Энергия көзі ретінде сутегі элементін пайдалану

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1. Сутегі энергетикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Таза сутегіні алудың жаңа технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.2. Сутегіні судан электролизсіз алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2. Сутегі элементі отынымен жүретін экологиялық таза автомобиль ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
2.1. Автомобиль. байлықтың көзі емес, қозғалыс құралдары ... ... ... .12
2.2. Сутегіні сақтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.3. Autonomy концепциясы бойынша инфрақұрылымды
қайта құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
3. Жел тербелісіне тәуелсіз орнықты режимде жұмыс істей.
тін жел жылулық электр станцияның (ЖЖЭС) жобасы ... ... ... ... 20
4 Сутекті авиация ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
4.1. Жер бетіндегі қондырғылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
5. Шет елдердегі «сутегі энергетикасының» мәселелері ... ... ... ... ..29
5.1 Ресейдегі сутегі энергетикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
Қазіргі кезде энергетика отыны мен экологиялық мәселелердің өзектілігі мен масштабының маңызы зор. Жақын арадағы он жылдықта энергия өндірісін органикалық отындар (көмір, мұнай, газ) арқылы дамыту мүмкін емес. Бұл оның қорының шектеулігі мен өндірістің басқа саласына қажеттілігі және қоршаған ортаны ластауына байланысты туындап отыр.
Энергия көзінің ең перспективті, алдыңғы қатарлы түрі сұйық және газ тәрізді күйдегі сутегіні отын ретінде пайдалану. Отындарға қойылатын талаптардың барлығын сутегі қанағаттандырады.
Жел жылу электр станциясының жобасы - жел электр станциясынан алынған электр энергияны электролиз арқылы судан сутегі мен оттегіге айырып, осы элементтерді терең мұздату арқылы арнайы резервуарларда жинақтау мақсатында, яғни электр энергияны ұзақ уақыт бойы тұрақты өндіруге жеткілікті түрде сақтау мақсатында қолдануға негізделеді. Бұдан соң сутегі және оттегі арнайы камера-туннелді жанарғыға сутегіні оттегімен қосып жағу үшін беріледі. Жану өнімдері асқын қызған су буы болып табылады. Осы жағдайда сутегіден жылу бөлінеді.
Адамзат дүние жүзілік экономиканы дамыту барысында орны үнемі толтырылып тұратын ресурстарды пайдалануға бірте-бірте көшуде.
Қазіргі уақытта өнеркәсіп автокөліктің отынын мұнайдан сутегіге ауыстыратын жаңа революцияны бастауда. Сутекті отындық элементтермен жүретін автомобильдердің пайда болуы энергетиканы өзгертетіндігі және қоршаған ортаның жағдайын адамдардың жеке қозғалғыштығына кедергі келтірмей жақсартатындығы анықталған.
Табиғи газбен жабдықталатын тұрғын үйлерді және бірлестіктерді енді сутегімен жабдықтау жоспарлануда. Әйткенмен сутегіні таратудың қажетті жүйесін қалай жасау керектігі жөніндегі пікірталастар жалғасқанымен, кейбір жерлерде сутегіні тарату желілері бар екендігі қарастырылған.
1. Домашенко А.М., Горбатский Ю.В. Жидкий водород в проблеме «Водородная энергетика». //Энергия: экономика, техника, экология. №7. 2006. С.13-19.//
2. Лоуренс Бернс (Lawrence D.Burns) Аккумулятор Новостей.
// News.Battery.Ru.//
3. Жарков С.В. С водородной энергетикой по пути. // Энергия: экономика,
техника, экология. №3. 2006. С.35-38.//
4. Кондратьев К.Я., Крапивин Ф.В. Современные состояние и перспективы
развития мировой энергетики. // Энергия: экономика, техника, экология.
№2. 2006. С. 17-23.//
5 Иейндлин А.И. Некоторые проблемы энергетики. // Энергия: экономика,
техника, экология. №8. 2005. С. 2-11.//
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКА ИНСТИТУТЫ
ФИЗИКА ... ... көзі ... ... ... ... Физика – информатика
мамандығының 4-курс студенті ___________________ Дуаева Д.Е.
(қолы)
Ғылыми жетекшісі:
Ф.м.-ғ.д., проф.____________________________________Ершина ... ... ... жіберілді:
Физика каф. меңг.
Т.ғ.д., проф. ______________________________________Жамалов А.Ж.
( ... ... ... ... Таза ... алудың ... ... ... ... ... ... ... ... экологиялық таза
автомобиль...........................................................
..............................10
2.1. Автомобиль- байлықтың көзі емес, қозғалыс құралдары.............12
2.2. ... Autonomy ... ... инфрақұрылымды
қайта
құру......................................................................
.....................16
3. Жел тербелісіне тәуелсіз ... ... ... ... жел ... ... ... (ЖЖЭС) жобасы................20
4 ... Жер ... Шет ... ... ... ... ... жұмыс 5 бөлімнен, 4 суреттен тұрады және 5 ... ... ... ... көзі ... сутегі элементін
пайдалану. Бірінші тарауда сутегіні алудың жаңа ... ... ... ... ... отын ретінде қолданудың пайдасы
қарастырылған. Үшінші тарауда жел жылу ... ... ... ... ... ... ... отынға біртіндеп
ауысуы және бесінші ... шет ... ... ішіндегі Ресейдегі
сутегі энергетикасының мәселелері анықталған.
Қайнар ... ... ... ... ... сутегі
элементі, сутегі энергетикасы, жел жылулық электр станциясы, сутекті
авиация.
Кіріспе
Қазіргі ... ... ... мен ... ... мен ... ... зор. Жақын арадағы он жылдықта энергия
өндірісін органикалық отындар (көмір, ... газ) ... ... ... Бұл оның қорының шектеулігі мен өндірістің басқа саласына ... ... ... ... байланысты туындап отыр.
Энергия көзінің ең перспективті, алдыңғы қатарлы түрі сұйық және ... ... ... отын ... ... Отындарға қойылатын
талаптардың барлығын сутегі қанағаттандырады.
Жел жылу электр станциясының жобасы - жел электр станциясынан ... ... ... ... ... сутегі мен оттегіге айырып, осы
элементтерді терең мұздату ... ... ... ... яғни ... ... ұзақ уақыт бойы тұрақты өндіруге
жеткілікті түрде ... ... ... ... ... соң сутегі
және оттегі арнайы камера-туннелді жанарғыға сутегіні оттегімен қосып жағу
үшін беріледі. Жану өнімдері ... ... су буы ... ... Осы
жағдайда сутегіден жылу бөлінеді.
Адамзат ... ... ... дамыту барысында орны үнемі
толтырылып тұратын ... ... ... ... уақытта өнеркәсіп автокөліктің отынын ... ... жаңа ... ... ... ... ... автомобильдердің пайда болуы энергетиканы өзгертетіндігі және
қоршаған ортаның жағдайын ... жеке ... ... ... ... газбен жабдықталатын тұрғын үйлерді және бірлестіктерді енді
сутегімен жабдықтау жоспарлануда. ... ... ... ... қалай жасау керектігі жөніндегі пікірталастар жалғасқанымен, кейбір
жерлерде сутегіні ... ... бар ... қарастырылған.
Сутегі энергетикасы
1. Құрамы.
Сутегі энергетикасы келесідей негізгі ... ... (NH4) мен ... (SH) ... тұратын табиғи газдардан және
судың ыдырауы негізінде арзан сутегін ... ірі ... ... ... ... әдістерін жасау;
Энергетикада, өндірісте, көлік ... ... ... және ... ... ... ... функционалдық көрсеткіштері.
Сутекті технология тропосфераға оның ішінде атмосфераның жерге жақын
қабаттарында улы ... ... ... ... ... ... өсуін тоқтатуға мүмкіндік береді. Метан мен күкіртті
сутекті табиғи газдардан үлкен көлемді ... ... ... салыстырғанда ... ... 100 есе ... ... технология қолданылуы мүмкін. 1м3
сутегіні алуға қажетті меншікті ... ... ... ... ... 2-3 есе ... ... кем болады. Сутегіні
судан өндіру Ресейде шығарылатын МФ-4СК катионда өткізгіш ... ... жаңа ... сутегіні жоғары тазалықпен өндірудің
меншікті энергия шығындары дәстүрлі жүйелермен салыстырғанда 1,5- ке ... ... ... ... ... ... 10
есе жоғары.
3. Қолдану аясы.
Сутекті технология жердегі көліктің ... ... ... күштік қондырғыларын, сутекті ... ... ... жүйелерін (жел, күн және басқа энергия қондырғылардың
түрлері) ... ... ... ету үшін ... ... газ және ... ... минерал тыңайтқыштарды өндіруде,
биотехнологияда, металлургия мен т.б. ... ... ... бас ... оның ... арттыруға және атмосфераны
ластайтын негізгі зат қалдықтарын толықтай жоюдағы үнемділікті ... ... ... ... ... себеп не?
Сутегі технологиясы тыңайтқыш, метанол, сонымен бірге мұнай ... ... ... және ... ... ірі ауқымды, арзан
сутегіні ... ... ... ... ... ... ... таза энергия тасымалдаушы болып саналады, оны энергетикада,
өнеркәсіпте және көлікте қолдану қоршаған ортаның күйіне әсері мол, ... таза ... ... ... Даму тенденциясы және күйі.
Қазіргі уақытта Ресейде плазмалы-мембраналық технологияның
көмегімен ... ... ... метаннан сутегіні алудың және
қолданудың жаңа жоғары тиімді ... іске ... ... ... жасалды. Бұл жағдайда
катализаторлар мен газ таратудың дәстүрлі сұйық ... ... ... ... ... іске асады. Әлемдегі жүйелерде осы
стадияның орнына экологиялық тұрғыдан дұрыс емес, энергия шығыны (2-3 ... ... ... шығынды және төменгі меншікті өнімді үлкен
термокатализдік процесс жүреді.
Қазіргі ... ... ... ГНЦ ... қуаты
200 киловатт деңгейінде зерттеулер ... және ... ... өнімділігі 10м3/сағ тәжірибелік-өнеркәсіптік стадияға
өту талап етілуде. Ұсынылатын технологияның ... ... ... оған ... ... ... ... қызығушылық танытуда. МФ-
4СК катион өткізгіш ... ... ... ... үшін ... ... аяқталды және ресейлік технологиямен
жоғары жетілдірілген электролизерлерді жасау қолға алынды. Шетелдік ... ... ... ... ... ... және бұл
меншікті сипаттамалары бойынша ... ... ... ... ... ... қолданып Ресейде сутегі-ауалы қоспаны
қолданатын және ... әсер ... η=75%, 10-20 ... ... ... бұл ... жүйелер тек таза суды
эмитациялайды, ... ... ... толығымен болмайды.
Көп нәрсе, әрине мемлекет ... ... ... ... Ресейдің энергетикалық жүйесін дамыту стратегиясының мәселелері
шешілетін жағдайда негізгі күшті–энергетиканы ... ... ... құру ... пе, әлде ... ... назар аударуымыз
керек пе деген қызу пікірталастар туады. Ресей ғылым ... ... атты ... өтті, шараны – Ресей ғылым академиясы,
«Ресей ЕЭС-і» РАҚ, ААБ ... ... ... мен
өнеркәсіпкерлерінің одағы, «Жаһандық энергия» қоры және басқа ірі ғылыми-
өндірістік ... мен ... ... ...... ... және талқылаудың жоғары деңгейін, қойылған ... ... ... дамуына ықпал етуді (ұсынылған
баяндамаларға сай) көрсетті. «Сутегі ... даму ... ... ... ... баяндады. Бізді Мюнхенде есігінде «Н2О»
деп жазылған автобуспен алып ... ... ... энергетикасы–қол
жетерлік перспектива екендігі түсінікті болады. Академик Г.Месяц сутегі
энергетикасын ... ... ... басшылық етеді. Бұл салада
Ресей ғалымдарында өте ... ... бар, онда ... мен
катализдің онсыз сутегі энергетикасын ойластыру ойға сыйымсыз ... бар ... ... фантастикалық жоба–гелий-3 ... ... ... қондырғылар үшін отын алу қиял-ғажайып жоба.
Академик Владимир ... ... ... тағы да осы ... және алыс ... ... өте керемет, бірақ бәрінен бұрын
академиктер осы айтылған жақсы идеялардың ... ... ... ... еді,- ... «Әріптестерім осы мәселелердің мемлекет басшыларының
саяси еркіне байланысты ... ... - деп баса ... В.Фортов. Әрине форумның барлық маңызды тақырыптары бос
қалмайтындығына ... ... ... ... ... РАО, «Газпром»
және РСПП секілді басқада компаниялардың өкілдері қатысты. Форум қоғамға
физика, ... ... жаңа ... ... Және,
бүгінгі таңда, форумда төрағалық еткен академик В.Фортовтың сөзі бойынша
«ЕЭС Ресей» РАО экономикамен тығыз ... ... 6 ... ... ... ... туралы келісім бар. «Біз қазіргі кезеңде
керекті жұмыстармен айланысқандарға және ғылыммен айналысуға ... ... ... ... ... қажет»,- деп «ЕЭС
Ресей» РАО басшылығының төрағасының орынбасары іргелі ... ... ... ... ... ... баса айтты. «Сондықтан іргелі
зерттеулерге ... ... және ... ұзақ ... ... грант тағайындаймыз»,-деді.Форум аясында ... ... ... ... ... ... сыйлығымен жас ғалымдарды 1-
ші марапаттау салтанаты өтті.
Академик Владимир Фортов айтып өткендей, ... жылы ... ... деген үміт бар. Форумда Ресей федерациясының энергетикалық
саясаты заңының ... де ... ... ... В.Фортовтың
пікірі бойынша біздің нормативті-құқықтық ... ... тез ... ... керек. «Біздің заңнамамыз қарапайым. Бұл
бірінші мәселе болғандықтан әрине мемлекетімізге ұят»,- деп ... ... ... Таза ... алудың жаңа технологиясы
Айдахо штатының (АҚШ) инженерия және қоршаған ортаны зерттейтін
Мемлекеттік зертханасы Ceramatec ... ... ... ... ... ... арқылы сутегіні алудың жаңа технологиясын
жасауда. Осы ... ... үшін 2,6 ... ... ... ... коммерциялық пайдалы варианты 2017 жылы пайда болады деп
күтілуде. Суды электролиздің көмегімен ... мен ... ... ... ... ... бұл ... қолдану іс жүзінде сутегіні алуға
қажетті электр энергиясының шығындары оны отын ... ... ... ... ... емес. Американдық ғалымдар жобалап
жатқан ... ... ... ... реакторларды қолданбақ.
Мұндай реакторлар газотурбиналы циклда пайдалы әсер ... ... ... ... ... ... көп мөлшердегі жылу энергиясын
өндірудің мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Болашақ комплекстің жұмыс істеу принципі ... ... ... су ... сутегі және оттегіне бөлінуі іске асады.
Температураны ... ары 1000 ... ... ... ... ... ... өтеді, ал резервуарда таза сутегі қалады. ... ... ... ... материалымен байланысты. Оны әзірлеу
үшін ... мен ... ... ... болдырмайтын жұқа
керамикалық пластикаларды қолдану жобалануда. Жаңа технология бұдан ары
энергетикалық ... үшін өнім ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді.
1.2 Сутегіні судан электролизсіз ... ... ... сутекті көлікті қоректендіруге
қажетті сутегінің өнеркәсіптік көлемдерін алудың тәсілі ретінде қарастырса,
британдық компания Hydrogen Solar ... әдіс ... деп ... Tandem Cell ... ... өндіруге арнайы күн
панельдерінің пакеті қолданылатын технологияны ойлап тапты. ...... ... ол ... және көгілдір сәулелерді
жұтып, ... ... ... ... ... қабатын қолданып,
электрон-кемтік жұбын туғызады. ... ... ... ... одан ... панельге өтеді. Екі панель де айрықша тәсілмен өткізгіштермен
қосылған және ... ... суды ... жіктейтін потенциалды
туғызады. Бұл жағдайда жіктелу процесі екі панельдің арасына құйылған судың
жұқа қабатында өтеді.
Процестің пайдалы әсер ... ... 8% деп ... ... 65 ... ... Hydrogen Solar ... жұмыс
жасайтын тәжірибелік құрылғы күніне сутегінің бірнеше килограмын ... ... ... жүйенің пайдалы әсер коэффициентін ... және ... ... ... ... ... онда
автомобильдің отын элементінде 17 мың ... ... ... сутегін өндіруге болады, авторлардың есептеуі бойынша, судың
дәстүрлі электролизі біраз қымбаттау, себебі оған ... ... ... (екі түрлі жүйе) керек, (қымбат күн панельдері, жел ... ... ... атом ... сәйкесінше электролизге қажетті
аппараттар өте үлкен көлемді және онда ... ... ... мен ... ... ... ... келеді.
Tandem Cell неғұрлым бәсекеге қабілетті техника болуы керек, әзірше
шындығында, технологиялық зерттеу мен жетілдіруді қажет етеді.
2. Сутегі элементі ... ... ... таза ... жылы Карл Бенц сарайдан өзі жасаған моторлы экипажын шығарып,
өзгеріс дөңгелегін айналдырып жіберді. Автомобильдің пайда болуы өмір сүру
үрдісінің ... ... және сол ... ... ... әлемдік
экономиканың түрленуіне әкелді. Жеке көліктерге қол жеткізушілік әлемді
неғұрлым анық жасады және сол ... ... ... күрделі инфрақұрылымдарды туғызды.
Қазіргі уақытта өнеркәсіп автокөліктің отынын мұнайдан сутегіге
ауыстыратын жаңа революцияны бастауға дайын. ... ... ... ... ... және ... ... әрекетке келтіретін отындық
элементтер атмосфераға су буынан басқа ештеңе бөлмейді. Автомобильдер тек
таза болып қана ... ... ... ... ... да ... Бұдан
басқа жылу элементтеріндегі көлік сутегі ... ... ... ... тездетеді. Бұл жағдайда энергияны қолдану, ... ... Отын ... ... ... энергиясының электр
энергиясына түрленуі ... ... іске ... ... ... ... ластамайды. Рульді басқару,
тежелудің жинақы жүйелерінен үйлесе отырып ... ... ... ... ... ортаның күйін кең кузовтан
(мүмкін алмалы- салмалы) шассиді бөлуге мүмкіндік береді.
• Сутекті отындық элементтермен жүретін автомобильдердің пайда ... ... және ... ... жағдайын адамдардың жеке
қозғалғыштығына кедергі келтірмей жақсартады.
• Тұйықталған шеңбер: отындық элементтері бар автомобильдер кеңінен
таралу үшін оңай жеткізілетін ... ... ... қажетті
жағдайды жасау ... ... ... ... элементтері жеткілікті мөлшерде болуы қажет.
Қазіргі уақытта үлкен ... ... ... ... ... іштен жану двигательдері қаншалықты ... және ... ... ... ... дейін жетті. Конструкцияны
үздіксіз жетілдіруге қарамастан, пайдалы әсер ... яғни ... ... ... ... ... тиімділігі, қазіргі
уақыттағы іштен жану двигательді автомобильдерінде 20-25%-тен ... ... ... өнеркәсібі 1960 жылмен салыстырғанда жану түтіндеріндегі
зиянды заттардың ... ... ... ... оксидін
(СО) 96%-ке, азот оксидін 95%-ке кемітті. ... (СО2) ... ... Жер ... ... өзгерісіне әкелетіндіктен қауіп туғызады.
Жаңа технологияларды қолданғанымызға ... ... ... пайдалы әсер коэффициентінің 30% -тен асу ықтималдығы аз,
бәрібір көміртегі газының қалдықтарынан құтылу қиын. Отындық ... ... ... әсер коэффициенті екі есе жоғары, яғни ол
екі есе аз энергия ... Жылу ... ... су ... жылу ... ... Соңында газтекті сутегіні табиғи газдан,
этил спиртінен, ... (оны ... ... ... өте келе ... ... ... қолдану арқылы алуға болады. Сондықтан,
Daimler Chrysler, Ford, General Motors, Honda, PSA ... және Toyota ... ... компаниялардың зор тобы
сутегі элементімен жүретін автомобильдерді жасауда жүйелі ... ...... көзі ... ... құралдары
1960 жылы автомобиль иелері Жер тұрғындарының 4%-тен ... ... ... ... ... ... 9%-ін, ал ... 12%-ін құрайды. Егер
өсу қарқыны осылай сақталса 2020 жылға қарай ... ... ... ... Тұрғындардың саны 20 жыл ішінде қазіргі 6 миллиардтан
7,7 миллиардқа дейін өссе, автомобильдердің ... ... саны ... 1,1 ... өседі. Бұл өсу дамушы елдердегі орташа кластың
қарқынды дамуымен және жеке ... ... ... ... жан ... орташа кірістің артуына да байланысты.
Бүгінде әлемдік автопарктің төрттен үш бөлігі АҚШ-та, Еуропада және
Жапонияда шоғырланған. Әйткенмен жуық арадағы 10 ... ... ... ... ... болжамдарға қарағанда жаңа нарықтар: Қытай, Бразилия, ... ... ... ... және Тайландқа келеді. Бұл қауіпсіз, үнемді
және экологиялық жағынан таза болатын қымбат емес ... ... ... ... бар ... электрлік жүктемелі
автомобильдер болып табылады. Әйткенмен двигатель энергияны аккумуляторлық
батареядан (электрохимиялық) емес, ... ... ... (1-сурет).
1-сурет. Жылулық элементтер батареялары.
Электр тогы сутегі атомдарынан жылу элементінің ... ... ... ... өндіріледі. Пайда болған электр ... ... ... ... ... келтіреді.
Сутегі атомының протондары бұдан соң оттегі және ... ... су (бу ... пайда болады. Таза сутегіні қолданғанда отындық
элементтері бар автомобильдер тіптен зиянды қалдықтарды бермейді.
Көміртегі ... ... ... суды ... ... алу ... ... етеді. Және жылу элементтерінің үлкен пайдалы
әсер коэффициенті есебінен энергетикалық шығындар артығымен ... ... ... бір ... ... ... ... мұнайлы немесе көмірлі
электр станциялар көміртегі газы мен басқа да «парникті» газдарды ... ... ... ... (АЭС) бұл ... ... бұрын электр энергиясын сарқылмайтын ... ... ... күн, жел және геотермалды қондырғыларды
қолданып ... ... ... ... ... ... ... деген тәуелділіктен құтылып, энергияның әртүрлі басқа көздерін
қолдануға көшу қажет.
Нақты төңкерістік моторлы ... ... ... басқару, тежеу
механикасын және газды алмастыратын электронды ... ... ... ... Бұл ... үнемдеуге мүмкіндік
береді, себебі электрлік жүйелер, механикалық жүйелерге қарағанда жинақы
және олардың ... ... ... Бұдан басқа дәстүрлі
трансмиссияның болмауы автомобиль ... жаңа ... ... еркіндік береді. General Motors компаниясы AUTOnomy
концепциясын жасады және оны 2002 ... ... іске ... ... by-wire, яғни ... жүйемен басқарылатын сутекті»)
эксперименттік модель 2002 жылы қыркүйекте Париж ... ... ... негізі скейтбордты еске түсіретін және онда
жылу ... ... бар ... жылу ... ... жүріс механизмдері және электроникасы бар, сонымен қатар
тежеу және ... ... ... ... шасси еді.(2-сурет).
2-сурет. AUTOnomy концепциясы бойынша аласа шасси.
Шассиді ... қосу үшін ... ... және ... ... ... ... кузовтардың көмегімен машинаны өте
жайлы, жанұялық седан автомобиліне немесе минивэнге айналдыруға болады.
Сутекті отынды ... ... екі есе аз ... ... ... ... әсер ... іштен жану
двигательді автомобильдерге қарағанда екі есе жоғары.
Басқару мотоциклінің рулін еске ... X-Drive ... іске ... Оны оң ... сол руль ... орналастырып
автомобильге көлденең орнатуға болады. Сапасы өте жақсы жүру механизмінің
бөліктері, Hywire ... ... және ... ... ... ... есебінен іске асады.
Автомобиль конструкциясын жеңілдету (Autonomy концепциясы қамтамасыз
етеді) автомобиль жасау өндірісіне үлкен ықпал ... ... ... азайту және оларды үйлестіру өнеркәсіптің үлкен көлемі ... ... ... ... ... кузовтардың
әрқилылығына қарамастан шассидің үш түрі ... ... ... ... ... ... полимерлі электролиттен жасалған мембраналармен
бөлінген жазық анод және ... ... ... ... қажет ететін қуатқа сай, көп немесе аз осындай элементтерден
тұратын батареяны ... ... ... ... бүгінгі отынды
элементтерде қымбат полимер мембраналар қолданылғанымен, катализаторлар
ретінде асыл ... ... ... ... ... ... белгілі бір жетістіктер бар.
2.2 Сутегіні сақтау
Жылу элементтеріндегі практикалық көлік ... ... ... ... жоқ. ... ... бірі – бір ... 500 километрге жететіндей ... ... ... және ... тәсілін жасау болып табылады. Жылу жүйесі -400С-
тан +450С ... ... ... ... және 250000 ... емес ... ие ... қажет, бұл жағдайда отынды құю бірнеше минутқа
ғана созылуы керек. Сутегіні сақтаудың ... ... бар. Ол үш ... ... ... газ ... сиретілген күйде және қатты ... ... ... перспективалы, бірақ әрқайсысының өзінің
техникалық қиындықтары бар. Бәрінен ... ... ... ... ... ... ... қысым әрине, қауіп туғызады. Бүгінде
сығылған сутегі ... 350 ... ... ... ... ... ... автомобильдің бір рет сутегіні құйғаннан кейін жүретін
жолын ... ... ... ... 700 ... ... ... керек.
Қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін баллон кем дегенде екі есе артық соққы
қысымға төтеп беруі ... ... ... ... ... ... сияқты
өте қымбат материалдардан немесе өте ауыр ... ... ... ... өте үлкен болғандықтан, бұл ... ... ... сонымен қатар сығылған түрде сақтауға болады, бірақ ... ... ... (-2530С) суыту үшін үлкен энергия шығындары
қажет. ... ... әр ... ... сұйықтың 3-4%-і қайнайды.
Неғұрлым сәтті шешім–сутегіні қатты күйдегі жүйелерде тасымалдау.
Метал гидридтерін қолдану ... ... ... онда ... су ... метал құйманың престелген ұнтағының қуыстарында
ұсталынды. Артықшылығы – жүйе ... ... ... ... және үлкен сыйымдылық. Әйткенмен, сутегіні
гидридтен алу үшін ... 3000С ... ... қажет.
Энергияның пайдасыз шығындарын болдырмау үшін ... ... ... ... ... ... керек. Әйткенмен осы
саладағы зерттеу жаңадан басталып жатса да, ... ... ... сақтау әдісі өте ... ... ... Autonomy ... ... инфрақұрылымды қайта құру
General Motors компаниясының Autonomy ... ... ... ... ... ... ... аласа шассиға
«жинақтау» болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... береді. Алмалы–салмалы
кузовты қолдану қиындықсыз жанұялық седанды ... ... өте ... ... ... ... зор ... көрсетуге қабілетті.
Сутегімен қамтамасыз етудің жеткілікті дамыған жүйесі болмайынша, ... бар ... ... ... эксплуатациялау мүмкін
емес, бірақ ешкім жолдарда ... ... бар ... ... ... болмайынша қажетті инфрақұрылымды ... ... бар ... ... таралуының маңызды шарты жеке
және мемлекеттік секторлардағы жергілікті және жалпы ... ... ... ... құю станцияларын жасауды белсенді ... ... ... ... ... шешу ... ... жасау жөніндегі ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-
конструкторлық ... ... ... қажет.
Сонымен қатар өндіріс те ... ... ... ... ... Істі алға ... ... стратегияны General Mоtors компаниясы
жасауда. Идея ... отын ... ... ... ... негізделеді. Бұл ... ... ... ... тәжірибесін жинақтауға және оларды жасауға бөлінген
жүздеген миллион долларларды компенсациялауға ... ... ... жылдарда General Mоtors энергияның негізгі көздері
ретінде немесе үздіксіз қоректендірудің ... ... ... ... ... үшін стационар отындық ... бар ... ... Жылдық айналымы 10 миллиард долларға жобаланған бұл
бизнес энергиямен қамтамасыз етуді ... жол ... атап ... ... ... ... үздіксіз циклді кәсіпорындар
және телекоммуникация компаниялары сияқты ... ... ... қарбалас (час пик) ... ... ... ... ... ... ... желіге сату
есебімен кіріс табуға мүмкіндік ... General ... ... өнімдерінің бірі – сутекті табиғи газдан, метаннан немесе бензиннен
алуды қамтамасыз ететін өзінің реформинг-қондырғысы бар ... 75 ... ... стационар энергетикалық құрылғыларды жасау үшін ешқандай
түбірлі техникалық жаңашылдық қажет емес.
Сутекті сақтаудың қауіпсіз және ... ... қол ... ... ... ... және автомобильдерді сутекпен жабдықтау
орындары пайда болады. Қазіргі АҚС- ды сутекті сол жерде ... ... ... ... ... толықтыруға
болады. Отынды қайта өңдеудің артықшылығы, осы ... іске ... ... әлі жоқ екендігіне негізделеді. Бұл үшін ... ... ... ... және АҚС-лардың бар жүйесін жоюдың
қажеті жоқ. Мұнайдан сутекке көшуді бастау бұл ең ... ... ... мүмкін.
Неғұрлым төңкерісті схема – ... ... ... ... және
бірлестіктерді, таратушы желіні қолдану арқылы газбен ... ... ... енді ... ... болып табылады. Табиғи ... алып және оны ... ... жабдықтарының бортында сақтауға болады.
Сутекті алу үшін әдеттегі электр ... ... ... ... түнде автомобиль гаражда тұрған кезде қолдансақ ... ... ... ету ... күрделенуіне
байланысты олардың әлемдік энергетикалық жүйедегі рөлі өзгеруі ... ... ... үйлерді және бірлестіктерді электр энергиясымен
қамтамасыз ету үшін қолдануға болады, себебі автомобильдердің басым ... жуық ... бос ... Егер, Калифорнияның автомобильдерінің тек
4%-і отын ... ... онда олар ... ... ... ... ... энергияларынан көп энергия берер еді. Сутекті
экономиканы әлемдегі барлық энергиялық компаниялар зерттеуде. Жуық ... ... ... ... қол астындағы комитетінің
келіссөздерінде АҚШ палатасының өкілдері Джеймс Уилейн (James ... ... ... ... ... ... өзіндік құны әдеттегі
автомобиль отынының құнына жақындауы мүмкін. ... ... ... ... ... өте жоғары пайдалы әсер
коэффициентіне қатысты электромобильдің километрлік жүрісінің құны әдеттегі
жанар-жағармаймен ... ... ... аз. ... ... сутегінің қымбаттығы оны жеткізу мен таратуға ... ... ... ... ... ... жобамен мұнайлы отынының
галонына эквивалентті. Сутегінің килограмының бастапқы шикізатқа, алу
әдістері және ... ... құны ... ... ... ... ... 4-6 есе көп. Бірақ оңтайландырылған отындық элементтері
бар автомобильдердің пайдалы әсер ... ... жану ... ... ... әсер ... 2 есе артық
болатындықтан, ... ... ... ... отын ... екі есе ... болады. Осылайша сутегі килограмының бөлшектік
бағасы бензиннің екі галонының ... ... ... ... ... ... ... отынды өңдеу және электролиздеу технологияларын
жетілдіруге сай, сонымен қатар сутегіне деген сұранысты арттырғанда, оның
бағасы түседі. Жуық ... ... ... ... ... етілетін деңгейінен 30 %-ке артық болатын деңгейге дейін ... ... ... ... ... тек сутекті автомобильді қолдау үшін инфрақұрылымды жасаудың
мүмкін варианттары қарастырылуда. Бірақ біз, ол ... ... ... ... 100 жыл ... бензинді автомобильмен болғандағыдай қарқынды өтеді деп
айта ... ... ... жаңа ... ... дайын.
Әйткенмен сутекті таратудың қажетті жүйесін қалай жасау керектігі жөніндегі
пікірталастар ... ... ... сутегіні тарату желілері бар
екендігін айта кетуіміз керек. Олардың ... ... ... және ... Роттердамның маңындағы европалық
желілер. Қолда бар инфрақұрылымдар жылына негізінен ... ... ... 540 ... ... ... өндіреді. Энергетикалық
қатынаста бұл мөлшер жылдың 140 миллион ... ... ... ... ... қажеттіліктерінің 10 %-ін құрайды.
3. Желдің тербелісіне тәуелсіз орнықты режимде жұмыс істейтін жел ... ... ... жобасы
Дәстүрлі типтегі электр станциялардың барлығы тағайындалған қуатпен
орнықты жұмыс істейді. Жылу электр станцияларында ... бу ... ... ... ... ... мазут, табиғи газ) ... ... қол ... ... ... ... ... су қоймадағы жинақталған көлемді қолданып жоғарғы бьефтен суды
шақтап (дозировка) беру арқылы іске асырылады. ... атом ... ... реакторлары) уран стержендері (таяқшалары) бөлетін
ядролық энергияның орнықтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ... ... бөлетін көздердің асқын қоры
болады. Жел энергиясын ... ... ... ... ... үшін ... ... қолданады.
Осыған байланысты, жел электр станциялары өндіретін электр ... тыс ... ... ету үшін және ... ... ... жел ... станциясын қосып отынды үнемдеу үшін
қолданады. Біз жел электр ... ... ... ... мүмкін варианттарының бірін ұсынамыз (3-сурет). Оның ... ... ... алынған электр энергияны судың электролизі арқылы
оны сутегі мен оттегіне айырып, осы ... ... ... ... күйге дейін) арнайы бөлектенген ... ... ... ... яғни электр энергияны ұзақ уақыт бойы (1-2
немесе одан да көп айлар бойы) ... ... ... түрде сақтау
мақсатында қолдануға негізделеді. Бұдан соң сутегі және оттегі арнайы
камера-туннелді горелкада ... ... ... жағу үшін ... ... ... ... су буы (температурасы 2000К) болып табылады. Осы
жағдайда 1 грамм сутегіден 28750ккал/кг немесе 120175 Дж жылу ... ... ... 5МВт ... жел ... ... станциясына (ЖЖЭС) есептелген.
Бұл секундына үздіксіз 40 грамм сутегіні жағу ... 807000, ... 5мВт) ... ... ... ... энергияны қуаты 6-7МВт болатын станция
өндіреді. Желдің 7-8 м/с орташа ... ... ... жел электр
станциясын (ЖЭС) ұйымдастыру үшін 36-40 ... ... ... ... 90 жел ... қондырғысы (ЖЭҚ) қажет болады. Әйткенмен
карусель типті жел турбиналарының артықшылықтарының бірі ... ... ... өзгерісіне тәуелсіз болуы. Сондықтан жел электр станциясының
(ЖЭС) есептеуін желдің орташа тәуліктік, орташа айлық және ... ... ... ... Жел ... өзгерісіне байланысты
өндірілетін электр энергияның мөлшері де ... ... ... ... ... ... ... істеп, ол өндіретін энергия
кабель арқылы аккумуляциялаушы станцияға берілетіндігін есте ... ... ... орнықсыз өндірген электр энергиясының аккумуляциясы
трансформаторлық подстанцияның, ... және ... ... ... істеуі үшін қажет. Біздің пікірімізше, сутегі мен
оттегінің ... ... және ... ... қорын сақтау үшін
салыстырмалы кішігірім сфералық резервуарларды ... ... ... Бұл ... біз ... жобаның техника-экономикалық негіздемесін
(ТЭН) жүргізген жоқпыз. Ол технологиялық сипаттағы жеке, дара ... ... ... ... ... ... тек сутегі мен оттегіні
сақтайтын сфералы резервуарлар, сонымен ... ... пен бу ... ... ... 5 ... жылу электр станциясын жасау үшін секундына
5 килограмнан астам турбинаға бу шығыны қажетті, ол бу ... ... тек ... Н2 және ... О2 ... ... оттегіде жаққанда біз 200 грамм жоғары температуралы газ ... ... ... 5 ... буды ... суды ... арқылы
(жіңішке түтіктің форсункалары арқылы) аламыз. ... ... ... ... ... ... және турбинаның алдындағы қысым 30
атм-ға дейін көтеріледі.
Бұл жоба толық аяқталмаған, дәл қазір іске ... ... ... ... оның ... және ... ... біздің
назар аударуымызды қажет етеді.
Мұнай ... ... ... арзандығы энергияның
альтернативті көздерін жасау жұмысын тежеуде. Бірақ ... ... ... ... алғашқы «алмастырушысы» синтетикалық отын болады. ... ... ... төменгі сортты көмірден танктерге жасанды отын алуды
үйренді. Жуық арада сутекті отын дәуірі туады. Жапондық ... ... суды ... ... ... ... ... алатын жел
энергетикасының техника-экономикалық аспектілерін қарастыруда. Осы ... ... жел ... ... электр энергиясын көбірек өндіруге болады.
Мұндай байланыс электр тогын күшті жел болғанда ... ... ... ... ... Электр тогының артық мөлшерін ... ... және ... ... ... Ал электролизге жіберіп,
оттегіден сутегіні айыруға әбден болады. Осы ... ... ... тасу және қайту кезіндегі энергияны өндіруге де ... Тек ... және Охот ... ... ... көтерілуі электр
станциялардың 100 гигаватт энергиясын береді. Ресейде ... ... ... ... мөлшері судың көтерілуіне байланысты
энергияның потенциалды ... тең ... ... білмейді. Мезен
станциясы 20000 мегаваттқа
5мВТ Өңделген ... ... ... ... Жел жылу ... станциясының схемасы.
дейін, Пенжиндік- 20-дан 90 мың мегаваттқа дейін энергия беруі ... Ал ... өзі ... ... ... жылытуға және жарықтандыруға
жеткілікті.
4. Сутекті авиация
Қазіргі кезде самолет, двигатель, ... саны өте ... ... алмастыру қымбат және ұзақ процесс болып көрінуі мүмкін.
Осы дипломдық жұмыста авиацияның ... ... ... ауысуының
негізгі идеялары қысқаша келтірілген.
Отындарға қойылған талаптардың барлығын сутегі қанағаттандырады.
Қоршаған ... ... ... Керосиннің жану жылуынан ... жану ... ... 2,8 есе ... Оның ... жануының жоғарылығы
двигательдердің тиімділігін арттырады, отынның меншікті шығынын азайтады,
двигательдердің массасы мен өлшемін азайтады.
Авиациялық отын ... ... ... ... – оңай ... және жану ... ... көлеміне тезарада тарайды,
сондықтан двигатель тез іске қосылады.
Сутегі мен ... ... ... тұтануы мен аздаған энергиясы
әртүрлі биіктікте және әртүрлі температурада двигательдің тез арада ... ... ... жанған кезде сәулелену қабілеті төмен жалын береді және ешбір
күйесіз жанады, ол двигательдің ... және ... ... ... Сутегінің коррозиялық активтілігі аз. H2 ... ... ... ... ... ластамайды. Керосинмен
салыстырғанда сутегінің жылуды жұту қабілеттілігі 30 есе жоғары, сондықтан
оны двигательдің элементтері мен ұщу ... ... ... ... суыту тиімділігін жоғарылату турбинаның ... және ... ... ... ... мүмкіндік
береді. Бұл жанар майдың меншікті шығымын (15-20%) едәуір төмендетуге және
двигательдің меншікті тарту күшін арттыруға ... H2 ... ... ... қасиеттері: қосылыстың тез арада пайда болуы, жоғары жиілікті
тербелістерге орнықтылығы. Ұшатын аппараттардың ... ... ... кернеуді азайтуға және қанаттың өлшемін ... ... Осы ... ... ... шуды ... ... жұмыс істейтіндіктен шығатын жердегі температура өрісі
бірқалыпты таралатын компактілі жану ... ... ... бар.
Газдардың жылу сиымдылығы жоғары болғандықтан, кіре берістегі температура
төмен болады.
H2 ... ... ... ... ... ұшу ... ... оптимизациялауға бағытталады. Неғұрлым ... ... ... ... болса, соғұрлым сутегі отынына көшкен дұрыс. H2–ні
авиациялық отын ретінде пайдаланудың көптеген ... оның ... аз (63-70 ... және ... ... ... ... Самолеттің бактары салыстырмалы түрде үлкен, сондықтан ... ... үшін ... ... ... ... мәні ... конфигурациялы болуы қажет, сонымен қатар қосымша изоляциялық
массасы да аз болғаны жөн. Кейбір конструкциялық ... H2 ... ... морт сынғыш болып келеді.
Авиацияның біртіндеп криогендік отынға көшуін қарастырайық. Ол үш
кезеңнен тұрады.
1. Тек қана ... ... ... құюдың (заправка)
криогендік жүйесі бар. Қазіргі кезде қарапайым ұшу аппараты мен екі ... ұшу ... ... Екі ... ... ұшу
аппараттарында криогендік бак орнатылған. Сутегінің тығыздығы өте ... ... ... ... 4,3 есе артық, сутегінің ... ... ... 2,8 есе кем. ... ... ... ... ұзыны бойы салонның астына орналастыруға болады. Әрине бакты
салонның ішіне орналастыруға да ... онда ... ... ... ... байланысты билеттің бағасы ... Екі ... ұшу ... ... ... сутегіні де қолдануға болады.
Оларды пайдаланудың екі себебі бар:
а) Аэропортта міндетті түрде криогендік жүйелердің ... ... ... ... ... ... ... Ірі аэропорттардың криогендік жүйелері бар. Жолаушылардың 50%
сутегімен жүретін самолеттармен ... Ұшу ... ... ... ... пайдаланатын аппараттар кең тараған. Гипердыбысты әрі
криогенді ұшу ... ... ... ... ... ұшу аппараттары ығыстырылуда. Қазіргі ... ... ... ... ... ... басым көпшілігі
фюзеляждың көмегімен өндіріледі. Ұшу аппаратының ұзын бойымен қанатшалар
созылып биіктік ... ... ... бак ... ... Оның екі ... ... салоны бар. Фюзеляж қанатқа
жалғасқан жерде екі ГТД ... ... ... ... ... ... гипердыбысты сырттан жану ... бар. ... 1,5-2М ... тең ... ... ... ... ұшу 18 км ... 6-12М ... ... ... көмегімен жүргізіледі. ГТД-ға кіретін және ... бұл ... ... қалқанмен жабылады.
Конструкциясын азғана өзгертіп, ракетаның двигателін орнатса, ұшу
аппаратын орбитаға шығаруға болады. Оның ... жоқ. Оның ... ... бар ... ... Сол ... ілініп тұратын бактарды да
пайдалануға болады. Реактивті двигательдердің көмегімен ұшу аппараты кез
келген аэропорттан ұша ... ... бен ... ... ... ... 2 ... дейін үдей қозғалады. Әрі қарай сырттан жану авиация двигателі
іске қосылады (ол атмосферадағы оттегіні пайдаланады). Ұшу ... ... ... ... пен жылдамдыққа ие болған соң, қайтадан ракетаның
двигателі іске қосылады.
3. Барлық аэропорттарда криогендік жүйе бар. Екі ... ... ... ... ... ұшу ... ығыстырылуда.
4.1 Жер бетіндегі қондырғылар
Сутегі инфраструктурасының дамуы да үш кезеңнен тұрады:
1) Аэропорттың территориясында ... ... ... орын ... ... орналасқан LH2 заводтардан сутегі теміржол транспортымен
жеткізіледі. Ол ... ... ... өзі ... ... ... арқылы келеді. Ұшу аппараттарына сутегіні құю ... ... ... ... ... ... асады. Бұл обектілердің бәрі бар,
қазіргі кезде табысты пайдалануда.
2) Мұхиттың жағасына газ тәрізді сутегіні ... ... ... Сутегіге арналған магистральдық құбырлар салынады немесе бар
құбырлар модернизацияланады. Сөйтіп бірыңғай сутегі индустриясы ... ... ... ... да, ... ... түрінде беру
арзанға түседі. Яғни сутегіні қалалық электр станциясына ескірген ГТД-ның
базасында немесе жылу электр станциясына ... ... Бұл ... ... ... жақсартады.
Табиғи газбен салыстырғанда газ тәрізді сутегіні тасымалдау қауіпсіз,
себебі сутегі ағып кетсе, тезарада ... ... ... ... таралады, ал табиғи газ қопарылыс қоспасын түзіп жер бетіне
шөгеді. ... ... ... ... мен ... бағасы мен кризистерінен тәуелсіз етеді. Кез келген мемлекет
мұхиттың суын пайдаланып, ... ... ... ... ... ... өндіретін өздерінің меншікті заводтары болады. Ол газ тәрізді
шикізатты құбыр арқылы ... ... бір ... ... ... ... орналасқан аэропорттарға тасымалданады. Ал сутегінің ... ... пен ... ... энергиясымен қамтамасыз ету үшін пайдаланады.
3) Барлық аэропорттардың Н2 ... ... ... бар. Ірі ... ... жіберіп және қабылдап отырады.
Криогендік двигательдердің төрт түрін қарастырайық.
1) Екі түрлі отынмен жұмыс ... ... ... ... негізінде жасалынады. Ол: сутегі құятын бактан, насостан,
сутегінің магистралі мен клапандарынан, сутегі ... ... ... ... реттегіш жүйеден, универсал насостан, буландырғыш және
форсункадан тұрады. Осы жүйе ... ... ... қоса ... келесі дәуірдің криогендік двигателінде пайдалануы
мүмкін. Жүйенің негізгі бөлігі – кез ... ... ... ... ... ... ... турбонасостың көмегімен буландырғышқа
беріледі. Сутегі буланады, қызады содан кейін ... ... ... ... жану ... ... ... двигательдің турбинасының артында немесе гипердыбысты лайнердің
қаптамасының астында болуы ... ... ... мен ... ... двигатель қайта түзіледі.
2) Криогендік газ трубинасының двигательдері:
Бұл двигательдер кәдімгі газ турбинасының бір түрі. ... ... ... ... ... двигательдердің жану камерасы
едәуір кішірек, турбинаның ресурсы үлкен, компрессордағы қысымның ... ... ... ... екі түрлі отынды пайдаланатын ... ... газ ... двигательдері аралық двигатель ретінде
(ұшу-қону) дыбыс жылдамдығына дейінгі жылдамдықпен қозғалатын самолеттерде,
сол ... ... ... қолданылады.
3) Гипердыбысты сырттан жану двигательдері. Қарастырылып өткен
двигательдермен отынды беру ... ғана ... ал ... ... ... Бұл ... қозғалатын бөліктері (компрессор, трубина)
болмайды. Двигательдің ағын ... ұшу ... ... ... Отын
тікелей ұшу аппаратының ... ... онда ... ... ... ... ... Ракетаның двигательдері.
Олар сутегі мен оттегіні ... ... алу ... ... ... байқап отырғандай криогендік авияцияға біртіндеп
көшу энергетикалық жүйелерді қамтуда. Бұл экологиялық ... ... ... ... ... ... ... уақытын азайтып, бағасын
арзандатады. Космос корабльдерін ұшыру ... ... ... ... ... толық көшуге бірнеше жылдар қажет, бірақ қазір
біртіндеп көшуге қажетті барлық ... ... бар. ... ... ... ... және самолеттерді сутегі жүйесімен
қамтамасыз ету.
5. Шет елдердегі «сутегі энергетикасының» мәселелері
Адамзат ... ... ... дамыту барысында орны үнемі
толтырылып тұратын ресурстарды пайдалануға ... ... ... сутегі энергетикасын дамыту үшін ... ... ... және үнемді инфраструктураны құру мәселесін
шешу болып табылады.
Алдыңғы қатарлы елдерде сутегі энергетикасын дамыту интенсивті ... ... ... ... жұмыстар 1-3 миллиард ... ... [5]. Шын ... отын ... көп ... ... үшін, арзан энергия көздерін меңгеріп, ... ... ... қолдану арқылы оны негізінен судан (электролиз әдісі арқылы)
алу қажет. Америкада ХХ ғасырдың 80 ... ... ... сутегі
коммерциялық өнім болып есептеледі. Сұйық сутегіні кең ауқымды өндіру ... ... ... ... ... тасымалдаушы
«Сатурн», «Апполон» бағдарламасы) басталып, ал одан ... ... ... ... ... майларды өңдеу сияқты коммерциялық
мақсатта жалғасты. Әрі қарай сұйық ... ... ... ... ету ... ... компоненталарды өндіруде және
металлургияда пайдаланды. 1997 жылы «Эйр ... ... Жаңа ... ... Пэйсте-30т/тәулік, Сарния (Канада) - 30т/тәулік және
Сокраментода – ... ... ... салып, оны іске қосқан.
«Проксэйр» фирмасының Шығыс Чикагода қуаты ... ... және т.б. ... бар. ... ... ... 284т/тәулік (≈124 000 т/жылына), олардың 15% − ... ... 37%- ... ... ... 16%-
электроникаға, 4%-шыны өнеркәсібіне пайдаланылады. Батыс Европадағы «Эр
Ликид» фирмасы ... 10,5 ... ... ... фирмасы 4,4т/тәулік Ингольштадта, ал «Эйр ... ... ... іске ... Европада негізінен сұйық
сутегіні сұйық ракета ... (ЖРД) ... ал ... ... ... сол ... шала ... өндірістерінде
пайдалануда. Бұған қосымша «Эйр Ликид» фирмасы өнімділігі 2,1т/тәулігінде
қондырғысын «Ариан» космостық бағдарламасы үшін ... іске ... ... ... ... («Ивантаки Инфрастриал
ГЭС») және Октада («Пасприн Хайдроджен») қуаты 1,75т/тәулік қондырғылары
жұмыс істеуде. ... ... ... ... космостық техника (РКТ)
үшін қолданады.
5.1. Ресейдегі сутегі энергетикасы
СССР-да ... ... ... «Уралкриомаш», Б. Патон
атындағы дәнекерлеу институтында 1960 ... ... ... пен ... ... болды және негізінен
РКТ (ракета ... ... ... ... ... ... ... [5]. Өнімділігі 180кг/сағ.
сутегіні сұйылтатын қондырғы жоғарғы ... ... ... суытқыш
циклы 3 деңгейлі алдын-ала суытқыштан (сұйық аммиак, сұйық азот, вакуумда
қайнайтын азот) ... ... ... ... ... ... ... арқылы сұйық сутегінің
өнімділігі 500кг/сағ. жеткізілген.
Криогендік қондырғының ... ... ... ... ету, оны ... және құю жүйелері ... ... ... СССР ... ... РКТ ... ... ЖРД, агрегат, ракетаның сатылары т.б. ... ... ... «Криогендік орталық» «Энергия Буран» жүйесінің
барлық жұмыстар ... ... ... «Центрдің» сутегі, оттегі және
азотты құю ... осы ... ... ... жұмыстың қысымы 1МПа жоғары
сапалы экрандық-вакуумды изоляциясы бар, ... 1400 м3 ... ... Ондағы газдың тәуліктегі азаюы 0,033-0,130 %, осы
көрсеткіші бойынша дүние ... өте ... ... ... ... ... ... орнының резервуардың санын азайтып, жүйенің құнын
арзандатты және беріктілігін ... ... ... ... ... ... қойылатын негізгі талаптар қоршаған ... ... ... төменгі мәнде суыту, ракетаның стартқа дайындық алдындағы
температурасын тұрақтандыру. Ракета комплексіне ... ... ... ... ... сутегіні құю өте күрделі және қажетті жұмыс. Сұйық
сутегінің температурасын тұрақтандыру дүние ... ... ... ... мамандарымен шешілді. Атмосфералық ауамен ластанбау үшін, сутегі
ағынын ракетаға құю процесі кезінде суыту жүзеге асырылды.
4-суретте сиымдылығы 372т ... ... ... 4 шар ... ... 200м3 екі ... ... сутегінің суынуын
қамтамасыз ететін эжектор; термостат режимінде жұмыс істегенде сутегінің
циркуляциясын тудыратын ... ... жылу ... ... ... ... гелий циркуляциясының контуры; көрсетілген
схема жүйені суытудың суытқыш өнімділігі 1000кВт, температурасы ... ... ... ... 730 кВт ... 7
2 3 5
1
6
10 ... ... ... тасымалдаушысын суытылған сутегімен
температурасын тұрақтандыру және құю жүйесінің схемасы.
1- резервуар
2,6- эжекторлар
3,4- жылу алмасу қондырғысы
5- ... ... ... ... ... ... ванналар
9- ағындық насос
10- жылу алмасу қондырғысы
11- резервуардағы булануды үрлегіш
Жүйелердің жұмысшы элементтерінің технологиялық процестерін ... ... ... ... жаңа ... ... жасап шығарды. Жоғары технологиялық ... ... ... және ... ... табылды. Сиымдылығы 8, 25, 63,
75м3 вертикаль типті (РЦВ), сиымдылығы 50, 100, 230, 250м3 ... ... және ... 1400м3 ... типті сутегі, оттегі, азот
және ... ... ... ... ... ... ... жетістіктер деп санауға болады. Жаңа материалдарды (
полиэтилентерефталатты ... екі ... ... ... ... шыны ... жасалған), жаңа конструкциялық насостарды,
жаңа адсорбенттерді (СаЕ-4В, СаН және ... ... ... арқылы
аз буланатын криоөнімдер және оларды ұзақ сақтау мәселесі шешілді. Сонымен
қатар ұзындығы 1000м магистраль жүйесін ... ... ... ... ... ... ... бекітілуі резервуарды дайындағанда
металдың аз жұмсалуына себеп болды. Сапасы жоғары болаттарды 03Х20Н16АГ6
және ... ... ... ығыстырып шығару қысымын реттеуге
мүмкіндік берді.
Болашақта ... ... ... ... ... айдайтын турбонасостар мен буды соратын турбокомпрес- сорларды
жасап шығару. ... ... ... ... ету ... ірі криогендік резервуарларды дайындау қажеттілігі туады.
Тұтынушыларды сұйық ... ... ету үшін ... ... мәселесі туындайды. Осы уақытқа ... ... ... ... ... (ЖВЦ) ( V=1000м3 , Р=0,6МПа, ... 1,2% ... ... ... ... ... ... цистерналары өздерінің ресурстарын тауысты, сондықтан көп жылдан
бері жинақталған тәжірибелерді пайдаланып олардың жаңа ... ... ... күнге дейінгі криогендік құралдар мен жүйелер сұйық сутегіні
тұтынушы − ракета-космостық ... ... ... ... ... ... ... сутегіні сұйылту, сақтау және оны
көлікпен тасу жоғары ... және ... ... ... ... жаңа ... ... шығаруды қажет етеді. Ол үшін өнімділігі
3т/сағ. болатын сутегіні сұйылту ... және ... 4000м3 ... ... ... ... жұмысты қорытындылай келе энергия көзі ретінде ... газ ... ... ... ... ... ... шексіз. Сонымен қатар сутегі ... ... ... ... ... береді және ешбір күйесіз жанады. Сутегінің
коррозиялық активтілігі аз және ... ... іске ... ... ортаны ластамайды.
Табиғи газбен салыстырғанда газ тәрізді сутегіні тасымалдау ... ... ағып ... ... болғандықтан тез арада жоғары көтеріліп,
атмосфераға таралады, ал табиғи газ қопарылыс қоспасын ... жер ... ... экологиялық таза энергия тасымалдаушы болып саналады, ... ... және ... ... қоршаған ортаның күйіне
әсері мол, себебі экологиялық таза энергия болып табылады.
Алдыңғы қатарлы елдерде сутегі энергетикасын ... ... ... көліктің отыны ретінде қабылдап мұнайға деген тәуелділіктен
құтылып, энергияның әртүрлі басқа ... ... көшу ... «Сутегі энергетикасын» дамыту, сутегіні сұйылту, сақтау және ... тасу ... ... және ... ... ... мен
құралдардың жаңа түрін жасап шығаруды қажет етеді. Сутегі энергетикасын
дамыту үшін ... ... ... ... ... және ... құру ... шешу болып табылады.
Сутекті отынды элементтердегі автомобильдер екі есе аз ... ... ... ... әсер ... ... ... автомобильдерге қарағанда екі есе жоғары. Көміртегі іштен жану
двигательдері қаншалықты жеткілікті, сенімді және үнемді болғанымен ... ... ... ... энергетикасына көшудің болашағы өте зор.
Қолданылған әдебиеттер
1. Домашенко А.М., Горбатский Ю.В. Жидкий водород в ... ... ... ... ... ... 2006. ... Лоуренс Бернс (Lawrence D.Burns) Аккумулятор Новостей.
// News.Battery.Ru.//
3. Жарков С.В. С водородной энергетикой по пути. // Энергия: ... ... №3. 2006. ... ... К.Я., ... Ф.В. Современные состояние и перспективы
развития мировой энергетики. // ... ... ... 2006. С. ... ... А.И. ... ... энергетики. // Энергия: экономика,
техника, экология. №8. 2005. С. ... ... ... ... Динараның «Энергия көзі ретінде сутегі элементін ... ... ... ... кіріспеден, бес тараудан және қорытындыдан тұрады.
Бірінші тарауда таза сутегіні алу және оны ... ... ... қолдану технологиялары ... ... ... ... ... ... экологиялық таза
автомобильдердің пайда болуы және сутегіні сақтау тәсілдері келтірілген.
Сутегі энергетикасын ... ... ... жану двигательді
автомобильдерге қарағанда екі есе аз энергия пайдаланатындығы ... ... ... Д.Дуаева өзінің ғылыми жетекшісімен бірге жел
жылу электр станциясының ... ... ... Жел ... ... электр энергияны электролиз арқылы судан сутегі мен оттегіге
айырып, арнайы резервуарларда сақтайды. ... соң жел жоқ ... ... ... ... оттегімен қосып жағу арқылы энергиямен
тұтынушылар қамтамасыз етіледі. Бұл жоба ... ... ... ... ... ... ... береді. Ұсынылып
отырған жел жылу электр станциясының орнықты режимдегі тәуелсіз ... ... ... ... ... пайдасы үлкен болмақ. ... ... ... да ... ... ... ... Д.Дуаева авиацияның криогендік отынға
біртіндеп ауысуының негізгі идеяларын ... ... ... көшу ... жағдайды жақсартады, жаңа жұмыс орындары пайда
болады, ұшудың уақытын азайтып, бағасын арзандатады.
Бесінші тарауда шет елдердегі, ... ... ... сутегі
энергетикасының мәселелері анықталған.
Студент Д.Дуаеваның дипломдық жұмысының тақырыбы актуальді, себебі
органикалық отындар ресурстарының ... ... газ) ... ... ... ... ... байланысты сутегі энергетикасына көшудің
болашағы зор. Дипломдық жұмыс ... ... ... ... ... ... ... Дуаева Динараның
«Энергетика көзі ретінде сутегі элементін пайдалану» атты дипломдық жұмысын
«өте жақсы» деп ... ... ... ... ... . ... мамандығының ... ... ... көзі ретінде сутегі элементін пайдалану» атты
дипломдық жұмысына
П І К І ... ... ... ... көзі ретінде сутегі
элементін пайдалану» мәселелерін зерттейді.
Студент Д.Дуаева сутегі элементін энергия көзі ретінде пайдаланудың
мағынасын түсініп, ... ... Ол ... алу ... ... әдісін: электролиз әдісін және фотоэлектрохимиялық әдісін
қарастырды. Сутегіні сақтаудың бірнеше тәсілдерін келтірді. Сутегі
элементін өндірісте, ... және ... ... авиациада
т.б. қолдануды көрсетеді. Студент Д.Дуаева жел тербелісіне тәуелсіз
орнықты режимде жұмыс істейтін жел жылулық ... ... ... ... ... ... криогендік отынға біртіндеп ауысуын және сутегі
инфраструктурасының даму кезеңдерін қарастырды. Шет елдердегі, соның ішінде
Ресейдегі ... ... ... ... алдына қойған мақсатын табысты орындап шықты. Дипломдық
жұмысты орындау барысында Д.Дуаева еңбекқорлығымен көзге түсті,
тәжірибелік, теориялық материалдарды өз бетімен оқып ... шолу ... ... ... ... көркемделген.
Студент Д.Дуаеваның «Энергия көзі ретінде сутегі ... ... ... жұмысын «5»-ке бағалаймын.
Ғылыми жетекшісі
Ф.- ... ... Э ... ... ... ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі. Биосфера ғаламдық экожүйе. Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс14 бет
Экологиялық факторлар жайында5 бет
Газ хроматографиясы18 бет
Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінің мәні5 бет
Turbo Рascal программалау жүйесі6 бет
«Нанокеуектікремнийдің тунелді өткелінен құралған шалғай - барьерлік sno2/n-si күн элементін зерттеу»54 бет
Және, немесе, емес базисіндегі сандық қондырғылар сұлбалары30 бет
Көп өлшемді жиымдар4 бет
Мақта шаруашылығы туралы23 бет
Паскаль программалау тілі. Массивтер7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь