті (к.с.к.) деген түсінік арқылы сипатталады:
к.с.к. =R/D0
Қаттылық деп ... ... ... кері ... ... батырғанда
туатын жергілікті пластикалық деформацияға кедергі көрсету қасиетін атайды.
Тастардың, минералдардың қаттылығы Моос ... деп ... 10 ... ... ... әр келесі минерал ұшқыр қырымен өткен ... онда із ... ... ... ... мен ... ... келтірілген 10 ... ... ... бетонның т.б. бұларға ұқсас ... ... ... шіріктері немесе конус я пирамида түрінде істелінген
қатты ұшты батыру ... ... ... ... сынаудың соң
төменгі формула арқылы материалдың қаттылық саны (НВ) ... ... ... күш, кгс: ... ... ... ауданы, см2.
Үйкеліске төзімділік – материалдың алғашқы ... ... (г) ... тап ... ... ... (см2)шаққандағы мөлшерінен
бағаланады да, мына формуламен есептелінеді:
(2.17)
Мұндағы т1, т2 – материалдың ... ... және ... салмағы; S-үлгінің сыналған бетінің ауданы.
Материалдың үйкеліске кедергі стандартталған ... ... ... тұратын дөңгелек және түрпілі (уатқыш, қатты) заттардың
(кварцті құм немесе ... ... ... Бұл ... ... еденде, басқыштарда қолданулуы үшін маңызы зор.
Осындай ... көп ... ... ... ... ... ... 0,06....0,12; граниттікі –
0,1...0,5; еденге төсейтін керамикалық ... ...... ...... төзімділік деп материалдардың үйкеліспен ұрудың ... ... ... ... ... көрсеткіш қасиетін атайды.
Материалдардың тозуын болат шаралары бар ... ... ... сынайды. Тозу көрсеткіші материалдың сынға түскеннен ... ... ... ... % ... сипатталады.
Осы 2-тарауда материалдармен бұйымдардың негізгі ... ... ... ... тек ... тән ... мысалы
байланыстырғыш заттардың ұнтақтылық дәрежесі, цемент, гипс және құрылыс
ерітінділерінің ... ... ... ... ... ... олардың қоршаған ортада төзімділігін баяндайтын химиялық,
физика-химиялық қасиеттері сол материалдарға арналған тарауларда қаралады.
Қорытынды
Құрылыс материалдары мен ... ... ... ... механикалық, химиялық қасиеттерінің материалға тигізетін
әсерінен ... ... ... ... бірі – ұзақ ... – деп ... бұйымның, конструкцияның құрылыс
орнында сапасын ... ... ... ... уақытқа дейін
күрделі жөндеусіз қызмет ету қабілетін атайды. Нормалар ... ... ... үшін ... ... ... ... ережесіне (режиміне) байланысты ұзақуақыттылықтың үш
дәрежесі бекітілген: 100; 50 және 25 ... кем ... ... қасиеті оны пайдалану жағдайына ... ... жөн. ... ... күрделі сынауды лабораториялық
жағдайда дәлме-дәлжүргізу қиын және көп уақыт ... ... ... ... оны ... ... жақын жағдайда немесе пайдалану
режимінде көп уақыт сыналады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... жылы суық ... алмасып, бірінен
соң бірі әсерін тигізетін «ауа ... ... деп ... сынағышта,
ал жабындық және тыстаулық материалдардың ұзақуақыттылығы олардың үлгілерін
ғимараттардың төбесіне қойып, «төбеде сынау» әдісі арқылы ... ... ... күш ... ... ... мен
формаларын аз шамаға болса да ... яғни ... ... күш шамасына тікелей тәуелді.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Ғ.Батырбаев, М.Садуақасов «Құрылыс материалдары мен бұйымдары».
2. С.Хамзин. «Құрылыс өндірісінің технологиясы.»

Пән: Құрылыс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құрылыс материалдарының қасиеттерін стандарттау5 бет
Даярлық топта математиканы дамыта оқытудағы сабақтастық мәселелері28 бет
Кіші топтағы балалардың математикалық түсініктерін қалыптастыру31 бет
Қазақ тіліндегі коммуникативтік фразеологизмдердің мәнмәтіндік негізі6 бет
Сотталғандарды тәрбиелеу мен түзеудегі қолданылатын негізгі тәсілдер16 бет
Статистикалық мәліметтерді жинақтау9 бет
Статистикалық мәліметтерді жинақтау және топтастыру туралы3 бет
Қонақ үй қызметінің жетілдірілуі, негізгі бағыттары17 бет
Әлеуметтік-экономикалық болжау есептеріндегі кластерлік талдау көпөлшемді топтастырудағы кластерлік талдаудың орны27 бет
Істерді жасақтау мен құжаттарды топтастырудың жалпы ережесі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь