Қаржы рыногы және қор биржасы туралы

КІРІСПЕ 2
1. Қаржы рыногы туралы ұғым. 2
2. Бағалы кағаздар рыногы, оның мәні және негізгі белгілері. Бағалы қағаздардың түрлері 6
3 Бағалы қағаздардың эмиссиясы және айналысқа шығарылуы. Бағалы қағаздар рыногының қатысушылары. 16
4. Қор биржасы. 30
ҚОРЫТЫНДЫ 32
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 33
Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлы экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапы-нан реттелініп отыратын нарықтық экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық институттармен бірге қаржы рыногының құрылуын талап етті. Қазақстанда қаржы рыногы бұрын-соңды болған емес.
Қаржы рыногы - бұл, ең алдымен дербес экономикалық категория ретінде бағалы қағаздарды сату мен қайта сату жөніндегі операцияларды жүзеге асыру жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтық институттарының, мемлекеттің жөне халықтың уақытша бос ақшасын жұмылдыруды, бөлуді және қайта бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі болып табылады және тауар, ақша, кредит, сақтық, валюта және басқа рыноктармен (капитал, жұмыс күші, тұрғын үй, жер, алтын және т.б. рыноктармен) етене байланысты (1 сызбаны қараңыз).
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында қаржы рыногы қаржы ресурстарын үздіксіз қалыптастырып отырудың, оларды неғұрлым тиімді пайдаланудың, ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ұтымды ұйымдастырудың айрықша нысаны болып табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай - ақ несие рыногы түрінде де іс - әрекет етеді. Қаржы рыногы экономиканың түрлі шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында ақшаны қайта бөлуді барлық әр түрлі нысанда реттейтін нарықтық қатынас-тардың бүкіл жиынтығын біріктіретін неғұрлым жалпы (ортақ) ұғым болып табылады.
Экономикалық әдебиеттерде және шаруашылық практикада қаржы рыногы ұғымы ақша, валюта, кредит, капитал рыноктарын қоса отырып кеңінен түсіндіріледі. Бұл қаржыны жалпы ақша мен құн категорияларына бара-бар категория ретінде қарастыратын практикамен, негізінен дүниежүзілік практикамен байланысты, өйткені экономикалық ресурстар-дың кез келген түрі меншіктің титулдары болып табылатын ақшамен немесе тиісті бағалы қағаздармен, басқа қүжаттар-мен ортақтастырылуы мүмкін.
        
        Тақырыбы: Қаржы рыногы және қор биржасы. Курсовая.
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ 2
1. Қаржы рыногы ... ... 2
2. ... ... рыногы, оның мәні және негізгі белгілері. Бағалы
қағаздардың түрлері 6
3 Бағалы қағаздардың эмиссиясы және айналысқа шығарылуы. ... ... ... ... Қор ... ... 32
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 33
КІРІСПЕ
1. Қаржы рыногы туралы ұғым.
Қазақстан ... ... ... орталықтандырылған жоспарлы
экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапы-нан реттелініп отыратын
нарықтық ... ... ... оған ... ... ... бірге қаржы рыногының құрылуын талап етті. Қазақстанда қаржы
рыногы бұрын-соңды болған ... ... - бұл, ең ... ... ... ... ретінде
бағалы қағаздарды сату мен қайта сату жөніндегі ... ... ... кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы
қорларының, сақтық ... ... жөне ... ... ... жұмылдыруды, бөлуді және қайта бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық
қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық ... ... ... ... ... және ... ақша, кредит, сақтық, валюта және басқа
рыноктармен (капитал, ... ... ... үй, жер, ... және ... ... байланысты (1 сызбаны қараңыз).
1 сызба. Экономикалық жүйедегі рыноктың өзара ... ... ... жағдайында қаржы рыногы қаржы
ресурстарын ... ... ... ... ... ... ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ұтымды ... ... ... ... және ... қағаздар рыногы, сондай - ақ
несие рыногы түрінде де іс - ... ... ... ... ... ... ... субъектілері арасында ақшаны қайта бөлуді барлық әр
түрлі нысанда ... ... ... ... ... ... жалпы (ортақ) ұғым болып табылады.
Экономикалық әдебиеттерде және шаруашылық практикада қаржы ... ... ... ... капитал рыноктарын қоса отырып кеңінен
түсіндіріледі. Бұл қаржыны ... ақша мен құн ... ... ... ... ... негізінен дүниежүзілік
практикамен байланысты, өйткені экономикалық ресурстар-дың кез келген түрі
меншіктің титулдары болып ... ... ... тиісті бағалы
қағаздармен, басқа ... ... ... ... ... ... ... рыногы дегеніміз қолма - қол ақша ғана емес, қолма -қолсыз төлем
қаражаттарын да қосатын төлем қаражаттарының ... ... ... бойынша банктердің кредит операцияларымен
байланысты.
Ақша мен кредит рыноктары, ... ... ... ... етеді.
Капитал рыногында қоғамдық өндіріс қатысушыларының орташа және ... ... ... жүзеге асырылады.
Қаржы рыногында сатып алу-сатудың объектілері айрықшалықты тауарлар -
ақша және бағалы ... ... ... ... ... ... қағаздардың қозғалысымен ортақтастырылатын
экономикалық қатынастар болып табылатын багалы қагаздар рыногы маңызды орын
алады. Қор ... - ... ... мен ... ... ... ... болғандықтан оны қор рыногы деп те атайды. "Қор
рыногы" термині ... ... ... мәміле жасалынатын және
ресімделінетін мекеменің - қор биржасының атымен ... ... ... ... ... қаржы рыногының жұмыс
істеу шарттарын айшықтайды. Оған мыналар жатады:
1) ... ... ... ... яғни кез ... ... және
арналымдағы тауарлар мен қызмет ... ... ... ... ... ... (орталық) банк тарапынан ақша айналысын қалыпты ... ... ... - қол және ... - ... ... ... эмиссияға
бақылау жатады;
3) кредит рыногының жандандырылуы, оның толық коммерциялануы, яғни
кредит ресурстарын еркін ... ... ... ресурстарының
қозғалысы Орталық банктің пайыздық есептік мөлшерлемесін, коммерциялық
банктердің міндетті ... ... ашық ақша ... ... белгілеу арқылы реттелінеді.
Кез келген субъектінің қаржы ресурстарына ... және ... ... ... тура ... қаржы рыногының жұмыс
істеуінің объективті алғышарты болып табылады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуінің ... ... ... ... ... ... мен ... шектеу мақсатындағы материалдық
өндіріс сферасының бастапқы шаруашылық буындарының - ... ... ... соның ішінде мемлекеттік сектордың да ... ... ... қайта бөлудегі мемлекет рөлінің қысқаруы:
ендірістік күрделі жұмыалымдарды ... ... ... ... ішкі ... ... ... азаюы;
3) шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халықтың бағалы қағаздарға
және ... ... ... ... ... өсуі;
4) бюджет тапшылықтарын қаржыландыру үшін несие ... ... ... ... - ақ ... ... ... қарыздарды шығару арқылы жабылуы тиіс.
Қаржы рыногының маңызы бос ақша қаражаттарын алу және ... ... ... ... ... ... ... етумен ғана айқындалып
қоймайды. Оның жұмыс істеуі әкімшіл -әміршіл ... тен ... ... ... қозғалыс бойынша ресурстарды қайта бөлуге
мүмкіндік береді. ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілер арасында қаржы ресурстарын ... ... бөлу ... ... іс- әрекет етеді. Бұл қаражаттарды маңызды сфералар мен
объектілерге ... ... ... ... ... және ... ... жағдайын тұрақтанд ырады.
Қаржы рыногы бағалы қағаздардың бағасын белгілеу жолымен ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін шаруашьшық
жүргізуші субъектілерде олардың неғұрлым жоғары бағасы белгіленеді.
Қаржы рыногының болуы инфляцияны тежейді, ейткені ... ... үшін ... ақша ... ... ... еркін жүретін,
бағасы сұраным мен ұсыным арқылы анықталатын құнды қағаздар шығарады.
Экономикалық реформа процесінде ... ... ... ... ... ... тудыратын және оның инфляциясымен
қосарланатын қарама-қайшылықтарға және қиыншылықтарға ... ... ... ... ... ... — олар қысқа
мерзімді немесе құны жоғалмай жеңіл ... ... ... ... ... отырған жағдайында инвесторлар қаражаттарды өтімі аз бағалы қағаздарға
ұзақ ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді
инвестициялар үшін ... ... ... тауарларға, еркін
айырбасталымды бағалы қағаздарға жұмсау неғұрлым тартымды ... ... ... ... ... ... бөлігінің тұрмыс деңгейінің
төмендігінен тежеліп отыр, ... өзі жеке ... ... азайтады.
Кәсіпорындардың төлеуге созышмалы ... ... ... ... қағаздарға салуы екі талай. Ақша қаражаттарының
тапшылығы қысқа мерзімді ... мен ... ... ... ... жеткізеді, мұның нәтижесінде бағалы ... ... ақша - ... ... ... ... бөсекелесе алмайды.
Қаржы рыногының жұмыс істеуінің маңызды факторы ... ... ... ... табылады, ал бағалы қағаздардың айналысы бірқатар елдердің
экономикалық ... ... ... ТМД ... ... ... ... не бұл кәсіпорындарының рентабелділігіне ... ұзақ ... ... ... ... жөне ... болған соң бағалы
қағаздарды сатып алу ықыласын шектейді.
Қаржы рыногының жандануы ... ... ... ... ... ... ... мен облигацияларын шығару және
олардың айналысын жандандыру ... ... ... соңғы уақытқа
дейін қаржы рыногының бүл сегменті жақсы дамымады, бұл жалпы ... ... ... қор биржалары, биржадан тыс сауда, депозит
мекемелері түріндегі ... ... ... ұлттық қор жүйесін
қалыптастыру бір мезгілде басқа нарықтық құрылымдардың, ең алдымен әр түрлі
тұрпаттағы акционерлік ... ... бұл ... ... экономикадағы оң құрылым жасаушы рөлі кезіндегі ... ... ету ... ... ... ... кағаздар рыногы, оның мәні және негізгі белгілері. Бағалы
қағаздардың ... ... ... ... ... ...
шаруашылық жүргізуші субъектілер мен мемлекет шығарған ... ... ... сан ... түрлері сатылатын және сатып ... ... ... Бұл рыноктың жұмыс істеуі кептеген экономика-лық, әсіресе
инвестициялық процестерді реттеп, олардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік
береді. Бұған осы ... қор ... - ... қағаздардың және
өзге де активтердің сан алуандығымен қол ... ... ... экономиканың барлық субъектілерінің ездеріне
қажетті ақша ресурстарын алуына кең мүмкіндіістер жасайды және алудың жолын
жеңілдетеді. Ол нарықтық экономикадағы ... ... ... етіп ... реттеушісі болып табылады. Бұл әсіресе күрделі жұмыалымдарды
инвестициялау процесіне қатысты.
Бағалы қағаздардың айналымға түсу ... мен ... ... олардың
рыногы бастапқы және қайталама болып бөлінеді. Бастапқы рынокта бағалы
қағаздардың ... ... жаңа ... ... қағаздары
сатылады; қайталама рынокта бағалы қағаздардың айналысы, яғни олардың
иелерінің ауысуы ... ... ... ... ... құн —
бағалы қағазды шығарған кезде анықталған оның құнының ақшалай түлғалануы),
эмиссиялық және ... ... ... ... ... ... ... тұрады: ұйымдастырылган багалы қагаздар рыногы — мәмілелер сауда -
саттықты ... ішкі ... ... ... ... ... қағаздар мен өзге де қаржы құралдарының айналыс сферасы
жөне ұйымдастырылмаган ... ... ...... ... ... ... жа-салатын мәмілелер қаржы құралдарымен сауда - саттықты
ұйымдастырушының ішкі құжаттарында ... ... жөне ... белгіленген талаптар сақталмай жүзеге ... ... тыс ... ... ... ... айырмашылығы онда
операцияларды жүзеге асыратын бірыңғай орталық жоқ, мәмілелерді ... ... мен ... жүргізеді. Ұйымдастырылған рынокта
операциялар қатаң регламенттелінген, ал ұйымдастырылмаған ... ... ... ... ... ... ... қаржы рыноктарын басқа критерийлер ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
рыногы; эмитенттер бойынша: кәсіпорындардың бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... бойынша: ұлттық,
халықаралық, аймақтық; мезгілдері бойынша: ... ... орта ... ұзақ ... ... ... ... мәмілелердің түрлері бойынша:
кассалық, форвардтық және т.с.с; салалык, критерийі бойынша.
Бағалы қағаздар рыногының жұмыс ... ... ... ... нағыз дербестігі бар меншік иелерінің болуымен объективті түрде алдын
ала анықталады. Тек осындай төуелсіз ... ... ғана ... қағаздар
рыногында қаржы ресурстарына деген сұранымды көрсете отырып әрі оларды әр
түрлі ... ... етіп ... ... отырып, сауда мәмілелерін
жасай алады.
Қазақстанда қор рыногының ... ... ... заңнамасы
негізінде акционерлік қоғамдар, брокерлік және қор биржалары құрыла
бастаған 1991 ... ... Бұл ... ... ... жөне ... ... рөл атқарды. Қысқа мерзім
ішінде күллі ұлттық ... ... ... ... ... жағынан
өзгеше кәсіпорындарға айналды, олардың көпшілігі нақты иесі бар ... ... ... ... ... 1991-1993 жылдары 200
акционерлік қоғамның, ... ... 30-ға жуық ... ... ... ... Бұл жылдары эмиссияның жалпы сомасы 110
миллиард сом болды. Соның ішінде банктердің ... 80 %-ды ... ... ... ... және қор биржаларының ары
қарай дамуын нарықтық қатынастардың жөне құқықтық ... ... ... ... жұмыс істеу ережесінің қанағаттанғысыз дәрежесі тежеді.
Нарықтық қатынастардың серпінді даму кезеңі Қазақстан Республикасының
Бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық ... ... 1995 ... ... жыдың 19 сәуірінен бастап жаңартылған Қазақстан "таза" қор биржасы -
Орталық Азия қор ... ... ... ... ... 1995 ... ... "Бағалы қағаздар жөне қор биржасы" туралы ... заңы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін Қазақстан Республикасында Мемлекеттік
бағалы қағаздарды қалыптастырудың және дамытудың бағдарламасы әзірленді.
"Қазақстан ... ... ... ... ... шығару, айналысы және өтеу шарттары туралы ... ... 1997 ... ... ... ... бағалы қағаздарды реттейтін үш заң қабылдады, олар: ... ... ... ... ... ... мемілелерді тіркеу
туралы", "Қазақстан Республикасындағы инвестицияық қорлар ту-ралы" заңдар.
1997 жылдың ... ... ... ... орталық депозитарийі"
Жабық акционерлік қоғамы құрылды, оның функциясы барлық мемлекеттік жөне
басқа ... ... ... ... ... ... Қазақ-
станның қаржы рыногын мемлекеттік реттеу жүйесінің тиімділігін ... ... ... ... ... ... 2001 жылдың маусымында
Президенттің жарлығымен Қазақстан Республикасының Бағалы қағаздар ... ... ... оның ... мен ... ... ... берілді.
Әлемдік қаржы дағдарысының және экономиканың нақты ... ... ... ... және ішкі ... ... қағаздар рыногына тигізген жайсыз өсеріне ... ол ... ... ... қағаздар рыногында жасалып жатқан қадамдар
соңғы кездері айтарлықтай белсенді бола түсті.
2003 жылы ... ... ... ... ... ... ... қабылдануы қор рыногында қалыптасқан қатынастарды одан
әрі дамыту қажеттігінен туды. Бұл заңның қызмет аясы "Акционерлік ... ... ... заңы (2003 ... ... ... кейін қаржы рыногының қызмет ететін сферасы болып отырған
бағалы қағаздар ... ... ... істеуіне кең жол ашылып отыр.
Бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы алты жылдай ... алды ... ... оның ... ... ... ... рынок
Мемлекеттік емес бағалы кағаздар (МЕБҚ) рыногы:
бастапқы орналастыру секторы;
сатып алу-сату секторы.
Корпорациялық облигациялар рыногы
Акциялар рыногы:
МЕБҚ-мен жасалатын репо-операциялар секторы
Мемлекеттік бағалы қағаздар (МБҚ) ... ... ... ... ... ... секторы
Қайталама рынок
Қор биржасы
Биржадан тыс бағалы қағаздар рыногының баға белгілеу ұйымы
Басқадай сауда-саттықты ұйымдастырушы.
Багалы қағаздар — ... ... ... және ... бір
ақша сомаларын алуға құқық беретін ақшалай немесе ... ... ... бір ... ... олардың мүліктік сипатын
айтуға болады. Яғни бағалы қағаздар мівдетті түрде оның ұстаушының ... ... ... ... ... ... бір ... мен басқада
да белгілеулердің жиын-тығы. Бұл белгілі бір ... ... ... ... ... ... береді. Сондай - ақ бағалы ... ... ... фирманың, кәсіпорынның, ұйымның меншігіне қатысуға және басқаруға
құқық береді.
Бағалы қағаздар нарық шаруашылығы жүйесінде ақшаны жұмылдыру, ... ... ... ыңғайлы әрі тиімді ... ... ... ... бір ... ... ортақтасуға мүмкіндік бере
отырып, бағалы қағаз-дар іскерлік белсенділікті арттыра түседі жене ... ... ... ... ... шығарылуы әдетте нақтылы шаруашылық
келісімшарттарға негізделеді.
Бағалы қағаздар бойынша олардың ... ... ... ... ... ... ... - ақ бұл құжаттардан туындайтын ақшалай
немесе өзге ... ... ... беру ... ... ... ерекше тауар ретінде емір сүреді, онын өзінің оған төн
онда жұмысты ұйымдастыру мен ережелері бар рыногы болуы тиіс. Алайда ... ... ... ... өзгеше тауар болып табылады, өйткені
бағалы қағаздар — бұл тек меншік титулы, ... ... ... ... ... емес капитал. Бағалы қағаздар рыногының оқшаулануы тап олардың
осы қасиетімен айқындалады және рынок бағалы ... бір ... ... көп ... еркін және оңай беруімен сипатталады.
Бағалы қағаздар қүжатсыз бағалы қағаздар және қағазсыз бағалы қағаздар
болып бөлінеді. Құжатсыз багалы ... өмір ... ... ... ... нысаны, бұл нысанда бағалы қағаз қүжат түрінде өмір ... ... ... ... ... ... көптеген түрлерінің, ең алдымен
эмиссиялық бағалы қағаздардың тіршіліктің құжатсыз нысанына көшуді қажет
етеді.
Инвестициялық (капиталдық) ... ...... ... ... табылатын бағалы қағаздар (акциялар, ... ... ... және ... емес ... қагаздар — бұл тауар немесе басқа рыноктарда
ақшалай есеп - қисаптарға қызмет көрсететін бағалы қағаздар.
Эмитенттің құқықтық ... ... жөне ... ... ... ... ... кепілдіктерін жөне
басқа факторларды ескере отырып қор бағалы қағаздары үш топқа бөлінеді:
мемлекеттік, муниципалдық жөне ... ... ... ... — бұл мемлекеттік ішкі борыштың болуының
нысаны; эмитенті мемлекет болатын борышқорлық бағалы қағаздар. Мемлекеттік
бағалы ... ... көп ... ... ... ... мемлекеттік және жинақтық қарыздардың облигациялары.
Мемлекеттік емес багалы қагаздар корпоративтік және ... ... ... ... ... Корпоративтік бағалы қағаздар болып
кәсіпорындардың, ұйымдардың, банктердің борышқорлық ... ... ... ... ... ... сан ... ақшалай бағалы қағаздарға
акциялар, облигациялар, векселдер, ақша чектері жатады. Иеленушілеріне
заттық ... ... ... ... беретін тауарлай бағалы
қағаздарға коносаменттер, қойма куәліктері жатады. Бағалы қағаздарға банк
кредитін алғандығын растайтын ... ... ... өсиетхат
(өсиетнама), лотерея билеттері, сақтық полистері жатпайды.
1930 жылғы Женева конвенциясына сөйкес вексель бағалы ... ... ол — ... ... түрі). Бірақ басқа жағынан,
ақша сатып алу - сату процестеріне ... ... ... түрде
бағалы қағаздарға жатқызуға болады. Вексель - қарызгер несиегерге беретін
және несиегерге ... ... ... ... ... ... ... даусыз құқық беретін, заңмен қатаң түрде белгіленген
нысандағы жазбаша борышқорлық міндеттеме. ... есеп ... ... ... сондай - ақ, бұл ком-мерциялық кредиттің нысаны: өнім немесе
қызметтер үшін векселмен есептесе отырып, ... ... ... ... ... есеп айырысу шотындағы өзінің ақшаларын шығын қылмайды. Ал
бұл мөміле ... ... ... ... ... және мезгілге оған
коммерциялық кредит береді дегенді білдіреді.
Егер бағалы қағаздар кейін салынған ақшалай ... ... ... ... ... онда олар ... ... табылады. Бұлар
облигациялар, банк сертификаттары, векселдер және басқалары. Иеленушілік
бағалы ... ... ... ... ... береді. Бұлар акциялар,
варранттар, коносаменттер және басқалары.
Қазіргі дүниежүзілік практикада өмір ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
"Бағалы қағаздар рыногы туралы" завда туынды багалы ... ... ... ... қатынасы бойынша құқықтарды куәландыратын бағалы
қағаздар делінген. Туынды бағалы ... ... ... ... своптар, споттар, депозитарийлік куәліктер, жазылыс
құқықтыры және басқалары жатады. Негізгі багалы қагаздарга ... ... ... ... ... рынокта айналыста жүрген корпорациялық бағалы
қағаздардың тізбесін аяқтайды.
Туынды ... ... ... ... бір ... ... баға ... сақтандыруға (хеджерлеуге), өтімділіктің артуына,
қарыз алу құнының төмендеуіне, қажетті рынокқа шығу ... ... ... қағаздар — бұл шаруашылық қызметте пайдалануға арналған
құжаттардың үлкен саналуандығы. ... ... олар ... тән ... ... ... ... құқықты өткізу үшін оларды ұсынудың
қажеттігімен ... ... ... ... және ... болуы мүмкін. Атаулы
бағалы қағазбен куәландырылған құқықтар онда аталған адамға тиесілі болады.
Ұсынбалы ... ... ... ... ... қағазды ұсынушыға
тиесілі болады. Ордерлік бағалы қағазбен куәландырылған құқықтар ... ... ... ... ... ... Республикасында айналыста мемлекеттік,
корпорациялық және басқа (фьючерстер, опциондар, варранттар, ... т.б.) ... ... ... ... ... ... да, мүлікке де құқықтар беретін
акциялар ерекше орын алады.
Акция — акционерлік қоғам шығаратын және ... ... түрі ... байланысты дивиденд алуға, қоғамды басқаруға қатысуға жене ... ... оның ... ... бір ... ... алу
құқығын куәландыратын бағалы қағаз.
Қазақстанның практикасында еңбек ұжымының акциялары, кәсіпорындардың
акциялары жөне қазіргі кезде акционерлік қоғамдардың ... ... екі түр ... тура мағынасында акциялар болып табылмайды. ... ... ... және ... бос ... ... немесе басқа кәсіпорындардың мүлкіне қатысудың өзгеше нысаны.
Еңбек ұжымының акциялары тек өз кәсіпорнының қызметкерлері арасында
таратыдды және оның ... үшін ақша ... ... куәліктер болып табылды.
Мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру бағдарламасын іске ... ... ... кәсіпорындардың мүлкіндегі үлесін
анықтайтын еңбек үжымдары мүшелерінің акциялары шығарыл-ды. ... ... ... мұрағаттан басқа қызметкердің оларды сатуға, беруге
немесе қандай ... да ... ... ... ... ... жағдайында оған тиесілі акцияларды кәсіпорын белгіленген мерзім
ішінде сатып ала алмайды.
Кәсіпорындардың акцияларын кәсіпорындар мен ... ... ... 1988 ... ... басқа кәсіпорындар мен ұйымдардың, ерікті
қоғамдардың, банктердің, кооперативтердің ... ... ... ... ... іс ... облигациялар болып табылады және меншіктің
акционерлік нысанының дамуына қарай акционерлік қоғамдар-дың ... ... ... ... алу жөне жекешелендірудің
бағдарламасын орындау ... ... ... ... белгіленген бір бөлігі шетелдік түлғаларды қоса ... ... ... ... мен ... ... ... немесе жеке тұлғаларға нақтылы құны немесе биржа бағамы бойынша
сатьшуы ... ... бүл ... ... дөл ... ... акцияларына жақындайды.
Меншіктің акционерлік нысаны акционерлік қогамдардың акцияларын шығару
арқылы өзінің артықшылықтарын білдіреді. ... ... жай ... ... және ... акциялар шығаруға құқылы. Акциялар құжатсыз нысанда
(электрондық ... ... ... ... ... Егер акция ортақ меншік құқығымен бірнеше тұлғаға
тиеселі болса, олардың бәрі бір акционер деп танылады және ... ... ... ... куәландырылған құқықтарды пайдаланады.
Жай акция дауыс беруге енгізілетін барлық мәселелерді ... ... ... беру ... ... ... ... қатысу
құқығын, қоғамда таза табыс болған жағдайда дивидендтер, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... оның мүлкінің бір белігін алу құқығын береді.
Артықшылықты ... ... ... — акционерлердің жай
акциялардың меншік иелері акционерлеріне қарағанда ... ... , ... ала ... ... ... ... дивидендтер
алуға және қоғам таратылған ... ... ... ... ... ... ... бар. Қоғамның артықшылықты акцияларының саны оның
жарияланған акцияларының жалпы санының 25 ... ... ... ... сондай - ақ ұсынбалы түрде де шығарылуы мүмкін.
Атаулы ... алыс - ... ... қоғамның акцияларын тіркеу
кітабында тіркелетін акциялар. Ұсынушыга ... ... — оны ... оның ... компания акционері ретіндегі занды құқықтарын
қуаттайтын акция түрі. Атаулы ... ... ... ... ... жаңа ... ... қажет етпей - ақ бағалы қағаздар
рыногында еркін сатып алу - ... ... ...... ... оның белгіленген құнының тіркелген
пайызы түрінде табыс түсіретін бағалы қағаз; мемлекет немесе кәсіпорын ішкі
қарыз ... ... ... бір шарттар негізінде ... ... ... ... ... бірі. Облигация өзінің ұстаушысына
облигацияның нақтылы құнының онда көрсетілген ... ... не өзге ... ... алуына құқық береді. Облигацияның нақтылы құны — облигация
құнының ол шығарылған ... ... ... ... ... ... ... есептелетін ақшалай түлғасы, сондай -ақ
облигацияны ... ... оны ... ... ... сома. Облигациялар,
сейтіп, олардың иелері (несиегерлер) мен бүл құжаттарды шығарған мекемелер,
ұйымдар ... ... ... ... ... атаулы, сондай - ақ ұсынбалы, пайыздық және пайызсыз
(мақсатты), еркін айналатын ... ... ... ... ... Кәсіпорындар облигациялардың барлық ... ... ал ... жеке ... есебінен сатып алады.
Облигациялардың мынандай түрлері болады:
агенттік облигация;
ипотекалық облигация; - қамтамасыз етілген облигация;
ішкімемлекеттік жөне ... ... ... емес ... ... ...... агенттігі шығаратын облигация.
Ипотекалық облигация — жылжымайтын мүліктермен қамсыздандыру ... ... ... ... бойынша талап ету құқығы кепілімен
(ипотекалық ... ... қоса ... сондай - ақ тізбесі
уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісімен белгіленетін өзге ... ... ... ... ... ... және тұрақты пайыз
әкелетін ұзақ мерзімді бағалы қағаз.
12
Қамтамасыз етілген облигация — эмитент міндеттемелерін орындау ... ... ... ... жөне ... Республикасының
азаматтық заңнамаларына сәйкес өзге де ... ... ... және ... ... ... ... тиісті бюджеттерге бағытталады. Бүл қарыздардың облигацияларын
банк мекемелері таратады. Пайыздық ішкі және ... ... ... ... облигациялардың номиналына сыйақы (мүдде)
есептеу жолымен немесе купондарды төлеу жолымен ... ... ... ... ... және қолданыстағы
заңдарға сөйкес шығарылады және таратылады.
Бағалы қағаздар құрамында мемлекет тарапынан, ... және ... ... ... ... куәландыратын мемлекеттік ... ... ... ... Олар әр ... ... шығарылады:
қазынашылық міндеттемелер, қазы-нашылық боналар, қазынашылық векселдер,
облигациялар және басқалар. Олардың арасындағы айырмашылық іс - ... ... ... ... мен өтеу ... айналымды-лықтың сипатына,
ұстаушыларына байланыстығында. Қазақстан Республикасында қазынашылық
векселдер мемлекеттік қазына-шылық ... ... ... мәні "Мемлекеттік кредит жөне мемлекеттік борыш" тарауында ... ... ... ... ... ... ... таратылатын
мемлекеттік бағалы қағаздың түрі, ол иелерінің ... ... ... және осы ... ... ... ... кезеңінде тіркелген
табыс алуына құқық береді.
Боналар - ... ... ... ... ... ... жөне ұстаушылары сатып алу жөне төлем құралдары ретінде
пайдаланылатын борышқор-лық міндеттемелер.
Ұлттық банктің қысқа мерзімді ноталары 7 ... 91 ... ... ... ... ... қағаздар бо-лып табылады. Олар ақша -
кредит саясатының мақсаттарын іске ... және ... ақша ... ... үшін ... ... 1995 ... бері шығары-лып
келеді.
Мемлекеттік бағалы қағаздармен жасалатын операциялардың ... тағы бір ... түрі ... қысқа мерзімді қазынашылық
міндеттемелерді (МЕККАМ) сатып алу-сату операциясы ... ... ... ... ... келісімшартымен ресімделеді.
МЕККАМ-ды Үкіметтің атынан Қаржы министрлігі шыға-рады, мемлекеттік
бағалы қағаздар болып ... ... ... сәйкес Қазақстанның
бағалы қағаздарының қай-талама рыногында еркін айналыста болады.
Мемлекеттік орта мерзімді қазынашылық валюталық міндетемелер (МЕОКАВМ)
Қазақстан Республикасының ... ... ... қағаздары болып
табылады, респуб-ликалық бюджеттің ағымдағы тапшылығын қаржыландыру мақса-
тында Үкіметтің атынан Қаржы министрлігі шығарады жөне ... ... ... ... болады.
Қазынашылық валюталық міндеттемелер ұстаушыларға өтеу кезінде ... ... ... жөне төленетін атаулы қүнға пайызбен сыйақы (мүдде)
алуға құқық береді.
Қазынашьшық валюталық міндеттеменің ... құны 100 АҚШ ... ... ... ... үшін пайдаланылатын
қаржы құралдарын түрлендіру мақсатында Қазақстан Республикасының аумағывда
айналым мерзімі бір жыл жөне бір ... ... ... ... ... шығарылды. Мемлекеттік индекстелген қазына-шылық
міндеттемелер (МЕИКАМ) мемлекеттік бағалы қағаз-дар болып табылады, оларды
республикалық ... ... ... қаржыландыру мақсатында
Үкіметтің атынан Қаржы министрлігі (эмитент ретінде) шығарады және Қазақ-
стан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... еркін айналыста бо-лады.
Индекстелген қазынашылық міндеттеменің бастапқы құны 1000 ... ... ... ... ... ... орналастырылады.
Айналыс мерзімі 7 жыл және өтеу күні 2007 жылғы 11 ма-мыр, бастапқы
құны 1000 АҚШ доллары, капиталдың ... ... ... ... ... бағалы қағаздары — Еурооблигациялар
шығарылды.
Мемлекеттік бағалы қағаздарға сондай - ақ ... ... ... ... ... және банк ...... ақшаны тарту үшін тек қана
банктер шығаратын бағалы қағаздар. Бүл айналыс-тағы бағалы қағаздар ... яғни олар ... ... ... басқа түлғаларға қайтуы (шегінуі)
мүмкін. Депозит жөне жинақ ақша ... ... ... ... ... ... сертификаттарының иелері заңи
түлғалар, ал жинақ ақша ... ... жеке ... бола
алатындығында.
Бағалы қағаздардың өзінен басқа дамыған экономикалық жүйелердің ... ... ... ... ... басқа құндылықтарды сатып
алуға жөне сатуға ... ... ... куәландыратын туынды қаржы
қуралдары (деривативтер) деп аталатындар: фьючерстік жоне ... ... ... жоне пайыздык, своптар, жазылыс ... ... ... ... ... ... мен
фьючерстер және бірқатар басқалары пайдала-нылады. Фьючерстік операциялар —
биржалардағы ... ... ... ... ... және ... ... тауарларын, алтынды, валютаны ... ... ... ... сатып алуда және сатуда, бүл орайда опера-циялар белгілі
бір уақыт аралығында (2-3 жылға дейін) орында-лады. Своптар кезінде ... ... ... ... ... активті-қор құндылықтарын,
валютаны, басқа заттарды тауарларды сатып алу (сату) ... ... бүл ... сонымен бірге белгілі бір мерзімге кері ... ... ... ... ... бар, олар: валюталық,
пайыздық, борыштық, алтынмен байланысты жөне ... ... ... ... ... енгізілген шарт бойынша тараптардың біріне
мөміленің бірін-бірі жоққа ... ... ... бірін тандау
немесе оның бастапқы шарттарын өзгерту құқығы беріледі. Жазылыс құқықтары —
болған ... ... ... жаңа ... ... ... орна-ластырылатын бағалардан неғұрлым төмен бағалар бойынша са-тып
алуға құқық ... ... ... Депозитарийлік куәлік — бүл түрлі
компаниялар акцияларының пүлындағы үлестерді ... ... ... ... ... бағалы қағаз. Вар-ранттар — туынды бағалы ... ... бір баға ... белгілі бір кезеңнің ішінде эмитенттің акцияларды
сатып алуға жеңілдікті құқығын білдіреді. Варранттың көдуілгі мезгілі ... ... ... эмиссиясы және айналысқа шығарылуы. Бағалы қағаздар
рыногының қатысушылары.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы — бүл ... ... ... ... қаражатын тарту мақсатымен баға-лы қағаздар шығару жөне
орналастыру. Бағалы ... ... ... және ... ... ... қоғамның акциялары мен облига-
цияларын шығару) жөне мемлекеттің (мемлекеттік ... ... ... ... ... айналысқа шығару - эмиссия -бүл баға-лы қағаздарды
олардың бастапқы иелеріне — инвесторларга, яғни заңи ... ... ... қағаздардың эмиссиясы:
1) акционерлік қоғам қүрған кезде жөне акцияларды оның құрылтайшылары
арасында орналастырған кезде;
2) акциялар шығару жолымен акционерлік ... ... ... ... ... ... ... жөне басқа борыштық міндеттемелер шыға-ру жолымен
мемлекет , заңи түлғалар, жергілікті билік ... ... ... ... ... асырылады.
Эмиссиялық багалы қагаздар — бүл бір эмиссия шегінде біртекті
белгілері мен ... ... осы ... үшін ... ... орналастырылатын және айналыс-қа түсетін бағалы қағаздар. ... жөне ... емес ... бағалы қағаздар ... ... ... ... қагаз қарыз алушы Қазақстан
Республикасы-ның Үкіметі жергілікті ... ... ... ... банк
болатын қарыз алуға қатысы жөнінен ұстаушының ... ... ... қағаз болып табылады. Мемлекеттік емес эмиссиялық ...... ... ... ... ... ... мемлекеттік емес ұйымдар шығаратын акциялар, облигациялар ... де ... ... ... ... шыгару — эмитенттің эмиссия-лық бағалы
қағаздардың азаматтық ... ... ... бо-луына бағытталған іс -
әрекеті, немесе орналастырылуы, айна-лыста болуы және өтелуі осы эмиссиялық
бағалы ... ... ... ... ... ... белгілі бір
баға-лы қағаздардың жиынтығы.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды ... ... ... ... капиталды қүру мен өзінің қызметін жүзеге асыру үшін
қаражат ... ... ... ... қағаздардың эмиссиясы бағалы қағаздардың бастап-қы рыногында
жүзеге асырылады. Онда бағалы қағаздарды шығару және бастапқы ... бір ... ... ... ... ... ... қағаз-дар рыногының кәсіби қатысушысының жөне, екінші жағынан,
инвесторлар арасындағы қатынастар ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздардың (МБҚ) шығарылымымен сипатталады. Ішкі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ету
мақсатында Қаржы министрлігі Мемлекеттік ... ... ... жинақ ақша облигацияларын шығарады. 1994 жылдың бірінші ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар үш ... ...... ... ... алты айда олар ... аукциондар
өткізудің мерзімдері тұрақсыз, шама-мен айына 1 рет болды, жыл соныңа қарай
олар апта сайын жүргізіле бастады. Қазіргі кезде Қаржы ... ... ... жөнінде аукциондар аптасына 2-3 рет өткізіледі.
1998 жылы қайта қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша ... ... ... ... банк ... кре-диттер доғарьшған болатын және
Үлтгық банк алдындағы ... ... ... ... он ...... ға ... ресімделді.
1999 жылы сәуірде теңгенің еркін өзгермелі айырбас баға-мының
режіміне көшуі инвесторлардың МБҚ-ға ... ... ... 1999 ... ... 38,5 миллион теңгені құрады, бүл 1998 жылға қарағанда
1,8 есе төмен болды.
МБҚ рыногын қолдау үшін Қаржы ... ... ... валюталық
бағалы қағаздарды ... ... ... ... валюталық
облигацияларды — АВМЕКАМ-ды шығаруды жүзеге асырды.
МБҚ рыногының дамуы сандық ... ғана ... ... ... ... ... де үшырады. Мемлекеттік бағалы қағаздар спектрінің
кеңеюі қағаздардың жаңа түрлерімен де, сонымен ... ... ... ... ... де ... ... 1994 — 1995 жыддары
тек қысқа мерзімді дисконтталған 3, 6, 12 айлық бағалы қағаздар ... ... ... орта ... ... және ... ... немесе
айырбастау бағамы бойынша индекс-телген бағалы қағаздар шығарылды (20. 1
кестені қараныз). Соның ... 1997 ... ... ... ... ... ... қағаздары — МЕОКАМ-24, 2000 жылдан 18- айлық
индекстелген МЕИКАМ-18 және үшжылдық ... ... ... ... 2001 жылы ... ... ... мерзімі 36,48 және
84 айлық бірқатар жаңа мемлекеттік индекстелген қазынашылық міндеттемелер
(МЕИКАМ), айналыс мерзімі 48 және 60 ... ... орта ... ... ... жылы ... және жергілікті атқарушы органдардың
бағалы қағаздарын есепке алғанда мемлекеттік баға-лы қағаздар шығарылымының
көлемі номиналдық құны бойын-ша 266 ... ... ... бүл 2001 ... 81,8 % көп (146,3 ... ... жьшы теңге бағамының ... ... ... бір ... 9 %-дан 7,5%-ға дейін төмендеуі теңгеге
номиналған мемлекеттік ... ... ... ... ... жасады. Орта мерзімді мемлекеттік бағалы қағаздардың спектрі едәуір
кеңіді: МЕОКАМ ... ... ... бір ... 2001 ... 2,1 есе ... Бір ... сомасы 5,1 мил-лиард теңге
мемлекеттік ... ... ... ... шығарылды,
оның 49,1% айналыс мерзімі 24 айды құрайтын МЕИКАМ алады.
Сыртқы борышқа қызмет ... үшін ... ... айналысқа шығарады, олардың айналысы 2003 жылдың 1
қаңтарына 101,1 миллиард. ... ... ... ... үшін ... банк 1995 ... ... мерзімді бағалы
қағаздарға жататын ноталарды шығаруға кірісті.
2002 жылы ... банк ... ... ... ... ... 210,8 миллиард теңгені құрады, бүл 2001 жылдың көрсеткішінен 82,4%
көп. 1999 жылдың ... ... ... кезеңінде қысқа мерзімді
валюта ... ... 2001 жылы ... 4671 ... ... ... ... облигацияларын шығару жүзеге асырылды.
Мемлекеттік бағалы қағаздардан басқа бастапқы ... ... ... жөне ... ... ... ... шығарылады.
Корпорациялық бағалы қағаздар нағыз пайдалы, бірақ со-нымен ... ... ... ... ... мен ... акциялары
жатады. Корпорациялық бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы белгілі ... 1996 жылы ... ... ... бағдарламасымен байланыс-
ты.
2003 жылдың Іқаңтарына Қазақстан ... есеп ... ... ... айналысқа шығарыл-ған мемлекеттік емес
(корпорациялық) бағалы қағаздардың жал-пы көлемі 1257,8 миллиард ... ... 8007 ... ... құрады. Акциялар айналысқа шығарылған
корпо-рациялық бағалы қағаздардың ... ... 89,6% (1127,3 ... ... ... қатар жай акцияларға 97,9% (1103,4 миллиард теңге),
артықшылықты акцияларға 2,1% (23,9 ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың жалпы көлемінің 5,7%-
ын (71,6 миллиард теңге) құрады, оның 48,5% (34,7 ... ... ... ... айналысқа шығарған. Корпорациялық бағалы ... ... ... ... 4,7% ... ... 1 қаңтарына есеп берген шаруашылық субъектілері бойынша
сомасы 87,2 миллион. теңге болатын бас-қа мемлекеттік емес ... ... оның 83 ... теңгесі — қойма куәліктері.
Мемлекеттік емес (корпорациялық) бағалы қағаздар жыл аяғында барлығы
жалпы сомасы (рыноктық құны бойыншы) 1156,8 ... ... ... ... 1045 ... ... облигациялар 53,3 миллиард теңгеге,
еврооблигациялар 58,4 миллиард теңгеге орналастырылды.
2002 жылы ... ... ... 7,2 ... теңгеге тең болды,
бүл 2003 жылдың 1 қаңтарына ... ... ... ... 6,4%-ын құрады. Сыйақылардың негізгі
үлесі (59,2%) ... ... ... ... ... ... ... қаласының (42,6%) ұйымдарына келіп отыр.
Жалпы республика бойынша 2003 жыдың 1 қащарына сома-сы 69,3 ... ... ... бүл ... ... ... ... 6,1% құрады.
Қайталама рыноктың жұмыс істеуі үзақ ... ... жөне ... ... ... ... ... жасалынған
мөмілелер көлемінің өсуімен сипатта-лады. Қайталама рыноктың жандануы
нақтылы ... ... ... офистерінде бастапқы дилердің жұмыс
мүмкіндігін қамтамасыз ететін биржадан тыс жұмыс істейтін бағдарламаны іске
енгізумен ... ... атап ... жөн. ... ... қайталама рыногында 2002 жылы "Ба-ғалы қағаздардың
орталық депозитарийі" ЖАҚ-ның мәліметтері бойынша МБҚ ... ... ... шоттары бойынша жасалған операциялар бойынша өткен ... 2,8 есе ... ... ... ... ... ... көлемі бір жылда 3428,5 мил-лиард теңгені құрады.
Қазақстан қор биржасында 2002 жылы барлық бағалы қағаз-дар бойынша
мәмілелердің көлемі 3324,2 ... ... ... ... ... ... бойынша 113,5 миллиард теңгені, оның ішінде акциялар
бойынша 59,2 миллиард ... ... бүл ... 2001 жылдың
деректерімен салысты-рғанда тиісінше 2,9 есе, 1,7 есе және 1,3 есе өсті.
Қайталама ... ... 72 ... ... ... ... ... оның ішінде сомасы 38,2 миллиард теңгеге акциялар сатып
алынды, негізінен оларды қаржы мекемелері сатып алды (44,5%).
Мемлекеттік эмиссиялық багалы ... ... ... ... айналысқа жіберудің және өтеудің талаптары мен төртібі және
эмиссия ... ... ... ... ... ... ... ұлттық бірдейлендіру нөмірлерін беру тәртібі уәкілетті
органның ... ... ... ... емес эмиссиялық багалы қагадар эмиссиясы баға-лы қағаздар
шығару туралы эмитенттің шешім ... ... ... ... ... тіркеуді; инвес-торлар үшін эмиссия проспектісінде
болатын ақпараттарды ашу-ды; бағалы қағаздарды ... жөне ... ... орналастыру қорытындылары туралы есепті табыс ... ... ... асыратын акционерлік қоғам-дардың акциялары
эмиссияланатын мемлекеттік тіркеудің, сон-дай - ақ ... ... ... қорытындысы туралы есеп беру рөсімі мен төртібін уөкілетті
орган белгілейді.
Акционерлік қоғамдардың — ... және банк ... ... ... ... ұйымдардың, бағалы қағаздар рыногының
өуесқой қатысушьшарының, баға-лы қағаздар саудасын ... ... ... ... ... ... басқару жөніндегі ұйымдардың және Орталық депозитарийдің
акцияларының барлық эмиссиялары міндетті ... ... ... бағалы қағаздар қүжаттандырьшған (докумен-тарлық) және
қүжатсыздандырылған нысандарда шығарылуы мүмкін. Багалы қагаздар шыгарудың
щүжаттандырылган ...... ... ... ... ... ұстау-шылардың тізімінде тіркелетін шығару нысаны. Эмиссиялық
бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... тиісті өзгерістер енгізе отырып, эмитенттің жоғарғы басқару
органының шешімі бойынша эмитент өзгертуі мүмкін.
Қүжаттандырылған ... ... ... қағаздар иелерінің
құқықтары осы бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... бағалы қағаздар меншік иелерінің
құқықтарын тіркеушілер немесе ... ... ... ... ... бойынша баға-лы қағаздарды тіркеуші ... ... ... ... қағаздарға өздерінің құқықтарын растайтын қүжаттар беруге міндетті.
Бағалы қағаздармен мәмілелер ұйымдастырылған жөне ұйым-дастырылмаған
бағалы қағаздар рыногында — қайталама рынокта ... ... ... ... шарты тараптардың бірінің талап етуі бойынша нотариаддық
куәландыруға тиіс.
Кәсіби ... ... ... ... ... өз ... немесе клиенттің атынан, ез есебінен немесе клиенттің
есебінен бағалы қағаздарды сатып алу немесе сату ... ... ... ... рыногында жасалатын мәмілелерді
инвесторлардың өздері де, бағалы қағаздар ... ... ... ... ... та ... ... мүмкін.
Кәсіби қатысушының бағалы қағаздармен мөміле жасауға өкілеттігі оның
клиентпен жасасқан ... ... және ... үшін ... талаптарды
айқындайтын шартымен растала-ды.
Қазақстан Республикасы резиденттерінің-ұйымдарының, бейрезиденттерінің-
ұйымдарының, шығаруын уөкілетті орган ... ... ... ... шет ... ... ... тіркелген немесе
уәкілетті орган-ның нормативтік-құқықтық актісінде белгіленген ... ... ... ... ... ... ... эмиссиялық бағалы қағаздары, ха-лықаралық қаржы ұйымдарының шығаруын
уәкілетті орган тіркеген немесе уәкілетті органның ... ... ... ... ... қағаз-дар рыногында
айналысқа жіберілген эмиссиялық бағалы қағаз-дары, туынды бағалы қағаздар
және өзге де ... ... ... ... ... ... болып та-былады.
Бағалы қағаздар рыногының субъектілері (қатысушылары) жеке жөне
институционалдық инвесторлар, эмитенттер, бағалы ... ... ... ... ... жөне өзін - өзі ... болып табылады.
Инвесторлар — өз қаражаттарын бағалы қағаздарға салуды -инвестицияны
жүзеге асыратын жеке немесе заңи ... ... ... ... ... ... үшін ... тартқан қаржыны пайдаланушы
субъектілер болып табылатын институттық инвесторларга — ... ... ... ... ... емес ... қорларына,
сақтандыру компанияларына және қызметінің сипатына қарай ... ... ... ... ... арналым қорларына маңызды орын
беріледі.
Мемлекет Ұлттық банк немесе Қаржы министрлігі арқылы бағалы қағаздар
рыногында ... ... іс - ... жасай-ды.
Эмитенттер — қолданылып жүрген заңдарға сөйкес эмис-сиялық бағалы
қағаздар шығаруды жүзеге асыратын заңи ... ... ... ... ... — өз ... ... ұйымдық - құқықтық ныса-нында жүзеге асыратын және
бағалы қағаздар рыногында ли-цензиясы бар заңи ... ... ... ... ... брокерлер, дилерлер,
кастодиан, депозитарийлер, андеррайтерлер жөне бас-қалар жатады.
Брокер — бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... жөне ... көздеп, эмиссия-лық бағалы қағаздармен және
өзгеде қаржы ... ... ... ... қатысушы. Ол өз
клиенттерінің ба-ғалы қағаздарымен ... ... ... ... шот-
тарда жүргізеді. Брокер клиенттердің бағалы қағаздарының на-қты ұстаушысы
ретінде болуы ...... ... рыногының ұйымдастырылған ба-ғалы қағаздар
рыногында баға ... ... жөне ... ... ... ... ... арқылы ез мүдделерін көздеп және өз ... ... ... және өзге де ... құралдарымен мәмілелер
жасайтын кәсіби қатысушы.
Кастодиан — ... ... ... ... ... ... ақшасының есебін алуды жөне олар бой-ынша құқықтарды растауды,
клиентгердің ... ... ... ... ... ... қабылдай отырып оларды сақтауды жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... кастодиандық қызметті
зандарға және шартқа сөйкес кастодиандық қызмет пен ... ... бар ... ... асыра-ды. Кастодианға кастодиандық қызмет
көрсету жөніндегі шарт-қа сөйкес клиент берген ақша мен қаржы құралдары ... ... ... ... ... — бағалы қағаздар рыногының қаржы құралдарымен
мөмілелерді тіркеуді, депоненттердің (олардың ... ... ... ... ... алу мен ... ... нысанда
шығарылған қаржы құрал-дарын материалсыздандару мен сақтауды, оның ішінде
депонен-ттер арасындағы қаржы құралдарымен ... ... ... - ақ ... ... болған кезде бағалы қағаздарды ұстаушылар
тізілімдерінің жүйесін жүргізуді жүзеге асыратын ... ... ... емес ұйым ... ... жөне ... қоғам нысанында
құрылады. Орта-лық депозитарийдің акциялары бағалы ... ... ... сауда-саттықты ұйымдастырушьшар және халықаралық қаржы
ұйымдары арасында орналастырылады. Бағалы ... ... ... ... ... ... ... кәсіби қатысушылары, сондай
– ақ шетелдік депозитарийлер мен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
аумағында депозитарлық қызметті жүзеге асыратын бірден - бір ұйым болып
табылады.
Андеррайтер — ... ... ... брокерлік -дилерлік қызметті
жүзеге асыруға лицензиясы бар жөне ... ... ... ... ... ... ... кәсіби қатысушы. Компаниялардың
басшылығымен бірге андеррайтерлер жаңа шығарылымды ... ... және ... ... ... ... ... асыру кезінде
эмитенттің мүдделерін білдіреді.
Сауда-саттықты уйымдастырушы — қор биржасы жөне бир-жадан тыс бағалы
қағаздар ... баға ... ... Бүл ұйымның акциялары бағалы
қағаздар рыногының кәсіби қаты-сушыларының, бағалы ... ... ... ... ... ... ... сәйкес бағалы қағаз-
дардан басқа, өзге қаржы құралдарымен мәмілелерді жүзеге асыруға құқығы ... ... ... орналастырылады. Қор биржасының әрбір акционерінің
өзіне тиесілі акциялардың санына ... оның ... ... бір ғана ... болады.
Бағалы қагаздар рыногының өзін - өзі реттейтін ...... ... өз ... ... ережелері мен стандарттарын
белгілеу мақсатымен ... ... ... бағалы қағаздар рыногының
кәсіби қатысушылары қүрған заңи түлға. Оның негізгі міндеті өзін - ... ұйым ... және ... ... ... ... ... сондай - ақ Қазақстан Республикасының бағалы ... ... ... ... ... ... ... жасауды
қамтамасыз ету болап табылады.
Бағалы қағаздар ... ... ... инвестициялық
институттар, яғни бүл инвесторлармен делдал-дар ретінде болатын ... ... ... ... ... инвестициялық компаниялар,
коммерциялық бан-ктер, қаржы брокерлері, инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... үш
үлгісі болады: банктік емес, банктік жоне аралас. Қазақстанда аралас үлгі
пайдаланылады: бағалы ... ... ... емес компаниялар да,
банктер де делдалдар бола алады.
Бағалы қағаздар рыногында инвестициялыщ қорлар ... ... ... ... ... ... және оларды қор атынан ... ... банк ... және салымдарға жұмыау мақсатымен
акциялар шығара-ды; сонымен бірге ... ... ... ... ... ... мен ... осы қор иелерінің
(акционерлердің) есебіне жатқызылады және олар қор ... ... ... ... іске ... ... қор тек ... нысанында құрылуы мүмкін. Инвестициялық ... қор ... ... ... қалыптастырады.
Инвестициялық қор қызметін айқындайын қүжат инвести-циялық маглүмдама
болып табылады. Ол инвестициялаудың ... ... ... қор ... ... ... портфелін өртараптандырудың
нор-маларын анықтайды.
Қазақстанда жаңа зейнетақы жүйесін ендіріп, оның ... ... ... жаңа ... ... да — жинақтаушы зейнетақы
қорлары (мемлекеттік жене мемлекеттік емес) мен ... ... ... ... ұйым қалыптасты. Олар ... ... ... ақша ... ... жөне ... ... басқа қаржы-кредит мекемелерінің бағалы қағаз-
дарын сатып алу жолымен оларды қайта бөледі. Экономика-ның нақты секторын
қаржыландыруда олардың рөлі ... ... ... ... ... ... артатын болады.
Эмитенттердің арасында қаржы рыногының жұмыс істеуінде анықтаушы рөлді
акционерлік қоғамдар алады.
Өз қызметін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... заңи түлға акционерлік қогам деп ... ... ... ... ... ... ... жөне өз міндеттемелері
бойынша өз мүлкі шегінде жауап ... ... ... мүлкінің ақшалай
баламасы қорлар түрінде тіркеледі, сондықтанда бүл процесс қорландыру ... ал оның ... ... тең ... ... акцияларға бөлу
акционерлендіру деп аталады. Осы операциялар ... ... ... ... ... және бөлінгіш мүлікке айналады, бүл оған ... ... ... ... ... ... және ... кез
келген санына сатылуы мүмкін. Кәсіпорын-құрылтайшылардан басқа, ... ... ... және ... жоқ заңи ... акциялардың иеленушілері
бола алады. Акциялардың аралық саны ... ... мен ... ... ... бөлінуі заңнамамен қарастырылған.
Акционерлік қоғамның жарғысы қоғамның заңи ... ... ... айқындайтын қүжат болып та-былады. Қоғамның жарғылық капиталының
ең төменгі мөлшері тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы
Қазақстан Республикасының заңында ... ... ... ... ... ... ... болады. Акционерлік қоғамның өмір сүруінің нормасы
мүлкін жарғылық капитал деңгейінен төмен етпей ... ... ... ... ... ... ... атқарады, салықтар төлейді жөне
есептеме жүргізеді.
Акционерлік қоғамды басқарудың ... ... ... ... басқару органы — директор-лардың кеңесі, атқарушы орган — алқалы
орган ... ... ... жарғысында белгіленетін атқарушы орган
қызметін жеке-дара жүзеге асыратын түлға болып табылады.
Бағалы қағаздарды бастапқы ... ... ... мен
инвестициялық институттар багалы қагаздар эмисси-ясының ... Бүл ... ... пен оның ... түрлері, эмитенттің
орналастырылған акцияларының (жарғылық капиталдағы үлестерінің) он ... да көп ... ... акционерлер (қатысушылар), эмитенттің мүлкін
бағалау, жарияланған эмиссиялық бағалы қағаздардың саны, ... ... ... тәсілдері, бағалы қағаздар бойын-ша кіріс алу, соның ішінде
облигациялардың нақтылы ... ... ... мерзімі және өтелу тәртібі,
бағалы қағаздарды айырбастау тәртібі жене т.б. мөліметтер болуға тиіс.
Шыгарылуга және айналысқа мемлекеттік ... ... жөне ... ... ... алған бағалы қағаздар жіберіледі.
Эмиссиялық бағалы ... ... ... ... ... ... ... бірінші талап етуі бойынша
оған танысу үшін эмиссиялық бағалы қағаз-дарды шығару проспектісін немесе
оның ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар рыногындағы
айналысы бағалы қағаздар рыногында осы бағалы қағаздармен азаматтық ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Эмиссиялық бағалы
қағаздармен мөмілелер жасаудың және ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды нақтылы ұстауды есепке алу
жүйесінде тіркеудің талаптары мен төртібі "Баға-лы қағаздар туралы" заңға
және ... ... ... ... ... сәйкес
белгіленеді.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы көпшілікке жариялаусыз немесе жарнамасыз
инвесторлардың алдын ала ... ... саны ... ... ... саны ... ашық сату ... жүзеге асырылуы
мүмкін.
Бағалы қағаздардың айналысы, яғни инвесторлардың ара-сында , соның
ішінде инвестициялық ... ... ... ... ... алу ... рыноктық бағалар бойын-ша жүзеге асырылады.Багалы қагаздардың багамы
қор биржасында ... ол ... ... табыстылығы нормасына
(акциялар үшін дивидендке, облигациялар үшін ... тура жөне ... бар ... кері ... ... Демек, бағалы қағаздардың
бағамы табыс шамасына тікелей бай-ланысты болады. Атап ... ... ... ... орай артады және дивидендтің
төмендеуіне орай қүлды-райды.
Рыноктық ... ... ... ... мен ... ара
қатынасының әсерімен қалыптасады, ол көптеген фак-торларға және ең ... ... ... Дивидендтер көбейетін және тиісінше
бағалы қағаздарға сұраным артатын экономикалық өрлеу ... ... ... ... ... ... ... ол қүлдырайды, өйткені дивидендтер
азаяды, несие пайызының нормасы өседі.
Акциялардың бағалары (бағамы) бір акцияға ұлттық валюта бірлігінде, ... мен ... ... ... ... ... құнына
(номиналға) пайызбен анықталады. Бағалы қағаздармен ... ... ... ... ресімдегеннен кейін ғана заңды деп есептеледі.
Эмитент немесе ... ... ... ... ... ... ... болып та-былатын бағалы қағаздар туралы, бүл
бағалы қағаздарға салын-ған жұмыалымдармен байланысты тәуекелдіктер туралы,
олар-дың табыстылығы, ... алу ... және ... бүл
табыстарға салынатын салық туралы ... және ... ... ... ... операциялар жүргізген кезде арнаулы алым алынуы
мүмкін, оны алудың тәртібі мен шарттары салық заңнамасымен анықталады.
Бағалы ... ... ... оның ... ... ... ... Қазақстан Республикасы қаржы рыногының дамыған
инфракүрылымы бар, ол өзіне төлем жүйелерін, Қазақстан қор биржасын (KASE),
Банкаралық есеп ... ... ... ... ... ... депозитарийін, Банкнот фабрикасын, Теңге сарайы мен ... жөне ... ... орта-лығын (Гохран) кіріктіреді.
Бағалы қағаздар рыногында уәкілетті органның — бағалы қағаздар рыногын
реттеу мен қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік органның лицензиялауына
жататын ... ... ... ... ... қағаздарды ұсынушылардың тізілімдері жүйесін жүргізу;
3) инвестициялық портфелді басқару;
4) ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен жөне езге де ... ... ... жүзеге асырылады.
Жоғарыда аталынған қызметтер бағалы қағаздар рыногын-дағы кәсіби
қызметтер болып табылады. ... ... ... ... бір түрін
немесе өзара қоса ... ... ... ... ұйымдар өзінің
қызметін үйлестіру мақсатын-да өзін - езі реттейтін бір ғана ұйым құрады.
Еліміздің қаржы рыногында ... ... ... ... және
қадағалау тиімділігін арттырудың біртүтас жүйесін ұйымдастыру қажеттігіне
байланысты Қазақстан Республикасы ... ... ... рыногын мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... (2002 ... 17 мамыр № 872) қабылданды. Осы
Жарлыққа сәйкес Еңбек жөне халықты ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі комитетінің
функциялары мен өкілетттіктері Ұлттық банкке берілді.
Еліміздің есептік ... ... ... ... ... ... ... реттеу мен бақылау жүргізу үшін Ұлттық банктің
жаңа бөлімшелері — Төлем ба-лансы мен валюталық реттеу ... ... банк ... ... ... ету ... ... Қаржы рыногының орнықтылығын және оның қызметін реттеп отыруды
жақсарту мақсатымен Қаржы рыноктары мен ұйымдарын ... жөне ... ... ... Республикасындағы қаржы қызметін мемлекеттік реттеу мен
қадағалаудың біртүтас жүйесіне кезең - ... көшу ... ... секторы — бүл қызмет саласы, сондықтанда қаржы институттары ... оның ... ... үшін ... өз ... ... қанағаттандыру үшін жұмыс істейді.
Қор рыногының осы заманғы талаптарға сай ... үшін ... ... ... қажет.
Корпоративтік басқаруды жетілдіру және компаниялар қызметінің
мөлдірлігін артыру жөніндегі шаралар қабылдануы тиіс
Ірі ... ... жеке ... бөлуі және олар-дың акциялар
пакетін арнайы құрылған мемлекеттік холдинг ... ... ... холдингке кіретін ұлттық компаниялардың ... ... бір ... қор ... ... ... дүрыс болар еді. Бүл
бағалы қағаздарды зейнетақы, инвестиция-лық ... мен ... ... ала алар еді. ... институттық та, соңдай-ақ жеке де
инвесторлар акционерлер бола алар еді.
Соның нәтижесінде рынокта ... ... ... ... ... ... біздің ұлттық компания-лар Директорлар кеңесінің
құрамында ... ... ... ... ... ... ... басқарудың са-пасын өлдеқайда жақсартады.
Бағалы қағаздардың қайталама рыногын дамытудың бір шар-ты мемлекеттік
бағалы қағаздар өтімділігін үлғайту ... ... ... ... ... ішкі резервтер есебінен жабуға тиіс.
Инвестициялық қорлар туралы заң қабылданды. Қазірдің өзінде алғашқы
жеке меншік қорлар тіркелді. ... ... ... ... ... үшін ... ... етудің бір қатар мәселелерін шешуі керек. Рынокты жаңа
құралдармен толықтыру ... ... ... ... ... ... ... отыр. Оларды шығару үшін ел экономикасына маңызды бірнеше
инвестициялық жобаларды ... ... жөн. ... ... ... мен
автомобиль жолдарын, вокзалдар мен теңіз порттарын салу ... ... ... ... еді. ... жөне ... ... шығару жөне айналымға түсіруге қажетті заңнамалық база-ны ... және ... ... ... 49 %-ын ... ... ... ... ... оның бастамашылары немесе
қаржы институттары қамтамасыз етуі тиіс.
Сондықтан да қор биржасына мемлекеттік даму институтта-рымен ... ... ... ... ... құрылып жатқан ендірістерді
қаржыландыру проблемасын шешуге ... ... ... даму ... іске ... ... ... құрылымдық формасын дамыту қажет. Екінші деңгейдегі
банктер қазірдің ... өз ... ... ... ... ... оның ... жетімсіз. Сондықтан экономиканың нақты секторын
қаржыландырудың жаңа нысандарын жедел дамыту, жаңа ... ... үшін ... ... ... заң" қажет.
Осы айтылғанның бәрі Бағалы қағаздар рыногын дамыту бағдарламасында
міндетті түрде көрініс табуы тиіс. Бүл — ... ... аса ... бірі.
4. Қор биржасы.
Бағалы қағаздармен сауда-саттықты қор биржасы, зандарға сәйкес өзге де
ұйымдар ұйымдастырады.
Қор биржасы — ... ... ... ... осы ... ... ... сауда жүйесін пайдалана
отырып, оларды тікелей жүргізу арқы-лы сауда- саттықты ... ... ... ... ... ... ... заңи түлға жөне
акционерлік қоғам нысанындағы өзін - езі реттейтін коммерциялық емес ... ... ... өзін - өзі етеу ... ... және ... ... кірістер биржаны материалдық- техни-калық дамытуға
пайдаланылады.
Қор биржасы:
1)сауда жүйелерін пайдалану жөне қолдау;
2)қор биржасының тізіміне ... ... ... ... немесе енгізілген эмитенттерге, сондай-ақ қор биржасында айналысқа
жіберілетін (жіберілген) бағалы қағаз-дар мен өзгеде ... ... ... биржасында айналысқа жіберілген бағалы қағаздар-мен жөне өзге де
қаржы құралдарымен мөміле жасау мақсатын-да сауда жүйесіне ... ... ... ... ... ... ... тұрақты сауда-саттық ұйымдастыру және
өткізу, қаржы құралдарымен мәмілелер ... есеп ... ... жүзеге асыру, не осындай есеп ай-ырысуды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ақпараттық жөне өзге де
қызметтер көрсету;
5)бағалы қағаздар рыногы және өзге де ... ... ... ... ... жүргізу;
6)банк заңнамасында белгіленген тәртіппен банк операция-ларының
жекелеген түрлерін жүзеге асыру жөне қор ... ішкі ... өзге де ... ... ... биржасы бағалы қағаздардың қайталама рыногының ... ... ... тыс рынок, өдеттегідей, тек бағалы ... ... ... Онда ... облигациялар орналастырылады.
Биржада, керісінше, бағалы ... ескі ... ... ... ... ... белгіленеді. Заңнамамен қор
биржаларының ең төмен жарғылық капиталы ... Қор ... ... ... қызметпен айналыспайды, бірақ меншікті
акциялар шығара алады жөне сата ... бүл оның ... ... ... ... ... сәйкес тіркелінеді жөне бағалы қағаз-дармен
биржалық ... ... ... ... жөніндегі ұлттық комиссиясында
лицензия алады.
Бағалы қағаздар рыногының кесіби қатысушылары және зандарға сөйкес
бағалы қағаздардан басқа өзге ... ... өзге ... ... құқығы бар өзге де заңи түлғалар қор биржаларының мүшелері ... Қор ... ... ... рыногының кәсіби қатысушыла-рының
кемінде он мүшесі ... ... Қор ... ... мәмілелерді жасау осы
мүшелер үшін қор биржасының ... жол ... ... ... ... ... ... қатысуға құқылы.
Сауда-саттықты ұйымдастырушының кірісі оның негізгі қызметінен алатын
қаражат есебінен құрылады. ... ... ... ... ... ... ... кіргені үшін;
2) сауда-саттықты ұйымдастырушының мүлкін пайдаланға-ны үшін;
3) бағалы қағаздар ... үшін жөне ... ... ... болғаны үшін;
4) мемілелерді тіркеу және ресімдеу үшін;
5) ақпараттық қызмет көрсеткені үшін және езге де ... ... мен ... ... тыс багалы қагаздар рыногының бага белгілеу уйымы ... ... ... нысанында құрылған, осы сауда
-саттықты ... ... ... баға ... ... ... ... мен қолдау арқылы сауда — саттықты ұйымдық
және техника-лық қамтамасыз етуді ... ... заңи ... Бүл ... ... оның ... арасындағы бағалы қағаз-дарға баға
белгілеудің алмасу жүйесін ұйымдастыру болып ... ... ... ... ... ғана баға ... ұйымның клиенттері бола
алады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуі мемлекеттік реттеуді та-лап етеді. Ол
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... құқықтық актілер шығару, эмиссиялық бағалы
қағаздар ... ... мен ... көзделген шарттар мен міндеттерді
элементтердің сақтауын ба-қылауды жүзеге асыру, бағалы ... ... ... мен ... өзін - өзі реттейтін ұйымдар қызметін
лицензиялау және олардың қызметіне бақылау жасау жөне ... ... ... ... ... ... жүзеге асырушы уөкілетті орган
Ұлттық банктің құрамын-дағы Бағалы қағаздар жөніндегі ... ... Ол ... ... ... мен стандарттарды белгілейді,
эмиссиялардың проспектілерін және бағалы қағаздар шығару туралы шешімдерін
тіркейді, ... ... ... ... мен ... сақтауына бақылауды жүзеге асырады, бағалы қағаздар рыногының
кәсіби қатысушы-ларының қызметін лицензиялайды, бүл рыноктағы өлемдік қаржы
дағдарысының және ... ... ... ... ... сыртқы және ішкі фактор-лардың еліміздің бағалы
қағаздар рыногына ... ... ... ... ол ... бағалы қағаз-дар рыногында жасалып жатқан қадамдар
соңғы кездері айтар-лықтай ... бола ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған өндіріс орын-
дарын жандандыру жөнінде жаңаларын қүру үшін ... ... ... ... ... ... ... табысты шаралар ғана
Үкіметтің қаржы рыногының өтімділігінің төмендігі проблемасын толық шешуіне
мүмкіндік ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржы рыногы және қор биржасы42 бет
Бағалы қағаздар азаматтық құқықтың объектісі ретінде.56 бет
Бағалы қағаздар және олардың айналыс мәселелері. Бағалы қағаздар нарығы17 бет
Бағалы қағаздар рыногы, онын мәні және негізгі белгілері15 бет
Бағалы қағаздар қаржы рыногы29 бет
Еңбек нарығы және еңбек биржасы33 бет
Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы26 бет
Сақтандыру және рыноктық экономикадағы қаржының өзекті проблемалары102 бет
Қаржы нарығының мәні мен механизмі31 бет
1929-1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыс9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь