Энергия көзі ретінде сутегі элементін пайдалану


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКА ИНСТИТУТЫ
ФИЗИКА КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
«Энергия көзі ретінде сутегі элементін пайдалану»
Орындаған: Физика - информатика
мамандығының 4-курс студенті Дуаева Д. Е.
(қолы)
Ғылыми жетекшісі:
Ф. м. -ғ. д., проф. Ершина А. Қ.
( қолы, күні)
Қорғауға жіберілді:
Физика каф. меңг.
Т. ғ. д., проф. Жамалов А. Ж.
( қолы, күні)
Алматы 2007
Мазмұны
Кіріспе . . . 4
1. Сутегі энергетикасы . . . 5
1. 1. Таза сутегіні алудың жаңа технологиясы . . . 8
1. 2. Сутегіні судан электролизсіз алу . . . 9
2. Сутегі элементі отынымен жүретін экологиялық таза автомобиль . . . 10
2. 1. Автомобиль- байлықтың көзі емес, қозғалыс құралдары . . . 12
2. 2. Сутегіні сақтау . . . 15
2. 3. Autonomy концепциясы бойынша инфрақұрылымды
қайта құру . . . 16
3. Жел тербелісіне тәуелсіз орнықты режимде жұмыс істей-
тін жел жылулық электр станцияның (ЖЖЭС) жобасы . . . 20
4 Сутекті авиация . . . 24
4. 1. Жер бетіндегі қондырғылар . . . 27
5 . Шет елдердегі «сутегі энергетикасының» мәселелері . . . 29
5. 1 Ресейдегі сутегі энергетикасы . . . 30
Қорытынды . . . 34
Қолданылған әдебиеттер . . . 35
Реферат
Дипломдық жұмыс 5 бөлімнен, 4 суреттен тұрады және 5 әдебиет пайдаланылды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Энергия көзі ретінде сутегі элементін пайдалану. Бірінші тарауда сутегіні алудың жаңа технологиясы, екінші тарауда автомобильдердің сутегі элементін отын ретінде қолданудың пайдасы қарастырылған. Үшінші тарауда жел жылу электр станциясының жобасы келтірілген. Төртінші тарауда авиацияның криогендік отынға біртіндеп ауысуы және бесінші тарауда шет елдердегі соның ішіндегі Ресейдегі сутегі энергетикасының мәселелері анықталған.
Қайнар сөздер: электролиз, резервуар, авиация, криоген, сутегі элементі, сутегі энергетикасы, жел жылулық электр станциясы, сутекті авиация.
Кіріспе
Қазіргі кезде энергетика отыны мен экологиялық мәселелердің өзектілігі мен масштабының маңызы зор. Жақын арадағы он жылдықта энергия өндірісін органикалық отындар (көмір, мұнай, газ) арқылы дамыту мүмкін емес. Бұл оның қорының шектеулігі мен өндірістің басқа саласына қажеттілігі және қоршаған ортаны ластауына байланысты туындап отыр.
Энергия көзінің ең перспективті, алдыңғы қатарлы түрі сұйық және газ тәрізді күйдегі сутегіні отын ретінде пайдалану. Отындарға қойылатын талаптардың барлығын сутегі қанағаттандырады.
Жел жылу электр станциясының жобасы - жел электр станциясынан алынған электр энергияны электролиз арқылы судан сутегі мен оттегіге айырып, осы элементтерді терең мұздату арқылы арнайы резервуарларда жинақтау мақсатында, яғни электр энергияны ұзақ уақыт бойы тұрақты өндіруге жеткілікті түрде сақтау мақсатында қолдануға негізделеді. Бұдан соң сутегі және оттегі арнайы камера-туннелді жанарғыға сутегіні оттегімен қосып жағу үшін беріледі. Жану өнімдері асқын қызған су буы болып табылады. Осы жағдайда сутегіден жылу бөлінеді.
Адамзат дүние жүзілік экономиканы дамыту барысында орны үнемі толтырылып тұратын ресурстарды пайдалануға бірте-бірте көшуде.
Қазіргі уақытта өнеркәсіп автокөліктің отынын мұнайдан сутегіге ауыстыратын жаңа революцияны бастауда. Сутекті отындық элементтермен жүретін автомобильдердің пайда болуы энергетиканы өзгертетіндігі және қоршаған ортаның жағдайын адамдардың жеке қозғалғыштығына кедергі келтірмей жақсартатындығы анықталған.
Табиғи газбен жабдықталатын тұрғын үйлерді және бірлестіктерді енді сутегімен жабдықтау жоспарлануда. Әйткенмен сутегіні таратудың қажетті жүйесін қалай жасау керектігі жөніндегі пікірталастар жалғасқанымен, кейбір жерлерде сутегіні тарату желілері бар екендігі қарастырылған.
Сутегі энергетикасы
- Құрамы.
Сутегі энергетикасы келесідей негізгі бағыттардан тұрады:
Метан (NH 4 ) мен күкіртті (SH) сутектен тұратын табиғи газдардан және судың ыдырауы негізінде арзан сутегін алудың ірі ауқымды процесін және олардың тиімді әдістерін жасау;
Энергетикада, өндірісте, көлік коммуникацияларында сутегіні қолдану, тасымалдау және сақтау технологиялары;
- Қызметі, негізгі функционалдық көрсеткіштері.
Сутекті технология тропосфераға оның ішінде атмосфераның жерге жақын қабаттарында улы агенттерінің эмиссиясын азайтып, қоршаған ортаның ластануының қарқынды өсуін тоқтатуға мүмкіндік береді. Метан мен күкіртті сутекті табиғи газдардан үлкен көлемді сутегін алғанда, дәстүрлі әдістермен салыстырғанда меншікті өнімділігі 100 есе артық плазмалық-мембраналық (жарғақшалық) технология қолданылуы мүмкін. 1м 3 сутегіні алуға қажетті меншікті энергия шығындары дәстүрлі технологиямен іске асырылғандағыдан 2-3 есе (жуықтап 1кВт/сағ) кем болады. Сутегіні судан өндіру Ресейде шығарылатын МФ-4СК катионда өткізгіш мембрана базалы электролизерлердің жаңа типінде сутегіні жоғары тазалықпен өндірудің меншікті энергия шығындары дәстүрлі жүйелермен салыстырғанда 1, 5- ке кем. Аппараттардың меншікті өнімділігі алдыңғы аппараттармен салыстырғанда 10 есе жоғары.
- Қолдану аясы.
Сутекті технология жердегі көліктің әртүрін, авиациялық сұйық сутекті күштік қондырғыларын, сутекті энергияны аккумуляциялаудың стационарлық энергия жүйелерін (жел, күн және басқа энергия қондырғылардың түрлері) отынмен автономды қамтамасыз ету үшін қолданылады. Сутегіні химияда, газ және мұнай химиясында, минерал тыңайтқыштарды өндіруде, биотехнологияда, металлургия мен т. б. қолдану процестерді дәстүрлі ұйымдастырудан бас тартуға, оның сапасын арттыруға және атмосфераны ластайтын негізгі зат қалдықтарын толықтай жоюдағы үнемділікті арттыруға мүмкіндік береді.
- Сутегі энергетикасын таңдауға себеп не?
Сутегі технологиясы тыңайтқыш, метанол, сонымен бірге мұнай өңдеу процестерінде құнды реагент және шикізат есебінде ірі ауқымды, арзан сутегіні алуға мүмкіндік береді. Шикізаттың ресурсы шексіз. Сутегі экологиялық таза энергия тасымалдаушы болып саналады, оны энергетикада, өнеркәсіпте және көлікте қолдану қоршаған ортаның күйіне әсері мол, себебі экологиялық таза энергия болып табылады.
- Даму тенденциясы және күйі.
Қазіргі уақытта Ресейде плазмалы-мембраналық технологияның көмегімен табиғи күкіртті-сутекті газдан, метаннан сутегіні алудың және қолданудың жаңа жоғары тиімді технологияларын іске асыратын демонстрациялық қондырғылардың бірқатары жасалды. Бұл жағдайда катализаторлар мен газ таратудың дәстүрлі сұйық жүйелері қатыспайды. Ол мембраналық аппараттардың қатысуымен іске асады. Әлемдегі жүйелерде осы стадияның орнына экологиялық тұрғыдан дұрыс емес, энергия шығыны (2-3 рет) неғұрлым жоғары энергия шығынды және төменгі меншікті өнімді үлкен термокатализдік процесс жүреді.
Қазіргі уақытта «Курчатов институты» ГНЦ ауданында қуаты 200 киловатт деңгейінде зерттеулер аяқталуда және 1мегаватт қуат деңгейінде өнімділігі 10м 3 /сағ тәжірибелік-өнеркәсіптік стадияға өту талап етілуде. Ұсынылатын технологияның әлемдік аналогтары жоқ, сондықтан оған бірқатар шетелдік жетекші фирмалар қызығушылық танытуда. МФ-4СК катион өткізгіш мембрананың негізіндегі тиімділігі жоғары электролизерлер үшін НИОКР-дің циклі аяқталды және ресейлік технологиямен жоғары жетілдірілген электролизерлерді жасау қолға алынды. Шетелдік жақсы үлгілердің деңгейі «Nafion» мембранасы базасында 50м 3 /сағ және бұл меншікті сипаттамалары бойынша жоғарыда көрсетілген негізгі параметрлерге жақын.
Сол отандық мембрананы қолданып Ресейде сутегі-ауалы қоспаны қолданатын және пайдалы әсер коэффициенті η=75%, 10-20 киловаттық электрохимиялық генераторлар жасалған, бұл жағдайда жүйелер тек таза суды эмитациялайды, қалдықтың токсинді компоненттері толығымен болмайды.
Көп нәрсе, әрине мемлекет басшыларының жүргізіп отырған саясатына тәуелді. Ресейдің энергетикалық жүйесін дамыту стратегиясының мәселелері шешілетін жағдайда негізгі күшті-энергетиканы көмір өндіретін салаға қатысты құру керек пе, әлде энергоресурстарды үнемдеуге назар аударуымыз керек пе деген қызу пікірталастар туады. Ресей ғылым академиясында «Болашақтың энергиясы» атты форум өтті, шараны - Ресей ғылым академиясы, «Ресей ЕЭС-і» РАҚ, ААБ «Газпром», Ресейдің кәсіпкерлері мен өнеркәсіпкерлерінің одағы, «Жаһандық энергия» қоры және басқа ірі ғылыми-өндірістік компаниялар мен институттар ұйымдастырды. Форум - қатысушылардың жоғары деңгейін және талқылаудың жоғары деңгейін, қойылған мақсатқа жетудегі логикалықты-экономиканың орнықты дамуына ықпал етуді (ұсынылған баяндамаларға сай) көрсетті. «Сутегі энергетикасының даму перспективалары» жайында академик Геннадий Месяц баяндады. Бізді Мюнхенде есігінде «Н 2 О» деп жазылған автобуспен алып жүргенде, бізге сутегі энергетикасы-қол жетерлік перспектива екендігі түсінікті болады. Академик Г. Месяц сутегі энергетикасын дамыту жөніндегі бағдарламаға басшылық етеді. Бұл салада Ресей ғалымдарында өте салиқалы еңбектер бар, онда электрохимия мен катализдің онсыз сутегі энергетикасын ойластыру ойға сыйымсыз болатын мектеп бар немесе тіптен фантастикалық жоба-гелий-3 отынын Айдағы термоядролық энергетикалық қондырғылар үшін отын алу қиял-ғажайып жоба.
Академик Владимир Фортов сөзсіз оқымыстылардың тағы да осы саланың жақын және алыс перспективаларын талдағаны өте керемет, бірақ бәрінен бұрын академиктер осы айтылған жақсы идеялардың жүзеге асырылғаны тіптен жақсы болар еді, - деді. «Әріптестерім осы мәселелердің мемлекет басшыларының саяси еркіне байланысты екендігімен келіседі», - деп баса айтты академик В. Фортов. Әрине форумның барлық маңызды тақырыптары бос қалмайтындығына сенімдіміз, себебі талқылауға «Ресей ЕЭС-і» РАО, «Газпром» және РСПП секілді басқада компаниялардың өкілдері қатысты. Форум қоғамға физика, химия, энергетикадағы жаңа идеяларды демонстрациялады. Және, бүгінгі таңда, форумда төрағалық еткен академик В. Фортовтың сөзі бойынша «ЕЭС Ресей» РАО экономикамен тығыз байланысты ғылымдарда 6 бағыт бойынша зерттеу жұмыстарын қаржыландыру туралы келісім бар. «Біз қазіргі кезеңде керекті жұмыстармен айланысқандарға және ғылыммен айналысуға қызығушылық білдіретін ғалымдарға материалдық қолдау көрсетуіміз қажет», - деп «ЕЭС Ресей» РАО басшылығының төрағасының орынбасары іргелі зерттеулерді қолдау компаниясына қатысу жайында Леонид Гозман баса айтты. «Сондықтан іргелі зерттеулерге сыйлық беріп және перспективалы ұзақ мерзімді зерттеу жобаларына грант тағайындаймыз», -деді. Форум аясында ұйымдастырушысы «Ресей ЕЭС-і» РАО-сы болған, «Жаңа генерация» сыйлығымен жас ғалымдарды 1-ші марапаттау салтанаты өтті.
Академик Владимир Фортов айтып өткендей, келесі жылы сыйлықтың өлшемі артады деген үміт бар. Форумда Ресей федерациясының энергетикалық саясаты заңының негіздерін де талқылады. Бұларды академик В. Фортовтың пікірі бойынша біздің нормативті-құқықтық базамыздың мәселелері болатындықтан тез арада шешуіміз керек. «Біздің заңнамамыз қарапайым. Бұл бірінші мәселе болғандықтан әрине мемлекетімізге ұят», - деп академик В. Фортов сөзін аяқтады.
1. 1 Таза сутегіні алудың жаңа технологиясы
Айдахо штатының (АҚШ) инженерия және қоршаған ортаны зерттейтін Мемлекеттік зертханасы Ceramatec американдық компаниясымен бірлесіп, судан жоғары температуралы электролиз арқылы сутегіні алудың жаңа технологиясын жасауда. Осы жұмыстарды жүргізу үшін 2, 6 миллион доллар бөлінді, ал құрылғының коммерциялық пайдалы варианты 2017 жылы пайда болады деп күтілуде. Суды электролиздің көмегімен сутегі мен оттегіне жіктеу тәсілі бұрыннан белгілі. Алайда, бұл әдісті қолдану іс жүзінде сутегіні алуға қажетті электр энергиясының шығындары оны отын ретінде қолданудың пайдасынан артық болатындықтан тиімді емес. Американдық ғалымдар жобалап жатқан құрылғыға жоғары температуралы гелийлі реакторларды қолданбақ. Мұндай реакторлар газотурбиналы циклда пайдалы әсер коэффициенті жоғары электр энергияны өндіреді, сонымен қатар көп мөлшердегі жылу энергиясын өндірудің мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Болашақ комплекстің жұмыс істеу принципі мынадай. Электр тогын өткізгенде су молекулаларының сутегі және оттегіне бөлінуі іске асады. Температураны бұдан ары 1000 градус цельсиге дейін арттырғанда оттегі мембрана арқылы өтеді, ал резервуарда таза сутегі қалады. Зерттеушілер ұсынған негізгі жаңалық, мембрананың материалымен байланысты. Оны әзірлеу үшін оттегі мен сутегінің қайта рекомбинациясын болдырмайтын жұқа керамикалық пластикаларды қолдану жобалануда. Жаңа технология бұдан ары энергетикалық қолданыс үшін өнім ретіндегі салыстырмалы қымбат емес сутегіні алуға мүмкіндік береді.
1. 2 Сутегіні судан электролизсіз алу
Әдеттегі электролизді инженерлер сутекті көлікті қоректендіруге қажетті сутегінің өнеркәсіптік көлемдерін алудың тәсілі ретінде қарастырса, британдық компания Hydrogen Solar фотоэлектрохимиялық әдіс неғұрлым пайдалы деп санайды. Tandem Cell компаниясы сутегіні өндіруге арнайы күн панельдерінің пакеті қолданылатын технологияны ойлап тапты. Олардың біріншісі - жартылай мөлдір, ол ультракүлгін және көгілдір сәулелерді жұтып, сонымен қатар метал оксидінің нанокристалдық қабатын қолданып, электрон-кемтік жұбын туғызады. Басқа сәулелер (жасыл, қызыл) одан ары екінші панельге өтеді. Екі панель де айрықша тәсілмен өткізгіштермен қосылған және сонымен бірге суды құраушыларға жіктейтін потенциалды туғызады. Бұл жағдайда жіктелу процесі екі панельдің арасына құйылған судың жұқа қабатында өтеді.
Процестің пайдалы әсер коэффициентін авторлар 8% деп бағалайды. Ауданы жобамен 65 шаршы сантиметр Hydrogen Solar зертханасында жұмыс жасайтын тәжірибелік құрылғы күніне сутегінің бірнеше килограмын өңдейді. Ғалымдардың бағалауы бойынша жүйенің пайдалы әсер коэффициентін 10%-ке жеткізсек және гараж шатырын осындай панельдермен жапсақ, онда автомобильдің отын элементінде 17 мың километрлік жылдық жүрісіне жеткілікті сутегін өндіруге болады, авторлардың есептеуі бойынша, судың дәстүрлі электролизі біраз қымбаттау, себебі оған энергияны өңдеудің екі стадиясы (екі түрлі жүйе) керек, (қымбат күн панельдері, жел диірмендері, толқындық станция немесе атом энергиясы) сәйкесінше электролизге қажетті аппараттар өте үлкен көлемді және онда катализатор ретінде қолданылатын платина мен палладий қымбат метал болып келеді.
Tandem Cell неғұрлым бәсекеге қабілетті техника болуы керек, әзірше шындығында, технологиялық зерттеу мен жетілдіруді қажет етеді.
2. Сутегі элементі отынымен жүретін экологиялық таза автомобиль
1886 жылы Карл Бенц сарайдан өзі жасаған моторлы экипажын шығарып, өзгеріс дөңгелегін айналдырып жіберді. Автомобильдің пайда болуы өмір сүру үрдісінің түбірлі өзгеруіне және сол кезде күтпеген өзгерістерге әлемдік экономиканың түрленуіне әкелді. Жеке көліктерге қол жеткізушілік әлемді неғұрлым анық жасады және сол қоғамның келбетін қалыптастырған өнеркәсіптік күрделі инфрақұрылымдарды туғызды.
Қазіргі уақытта өнеркәсіп автокөліктің отынын мұнайдан сутегіге ауыстыратын жаңа революцияны бастауға дайын. Сутегі атомын протондар мен электрондарға ажыратып және электр двигателі әрекетке келтіретін отындық элементтер атмосфераға су буынан басқа ештеңе бөлмейді. Автомобильдер тек таза болып қана қоймай, қауіпсіз, жайлы, мүмкін арзан да болады. Бұдан басқа жылу элементтеріндегі көлік сутегі элементі негізінде «жасыл» энергетикаға өтуді тездетеді. Бұл жағдайда энергияны қолдану, өндіру түбірлі өзгереді.
- Отын элементтерінде сутегінің химиялық энергиясының электр энергиясына түрленуі зиянды қалдықсыз іске асады. Сондықтан электромобильдер қоршаған ортаны ластамайды. Рульді басқару, тежелудің жинақы жүйелерінен үйлесе отырып жылулық элементтердің газдық технологиясы инженерлерге қоршаған ортаның күйін кең кузовтан (мүмкін алмалы- салмалы) шассиді бөлуге мүмкіндік береді.
- Сутекті отындық элементтермен жүретін автомобильдердің пайда болуы энергетиканы өзгертеді және қоршаған ортаның жағдайын адамдардың жеке қозғалғыштығына кедергі келтірмей жақсартады.
- Тұйықталған шеңбер: отындық элементтері бар автомобильдер кеңінен таралу үшін оңай жеткізілетін сутегі керек. Инфрақұрылымға қажетті жағдайды жасау үшін, жолдарда мұндай автомобильдер пайдаланатынсутегілі элементтері жеткілікті мөлшерде болуы қажет.
Қазіргі уақытта үлкен өзгерістерге қолайлы жағдай жасалған. Біріншіден, көміртекті іштен жану двигательдері қаншалықты жеткілікті, сенімді және үнемді болғанымен мүмкін шегіне дейін жетті. Конструкцияны үздіксіз жетілдіруге қарамастан, пайдалы әсер коэффициенті, яғни отындағы энергияны дөңгелектердің айналу жұмысына түрлендіру тиімділігі, қазіргі уақыттағы іштен жану двигательді автомобильдерінде 20-25%-тен аспайды. АҚШ-тың автомобильдік өнеркәсібі 1960 жылмен салыстырғанда жану түтіндеріндегі зиянды заттардың концентрациясын: көміртектерін 99%-ке, көміртегі оксидін (СО) 96%-ке, азот оксидін 95%-ке кемітті. Бәрібір (СО 2 ) көміртегі газының қалдықтары Жер шарының климатының өзгерісіне әкелетіндіктен қауіп туғызады.
Жаңа технологияларды қолданғанымызға қарамастан іштен жану двигательдерінің пайдалы әсер коэффициентінің 30% -тен асу ықтималдығы аз, бәрібір көміртегі газының қалдықтарынан құтылу қиын. Отындық элементтері бар автомобильдерде пайдалы әсер коэффициенті екі есе жоғары, яғни ол екі есе аз энергия тұтынады. Жылу элементтерінің атмосфераға су буымен бірге жылу бөлетіндігі маңызды. Соңында газтекті сутегіні табиғи газдан, этил спиртінен, судан (оны электролиздеу арқылы) уақыт өте келе - энергияның жаңартылатын көздерін қолдану арқылы алуға болады. Сондықтан, Daimler Chrysler, Ford, General Motors, Honda, PSA Peugeot-Citroen, Renault-Nissan және Toyota автомобиль құрушы компаниялардың зор тобы сутегі элементімен жүретін автомобильдерді жасауда жүйелі жұмыстарды бастады.
2. 1 Автомобиль - байлықтың көзі емес, қозғалыс құралдары
1960 жылы автомобиль иелері Жер тұрғындарының 4%-тен астамын құрады, 20 жылдан кейін планета тұрғындарының 9%-ін, ал қазір 12%-ін құрайды. Егер өсу қарқыны осылай сақталса 2020 жылға қарай машиналар планетаның 15% тұрғындарында болады. Тұрғындардың саны 20 жыл ішінде қазіргі 6 миллиардтан 7, 7 миллиардқа дейін өссе, автомобильдердің әлемдегі жалпы саны 700 миллионнан 1, 1 миллиардқа өседі. Бұл өсу дамушы елдердегі орташа кластың қарқынды дамуымен және жеке автомобильді алуға тікелей тәуелді, жан басына шаққандағы орташа кірістің артуына да байланысты.
Бүгінде әлемдік автопарктің төрттен үш бөлігі АҚШ-та, Еуропада және Жапонияда шоғырланған. Әйткенмен жуық арадағы 10 жылға келетін сатудың 60%-тен астамы болжамдарға қарағанда жаңа нарықтар: Қытай, Бразилия, Үндістан, Корея, Ресей, Мексика, Польша және Тайландқа келеді. Бұл қауіпсіз, үнемді және экологиялық жағынан таза болатын қымбат емес автомобильдерді жасауды қажет етеді.
Отындық элементтері бар автомобильдер электрлік жүктемелі автомобильдер болып табылады. Әйткенмен двигатель энергияны аккумуляторлық батареядан (электрохимиялық) емес, жылулық элементтер батареяларынан алады. (1-сурет) .
1-сурет. Жылулық элементтер батареялары.
Электр тогы сутегі атомдарынан жылу элементінің мембранасы арқылы өткен электрондардың үзілуінен өндіріледі. Пайда болған электр тогы дөңгелекті айналдыратын электрлік двигательдерді әрекетке келтіреді. Сутегі атомының протондары бұдан соң оттегі және электрондармен қосылып, нәтижесінде су (бу ретінде) пайда болады. Таза сутегіні қолданғанда отындық элементтері бар автомобильдер тіптен зиянды қалдықтарды бермейді.
Көміртегі молекулаларын реформингтау немесе суды электролиздеу арқылы сутегіні алу энергияны қажет етеді. Және жылу элементтерінің үлкен пайдалы әсер коэффициенті есебінен энергетикалық шығындар артығымен өтелсе де, бастапқыда әйтуір бір энергия қажет. Табиғи газды, мұнайлы немесе көмірлі электр станциялар көміртегі газы мен басқа да «парникті» газдарды бөліп шығарады. Атомдық электр станцияларда (АЭС) бұл кемшіліктер кездеспейді. Бәрінен бұрын электр энергиясын сарқылмайтын энергия көздерінен-биомасса, , күн, жел және геотермалды қондырғыларды қолданып өндірген дұрыс. Сутегіні көліктің отыны ретінде қабылдап мұнайға деген тәуелділіктен құтылып, энергияның әртүрлі басқа көздерін қолдануға көшу қажет.
Нақты төңкерістік моторлы экипаждың жасалуы рульді басқару, тежеу механикасын және газды алмастыратын электронды құрылғылармен жылу элементтерін интеграциялауды білдіреді. Бұл кеңістікті үнемдеуге мүмкіндік береді, себебі электрлік жүйелер, механикалық жүйелерге қарағанда жинақы және олардың жұмысын программалауға болады. Бұдан басқа дәстүрлі трансмиссияның болмауы автомобиль жасаушыларға жаңа конструкцияларды таңдауда үлкен еркіндік береді. General Motors компаниясы AUTOnomy концепциясын жасады және оны 2002 жылдың басында іске асырды. Hy-wire (hydrogen by-wire, яғни «электрлік жүйемен басқарылатын сутекті») эксперименттік модель 2002 жылы қыркүйекте Париж автосалонында көрмеге ұсынылды. Электромобильдің негізі скейтбордты еске түсіретін және онда жылу элементтері, сутегісі бар баллон, жылу алмастырғыштар, электр двигательдердің жүріс механизмдері және электроникасы бар, сонымен қатар тежеу және басқару жүйелері орналасқан аласа шасси еді. (2-сурет) .
2-сурет. AUTOnomy концепциясы бойынша аласа шасси.
Шассиді кузовпен қосу үшін электрлік ажыратқыш және бірнеше механикалық бекіткіштер қолданылады. Алмалы-салмалы кузовтардың көмегімен машинаны өте жайлы, жанұялық седан автомобиліне немесе минивэнге айналдыруға болады.
Сутекті отынды элементтердегі автомобильдер екі есе аз энергия пайдаланады, себебі олардың пайдалы әсер коэффициенті іштен жану двигательді автомобильдерге қарағанда екі есе жоғары.
Басқару мотоциклінің рулін еске түсіретін, X-Drive консолінің көмегімен іске асады. Оны оң немесе сол руль күйіне орналастырып автомобильге көлденең орнатуға болады. Сапасы өте жақсы жүру механизмінің бөліктері, Hywire моделінің басқарушылығы және орнықтылығы массалар центрінің төменде орналасуы есебінен іске асады.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz