ҚР банк жүйесі элементтерінің функциялары. Даму жолдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І.тарау. Банк жүйесінің даму тарихы мен ұйымдастырылуы ... .. 5
1.1. Банк жүйесінің даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Банк жүйесі және оның элементтеріне сипаттама ... ... 13

ІІ.тарау. ҚР банк жүйесі элементтерінің функциялары ... ... ... ... 19
2.1. ҚР Ұлттық банктің қызметтері мен операциялары ... 19
2.2. ҚР Ұлттық банктің ақша.несие саясаты ... ... ... ... ... . 21
2.3. ҚР коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

ІІІ.тарау. ҚР банк жүйесінің даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
3.1. ҚР банк жүйесінің даму перспективалары ... ... ... ... ... 31
3.2. ҚР банк жүйесін дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... . 33

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
Көптеген авторлардың пікірлеріне қарағанда “жүйе” деп бірнеше бөлшектерден құралатын тұтас, яғни, сол зерттелетін объектінің бөлшектерінің жиынтығы. Солай болса банк жүйесі де соны құрайтын элементтердің жиынтығы.
Банк жүйесі деген сөздің өзінен, оның басты элементі, негізінде ақшаға байланысты операцияларды жүргізетін, әртүрлі банктер болып табылатынын түсінуге болады.
Жалпы банк туралы да түрлі-түрлі пікірлер бар. Кейбір мамандар банкті кәсіпорын, мекеме, екіншілері– экономикалық басқару орны, үшіншілері – делдалдық ұйым, төртіншілері –несиелік кәсіпорны деп сипаттайды. Ал, күнделікті тұрмыста банкті ақша қоймасы деп түсінеді. Бірақ осы келтірілген пікірлердің бәрі де банктің не істейтіндігін, оның қандай операциялар жүргізетіндігін ғана анықтайды. Негізінде, банктің мазмұнын түсіну үшін, алдымен оның халық шаруашылығының басқа бөлімшелерінен елеулі оқшауланушылығын көрсететін қандай қасиеттері бар деген сауалға жауап беру керек. Міне, осындай сұрақтарға курстық жұмысым жауап береді деп ойлаймын.
Менің курстық жұмысымның негізгі мақсаты банк жүйесінің қалыптасуы мен болашақтағы дамуын ғылыми-теориялық негіздеу, банк жүйесінің элементі – банктің мазмұнын, операцияларын түсіндіріп, олардың халықаралық стандарттарға сай болуын тұжырымдау.
“Жаңаның бәрі естен шығып қалған ескілер” (Все новое – забытое старое) дегендей, Қазақстан Республикасындағы банк жүйесінің қазіргі жағдайы мен даму перспективаларын айтып кетер алдында, оның қалыптасу тарихын, банк жүйесінің маңызды деген реформаларын ұмытпауымыз керек.
Ал, жалпы неге осы тақырыпты қарастырдым деген сұраққа жауап беретін болсам, себебі, халқымыздың өсіп өркендеуіне, экономиканың дамуына тигізетін пайдасы зор болатын тек банк жүйесі. Мен осы саланың келешек маманы ретінде банк жүйесінің қазіргі даму проблемалары мен тенденциялары арқылы оның тиімділігін көрсетуді мақсат етемін. Бұл саланың маңыздылығы отандық және әлемдік экономиканың тәжірибесі көрсеткендей, нарықтық экономикаға өту жағдайында банк жүйесіне көмек көрсету тұрақтандырылған экономикалық өсуге жетуге елеулі нәтижелер береді. Егер банк жүйесі одан әрі дамитын болса, онда елдегі қаржы нарығы, сонымен қатар, Ұлттық банктің өз саясатын толығымен және тұрақты қалыпта жүзеге асыруына мүмкіндіктер береді.
2000 жылдан бері банк жүйесінің дамуының жылдамдығы өте жоғары. Оны жұмыста көрсетіліп кеткен ҚР Ұлттық банкінің нақты мәліметтерінен көруге болады.
• Заңдар
1. ҚР банктер және банктік қызмет туралы – Алм., Дәнекер, 2006 ж., 72 бет.
2. ҚР Ұлттық банкі туралы.

• Оқулықтар
3. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер және валюта қатынастары- Алм., Экономика, 2006 ж.
4. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер – Алм., Экономика, 2005 ж.
5. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциясы – Алм., Қазақ университеті, 2005 ж.
6. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие –Алм., ИздатМаркет, 2004 ж.
7. Лаврушин О.И. Банковское дело – Москва, Финансы и статистика, 2001 г.
8. Саниев Ақша, несие, банктер – Алм., 1998 ж.

• Журналдар
9. Основные направления ДКП Нац. Банка на 2003-05 годы // Банки Казахстана – Алм., N 1, 2006 г., с. 9-14
10. Перспективы развития банковской системы РК // Банки Казахстана – Алм., N 4, 2006 г., с-13
11. О развитии банковской системы РК // Банки Казахстана – Алм., N5, 2006 г., с-21.
12. О современных тенденциях в развитии банковской системы Германии и возможном их влиянии на банковскую сферу РК // Банки Казахстана – Алм., N11, 2006 г., с-9.
13. Основные социально-экономические плказатели // Банки Казахстана – Алм., N 9, 2006 ж., с-45.

14. ҚҰБ статистикалық бюллетені - N6(103), 2006, маусым.
        
        Жоспар
Кіріспе ………………………………………………………………………… 3
І-тарау. Банк жүйесінің даму тарихы мен ұйымдастырылуы …… 5
1. Банк жүйесінің даму ... ... 5
2. Банк ... және оның ... ... ……. ... ҚР банк ... элементтерінің функциялары ……………. 19
1. ҚР Ұлттық банктің қызметтері мен операциялары … 19
2. ҚР ... ... ... ... ………………… 21
3. ҚР коммерциялық банктердің қызметтері мен ... ҚР банк ... даму ... ... ... ҚР банк ... даму перспективалары ……………….. 31
3.2. ҚР банк жүйесін дамыту ... ... ... ... әдебиеттер ………………………………………… 38
Кіріспе
Көптеген авторлардың пікірлеріне ... ... деп ... құралатын тұтас, яғни, сол ... ... ... ... ... банк жүйесі де соны құрайтын
элементтердің жиынтығы.
Банк жүйесі деген ... ... оның ... ... ... ... операцияларды жүргізетін, әртүрлі банктер болып табылатынын
түсінуге болады.
Жалпы банк ... да ... ... бар. ... мамандар банкті
кәсіпорын, мекеме, екіншілері– экономикалық басқару орны, ... ... ... ... ... ... деп сипаттайды. Ал,
күнделікті тұрмыста банкті ақша қоймасы деп түсінеді. Бірақ осы келтірілген
пікірлердің бәрі де ... не ... оның ... ... ғана ... ... ... мазмұнын түсіну үшін,
алдымен оның ... ... ... бөлімшелерінен елеулі
оқшауланушылығын ... ... ... бар ... сауалға жауап беру
керек. Міне, осындай сұрақтарға курстық жұмысым жауап береді деп ойлаймын.
Менің курстық жұмысымның негізгі ... банк ... ... ... ... ... ... банк жүйесінің элементі –
банктің мазмұнын, ... ... ... ... сай болуын тұжырымдау.
“Жаңаның бәрі естен шығып қалған ескілер” (Все новое – забытое старое)
дегендей, Қазақстан Республикасындағы банк ... ... ... ... ... ... ... алдында, оның қалыптасу тарихын, банк
жүйесінің маңызды деген реформаларын ұмытпауымыз керек.
Ал, жалпы неге осы тақырыпты қарастырдым ... ... ... ... себебі, халқымыздың өсіп ... ... ... ... зор ... тек банк жүйесі. Мен осы саланың келешек
маманы ретінде банк жүйесінің ... даму ... мен ... оның ... ... мақсат етемін. Бұл саланың ... және ... ... ... ... ... өту ... банк жүйесіне көмек көрсету тұрақтандырылған
экономикалық өсуге жетуге елеулі нәтижелер береді. Егер банк ... ... ... ... онда елдегі қаржы нарығы, сонымен қатар, Ұлттық банктің
өз саясатын толығымен және тұрақты қалыпта ... ... ... ... бері банк ... ... ... өте жоғары. Оны
жұмыста көрсетіліп кеткен ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... бар ... ... бар” дегендей, банк жүйесін
мемлекеттік қолдау әлі де болса жеткіліксіз ... ... тұр. Бұл ... ... ... қалуда. Сондықтан, бұл кемшіліктерді жою үшін
ҚР банк жүйесінде жаңа ... жаңа ... ... асуы тиіс ... Банк ... даму ... мен ұйымдастырылуы
1.1. Қазақстандағы банк жүйесінің даму тарихы
Кеңес үкіметі кезінде Қазақстанның өзінің банктік жүйесі болған жоқ,
себебі республика аумағында ... ... ... ... мен ... ... ... Осыған байланысты банктік жүйенің
тарихы КСРО мен ... ... ... ... ... ... келді.
Патшалық Ресейдің банктік жүйесіне: Мемлекеттік банк, акционерлік ... ... ... несие банктері мен басқа да несиелік мекемелер
кірді.
Ресейдің Мемлекеттік банкі (өз қызметін 1860 жылы ... ... ... ... ... ... ... Ол айналымға қағаз ақша
шығарудың монополиялық құқығына ие болды. Сөйтіп, 1914 жылы ... ... бұл іске ... ... коммерциялық банктердің
салымдары мен ағымдағы шоттардың жартысынан көбін және есептік-қарыздық
операциялардың 1/3 ... ... ... Басқа елдердің орталық
эмиссиондық банктеріне қарағанда, Ресейдің Мемлекеттік ... тек ... ... сонымен бірге, өнеркәсіпті, сауданы, қор жинаушыларды да
несиелендірді. 1914 ... ... ол 10 ... 124 ... ... қазынашылықтың 791 тіркелген кассасына иелік етті.
Акционерлік коммерциялық банктер (47 банк 743 ... ... ... ... ... ие ... 1914 жылы шоғырланудың ең
жоғарғы дәрежесіне ... және ұсақ ... ... ... үшін мынадай ұсақ несиелік
мекемелер қызмет атқарды: өзара несие беру қоғамы (11081), қалалық қоғамдық
банктер ... ... ...... ... жер ... мен
мемлекеттік жер банкі, 10 акционерлік жер банктері, 36 қалалық несиелік
банктер мен ипотекалық ... ... да ... ... ... ішінен, әсіресе, деревнялардағы дәулетті
адамдарға қызмет көрсететін ... ... ... танылды. Ол қарыз-
жинақ кассалары мен несиелік серіктестіктерден тұрды. )
Кеңес үкіметінің алғашқы ... ... ... ... және жеке, мемлекеттік-капиталистік, соның ішінде
шетел капиталының ... де ... емес ... ... 1922 жылы ... мен ... өнеркәсіпті жандандыру
мақсатын көздеген несиелік және қарыздық-жинақ серіктестіктері мен ... ... ... 1924 жылы ауыл ... ... қабылдау, қарыз беру мен есеп ... ... ... ... жүргізу рұқсат етілді. 1926 жылы 1 сәуір қарсаңында
КСРО-да 16185 серіктестіктер құрылған еді, бұлардың ішінде 2426 – ... ... ... ... 12424 – ауыл шаруашылық серіктестіктері
болды.
1922 жылдан бері ... ... ... үшін ... ... ... бірге Оңтүстік-Шығыс мемлекеттік-капиталистік
акционерлік банк және шетел капиталының қатысуымен Ресейлік коммерциялық
банк құрылды.
Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру несиелік ... ... ... ... жылы ... Жеке ... сауда және өнеркәсіп саласынан ығыстыру
өзара несиелендіру қоғамы қызметінің оралуына әкеп ... ... ... ... ... ... банктерге: Промбанк, Цекомбанк,
Всекомбанк, Орталық ауылшаруашылық банк жне 1922-25 жж. құрылған басқа да
банктерге көшеді.
КСРО-да 1930-32 жж. ... ... ... ... ... ... банктер ұйымдастырылды. Капитал ... және ... ... 4 арнайы банктер құрылды.
Өнеркәсіп және электр шаруашылығының несиелендіру банкі - өнеркәсіп
және электр шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ... Ол 1959 жылы КСРО Құрылыс банкі болып ... жер ... ... банкі (КСРО Ауыл шаруашылық
банкі) көптеген несиелік серіктестіктер мен ... ауыл ... ... (1959 ж. оның ... КСРО Мембанкі мен Құрылысбанк
арасында үлестірілді) ұйымдастырылған.
Кооперация құрылысын күрделі ... ... ... ... ... банк ... (1939 ж. ... өз жұмысын
тоқтатты, ал оның активтері мен ... 1959 ж. ... КСРО ... ... ... және ... үй құрылысын қаржыландыру банкі (Цекомбанк)
1959 ж. таратылды да оның қызметтері КСРО Құрылыс банк пен Мембанк ... ... ... ... ... ... ... республикалық мекемелері ұйымдастырылатын. Бұның ... ... ... ... ... ... билік органдарына
бағынуы, қандай да бір жергілікті ережелердің бекітілуіне жол ... ... ... ... ... ақша айналымын
шоғырландыру қағидасы ... ... ... ... әрбір кәсіпорын, ұйым
немесе мекеме тек бір банкте ғана есеп айырысу немесе ағымды шот ... Осы ... олар өз ... ... ... ... және қолма-қол
ақшалар алды, ол арқылы барлық қолма-қол емес есеп-айырысу операцияларын
жүргізді.
КСРО-да ... ... 1987-88 жж. ... ... ... мен КСРО ... ... (Стройбанк) құру негізінде: Өнеркәсіп
құрылыс банкі, Агроөнеркәсіп ... және ... ... ... ... кассалары жүйесінің негізінде: Жинақ банкі, ал ... ... ... ... ... КСРО ... кәсіпорындар мен
ұйымдарға кассалық және несиелік-есеп айырысу қызмет көрсетуін тоқтатты. Ол
елдің Орталық банкі деп жарияланды.
КСРО ... ... ... ... ... ... тиімділігі, сондай-ақ өнеркәсіп, құрылыс, көлік пен
байланыстағы, КСРО ... ... есеп ... ... міндеттер
жүктеледі. Банк - ... осы ... ... ... есеп ... қарыздық және басқа да шоттарын жүргізді.
Осындай кешенді несиелік есеп ... ... ... ... – КСРО ... банкі; әлеуметтік аямен
және сауда саласының кәсіпорындары мен ұйымдарына – КСРО ... ... ... ... ... – КСРО ... банкі көрсетті. КСРО Сыртқы
экономбанкі экспорттық-импорттық операциялар бойынша есеп айырысуларды
ұйымдастыру мен жүргізуді ... ... ... ... ... принцип
бойынша құрылды. Одақтас республикаларда ... ... ... ... ... ... ... аудандар немесе
қала деңгейінде өз мекемелері болды. Олар алғашында мына принцип бойынша
құрылды: ауданда ... ... ... онда мамандандырылған
банктердің, осы ауданда бір мекемесі құрылды. Тек КСРО Жинақ ... ... ... оның ... әр ... ... және совхозда
болды. Мамандандырылған банктердің төменгі буыны (Жинақ банкінен басқалары)
өзінің мамандануына қарамастан, ауданның ... ... ... ... банктердің мамандануы тек басқару деңгейінде ғана
көрінді, ал төменгі мекемелері ... ... ... ... ... яғни барлық саланың кәсіпорындарына қызмет көрсетулеріне
тура келді.
Олар ... саны ... 4 ... жоспарға ие болды.
Көрсетілген банктердің салаларға ... ... ... ... ... бұл өз алдына ең алдымен несиелік ... ... ... ... тудырды. Бұл қаражаттардың өзара
аймақаралық есеп айырысу жүйесі арқылы банктен ... ... ... ... түсті. Әрбір банк өз ресурстары шеңберінде жұмыс істеу
үшін КСРО Мембанкінде ашылатын корреспонденттік шоттар бойынша банкаралық
есеп ... көшу ... ... ... ... коммерциялық банктер ... ... ... ... әр банк ... бір ... ... ауыл шаруашылық, сыртқы сауда) монополияға ие ... өз ... ... несиелендіріп отырды, көбіне осы
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... Осы ... активтерінде залалды мемлекеттік
кәсіпорындардың уақыты өткен саласыз қарыздардың мөлшері басымырақ болады.
Осы жағдайдан ... бір жолы ... ... жүргізу, яғни
банк жүйесін батыстағы үлгідегідей екі деңгейлі жүйеге көшуін жүзеге асыру
болып табылады.
Өз тәуелсіздігін алғаннан ... 1990 ... ... ... ... ... ... жауап беретін меншікті банктік
жүйесін құруға ... 1991 ж. ... ... ... ... болып табылатын, “Қазақ КСР-дағы банктер және ... ... Заң ... ... Мемлекеттік банк облыстық
басқармалары мен ... бар ҚР ... ... ... ... ... ... акционерлік-коммерциялық Тұран ... - ҚР ... ... Республикалық
Жинақ банкі - ҚР акционерлік-коммерциялық Жинақ ... ... 1993 ж. ... ... банктер болып өзгерді, ал Жинақ банкі ҚР Халықтық банк
деген атқа ие болды.
ҚР банктік жүйені ... ... ... ... пікірінше, қысқа мерзімді мәселелер категориясының бар
болуымен ... және ... өз ... макроэкономикалық
реформасын жүргізуде кедергі етуі мүмкін деп санайды. 1-ші категорияға
орталықтандырылған экономикадан мұра боп ... ... ... мен ... ... ... жүйесінің ескі тәжірибесінің келісілген
қаржылық ресурстарды ... ... ... 2-ші ... ... қарыздары мен мемлекеттік зиянды кәсіпорындарын
жатқызады. Тағы да, бұрынғы жүйе мекемелер мен кәсіпорындар ... ... мен есеп ... дұрыс жүргізе алмады.
1992-93 жж. – рубль аймағында бола отырып, ҚР Ұлттық банкінің орталық
банктің бірқатар қызметтерін ... ... ... ... ... ... түрде қалыптасуы және дамуы, ұлттық
нормативтік базаның қалыптасуының бастапқы ... ... ... 1992 ... сомасы ЖҰӨ-ң 11,3%-ын құрады. І-тоқсанда Ұлттық банктің ... ... ... ... – 6,7 %, ... % ... ... ... ... осы ... ... яғни айналысқа Ұлттық
валютаның енгізілуіне байланысты Ұлттық банктің ... ... ... ... ... алу, ... пен банктермен қарым-қатынас
орнатудың классикалық қағидаларын енгізу, банктердің қызметін ... ... ... ... Осы жылы ... банктен 7,5 млрд теңге
сомасында орталықтандырылған несие берілді, 5,6 млрд ... - ... ... ... валютаның енгізілу сәтінен бастап, 1995 жылға дейін
Орталық банктің ... ... жүйе ... ... ... нормативтік
құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлерімен тәжірибесі
жоқ Ұлттық банк дербес түрде ... ... ... ... ... Осы ... 15 ... айында ҚР Президентінің қаулысымен
бекітілген, банктік жүйені реформалаудың бірінші бағдарламасы жасалынды.
Бағдарлама 1995 ж-ң ... ... ... жүзеге асырылған жағдайда
келесілерге қол жеткізу мүмкіндігі бол жанған:
- Ұлттық ... ... ... ... тән валюталық, ақшалай-
несиелік реттеулердің барлық құралдар жиынтығын енгізуді ... ... Бұл өз ... Ұлттық банкке белгіленген негізгі
міндеттерді орындауға мүмкіндік береді.
- Экономикалық ынталандыруды дұрыс қолдану, ... ... ... банк ... ... ... ... барлық
коммерциялық банктер қызметінің сапасын жақсартуды ... ... ... ... ... халықаралық стандартқа
жақын банктерді қалыптастыру.
- Банкаралық несиелік, валюталық нарықтарды ... ... ... қалыптасатын пайыздық мөлшермелер мен айырбас
бағамы ... қол ... ал ... банк оларға тек өзінің
тікелей, жанама реттеу құралдарымен ғана ықпал етеді.
- Республикалық бюджет ... ... банк ... ... бас ... оның ... ... қаржылық нарықтарда
инфляциялық емес әдістер арқылы қаржыландыруға көшу.
- Шаруашылық жүргізуші субьектілер арасында ... ... ... жүзеге асыру мақсатында еліміздің төлем жүйесінің
сапалы қызмет ететін жаңа деңгейіне қол ... ұзақ ... ... ... дамыту.
- Орта, ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... қалау.
1995 ж. қаңтар айынан бастап директивті несиелер беру тоқтатылды.
Ұлттық банк экономиканы емес, екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... 3 ай ... берілсе, кейін операциялардың
барлық ауыртпалығы мемлекеттік бағалы ... ... ... ... Тағы ... ... дамыды. Қыркүйек айынан бастап ломбардтық
несиелеу жүйесі ... ... ... ... тежеу мақсатында,
жылдың әр кезеңінде Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... стерилизациялап отырды.
Инфляция қарқыны қаңтарда 8,9 % -дан ... ... ... ... ... мөлшерлемесі біртіндеп 210-нан
45%-ға төмендеді. Тағы да көптеген жетістіктерге қол жеткізілді.
Ал, 1996-98 жж. банктік реформалар ... ... ҚР банк ... ... ... ... жүргізудің басты мақсаты - ҚР ұлттық ... ... ... әрі ... арттыру, экономиканы қаржыландыру мүмкіндігін
кеңейту үшін екінші деңгейдегі банктердің ... ... үшін ... банк мына міндеттерді шешуге күш жұмсайды:
- ақша-несиелік реттеу әдістері, құралдарын жетілдіру;
- елдің қаржы нарығына Ұлттық банктің ... ... ... ақша
айналымында әкімшілік басқаруды күшейту;
- валюталық реттеуді дамыту, алтын валюта резервін басқару;
- банктік қадағалау ... банк ... ... ... ... бухгалтерлік есепті, банк жүйесін реформалауды аяқтау;
- Ұлттық банктің халықаралық қаржы ұйымдарына қатысуы;
- Ұлттық банктің құрылымын жетілдіріп, кадр, техникалық әл-ауқатын нығайту;
- ... ... банк ... ... ... ... ... банк пен Қаржы министрлігі ... ... ... жаңа ... ... сәйкес, 1998 ж. бастап, Қаржы
министрлігі бюджет тапшылығын өз ... ... ... алғандықтан,
Ұлттық банк оған тікелей несие беруін тоқтатты.
Алтын-валюта резервін басқаруда Ұлттық банк екі портфелді құру қажет
деп таныды: 1.стратегиялық ... ... ... орта ... ... жыл), ұзақ ... (3 ж.-10ж.) міндеттемелерінен ... ... ... портфелі валюталық бағамды реттеу саясатын жүргізу,
қысқа ... ... жабу үшін ... портфельдің негізгі құралдарына: мемлекеттік бағалы қағаздар
нарығының құралдары, орта, ұзақ мерзімді депозиттер, капиталдар ... ... ... ... ... реформалау – нарықтық экономика
талаптарына жауап ... ... ... ... ... ... тәжірибесіне енгізу мүмкіндік беретін шаралар
кешенін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... банк бойынша:
1996 ж. қосымша, бас бухгалтерия бойынша нұсқаулық материалдар дайындап,
оларды баспадан ... 1997 ж. ... ... ... жаңа шоттар
жоспары, нұсқаулық материалдарға өзгеріс енгізу, халықаралық аудит жүргізу.
1998 ж. қосымша есеп бойынша бағдарламалық ... ... жаңа ... Ұлттық банктің бюджетін жоспарлау әдісін жасау.
- Екінші деңгейдегі банктер бойынша:
1996 ж. он банк ... жаңа ... ... енгізіп, ай сайын осы жоспарға
сәйкес жиынтық балансын алу. 1997 ж. банктерде ... ... ... 3-ші ... ... жинақ есебін құру шаралары жүзеге
асты.
Сонымен қатар, бұл банктік реформаның басты нәтижесі – бұл ... ... ... қалу ... ... ... ұжымдық
сақтандыру қоры құрылды (57-бап). Ол қор 1997 ж. орнына, 1999 ж. ... өз ... 2000 ж. ... ... Банк ... және оның ... ... банк туралы түрлі-түрлі пікірлер бар. Кейбір мамандар банкті
кәсіпорын, ... ... ... ... ... үшіншілері –
делдалдық ұйым, ... ... ... деп ... Ал,
күнделікті тұрмыста банкті ақша қоймасы деп түсінеді. Бірақ осы келтірілген
пікірлердің бәрі де банктің не ... оның ... ... ғана ... ... банктің мазмұнын түсіну үшін,
алдымен оның ... ... ... ... елеулі
оқшауланушылығын көрсететін қандай қасиеттері бар деген сауалға ... ... ... ... ... және банк ... атқаратын
қызметтерін жан-жақты талдау негізінде, осы ... ... ... Академигі О.И. Лаврушин банк жөнінде былай деп ... ... ... және қолма-қол немесе қолма-қол ақшасыз, есеп айырысу
операцияларының жиынтығын бір орталыққа ... ақша ... ... ... басқа материалдық өндірістің өнімдерінен өзгеше өнім
шығаратын ... ... Ол тек ... ... ... тауар – ақша және
есеп айырысудың құралдарын шығарады”.
Қорытындылай келіп О.И.Лаврушин: 2“Сонымен, банк – ... ... ... ... және ... ақшасыз нысанда жүзеге
асырылатын төлем айналымының реттеушісі” - ... ... ...... және коммерциялық банктер
болып бөлінеді. ... ... ... және оны ... ... ... бар, елдің Орталық банкі эмиссиялық банк ... ... ... бәрі, Қазақстан жағдайында, екінші дәрежелі банктер болып
есептеледі, негізінде ... бәрі де ... ... Өз ... ... банктер мамандандырылған және әмбебап ... ... ... тек ... бір саласының өкілдеріне, несие және
есеп айырысу қызметтерін көрсететін банк ... банк ... ... ... ... ... ... кез келген саланың
өкілдеріне көрсете алатын болса, ондай банк әмбебап ... деп ... ... ... ... жүрген банктерді жоғарыдағыдай етіп жіктеу өте
қиын. Өйткені, олардың бәрі өздерінің көрсететін ... ... ... ... банк ... бәсекелесе алмайды. Тіпті,
ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілерге қызмет ... ... ... ... ... салаларына өзінің қызметін
ұсынады. Халыққа жұмыс көрсетуге арналған халықтық жинақ банкісі де кең
мөлшерде ... ... ... және жеке ... ... ... Қазақстанда банк жүйесінің әлі мамандандырып болмағаныны, ... ... ... ... ... ... банктер, мемлекеттік, ... жеке ... және ... банк ... ... банктерге тән ерекшелік, олардың бәрі, мемлекеттік банктерден
басқалары, ашық не жабық түрдегі акционерлік қоғам болып қалыптасқан.
Әр түрлі ... ... ... ... ... көп ... ... ірі, орта және шағын болып ... ... мен ... ... ... заңның 1-бабына сәйкес,
“банк – осы заңға сай банктік қызметті жүзеге асыруға құқылы ... ... ... ... тұлға”.
Көптеген авторлардың пікірлеріне қарағанда “жүйе” деп ... ... ... ... сол ... ... ... Солай болса банк жүйесі де соны ... ... ... ... ... өзінен, оның басты элементі, негізінде ақшаға
байланысты операцияларды жүргізетін, әртүрлі банктер болып ... ... ... банк ... ... ... ... институттары кіреді
(трасталық компаниялар). Олар “банк” ... ... ... да ... рұқсатымен (лицензиясымен) кейбір банктік операцияларды жүргізеді.
Қазіргі Қазақстанның нарықтық банк жүйесінде әр ... ... ... мен ... ... ... істеуде. Сондықтан
әрқайсысына сипаттама берелік.
Мемлекеттік банк - үкімет қаулысымен құрылған екінші деңгейлі банк,
оның ... ... ... үкімет.
Инвестициялық банк – негізінен тікелей және портфельдік инвестиция
тартумен шұғылданатын екінші деңгейдегі банк.
Мемлекетаралық банк – халықаралық ... ... ... ... ... ... ... - Қазақстан үкіметі және келісімге қол
қойған мемлекеттердің үкіметі.
Банк емес несие-қаржы мекемелері - ... ... ... ... банктік операция жүргізуге құқы бар банк емес ... ...... мен ұйымдарға, сондай-ақ халыққа
тікелей және жан-жақты кешенді қызмет көрсететін банктер.
Сонымен қатар, банк жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... мүдделерді қорғау, ... ... іске ... ... да ... мақсаттарын орындау үшін банктік
ассоциациялар және ... ... ... ... ... ... Оларды банк жүйесіндегі
бәсекелестікті шектеу, проценттік мөлшерді реттеу, несие, беру мақсатында
қолдануға болмайды.
Еншілес банк – ... ... елу ... ... енші ... ... қарайтын екінші деңгейдегі банк. Ол-дербес заңды тұлға.
Олардан басқа, банк жүйесіне кейбір банктің ... ... ... банк инфрақұрылымын құрайтын мекемелер мен қызмет атқарушылар кіреді.
Оның ішінде:
1. Ақпаратпен қамтамасыз ету. Бұл ... ... ... ... түрлі салаларының, кәсіпорындардың экономикалық жағдайлары
туралы ... ... ... ... Сол ... банктер клиенттерінің несие қайтару ... және ... ... ... бағалап, тиісті
қорытындылар шығарады.
Мұндай ақпарат нарық жағдайында, әсіресе бәсекелік күрестің дамыған,
экономикалық дағдарыстың шиеленіскен ... өте ... ... ... ... және шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы жағдайында
тұрақсыздық болады.
Мұндай ақпараттарды банктер әр түрлі жолдармен, әр түрлі ... ... ... ... ... қабілеті жөніндегі деректерді
онымен бұрын істес болған банктерден, олардың тауар ... ... ... ... ... ... ... жөнелтушілер, ол
субъектінің жіберген тауарлар үшін немесе орындалған ... үшін ... ... ... алады, ал, оның тауарын сатып ... ... оны ... және ... ... ... ... банктер керек деректерді табу үшін қарыз сұраушының ... ... ... ... ... ... ұқылықтылықпен пайдалану керек.
Өйткені, бәсекелестер бірін-бірі жөнінде жағымсыз ақпарат беруге ... ... ... та ... экономикасы өскен елдерде ақпаратпен қамтамасыз етумен арнайы
құрылған фирмалар, коммерциялық агенттіктер ... ... ... елде ... ... ұлттық ассосациясының жанынан әдейі ақпарат
ауыстыратын ... ... ... ... ... ... ... АҚШ пен Канаданың 3 миллиондай фирмалары жөнінде ... ... ... ... ... ... ... таратады.
Сырттан алынатын ақпарат көзінің қатарына газеттерде, журналдарда,
анықтамаларда тағы басқа да басылымдарда басылған деректер қосылады. ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөледі.
Қарыз сұраушының несиеге қабілеттілігі жөнінде керекті ... ... ... ... жолымен де табуға болады.
2. Әдістемелік қамтамасыз ету. Мұндай қамтамасыздық ... ... үшін өте ... ... ... тек ... ... нарықтық әдістермен басқаруға көшті. Бұрынғы, жоспарлы-
тарату жүйесінде қолданылып ... ... ... ... нарықтың талаптарына, халықаралық стандартқа сәйкес
келмейді. Осы жағдайда, ... ... ... ... халықаралық стандартқа сәйкес келетін әдістер мен
тәртіптерді ешкім дайындаған жоқ, егер ... ... ... ... ... ... Бұл ... жалғыз құжат, 1994 жылы 2 ... ... ... ... N1 “Қазақстан Республикасының
экономикасын қысқа мерзімге несиелеу ... ... ... ... және ... ... алып ... жұмысына қолданылуы қажетті-ақ болса да, және оның І-
бөлімінің І-пунктінде осы ережелерді ... ... ... ... ... деп жазылса да, қазір оны ешкім қолданбайды,
оны қадағалайтын да ... ... ... ... ... ... ... етілмегендіктен, әрқайсысы операцияларын өзінің жеке
әдістемесіне сүйеніп ... ... ... ... ... 1995 ... 30
наурызында шыққан N 2155 “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісі ... 8 ... “К” ... ... делінген: 3“… Ұлттық банк барлық
банктерге және олардың клиенттеріне міндетті ... ... ... есеп ... ... ... Заң ... анықталған
өкілеттігінің шегінде жүргізу жөнінде, ... ... ... ... ... және ... орындалуын қадағалайды”. Біріншіден
бұл жерде байқайтынымыз, ... ең ... ең ... атқарымы, несие
операциялары жөнінде еш нәрсе айтылмаған. Демек, несиелеу әдістемелері мен
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... орай, Президенттің Жарлығының бұл пунктін ешкім орындап та,
қадағалап та жатқан жоқ. ... ... ел ... ... бір ... осы болар.
3. Ғылымдық қамтамасыз ету.
4. Кадрлік қамтамасыз ету.
5. Банкілік заңдар. Банк инфрақұрылымының бұл блогі банк ... ... және оның ... ... ... табылады.
Жалпы банк жүйесінің кеңеюіне байланысты банктік құқықтардың
оқшауландырылуы ұлғая түседі. Ол құқықтық реттеудің ... ... ... ... Ресей оқымысты экономисі, академик
О.И.Лаврушиннің пікірі бойынша банктік заңдар үш қабаттан тұрады.
Өз ... ... ... екі ... ... (осы ... 1-
сұлбадан көре аласыз).
Көрсетілген сұлбада банктің жеке операцияларын реттейтін ... ... ... ІІ-блогі несиелік, валюталық операцияларды,
вексельдік айналымдарды, ... ... ... жабу ... ... ... ... Екінші қабаттағы заңдардың қатарына биржалар
жөніндегі заң, акция, бағалы ... ... ... ... ... ... басқа да банк жұмысына қатынасы бар заңдар кіреді.
Үшінші қабатқа жалпыға бірдей заңдар жатқызылады. Олардың ... ең ... ... ... ... шаруашылық құқықтары,
т.б. банк жұмысының идеологиясын, олардың халық ... ... ... енеді. Банкілік заңдардың құрамында Ұлттық банк
дайындайтын көптеген, заңнан туылған, ... бар ... ... ... Банктік нарық. Бұл, банктің ресурстары мен өнімдеріне (олардың
көрсететін ... ... мен ... ... сала.
N1 сызба
|Қазақстанда қолданылып |
|жүрген заңдар ... ... банк ... ... |
| ... ... банк ... ... және ... |
|жұмыстары туралы” |
|заңдар. ... ... ... ... ... ... заңдар. |
ІІ-тарау. ҚР банк жүйесі элементтерінің функциялары
1. ҚР Ұлттық банкі: ... мен ... банк – бұл ... қарапайым клиенттерге қызмет көрсетумен
айналысқан, қарапайым мемлекеттік ... ... ... банкке
ауысқан, банктердің банкісі болып табылады.
Ұлттық банк – бұл ... ... ... оған қоса ... валюта резервтерден, басқа да материалдық бағалықтардан тұратын
мүліктерге ие болып табылатын заңды ... банк ... ... мәні ... ... ұйым ... ал ... тек оның жарғылық қорының иесі. Бүгінгі жарғылық қор
мөлшері – 20 млрд ... ... ... ... ғимараттардан,
құрылғылардан, жабдықтардан, көліктік құралдар, бағалылықтардан, ал айналым
қорлары банкке тиесілі болып табылатын ... ... ... банк ... ... ... Резервтік қор жарғылық қор
көлемінде құралып, меншікті ... ... ... жүргізген
операцияларға байланысты зияндар мен шығындардың орнын жабуға арналады.
Ұлттық банк және оның ... ... ... мен ... төлеуден
босатылады.
Жалпы Ұлттық банк мынадай негізгі қызметтерді атқарады:
• айналыстағы ақша массасының көлемін реттеу ... ... ... ... жүргізеді, монетарлардың
монополиялық элементі болып ... ... ... ҚР ... ... қағаздарына қызмет етуге қатынасады;
• ҚР аумағында банктердің, еншілес банктердің ашылуына, филиалдары,
өкілеттіліктің ашылуына, банктік операциялардың ... ... ... ... ... ... ... тәртіпте банктердің бағалы ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуге дейін ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асырады,
пруденциалдық нормативтер белгілейді;
• ҚР-да несиелер бойынша сыйақы (мүдделендіру) ... ... ... ... банк ... ... ... бірінші кластық эмитенттермен шығарылатын алты айлық қайтару
мерзімдегі міндеттемелерді ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
• депозиттік ... ... ... бір ... ... ... ... сатып алады және сатады;
• депозиттік, есеп айырысу операцияларын жүргізе отырып, бағалы
қағаздарды, т.б. құндылықтарды сақтауға, ... ... ... құралдарымен операцияларды жүзеге асырады;
• қажет кезінде банктерде, ... ... ... ... ... жазып, вексельдерді береді;
• ҚР банктер жүйесіне кадрларды дайындауға қатысады;
... ... ... өз міндеттемелеріне сай келетін басқа ... ... ... ... Ұлттық банктің ақша-несие саясаты
ҚР Ұлттық банкі мемлекеттік ... ... ... ... орган болып табылады.
ҚҰБ ақша-несие саясатының басты ... ... ... яғни оның ... ... басқа шетел валюталарына
қатысты тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша массасын, несие ... ... ... ... банк ... ... реттеуге
бағытталған шаралар жиынтығы.
Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субьектісі Ұлттық
банк болып табылады, ал ... банк ... ... ... ... және қолма-қолсыз ақша массасының жиынтығы жатады.
Шаруашылық конъюктурасының жағдайына байланысты ақша-несие саясатының
екі типі болады:
1. Рестрикциялық ... ...... ... ... ... көлемін шектеуге және қатаң шарт белгілеуге,
сондай-ақ сыйақы мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға ... ... ... ... ...... беру көлемін кеңейтумен,
айналыстағы ақша массасының өсуіне бақылаудың әлсіздігімен, сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуімен байланысты ... ... ... ... ... ... ... төмендету, теңгенің тұрақтылығын қамтамасыз ету. Заңға сәйкес
Ұлттық банк мынадай ақша-несие ... ... ... көмегімен
реттеледі:
• Сыйақы мөлшерлемесін белгілеу;
• Ең төменгі міндетті резервтер нормасын белгілеу;
• Мемлекеттің бағалы қағаздарын ... алу, ... ... ... ... ... ... және үкіметке несиелер беру;
• Валюталық нарықта интервенциялау;
• Кейбір жағдайларда, несиелік операциялардың жекелеген ... мен ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталған құралдардың ішінде іс жүзінде
қолданылып отырғандары: ресми ... ... ... ... эмиссиялау, ашық нарықтағы операциялар.
Ұлттық банк өзінің жүргізетін операциялары бойынша мынадай ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі - ақша нарығының ... ... ... ... пен ... ... деңгейіне
байланысты белгіленеді.
- ресми есептік мөлшерлемесі - ақша нарығының жалпы жағдайына несие
бойынша сұраныс пен ... ... ... Ұлттық банктің
коммерциялық вексельдерді қайта ... алу ... Ол ... ... 6 ... ... ... есептеуде
қолданылады.
- РЕПО және кері РЕПО операциялары бойынша чыйақы мөлшерлемелері –
жылдық пайыздық мөлшерлемелер, ішкі қаржы нарығының жағдайына
байланысты ... ... ... ... ... қолданылады.
- “Овернайт” заемдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі - Ұлттық банктің
екінші деңгейдегі банктерге, олардың ҚҰБ-ғы ... ... есеп ... ... ... ... барысында бір
түнге берілетін заемдары бойынша ... ... ... ... ... ... - Ұлттық банктің
екінші деңгейдегі банктерге, олардың ҚҰБ-ғы корреспондеттік шоттары
бойынша төлем жүргізуге немесе ақшалай аударымдар ... ... ... ... ... не жетіспеген жағдайларда заемдар
бойынша қолданылады.
Ұлттық банктің ресми сыйақы мөлшерлемелері
пайыздар, кезеңнің соңына
|N |Сыйақы мөлшерлемесінің түрлері |12.2001 |12.2002 |12.2003 |
|1 ... ... |14 |9 |7,5 |
|2 ... ... |12,5 |8 |8 |
|3 ... ... ... |20 |12 |9 |
|4 ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... |- |5 |5,5 |
| |1 жұма |6,5 |5 |5,5 |
| |2 жұма |5,5 |5,5 |5,5 ... банк ... ... ... бір ... анықтап келсе,
2002 ж. бастап, алдағы 3 жылға алдын-ала анықтау тәжірибесіне көшті және әр
жыл өткен сайын ... ... оған ... банк пен ҚР ... ... енгізеді. Басқа елдердің тәжірибесі көрсеткендей,
инфляцияның мақсатты көрсеткіштерін енгізуге мынадай факторлар ... ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің тұрақтылығы, Орталық банктің ... ... ... мен ... ... өзара байланысты түсіну,
ақпараттың ашықтығы.
Ақша-несие саясаты ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының әрі ... ... банк ... түсуіне, экономиканың нақты секторын банктердің несиеленуін әрі қарай
өсіру үшін ... ... ... ... ... ... ... туғызады.
2003-05 жж. арналған ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... |2002 |2003 |2004 |2005 |
|1 ... ... орташа, % |6 |4-6 |4-6 |3-5 |
|2 ... ... |7,5 |6-7 |5-6,5 |4,5-6 |
| ... ... | | | | |
|3 ... ... | | | | |
| |млн АҚШ ... |3008 |3355 |3541 |3673 |
| ... % |16 |11,5 |5,5 |3,7 |
|4 ... ... | | | | |
| ... ... |207 |237 |268 |304 |
| ... % |18,1 |14,8 |12,9 |13,9 |
|5 ... массасы | | | | |
| ... ... |707 |865 |1008 |1168 |
| ... % |22,7 |22,4 |16,6 |15,9 |
|6 ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... |544 |671 |788 |910 |
| ... % |22,3 |23,3 |17,4 |15,5 |
|7 ... беретін банктің | | | | |
| ... |439 |571 |718 |866 |
| ... ... |58,8 |30,1 |25,7 |20,8 |
| ... % | | | | |
|8 ... ... мерзімді |13 |11 |9 |7,5 |
| ... ... ... | | | | |
| ... % | | | | |
|9 ... ... ... |17,5 |16 |15 |13,5 |
| ... ... ... | | | | |
| ... мөлшерлемесі, % | | | | ... ... ... ... ... негізгі
құралдарының біріне “ашық нарықтағы операция”, оның ішінде РЕПО операциясы,
вексельдерді қайта есепке алу ... ... 2003 ж. ... ... ... ... ... ішінде, РЕПО және вексельді есепке алу
мөлшерлемелері бойынша) рөлін нығайту үшін ... ... Бұл ... 2004-05 жж. ... саясатының инфляциялық таргеттеуге өтуіне
дайындық үшін қызмет етеді.
2003 ж. ҚР валюталық режимді ... ... ... ... ... мен ішке келуіне жасалатын валюталық бақылау мен
реттеу шараларын жұмсарту, яғни ... ... ... ... үшін лицензиялауды алып тастауды көздейтін сияқты шаралар
жалғасын табуда. Оның ... 2005 ж. ... ... ... ... ... ж. ... деп күтілуде.
Осы жылы Ұлттық банк Процессингтік орталық базасында “Ұлттық
банкаралық ... ... ... ... жұмыстарын қолға алуда.
Ұлттық банк 2004 ж. қаржы нарығын реттейтін дербес органды құруды
жоспарлап отыр. Сонымен ... ... ... ... ... құру да ... ... Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары
Коммерциялық банктер – ... ... ... жүйесінің негізгі
буыны. Олардың міндеті ақша айналымы мен капитал айналымының үздіксіз
қозғалысын ... ету, ... ... ... пен халықты
несиелеу, халық шаруашылығына қор жинау үшін жағдай жасау болып ... ... - ... ... мүддесі үшін белгілі бір іс-
әрекеттерді орындауын сипаттауға болады. Кез келген банк өнімнің ... да бір ... ... ... ... ... негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту
және қарыздар беру ... ... өз ... көп ... ... ... ... айырмадан алады. Бірақ осы екі ... ... ... ... ... ... шығуы мүмкін.
Қазіргі кезде әмбебап банктер банк қызметтерінің және қаржылық
қызметтердің барлық аспектілерін ... ... ... кең қатарын
ұсынады. Осы кезде басқа банктер бәсекелестік артықшылықты жаулап алу ... ... ... ... қалу ... ... ... белгілі бір
қызметтер түрлерін көрсетуге мамандануға тырысады.
Оның ... ... ... ... ... Уақытша бос ақша қаражатын шоғырландыру, оны капиталға ... ... ... ... болу;
• Шаруашылықтармен есеп және төлем жұмыстарын жүргізу;
• Төлем құралдарын шығару;
• Бағалы қағаздарды шығаруды және орналастыруды ... ... ... клиенттердің мүлкін басқару (яғни, траст
операциясын жүргізу);
• Клиенттерге ... ... ... және есеп ... ісі ... ... қағаздарды шығару және олармен операция жүргізу бойынша;
3. күрделі қаржы беру ... ... ... ... ... және қаржылық
операциялармен айналысады.
Қаржы және несие сөздігінде:
Пассивтік операциялар – бұл несиелік және ... ... ... ... ... өз ... құру ... Ал, соңғы
оқулықтарға сүйеніп, келесі анықтаманы көреміз: 4пассивтік операциялар ... ... ... ... ... ... шоттағы
қаражаттардың өсуін, яғни пассив пен активтің арту формасын ... ... ... мынадай формалары бар:
• коммерциялық банктердің бағалы қағаздарды алғашқы эмиссиялауы;
• банк пайдасынан ... ... ... ... ... ... да ... тұлғалардан несие алу;
• депозиттік операциялар.
Алғашқы пассивтік ... екі ... ... ... бірінші ірі тобы, яғни меншікті ресурстары құралады. ... ... ... ... ірі топ – ... ... ... ресуртар
құралады.
Сонымен банктің ресурстары екі топқа бөлінеді:
* банктің меншікті қаражаттары – банктің экономикалық дербестігін ... ету ... ... ... әр ... ... мен ... жиынтығы. Оған жататындар:
- банктің жарғылық капиталы – банктің заңды тұлға ретінде ... ... және өмір ... ... негізін құрайды. Ол
құрылтайшылардың қосқан жарналары мен пайлары сомасынан тұрады.
- Банктің резервтік капиталы - ... ... ... сомадан
құралады. Ол ойда болмаған шығындарды, бағалы қағаздар курсының
төмендеуінен болатын шығындарды жабуға арналады.
- Бөлінбеген пайда шоты - ол ... ... ... Онда ... дивиденд түрінде бөлінбеген, резервке түспеген пайда
жинақталады.
* тартылған ...... жеке ... уақытша бос ақша
қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарына деген сұранысымен қатар халықтың тұтыну
қажетін қанағаттандырады.
І-топ : депозит – бұл ... ... ... бір ... ... пайдалана алатын қаражаттары.
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға бөледі:
- ... ... ... ... – бұл ... ... бастапқы
талап етуіне байланысты әр ... ... ... ... ... әр ... шоттардағы қаражаттар.
- мерзімді депозиттер – белгілі мерзімі бар, тұрақты пайыз төленетін,
сол сияқты ... ... шек ... салым.
- жинақ салымдары – белгіленген мерзімі жоқ, қаражатты алуда ... ... ... ... шегі шектелген, ақшаны салу ... ... ... ... көрсетуін талап етеді.
- бағалы қағаздар.
ІІ-топ: депозиттік емес тартылған қаражаттар – бұл ... ... ... өз ... ... сату жолымен тарататын
қаражаттары.
Депозиттік операцияларды ұйымдастыру ... ... ... ... ... отырып, мынадай талаптарды ескеруі тиіс:
- депозиттік ресурстардың қаржыландыратын ... ... мен ... ... ... ... операциялар банк пайдасын ұлғайтуға, болашақта пайда алу
үшін жұмвыс жасауға тиіс;
- депозиттік операцияларды ... ... ... ... ... ... тартылуына көңіл бөлу;
- салым иелерінің санын өсіру мақсатында, депозиттік ... ... ... ... көрсетіп, жеңілдіктер жасауға
тиіс.
Активтік операциялар – бұл банктердің табыс алу және ... ... ету ... иелігінде бар ресурстарды
орналастыруды жүзеге асыратын операцияларды ... ... ... ең көп ... түрлеріне мыналар
жатады:
• Ссудалық операциялар. Макроэкономикалық деңгейдегі ... ... оның ... ... ... жұмыс
жасамайтын ақшалай қорларды өндірісті, айналысты, тұтыну процесінде
жұмыс жасайтын етумен сипатталады.
... ... ... ... ... қағаздары 2 топқа бөлінеді:
- Мемлекеттің бағалы қағаздары;
- Корпоративтік бағалы қағаздар;
• Қаржылық операциялар:
- Лизинг операциясы. ... – бұл ... ... өзіне тиесілі құрал-
жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларын, өндіріске, сауда-
саттыққа және қоймаға арналған құрылғыларды лизинг алушыға лизингтік ... ... ... мерзімге пайдалануға беруін қарастыратын жалға
беру шартын білдіреді.
Лизинг операциясының сызбасы:
7
1
2
3
4 ... ... ... – жабдықтаушының жабдықтаған ... ... ... үшін ... ... ... ... банкке сатумен байланысты ... ... ... Форфейтинг операциясы – форфейтордың, яғни коммерциялық ... ... ... ... ... тиісті импортердің
берген төлем құжатын сатып алуы.
Форфейтинг мәмілесінің техникасы:
1
2
3
4 5 ... ... ... 180 ... 5 ... ... аралықты
құрайды, кейде – 7 жыл.
ІІІ-тарау. ҚР банк ... даму ... ҚР банк ... даму ... ... ... жүйенің негізгі орнын Ұлттық банкке
береді. ... банк ... ... ... сол ... ... ... саясатын жүргізеді.
Кез келген мемлекетте орталық банк – бұл ... ... ... ... ... нарықтық қатынастары бар экономикасы
дамыған мемлекеттерде орталық банк үлкен роль ... ... ... ... ... ... маңызды желілер бар.
Орталық банктің әрекетінің нәтижесі бірнеше факторлармен анықталады,
олар банк жүйесі сферасындағы да, макроэкономикалық ... ... ... экономикалық дамуында да болады.
ҚР банк жүйесіндегі Ұлттық банк өзінің статусын нақтылай анықтады:
Қолма-қол ... ... ... ... ... ... ақшамен
қамтамасыз ету, ақшалы шаруашылықты басқару, қаржылы-несиелік ресурстар
сферасындағы реттеу – бұл Ұлттық ... ... ... ... ақша-несиелік саясаты инфляцияның төменгі деңгейін
ұстап тұруға, қаржылық ... ... ... ... ... күшейтуге, сақтандыру нарығын дамытуға,
экономиканың негізгі секторларын банктермен несиелеу ... ... ... ... бұл ... ... жүзеге асыруын ҚР
Ұлттық банкінің ақшалы-несиелік саясатының 2002-04 жж. ... N518 ... 2001 ... 8 ... ... ... көруге болады.
Ұлттық банктің қызметінің оңтайлылығын көруге болады, олар 2003-05
жж.-ғы ақша-несие саясатының негізгі ... ... ... ... ... болжамдық белгілерін ұстап қалу, ал нақтырақ айтсақ,
орташа жылдық инфляция мөлшері 2003-04 жж. 4-6 % болу керек, бірақ ... ал 2005 ж. 3-5% ... ... ... ... ... банк өзінің құнды қағаздар нарығында қатысуын,
ашық нарықтағы операцияларды (РЕПО опер. мен вексельдермен ... ... ... көздеп отыр. Өзінің ресми ставкілерін реттеу, ... ... ... ... ... ... өтуіне
мүмкіндік береді. Айта кететін жайт, таргеттеу 70 ж. ... ... және ... ... ... процестердің өсуі
әсерінен таралды. Ол инфляциямен күресудің негізгі кілті және экономиканың
тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Таргеттеу ... ... ... ... ... көрсеткіштерді қолдану арқылы несиені реттейтін
толықтай ориентирлерді белгілейді.
ҚР Ұлттық банктің макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... ... нормативтік-құқықтық негіз;
2. халықтық деңгейдегі авторитеті;
3. жалпы банктік жүйедегі ... ... ... ... ... ... ... ж. басында республикада ресми түрде 38 ... ... ... ... жағдайдың сан жағынан емес, сапа жағынан ... ... 2002 ж. ... 44 банк болған еді. Банктің саны
азайғанмен, меншікті капиталы 33,2% ... яғни 162,8 ... ... ... ... мына кестеден көруге болады:
| ... ... ... ... ... б. ... ... қатысуымен ... ... ... ... ... банктер ... ал. ... ... деңгейлі банк. Филиалдары ... ... ... ... ... ... ... |-
36
- |2
35
5 |2
34
29 |6
43
46 |8
46
53 |19
45
34 |27
49
34 | |
Ұлттық банктің және екінші деңгейдегі банктердің қызметін одан әрі
жақсарту үшін ... ... ... ... ... банк ... ... жаңа заң қабылдау. Яғни, сол арқылы
республиканың қаржылы-банктік жүйесінің дамуының мүлдем басқа, жаңа
этапына көшу;
2. Қазақстанның экономикасының дамуымен, оның региондарындағы ... ... де ... ... ... Бұл ... ... және коммерциялық банктердің филиалдарын түртеді. ... ... ... яғни бас ... ... ... өзі шеше ... Мемлекеттегі қаржы нарығы мен оның барлық элементтерінің ... банк ... ... ... ... ҚР банк жүйесінің даму жолдары
ҚР Ұлттық банк меалекеттік орган, ол ... ... ... банк 30 наурыздың 1995 ж. N 2155 “ҚР Ұлттық банк ... ... ... жарғылық қоры – 20 млрд. тг. және ... ... ... ... бүгінгі күнге дейін Ұлттық банктің банк жүйесінің
бірінші деңгейі ретінде Қаулысы жоқ екендігін ескеруіміз.
Бұл Қаулы мынадай талаптарға сай ... ... ол ... және ... ... ... нақтылы жазылуы керек:
- мақсаттары, қызметтің шектеулері, барлық құрылымдардың бөлімшелері
туралы (және басшылары туралы);
- мемлекеттегі банк ісінің ... ... ... шешудің
прициптерін анықтау;
- банк басқармасы органдарын рет бойынша таңдау тәртібі (Бақылаушы
комитет, Басқарма, Ревизиялық комиссия);
- банк ... ... ... ... ... ол заңдық нормалардағы қарама-
қайшылықтарға әкелді. Заңда Ұлттық ... ... әр жыл ... ... ... ұйым бар, бұл ұйым ҚҰБ Басқармасымен
тағайындалады.
Яғни, аудиторлық ұйым ҚҰБ- ті ... өзі ... ... оған баға ... оны ... өте ... ... ҚҰБ өз
Қаулысы болу керек, онда банкке нормативтік актілерді қабылдау үшін
қажетті ... ... ... кету ... Бұл жұмысты тек ҚҰБ
жұмысшыларына ғана емес, осы заңды құру үшін ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз
эксперттерді, депутаттардың басын қосу керек деп ойлаймын.
“ҚР Ұлттық банкі туралы” заңға сәйкесҰБ ... ... ... және ... ... де ... салық органдарында
тіркелмейді. ҚҰБ банктік операцияларды жүзеге асыру мен клиенттерге қызмет
көрсеткен кезде олармен азаматтық, еңбек және т.б. ... ... Бұл ... ол коммерциялық ұйым ретінде де атқара алады.
ҚҰБ ... ұйым ... ... ... банктік
операцияларды орындағанда жүреді, сонымен қатар, несиелік ұйымдардың соңғы
инстанцияларына ... ... ... ... кызметін мемлекеттік құнды ... ... ... ... ... ... ... құнда металдар мен валюталық құндылықтардың
түрлері бойынша сату мен сатып алу процесінде ... ... ҰБ ... түрде коммерциялық қызметтерді атқарып, бұл өте рентабельді
екендігін көруге болады. 2001 ж. ҰБ-ң ... 20 ... тг ... Яғни ... ... бірақ бұл “ҚР Ұлттық банкі туралы” заңға қайшы ... ... ... ... ... ... тәжірибеде банк қызметін реттеудегі үш ... бар. Бұл ... ... теория, “срастания” теориясы және
қоғамның таңдап алу теориясы (теория общественного выбора).
Қоғамдық мүддедегі теория. Бұл концепцияда реттеуші органдар ... ... ... ... ... басқарушылар ашық түрде
депутаттыққа тағайындалып, қоғамның да пікірлерімен санасып, шешімдер
қабылдайды. Бұл ... ... ... ... ... Егер бұл
инструменттер жүрмесе, онда қадағалаушы органдар араласып, көбінесе банк
қызметін тұтынушылардың қажеттіліктерін ... үшін ... ... оның ... ... сыйлығының лауреаты –
Джордж Стиглер. Өмірдегі ... ... ... ... ... үшін емес, олар өзінің қажеттіліктерін қанағаттандыру
үшін қызмет етеді екен.
Қоғамға бұл жағдай тиімсіз, сондықтан көбінесе пайданы қадағалайтын
органдар алып, ... тек ... ... Реттеуші субьектілер
қадағалаушы органдармен бірігуге тырысады (срастись).
Қоғамның ... алу ... ... органдардың алдында
алтернатива бар және тепе-теңдік жағдайында олар қоғамдық игіліктерге
жұмыс істейтін еді. ... ... ... ... ... сақтап отырады, сонымен қатар тұтынушылардың да пайда алуын
көздеп өте төмен деңгейде ұстайды. ... ... ... ... ... көздейді, олар жетілген бәсекеден жоғары, бірақ
монополиялық бағадан төмен бағаны ... ... ... органдар не
жетілген бәсеке, не таза монополияның бағаларына бағынбайды.
Келесі ... ... ... ұсақ және орта ... ... баяу дамып келеді. Олардың дамуы экономикадағы секторлардың дамуымен
байланысты. Ол біздің банктердің сапасы ... болу ... ... ... қызметтер көрсетпейді, ол экономиканың ... ... ... ... үшін ... көрсетеді.
Қазір банктік қызметтерді халықтың аз ғана бөлігі пайдаланады. Ол халықтың
өмір сүру деңгейінің төмендігімен, ... бір ... ... түсіндіріледі. Аймақтық банктердің негізгі проблемасы
олар тек ұйымдарға қызмет көрсетеді, ұйымдардың өткендегі және ... ... ... ... Және де ... банктердің азаюы,
барлық активтердің тек ірі банктерге шоғырлануынан. ... ірі ... ... мен ... нарығындағы олигаполия десек қателеспейміз.
Олар жеке тұлғаларға несиені 2002 ж. 20-24 % ... ... ҰБ ... төмендеткенімен, банк-лидер жоғары проценттерді ... ... ... ... ... ... стратегиясын қолданады. Ол
үшін мынадай шараларды қолдануымыз керек:
- “Қаржы нарығындағы бәсекестікті қорғау туралы” Заң қабылдау керек.
Онда бір банктің ... ... мен ... ... 10 пайыздан
аспау керек.
- Заң түрінде ұйымдардың жеке меншік банк ... ... ... ... жеке ... банктер тегін қолданбауы
керек).
- Аймақаралық атқару органдардың аймақаралық банктердің жарғылық
капиталына үлестерін қажет кездерде ... осы ... ... ... ... ... алғанымыздан бергі банк жүйесінің дамуы мен проблемаларын
тұжырымдауға болады.
Біріншіден, 1990 ж. ... ... ... ҚР жеке ... ... ... заң ... қабылдануы, Ұлттық валютаның
енгізілуі, Орталық банкті - Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі болып
құрылуы, өзінің алғашқы ... ... ... ... банк
жүйесінің алғашқы қадамдары.
Екіншіден, 1995-98 жж. ... ... ... және ... туралы”, “ҚР Ұлттық банкі” туралы Заңдар қабылданып, осы ... ... ... ... банктің негізгі қызметтері
дамыды.
Үшіншіден, 1999 ж. сәуір айында Қазақстан Үкіметінің теңгенің еркін
өзгермелі курсын ... ... Осы ... ... ... бағамы валюта
нарығындағы ұсыныс пен сұраныстың қалай қалай қалыптасатынына байланысты
анықталады және Ұлттық банк бүгінгі күнге дейін ... ... ... ... ... бір ... ұстап отыру үшін жұмсап келген. Енді
жағдайдың өзгергенін көруге болады.
Соңғы жылдары ел ... ... ... ... өсу нәтижесінде банктік жүйенің дамуы және ондағы банктердің
рөлін атап көрсетуге болады. Жай ғана сандық көрсеткіштерден көре ... ... ... – 1,7 ... ... ал екінші деңгейлі банктер
мен сақтандыру активтері – 6 млрд. долларға, ... ... ... - ... ... жетуі банктердің несие беру көлемінің өсуіне әкеледі.
Ақша-несие және банктік статистика бойынша: ақша ...... ... ақша ... – 202,8 млрд.теңге, депозиттер – 703,3
млрд. теңге, экономика өсуіне арналған ... – 703,3 ... банк ... 13 жылдың ішінде институционалдық қайта
құру кезеңінде ... ... ... ... ... ... түгелдей қаржылық инфрақұрылымының ... ... ... ... ... ... ... банк ісіндегі
профессионалдық республикадағы Ұлттық банктің қызметін байланыстыру арқылы
оның реттеу ... ... ... Бұл ... мемлекеттегі
банк секторларын күшейтуге, отандық банк жүйесінің ... ... банк ... ... институт ретінде бүгінгі күні қаржы
нарығында ретінде белсенді позициясын ұстайды, ... ... ... ... ... бір ... мен ... арқылы
шешімдер қабылдайды.
Міне, бұл мәліметтерден банк жүйесінің ... ... ... ... халықтың банкке деген ... ... ... ... ... бірі екенін көруге болады.
Сонымен қатар, банк жүйесінің ... де бар. Олар ... ... қызмет істеу аясының тар болуынан, Ұлттық банктің
инфляция деңгейін қалыпты ... ... тұра ... ... ... ҚР банк жүйесінің негізгі проблемалары:
1. Құрылыс жинақ жүйесін және ипотекалық несие механизмін ... Қор ... ... капиталды тарту механизмі өз принциптері
деңгейінде жұмыс істемей ... ... ... мен сақтандыру компанияларының активтері әлі
негізгі инвестициялық ресурстарға жетпеуі, бұл ... ... кең ... және ... ... ... ... саналады.
Осындай пролемалардың Ұлттық банк пен Үкіметтің 2002-2004 жж. арналған
бағдарламасынан шешімін көруге болады:
1. Ұлттық сақтандыру ... ... ... ... ... дамыту;
2. құрылыс жинақ жүйесінің құқықтық базасын кеңейту;
3. инвестициялардың көлемін ... ... ... ... көтеру.
Осы экономикадағы проблемаларды шешуде банктің рөлі зор екенін көрдік.
Қорыта келгенде, банктік жүйенің дамуы және оның проблемалары, ... ... ең ... ... бірі ... ... әдебиеттер:
• Заңдар
1. ҚР банктер және банктік қызмет туралы – Алм., ... 2006 ... ... ҚР ... банкі туралы.
• Оқулықтар
3. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер және валюта қатынастары- Алм.,
Экономика, 2006 ж.
4. Сейітқасымов Ғ.С. ... ... ... – Алм., ... 2005 ... ... С.Б. ... банктер операциясы – Алм., Қазақ
университеті, 2005 ж.
6. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие ... ... 2004 ... ... О.И. ... дело – ... Финансы и статистика,
2001 г.
8. Саниев Ақша, несие, банктер – Алм., 1998 ж.
• Журналдар
9. Основные направления ДКП Нац. ... на 2003-05 годы // ... – Алм., N 1, 2006 г., с. ... ... ... ... ... РК // Банки Казахстана –
Алм., N 4, 2006 г., ... О ... ... ... РК // ... ... – Алм., N5,
2006 г., с-21.
12. О современных тенденциях в развитии банковской системы Германии и
возможном их влиянии на банковскую ... РК // ... ... ... N11, 2006 г., ... Основные социально-экономические плказатели // Банки Казахстана
– Алм., N 9, 2006 ж., ... ҚҰБ ... ... - N6(103), 2006, ... ... “Áàíêîâñêîå äåëî”, Ì.,Ôèíàíñû è ñòàòèñòèêà,2001ã., 16 ñòð.
2 È.Î.Ëàâðóøèí “Áàíêîâñêîå äåëî”, Ì.,Ôèíàíñû è ñòàòèñòèêà,2001ã., 18 ñòð.
3 ²Ð ... “²Ð ... ... òóðàëû” Æàð¹ûñû, 1995, N2155, 8-áàï.
4 Ìàºûø Ñ.Á. Êîììåðöèÿëûº áàíêòåð îïåðàöèÿñû, Àëì.,²àçຠÓíèâåðñèòåòi,
2002æ, 102-áåò.
5 ²Ð ... ... N6, 2004, ... ... îïåðàöèÿëàðûí ðåòòåéòií çà»äàð.
III-ºàáàò. Æàëïû¹à áiðäåé çà»äàð.
Áàíê
Ëèçèíã êîìïàíèÿñû
(ëèçèíã áåðóøi)
Æàáäûºòàóøû
´íäiðiñòiê ê¸ñiïîðûí
(ëèçèíã àëóøû)
Ôàêòîðèíãòiê ... ... ... ... ... ñàòûï àëó
Ñàòûï àëóøû
Òàóàðäû æàáäûºòàó
Æàáäûºòàóøû
²½æàòòàðäû ò¼ëåó
´´íiìäi ò¼ëåó
Ýêñïîðòåð
Èìïîðòåð
Ôîðôåéòîð áàíê

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АлЭС-1 ЖЭО 6/110 кВ кернеулі генератор-трансформатор блогының релелік қорғанысы және автоматикасы57 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
ТП АБЖ негізгі функциялары, құрылымы мен талдауы Реттеудің типтік сұлбасы рН . Белгілері бойынша ТП АБЖ классификациялары .Шығынды реттеудің типтік сұлбасы . Каскадты АРЖ-ның есептеу әдістері6 бет
Турбо паскаль программалау тілі жөнінде негізгі ұғымдар43 бет
Информатика пәнінен әдістемелік нұсқау (программалық тілдер)59 бет
Салықтың түсінігі, элементтері және функциялары25 бет
Құқық және құқыққа қарсы іс-әрекеттің мотивациясы9 бет
Turbo Рascal программалау жүйесі6 бет
Бағалы қағаздар нарығында баға белгілеу4 бет
Бөлу жұмыстары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь