Жеке мұрағат қорларының қалыптасуы және дамуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3 . 6

НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І. Жеке қорлардың қалыптасу тарихы ... ... ... ..7. 17

ІІ. Жеке қорлардың даму тарихы ... ... ... ... ... ... 18.23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24.25

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... 26.27
Тақырыптың өзектілігі: Біздің Отанымыз алдыңғы қатарлы мәдени-тарихи елдер қатарына жатады. Біздің мәдениетіміз ата-бабамыздан келе жатқан тіліміз бен діліміз екеніне ешкімнің дауы жоқ. Бүгінгі таңда Тәуелсіз ел болып, шаңырақ көтерген еліміз өзінің тарихын тірілтуге бар күшін біріктіруде.
Жаңа заман талабына сай білікті маманды қалыптастыру, тәрбиелеу егеменді еліміздің алдына қойған мақсаты ғана емес, басты міндеттерінің бірі болып табылады. Бұл басты міндет бұл біздің қоғамның идеологиялық, тәрбиелік, рухани құндылықтар мен оқу – ағарту жұмыстарының негізгі бағыты.
Өркениетке, кемелділікке қол созған ел ешқашан бүгінді ғана місе тұтқан емес, өткен тарихқа үңіліп ой жіберіп, болашаққа да көз тігеді. Алды артын түгел болжап тірлік кешеді. Өткен өмір тарихтың қатпар қойнауына кеткенімен, ол бүгінмен, болашақпен өмір бойы сабақтасып, өркені үзілмей жалғасып жатады.
Сан ғасырлар бойы тарихымыз жекеленген адамдардың бір- біріне асыл мұра етіп жеткізуімен сақталып келгені белгілі. Сондықтанда жекеленген қорлардың құрамына кіретін қолжазбалар, жазбалар, күнделіктер, қойын дәптерлер, биографиялық құжаттар, шежірілер және тағы да басқаларыда қор құрушының өмірімен шығармашылық қызметі, өмір сүрген ортасын зерттеуде бірден – дерек көзі болып табылады. Бұл деректерді жете білу дегеніміз тарихтан тағылым алу деген сөз. өткенді білу – тірліктің, заңдылықтарын сараптауға мүнкіндік береді. Соның арқасында тарихтың тағлымы бүгінімізге сабақ, болашағымызға бағдар бола алады. Адамзат өткен тарихынан болашақтың белгілерін табуға үміттеніп, артына қарайлайды.
Қазіргі таңда мұрағатшылар алдында «жеке құрам құжаттары» деп аталатын ірі массивтың дәрежесі мен құрамына байланысты алуан –түрлі сұрақтар тұр. Аталатын сұрақтар шешіміне сәйкес құжаттардың болашағы шешіледі десек артық айтқандық болмас еді.
Жеке мұрағат қорлар материалдарының мазмұнының құндылығы мен көп аспектілігі зертеушілерге аса үлкен дерек көзі болып табылуымен ерекшеленеді.
Отандық деректану ғылымының өзекті мәселелерінің біріне жеке қор құжаттарын мұрағаттанулық және деректанулық тұрғыдан зерттеу болып табылады. Аталмыш тақырыптың мағыздылығы мынандай факторлар айғақтайды: біріншіден, жеке қордың қалыптасуы, яғни оның дерек ретінде пайда болу объективтілігі, шығу тарихы, сонымен қатар оның құжаттық мұра ретінде маңыздылығы. Екіншіден, жеке қордың белгілі қоғам қайраткерлері немесе өнер қайраткерлері қалыптасытырады, осы тұрғыдан алсақ өнер туындыларына жатады, яғни оның субъективлігінде. Үшіншіден, жеке қор құжаттарының сақталу деңгейі, қор ретінде қалыптасуы, оның теориялық методологиялық мәселелері қаншалықты зерттелгендігінде. Міне, осындай мәселелерді зерттеу тақырыптың мағыздылығын және өзектілігін көрсетеді.
1. Н. Г. Емельянова. Документы по личному составу: проблемы отбора и обеспечения сохранности. // Отечетвенные архивы. 2001 №6.
2. А. Н. Артизов, С. Д. Мякушев. Сохранение и использование документов по личному составу: прощлое, настоящее, будущее // Отечественные архивы. 2001. №4.
3. Т. М. Горяева Проблема собирания документов личного происхождения: как мы ее понимаем сегодня // Отечественные архивы. 2005. № 4.
4. С.С Дмитириевтің Личные архивные фонды. Виды и значение их исторических источников
5. А. С. Федотов. Актуальные вопросы собирания личных фондов //Отечественные архивы. 2002. №5
6 . Э. В. Колосовтың Личные архивы историков и историография // Советские архивы. 1971 №4
7. О. Г. Леонтьева. К вопросу о статусе документов по личному составу в государственных и муниципальных архивах // Отечественные архивы. 2001 №6.
8. Л. Г. Сырченко. Личные фонды деятелей русской литературы и искусства а архивах СССР. М ., 1975.
9. Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағат қоры мұрағаттар туралы Заң. 22 желтоқсан 1998 жыл.
10. Қазақстан Республикасының «Ұлттық мұрағат қоры мұрағаттар туралы» Қазақстан Республикасының Заңына «өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңы. Астана, 10.11.2001.
11. Методические рекомендации по работе с документами личного происхождения. Мосва 1990жыл.
12. Сариева Р. Х .Мұрағат және тарих . Арыс. 2004жыл.
13. А. Құсайынов. Впервые подготовлено 13 словарей Казахской терминологии. // Казахстанская правда 1 апрель. 2000.
14. Атабаев Қ. Қазақстан тарихының деректанулық негіздері. Алматы: Қазақуниверситеті.-2002-203б.
15. Қозыбаыв М. Ғұмырнама жанрын зерттеу мәселелері // Қазақ тарихы. 1997. №4. 42 б
16. Сейфуллин С. Тар жол тайғақ кешу. Алматы: Жазушы.-1977.-448б.
17. Тәжібаев Ә. Есімдегілер-естеліктер. Эсселер. – Алматы, Жазушы, 1983.
18. Әуезов М. О, Ә.Тәжібаев. – Алматы, Жазушы, 1969.
19. Әлімқұлов Т. Әдеби сын зерттеу. – Алматы, Жазушы, 1993.
20. А. А. Новинкова. О государственном хранении личных архивов деятелей советского общества. // Вопросы история. 1971.№8
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТІ
Тарихнама және деректану кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫСЫ
Жеке мұрағат қорларының қалыптасуы және дамуы
Орындаған:
1 курс магистранты ... ... ... ... доцент ... ... ... ... ... «____» ... профессор ... ... ... ... 2011ж.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ....................................................................3
- 6
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І. Жеке қорлардың қалыптасу тарихы..............7- 17
ІІ. Жеке қорлардың даму тарихы........................18-23
ҚОРЫТЫНДЫ........................................................24-25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ....26-27
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі: Біздің Отанымыз алдыңғы қатарлы ... ... ... Біздің мәдениетіміз ата-бабамыздан келе жатқан тіліміз бен
діліміз екеніне ешкімнің дауы жоқ. Бүгінгі таңда Тәуелсіз ел болып, ... ... ... тарихын тірілтуге бар күшін біріктіруде.
Жаңа заман талабына сай білікті ... ... ... ... алдына қойған мақсаты ғана емес, басты міндеттерінің
бірі болып табылады. Бұл басты міндет бұл ... ... ... рухани құндылықтар мен оқу – ағарту жұмыстарының негізгі бағыты.
Өркениетке, кемелділікке қол созған ел ... ... ғана ... ... ... ... үңіліп ой жіберіп, болашаққа да көз тігеді. Алды
артын түгел болжап ... ... ... өмір тарихтың қатпар қойнауына
кеткенімен, ол бүгінмен, болашақпен өмір бойы сабақтасып, өркені ... ... ... бойы тарихымыз жекеленген адамдардың бір- біріне асыл
мұра етіп ... ... ... ... ... ... ... кіретін қолжазбалар, жазбалар, ... ... ... ... шежірілер және тағы да басқаларыда қор
құрушының өмірімен шығармашылық қызметі, өмір ... ... ...... көзі ... табылады. Бұл деректерді жете білу дегеніміз
тарихтан ... алу ... сөз. ... білу – ... заңдылықтарын
сараптауға мүнкіндік береді. Соның арқасында тарихтың ... ... ... ... бола ... ... өткен тарихынан болашақтың
белгілерін табуға үміттеніп, артына қарайлайды.
Қазіргі таңда мұрағатшылар алдында «жеке құрам құжаттары» деп ... ... ... мен ... ... ... –түрлі сұрақтар тұр.
Аталатын сұрақтар шешіміне сәйкес құжаттардың болашағы шешіледі десек артық
айтқандық болмас еді.
Жеке ... ... ... ... құндылығы мен көп
аспектілігі зертеушілерге аса үлкен дерек көзі ... ... ... ... ... ... ... жеке қор
құжаттарын мұрағаттанулық және деректанулық тұрғыдан ... ... ... тақырыптың мағыздылығы мынандай факторлар ... жеке ... ... яғни оның ... ретінде пайда болу
объективтілігі, шығу тарихы, сонымен қатар оның ... мұра ... ... жеке ... белгілі қоғам қайраткерлері немесе өнер
қайраткерлері қалыптасытырады, осы ... ... өнер ... ... оның ... Үшіншіден, жеке қор құжаттарының сақталу
деңгейі, қор ретінде қалыптасуы, оның теориялық ... ... ... Міне, осындай мәселелерді зерттеу тақырыптың
мағыздылығын және өзектілігін көрсетеді.
Тақырыптың ... ... Жеке қор ... осы ... ... зерттелмеген мәселелердің бірі болып табылады. Бұл республикамызда әлі
де болса мұрағаттану жұмысы қолға ... ... ... жеке ... ... ... ал осы бағыты айқын
көрсететін дерек көздерінің бірі жеке ... ... Осы ... ... олардың шығуына әсер еткен саяси, әлеуметтік факторларды
зерттеу, оларды ғылыми айналымға енгізу қазіргі таңдағы ... ... ... жазу барысында қолданылған көптенген әдебиеттердің басым
көпшілігі Кеңес дәуірі негізінде жазылған. Сол әдебиеттердің ішінен ерекше
атап өтетін ... Н.Г ... ... по личному составу:
проблемы отбора и обеспечения сохранности» атты мақаласы Бұл мақала ... ... » ... 2001 жылы № 6 жариялаған ... ... ... ... ... ... ... мен міндеттері
туралы баяндалған.Яғни құжаттарды жинау мен сақтаудағы басты міндет-олардың
нормативті-методологиялық базасын жаңарту керектігін басшылыққа алған.[1]
Аталған еңбектен басқа аса ... ... бірі бұл А.Н ... С.Д. ... «Сохранение и исрользование документов поличному
составу: прошлое, настоящее, будущее» атты мақаласын ... атап ... ... бұл ... жеке ... ... ... белгілі бір
құжаттардың кешенін ала отырып, жеке тектік құжаттарды жинау мен ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
« Дербес мәліметті құжат » түсінігіне анықтама бере келіп, оларды
топтастырған [2]
Басымыздан ... ... ... ... ... ... ... қалғанымыз баршамызға белгілі.
Бұл құжаттарды жинау мәселесіне Т. М. Горяева тоқталған. Жеке мұрағат
қоры ... ... мен ... арналған мемлекеттік заң актілерне
талдау ... ... ... ірі – ірі ... ... ... өткен. Сонымен
бірге, жеке тектік құжаттардың ортақ сақтау орындарының болмауы салдарынан,
сақтауға әр жерге быт – шыт ... тоз – тозы ... өз ... жүйелі қалыптасуына алып келгеніне шолу жасаған. Т. М. Горяыва
бұлармен қоса « Мұрағатты қорғайық! » ұранын алға ... ... ... өз ... ... ... Өтен Жеке адамдық
дерек көздерін деректанулық талдау жасай отырып, жеке ... ... ... ,естелікке анықтама беріп өткен. «Жеке қорлар және тарихи-
құжаттық топтамалар құжаттары-қоғамымыздың мәдени мұрасының ... ... атты ... ... Г.М ... Республикасының Орталық
мемлекеттік мұрағаты қорларынна сипаттама бере отырып, ... ... ... ... ... жазушыларды қорларынан қазақ әдебиетінің алыптары
М.Әуезов, И.Жансүгіров, С.Мұқанов қорларына, ... және ... ... ... ... батыр аталарымыз
Б.Момышұлы, М.Ғабуллин, Қ.Қайсенов қорларына ... ... ... ... аса маңызды еңбектердің бірі С.С ... ... ... Виды и ... их исторических источников» атты мақаласы.
Бұл ... ... жеке қор ... ... бере ... жеке ... түрлеріне тоқталып өткен. [4]
А.С Федотов өзінің «Актуальные вопросы собирания личных фондов» атты
еңбегінде ... ... ... ... ... ... жеке ... сатып алуына орай, ұлттық ... ... ... ... екенін тілге тиек етеді. А. С. Федоевтің
тағы бір ерекшелігі-құжаттармен бірге заттай дерек көздерінде жинау, өңдеу,
есепке алу сияқты ... алға ... ... ... туралы көптеген әдебиеттер мен зерттеулердің
арасында кездесетін дерек көздерін, тарихнамасын талдауға арналағн ... ... ... ... ... Э. В. Колосовтың « Личные архивы
историков и историография » атты еңбегін атауға ... ... жеке ... ... ... ... ... жекеленген жеке қорлар мен
біртекті жеке қорларға қатысты деректанулық анализдер ... ... ... Ол әр талдауды қорытындылай келіп, ... қор ... баға ... ... атап ... ... тектік құжаттардың құқықтық, генеологиялық, тарихи-биографиялық
аспектілеріне тоқталған автор, олардың әрқайсысының ... ... ... « Бұл құжат топтарының тым болмаса құқықтық дәрежесін
көтерсек үлкен жетістік болар еді »,-дейді О. Г. ... ... Г. ... ... ... атап өтуге болады. Оның « Личные
фонды деятелей русской литературы и ... а ... ... ... 1975 жылы ... ... Бұл ... автор жеке тектік құжаттардың
мұрағат құрамында ұйымдастырылуы мен мұрағаттарды жеке ... ... ... талдаған. Сонмен қатар, жеке тектік құжаттар ... ... ... ... баса ... аударған. [8]
Жұмыстың деректік негізі: Жұмыстың жазылу барысында көптеген ... ... ... ... ең ... ... көзі ол Қазақстан
Республикасының «Ұлттық мұрағат қоры мұрағаттар» туралы Заңы,[9] Қазақстан
Республикасының Заңына «өзгертулер мен ... ... ... Заңы»
[10] сонымен қатар « Методические рекомендации по работе с ... ... », [11] ... Р. Х «Мұрағат және тарих » [12] ... ... ... дерек көздерімен жұмыс нәтижесінде, тақырыпқа қатысты
құжаттар талданып, сарапталып, тақырыпты жан-жақты ашуға көп ... ... ... ... алғаш рет жеке қор құжаттары арнайы
зерттеліп отыр. ... ... өзі ... ... табылады. Жеке қор
құжаттарының қалыптасу тарихы, жеке тектік құжаттардың ... ... ... ... ... ... рет ... жұмыстың негізгі мақсаты: Жеке қорлардың қалыптасу тарихы жан –
жақты зерттеу.
Өз мақсатыма жету үшін ... ... ... ... қор» ... ... беру.
- Жеке қордың қалыптасу тарихын, яғни оның Қазақстанда, ... ... ... Жеке ... ... құжатар түріне сипаттама беру.
- Жеке қор құжаттарының сақталуын, оның тарихи ... ... ашып ... хронологиялық шеңбері: Жұмыстың хронологялық шеңбері ... ... ... уақытты қамтиды.
Тақырыптың құрлымы: курстық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан,
пайдаланған деректер мен әдебиеттер тізімінен және ...... Жеке ... ... ... қор ... ... беру
Мұрағатқа берілетін баға өлшемсіз. ... ... Е. В. ... тарих жоқ, тарихсыз мемлекет, ұлт жоқ» деген. Бұл ... ... ... ... ... да құжаттарды жинақтап, реттеп,
сақтап отырған мұрағаттардың тарихи деректердің ұрпақтар мүдесіне ... ... ... зор.
Қазақсатн Республикасы Орталық мемелекеттік ... ... ... жағынан көп жақты болғандықтан мемлекеттік сақтауға тек
мекемелер мен ... ғана ... ... қана ... ... жеке ... да, яғни жеке ... мұрағаттарды да
жинақтаумен айналысалды. Қазіргі ... ... ... республика бойынша
жеке қор құжаттары жинақталған бірден-бір мұрағат қоймасы болып отыр.
Еліміздің даму қалыптасу, ... ... ... ... өнерәмен, мәдениетінен мағұлымат беретін жеке тектік құжаттар-
халықтың баға жетпес рухани ... ... жеке ... ... ... ... ... толықтырудың қайнар көздерінің бірі болып
саналады.
Өйткені жеке қор ... ... ... ... мен ... ... зерттеуде аса маңызды дерек көзі болып табылады. Кейбір
жағдайларда жеке қор ... ... ... ... ... ... ғана дерктік мәлімет болып қалатын көздері де ... ... ... ... қор ... ... ... құрайтын шығармашылық,
өмірбаяндық құжаттар және хаттар саа жоғары құндылыққа ие.
Жеке мұрағат қорлар ... ... ... мен көп
аспектілігі зерттеушілнрге революцияға дейінгі және революциядан кейінгі
тарих, ... ... ... өнер және ... ... ... аса үлкен дерек көзі болып табылады. ... ... ... қор ... өмір сүріп отырған кезеңнің саяси-
экнонмикалық, мәдениет, өнер және ... ... мен ... іске ... мен қалыптасуы туралы баға жетпес ... қол ... ... қатар, жеке тектік ққжаттармен танысу
арқылы жекеленген тұлғалардың ( ғалым, саясаткер, ... ... ... физик т.б) қоғамға тигізген әсерін, олардың ... ... ... ашуға болады.
Жеке тектік құжаттар туралы көптеген әдебиеттер мен ... жеке ... ... дерек көздерін, тарихнамасын талдауға
арналған ... ... орай өте аз, ... бірен сарн деседе болады.
Ал қазақ тілінде мүлдем оқу құралдары жоқ. Сол аз ... ... ... ... ... ... и ... атты еңбегін атауға
болады. Автор еңбегінде С. С. Дмитриевтің « Личные архивные фонды. Виды ... их ... ... атты ... ... ... « ... мұрағат қоймаларындағы жеке мұрағат
қорларының ... ... ... ... ... « жеке ... қоры ... анықтай келе, олардың классификациясын сонымен қатар, жеке тектік
материалдарды зерттеушілердің жұмыс методикасына ерекше ... ... ... ... жеке қорларға тән анықталған ... ... жеке ... ... ... ... ... бірқатар
еңбектерге тоқталып кеткен [6., Б.21.].
Жеке тектік құжаттардың құндылығын айта келіп, ойын былай түйіндейді:
« Изучение биографий отдельных ... их ... черт ... из ... ... ... ... картины исторической
науки- в особенности. Здесь ... ... без ... ... ... не ... ... Но иждущих своего
исследователя в архивах» [6.,Б.27.].
Анықтамалық және ... ... ... мен қалыптасуы кез-
келген ғылым үшін аса маңызды болып табылады. Ғылыми даму ... ... ... өз ... ұғым мен ... ... ғылыми танымның болашақтағы юайып кеңеюіне ықпалын тигізуші фактор
болып табылады. ... ... ... ... жеке ... ... А. Сарсенбаевтың келісімімен алғаш рет (2000 ... ... ... ... ... сөздік) дайындалып шықты. Аталған
сөздіктің 1 томы толығымен «іс жүргізу және ... ... ... ... [13]. Осы ... ... сздік бойынша жеке
мұрағаттық қор дегеніміз- жеке ... ... ... ... құжаттардан құралатын жеке тектік мұрағат қоры. Ал жеке тектік
құжаттар-адамдар мен (жеке адаммен) жасалған ресми емес ... ... ... мұрағаттық қор – жеке адамның, отбасының, әулеттің өмірі мен
қызметі ... ... ... ... ... ... С. С Дмитриевтің анықтамасы бойынша жеке мұрағатық қор-бұл Кеңес
дәуіріндегі мұрағаттардың қорлар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... көздерінің ерекше түрі мен сипатын
белгілемеиді, тек қана осы ... шығу ... ... болуы мен
қалыптасуының тарихи ... ... ... ... жеке мұрағаттық
қорлар тарихи дерек көздерінің ерекше түрі емес, әр ... ... ... ... ... ... құрлымы, құрамы жағынан ... бар ... деп ... ... ... по работе с документами личного происхождения» жинағында :
Жеке тектік құжаттар- бұл жеке ... ... ету ... пайдв
болған құжаттар және оларды даярлау кезіндегі өздерінің жеке меншігіне
жатқан құжаттар деп ... [11., Б. ... қор ... ... ... ... көздерінің үлкен бір тобын өзінің пайда болу ... ... тән ... ... ... ... олар ғылыми
әдебиеттерде «жеке ... дере ... деп ... Дерек көздерінің
өзіндік ерекшеліктері мол осы тобы туралы деректанушы Қ. Атабаев: «Қазіргі
деректану ғылымындажазба деректерді ... жеке ... ... ... дерек көздерінің ерекше түрін бөліп көрсеиу және зерттеу кеңінен
қалыптасқан. Оған: замахаттар ... ... ... ... ... т.б ... Бұлардың ең басты тірлік ерекшелігі пайда болу
негізі ... жеке ... ... ... ... олардың аса
субъективтілігі. Сонымен қатар, ол ... ... ... ... Ол бір ... ... ... (немесе ғылымыилығында), екінші жағынан олардың мазмұны мен
формасының көркемділігі мен публицитикалығында» деп ... ... жеке ... ... барлық дерек көздеріне де тән, бірақ ол
барлық уақытта айқын ... ... ... ... ... ие ... ... айту дәстүрінің туындылары фольклордың өзінің де жеке тектік
бастау болған. Кезінде олардың да ... бір ... ... ... ... ... әкелген. Бірақ, олар ауыздан ... ... ... барысында жеке тектік сипатынан айырылып, халықтық сипатқа
ие болған. Өзінің жеке бастауын сақтап қалған « Тәуке ... тура ... ,
« ... ... ... жолы(, ( Есім ханның ескі жолы» сияқты дерек ... ... ... ... ... ... де көп ... ұжымдық ұйымдардың,
мекемелердің, партиялардың, заң шығарушы органдардың ... ... ... да ... ... жеке адамдардың дайындағаны
белгілі. Мысалы, АҚШ та заңдар ... ... ... заңдардың
нақты адамдардың атымен тарихқа енуі олардың авторының кім ... ... көп ... дерек көз авторын анықтау мүнкін емес, кейде
оның қажетіде болмайды. Ал, кей ... ол ... ... көзі ... ... нақты дерек көзі жеткізіп отырған ... ... ... ... рөл атқаруы мүкін. Сондықтан зерттеуші өзінің
алдына ... ... мен ... және ... ... мәліметтің
ерекшелігіне қарай дерек көз авторын анықтау не ... ... ... ... ... қажет етеін жазба тарихи дерек
көздерінің ... ... ... анық ... немесе кімдікі екені белгілі
жеке тектік деректер құрайды. Ұзақ жылдар бойы ... ... ... хаттарды ғана жеке тектік дерек ... ... ... Ал шын мәнінде олардың ауқымы одан әлде қайда кең
болатын. Мысалы, оларға өмірбаяндық, әлеуметтік, этнографиялық, әлеуметтік
психологиялы және де ... ... ... ... ... ... ... көздерінің басқа типтері мен түрлерінде жоқ ... ... ... ... ... ... ... мен құжаттар тарихшыға нақты тарихи
тұлғаны оның ... ... ... ... және оны ... ... ... қоса зерттеуге мүнкіндік береді. Олар
тарихшыға тұлғаның дүниетанымын, мәдени деңгеиін ... ... ... ... тұлғаның субъективті қабылдауы ... ... ... ... ... алуға болады. Олар зерттеушіге
сол уақыт адамдардың санасында бейнеленген ... ... ... дерек
көздері болған жағдайда тарихшылар өткеннің «тірі суретін» көре ... ... ... ... көздерін зерттеу тарихшыға тарихи оқиғаларды кейде
күтпеген түсіндірмелер, өмір ... көп ... ... беруге, оны әдетте
идиология, менталитет, ... өмір ... ... ... ... ... дерек көздері әлеуметтік қатынастар формасын, ... ... ойы мен ... әлеуметтік мәдениеттің адами
мазмұнын тіл, стиль, терминдер арқылы қайта ... ... ... ... басқа дерек көздерімен белгілі бір байланыста қарастыра білсе,
олар зерттеушәге әр бір кезеңнің өзіндік ерекшеліктері туралы ... ... ... Ол үшін ... сол дерек көздерінің ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... жеке ... ... көздерінің басты ерекшелігі-шындықтың
субъективті қабылдауы арқылы берілуі. ... ... ... ... ... қалай қабылдағаныдғы, олардың өздерімен нақты не
болғандығын зерттеудің басты материалдарына айналады. Жеке ... ... ... ... дерек көздерінде кездеспейтін, қанша қазсаң ... мол ... сол ... ... ... мол ақпарат бере
алады.
Жеке тектік дерек көздерінің ерекше ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Олай дейтін
себебіміз, заманхаттардың негізін естелік құрайды. Сондықтанда әдебиеттерде
олар ... ... ... ... бұл терминдердің өзіндік
ерекшеліктер бар. Мысалы, Бауйыржан Момышұлының «Моква үшін шайқасы», ... ... ... ... ... жазған таза заманхаттық жанрға жатса,
сол өз қайын атасы Бауыржан Момышұлы туралы ... ... ... күндері» тек естелік қана болып табылады.
Заманхаттағы мәліметтер заманхат жазушының оқиға куәгері ... ... ... Ал, сол ... ... негіз болған
естелік болса, басқа дерек көздерінде кездеспеген көптеген фактыларды ойша
қайта қалпына келтіруге ... ... ... ... ... реконструкциясын жасауда шешуші рөл атқаруы мүнкін.
Дегенмен, зерттеуші заманхаттардың дерек көздері ретінде ... ... ... есте ... ... Біріншіден, заманхат негізінен
жадқа сүйену арқылы жазылады. Ал адам жады жыл ... ... ... ... өзінің психикалық қалыптасу ерекшеліктеріне қараай кей нәрселерді
жадында жақсы сақтайды, кейбіреулерін ұмытады. Екіншіден, ол ... ... ... ... ... принципімен байланысты.
Уақыт ерекшеліктері, ... бір ... ... ... ... позициясына, заманхаттардағы мәліметтердің
шынайылық деңгейіне, кейбір фактілердің айтылмай қалуына немесе бұрмалауына
әсер етпей ... ... бұл ... заманхаттарға, әсіресе кеңестік
кезеңдердегі пайда болған заманхаттарға ... ... ... өз ... ... ол тек ... ... жеткізу ғана емес, ол автордың ой-тоғауы немесе күнәдән тазаруы,
ақталуы немесе айыптауы, өз змандастары немесе келешек ... ... ... өз ... ... ... ... тағы бір басты
ерекшелігі- аса субъективтілігі. Ол заманхаттардың дерек көздері ретіндегі
кемшілігі емес, ... тән ... ... ... де өзін ... көрсеткісі келмейтіндігі түсінікті, сонымен қатар замнахат өз
бойынды өзін дүниеге ... ... жеке ... қасиеттерін ізін
сақтайды. Заманхат хазушының барлық ... ... де , ... ... ... естелікке енеді. Онсыз заманхаттар өзіндік бет бейнесінен
айырылады. ... ... ... бола ... ... олардың
субъективтілігі-оларға тән объективті қасиет.
Алайда, қазақ заманхат жазу ... ... ... де,
деректануғылымының бір саласы ... сол ... ... ... ... ... ... заманхаттауда әлі қалыптасқан жоқ.
Дегенмен, аз да болса замахат жазу әрекеттері біздеде ... ... ... бар ... мен ... ... ... әр қайсысының
өзіндік ерекшеліктері бар: ежелгі түркі дәуірінде, орта ... ... және ... ... пайда болған заманхаттар деп,
шартты түрдеболсада, бірнеше кезеңдерге бөліп көрсетуге ... ... ... тән сипатты белгілер ежелгі түркілердің
теңдесі жоқ ескерткіштері Орхан-Енесей жазбаларында да кездеседі. Ал, ... ... ... ... Дулатидың « Тарихи-и Рашидиі» мен
Қазыбек би Тауасарұлының « Түп-тұқиянынан ... ... деп ... ... ... Мұхаммаед Хайдар Дулатидың екі « даптаран»
тұратын кітабы, « Тарихи – Рашидидің» екінші ... ... ... Онда ... ... ... және өзі дүниеге келген орта мен
уақытына қатысты мол мәліметтер береді.
Заманхат жазу ... ... ... ... ... жылдарына сай
келеді. Ол кезеңнің ерекшеліктері туралы академик М . Қозыбаев ғұмырнама
жанырын ... ... ... айта ... « ... тағы да ... ... мемуарлық еңбектер. Екеуі егіз қозыдай етене жақын жанр.
Қазақ сахарасында бұл жанр негізінен XX ... ... ... ... ... бастайды да, Әліби, Тұрар, сәбит қостайды. 1916 ... ... ... баспаға терілген жерінен 1937 жылы ... ... ... жеке ... ... ... ... естелік
айтудың өте қауіпті екеіндігін түсінді. ... тек ... ... ... ғана ... ... сол кезеңнің ерекшеліктерін
көрсеткн.[15]
Өткен ғасырдың басында А. Байтұрсынов дерек көздері ретінде шежіре
мен ... ... келе : « ... шежіредей емес, тәртіпті,
жүйелі келеді. Шежірені тек хат білетін адамдар құр тікелей беруге болады
заманхатты тек ... ... ... ... мұнда құр халық аузында
әуезе болып жүрген дәлелсіз сөздер жазылмайды»- деп жазған еді.
Сол заманхат жаза ... ... ... адамдары, дәлірек айтқанда
Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов ... Алаш ... ... ... ... ... сүргін құрбандығына ұшырады. Тек, С. Сейфуллин ғана
заманхаттық туындылар талатарына толық сай келетін өзінің « Тар жол, ... ... ... ... « Тар жол, ... кешуін» классикалық үлгідегі
заманхаттық шығарма деп батыл айтуға болады. Автордың өзі кітаптың жазылу
мақсат ... : « ... ... жылдадағы тарихи қозғалыстың, ұлы
өзгерістің (революцияның) Қазақстандағы өзім ... өзім ... ... ... ... із ... болды»- деп жазады.[16]
Демек, еңбектің заманхаттық жанр ... ... ... Ал, С. ... өз ... толығымен жеткендігі туралы зерттеуші Қ. Атабаев:
« Сөз жоқ, автор өз мақсатына толық жеткен деп ... ... ... 1916
жылғы аласапыран алдындағы қазақ елінің бейбіт өмірі, 16-ның ойраы, ақпан
революциясы мен қазан төңкерісі, ... ... ... ... мен қасірет
әкелген азамат соғысы, елде кеңес өкіметінің күштеп орнатылуы, т.т, туралы
мол мәлімет берілген. Бұл ... ... ... білудің Қазақстан
тарихын түсінуге көмектесуі күмәнсіз»-деп, оған нақты мысалдар келтірген.
Қазақстанда заманхат жазу ісі тек XX ғасырдың соңы мен ... ғана кең дами ... ... ... 1985 ... КОКП-ның сәуір
пленумынан кейін бұрынғы КСРО-да басталған горбачевтік « ... ... мен ... », ... ... ... ... адамдар
заманхаттар жазып жариялай бастады. Бұл үрдіс ... ... одан ... Әрине, бұл үрдіс ерекше қоғамдық құбылыс ... ... ... ... да тарихи оқиғалармен қатар, мәдениет тарихын
зерттеудің де тамаша дерек ... ... ... Жазушылар мен
режисерлердің, суретшілер мен әртістердің естеліктері көркемдік бағыттар
күресі, ... ауыр ... ... көп ... айта ... ... адамдары туралы заманхаттар мен естеліктерді зерттегенде психологиялық
фактроды ескерудің маңызы үлкен.. Актерлер мен ... ... ... ... ... іс ... ... ала болжау қиын.
Сондықтан, өнер адамдарының ... ... ... ... ... ... ... талдау өткізу, олардың ... ... ... ... ... күмәнсіз.
Әулеттік романдар, әр ... ... ... ... ... ... ... қызықты жазбаларды жариялау,
естелік кітабын шығару Европада ежелден орын тепкен ... Өзге ... ... естеліктердің орыс әдебиетінде өркендеуін сала-сала, серия-
серия етіп жүйелеген жарияланымдардан көреміз. Олардың алды әлденеше ... ... Э. ... Ги де ... О. ... Э. Хемингуэй, А.
Пушкин, Н. Некрасов, И. Тургенев, Л. Толстой, Ф. Достоевский, А. Чехов ... ... ... ғылымның атақты тұлғаларының тағдыры туралы жинақтау
формасындағы естеліктерден жеке кісінің естелік кітабына дейін сан ... ... ... молынан жетті. Естелік кітаптары мынадай
жүйеде: бірінші, бір адам хақында оның ... ... ... екінші, жазушылардың аяулы жарлары жазған естелік ... ... ... ... ... жазған естелік
кітаптары, ара-тұра Л. Толстой секілді ұлы жазушының баласы ... ... ... ... ... да кездесетінін айта кеткен
жөн [17]. ХІХ ғасырда күрт ... ... ... осы ... дәстүрге айналып, жақсы жалғасын тапты.
Орыс әдебиетіндегі естеліктің жай-жағдайына тәтпіштеп үңілуіміз тектен-тек
емес. ХІХ ғасыр – орыс ... ... ... Сол ... ... әдебиетіне, оның естелік жанрының тарих тағдырына себі тиген жағдайы
бар. ХІХ ғасырда өмір сүрген Ш. ... Ы. ... А. ... ұлы ... ... ... естеліктердің жазылып, жарық
көруіне өскен, өркендеген бұл мәдениеттің көп ықпалы болды. 1904 жылы Санкт-
петербургте Ш. ... ... ... ... ... игілікті іс
болды. Шоқантанушы академик Ә. Марғұлан кезінде ... ... ... ... естеліктерін оның бес томдық шығармалар жинағының
бесінші ... ... аса зор ... ... Атап ... ... ... Ш. Уалихановтың туған ортасы, Омбыдағы оқушылар
ортасы, Омбы, Петербургте өткен ... ... ... ... ... көп құнды мәліметтер бар.[18]
Естелік, көзбен көрген шынайы шындыққа құрылса игі. Жанрдың ... ... ... ... ... өзі қателікке ұрындыруы бек мүмкін.
Естелік – еске алып ... ... шын ... тууға, еске алып
отырған адамның шын болмысына ғана ұқсау керек. ... ... ... өз ... ... ... ... [19] деп
атауының сыры да осында.
Көркем әдеиет жанрының бір түрі ... ... ... ... ... ... ретінде кеңінен тарлған дере көздерінің осы түріне, кезінде
Ахмет Байтұрсынов берген анықтамасына сүйене отырып, «заманхат» деп ... ... ... ... ... енгізген деректанушы Қамбар
Атабаев екендігін айта ... ... Яғни ... ...... оқиғаға қатысқан немесе сол тарихи оқиғаға куәгер ретінде есек алуы.
Мемуарлар өте ерте заманнан келе ... ... ... « Анабасисі »,
яғни 10мың гректің Месопотамияға жорыққа шығуы жаиында айтылған. Сонымен
қатар. Юлий Цезардің ... ... ... жазбалары» айтуға болады.
Бұл топтық деректер жеке мұрағаттық қор ретінде деректанушылар жоспарында
жақсы зерттелген. ... ... ... Н.Д. ... Б.Б. ... М.Н. ... ... Естеліктер – қор құраушының өткен
өмірі туралы жазған қолжазбалары.
Черноморский өзінің Деректану жұмысында мемуарлар тобын ... ... 1) жеке ... яғни ... ... өмір ... Қарастырылып отырған жұмыстың авторы бұл топ ... ... 2) ... өзі ... ... ... 3) оқиғаға
қатысулардың күнделіктері. 4) М.Н. Черноморскийдің қарастырып отырған
кітабы сияқты ХХ ... 30 ... ... болған әдеби қолжазбалар.
Мұндай жүйелеу нақтылауды талап етеді. Бірінші және ... ... ... ... ... топты мемуарларға жатқызуға болмайды. Ал,
төртінші «Әдеби мемуарларды ... ... ... ... ... ... ... белгілі жвазбасы әртүрлі
естеліктер болып табылады.
Күнделіктер – автордың ... ... ... мен ойларының
жазбаларының түпнүсқасы. Онда автордың көргендері мен басынан кешіргені
көрініс тапқан. ... ... ... ... және ... ... ашық мінездеме берген. Күнделіктер көбінесе жеке өмір ... ... ... ... ... жәйттерді ғана тіркейді. Сол
немесе басқа үрдістің пайда болу уақытында ... ... осы ... ХІХ ... ... тану кең ... біздің заманымыызда
күнделік жанры онша танымды емес. ... кең ... ... мысалы, А.И.Герцен, Н.Г.Чернышевский, Л.Н.Толстой, А.В.Никитенко,
В.С.Аксаков, Е.И.Попов, Т.Г.Шевченко, М.М.Пришвин.
Қолжазбалар - күнделікпен ... ... көп, бір ... ... ... жатқан кезде жазылады. Сонымен қатар ол адамдарды бір
бірімен қатынасу құралы болып табылады, ... оның ... ... ... ауызша хабарламаның орнын ауыстырады, бұл деректі
құрылған мақсатына қарай бөлуге болады.
• Нақты мәселе бойынша ойлармен алмасуына ... ... ... ... және ... көзқарасы туралы;
• Оларың авторларының биографиясын анықтауға көмек береді;
• Еске түсіру сипаттамасын алуы мүмкін;
• Мұра ретінде көрінуі ... ... ... ... ... ... ... кітапшасы – деректің бір түрінің үлгісі болып
табылады. ... ... қор ... ... ... тәжірибелік,
қолданбалы тағайындауының пайда болуымен байланысты. Осындай жазбалардың,
күнделіктердің авторлары фактілермен және талқылаулармен келтірілген.
Осында ... бірі ... ІІ ... ішкі ... ... басқа күнделіктерге тән мынадай сөздерімен жазылған: «күнделік
оқиға барысында жазылды. Мен өз ... ... және дәл осы ... ... және ... ... және түріндегі ойымды, менің көңі
–күйіме мәйкес ... және ... ... ... ... ... толық жазылмаған немесе түсіндірілмеген».
Күнделіктердің түпнұсқасынан өңделген күнделіктер сондай ақ ... ... ... ... ... ... ... айыруға
болады. Оған мысалы ретінде П.Игнатовтың «Партизанның қолжазбасы» кітабын
алуға болады. Бірақ автордың өзі мынаны келтіреді: «бұл ... ... мен ... ... ... өжет ... жүргіздім, және бұл
күнделік мен ... ... ... және ... ... ... құрастырылған. «Қолжазба» негізінде жазылған».
Немесе Ю.Смулланың «Ледовая книга» кітабын да алуға болады.
Хаттар – жеке ... ... көп ... аз ... әдетте
корреспонденция ретінде көрінеді. Көбінесе әртүрлі мекенжайлы хаттардан
тұрады, яғни хаттар қор ... өз ... ... Бұл ... ... ... ... өзінің хаттарды жинауы қор құраушының өлімінен кейін жүзеге
асатын кейінгі жинақтау жұмысының қорытындысы болып табылады.
Қайраткерлердің шығармашылық ... ... ... орын ... ... 30 томдық толық шығармашылық жинағында хаттан он ... ... ... ... екі ... ... көлемінің үлкендігіне
байланысты әрқайсысын екі кітап түрінде ... тура ... В.И. ... ... ... ... оның ... құрастыруға көмектесті.
Н.В.Гоголдің хаттары ерекше қызығушылық тудырады. Оның мәтіні жазушының
кітабы «Выбранные места из ... с ... ... ... ... ... ... және сақтауда конверттерінде сақтау қажет:
пошта мөрінде хаттың күні белгіленеді
ІІ. Жеке қордың даму тарихы.
Жеке ... ... бір ... құбылысты немесе фактіні
белгілейтін ресми құжаттаманы толықтырушы бірден – бір дерек. Мысалы: ... ... ... ... ... ... ... бір
жағын олардың күнделіктері мен қолжазбаларынан алатынымыз анық емес пе ?!
Өкінішке орай, көптеген ... бойы жеке ... ... ... ... ... салдарынан көптеген құнды құжаттар жермен
жексен болды.
Жеке ... ... ... – аса ... ... және ... ... табылады....[20]
А. А. Новинкова жеке тектік құжаттарды жинаудың үш ... ... ... ... ... арсындағы революцияға дейінгі
Ресейдегі қоғам қайраткерлерінің жеке тектік ... ... ... мәселесі қарала бастады.
Екінші кезеңі (30 жылдар ) екі ерекшелік тән. Біріншісі – құжаттарды
әсіресе А. М. Горькийдің « ... мен ... ... » құрудағы
қызыметін көрсететін жазбаларды сақтауға үлкен мән ... ... мен ... мекемелердің тарихының жариялануы алғаш рет
көпшілікті бірқатар ... ... ... ... болды. Екіншіден,
1934 ж. В. Д. Бонч – Бруеввичтің ұсынысымен әдебиет мұражайы, ол 1937-1939
жж. А. М. ... А. С. ... В. В. ... Л. Н. ... мен ... құрылды. Сонымен қатар, бұл орталық ірі
методологиялық ... ... ... – Ұлы Отан соғысы және азамат ... Ұлы ... ... қатысушылары мен көрнекті қоғам қайраткерлерінің
құжаттарын жинай бастаған ... ... ... Осы жылдары жеке
тектік құжаттарды мемлекеттік деңгейде сақтау қолға алынды.
Жеке мұрағаттарды сақтау мен жинауға байланысты ... ... жылы ... ... ... ... ... меншігіне өткізуі маңызды қадам болды.....
Мемлекеттік мұрағаттар жеке қорларды екі түрлі көзқараспен қарайды.
Біріншісі, ... ... ... құбылыстарды, оқиғаларды,
фактілерді зерттеуде қолданылатын құжаттар тобы болса, екіншісі, ... ... ... ... ... соғыс ардагерлерінің және
жұмысшылардың өмірі мен қызыметінен ... ... ... ... ... ... жекеленген құжаттар, ал екіншісінде қорды
толық қамтитын құжаттар кешені маңызды ... ... ... ... жеке тектік құжаттардың сақталуының мәні мен
ерекшелігіне ... ... жеке ... ... ... ... ... аударған.....
Жеке тектік құжаттарды сақтау және жинау мәселесіне өз үлесін ... ... пен С. Д. ... ... Олардың « ... ... ... по ... ... ... настоящее, будущее»
атты еңбектерін ерекше атап өткеніміз жөн.
Авторлар жеке адамның қызметін қамтитын белгілі бір құжаттардың ... ... ... ... ... ала отырып, жеке тектік құжаттарды
жинау мен сақтау ... ... ... ... ... ... ... болыд деп көрсетеді. Мысалы: өткен ғасырдың
50 жылдары түрлі мемлекеттік зейнет ... ... ... ... ... мәселесі алға қойылды. Осыған сәйкес жеке
адамдардың құжаттарын жинау мәселесі біршама алға қойылды.
Құжаттарды ... мен ... ... ... ... бар. Біріншіден, құжаттардың персональды мазмұнындағы ... ... ... өте ... ... ... ... бүгінгі таңда не мұрағатшылар, не тарихшылар бұл мәселені шеше
алмай ... ... ... мен ... ... ... ... жұмысын кеңейтулерін талап етеді.
Екіншіден, соңғы 10 жылда ақпаратты, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... дербес ақпараттарды
пайдалануға белгілі дәрежеде тиым салынып келді. Дербес ... ... ... жеке ... ... ғана ... ... алға
тартып келеді.
« Дербес мәліметті құжаттар » ... ... ... және
муниципальды мұрағаттарда сақтаулы құжаттарды әртүрлі үш ... ... ... ... бұл ... азаматтық, әскери және
паритялық жүйесі. Олардың жекеленген өзгерістеріне қарамастан (қызыметтік,
әскери, қызметкер, дәрігер) құжаттарын бірдей әдіс-тәсілмен өңдейді.
Екінші ... – адам мен ... ... ... ... ... ... акт, үй кітапшалары, зейнет ақы құжаттары,
саанғының ... сот ... ... ... ... ... ... – басқару құжататмасы. ... « ... ... ... жеке ... ... ... сонау Ұлы Отан Соғысы
жылдарында Майдагерлер құжаттары олардың жазған ... ... ... ... ... болу ... ... қор құраушының
әлеуметтік таптық және кәсіби құрамына әсер етті. Ереже бойыншы біз жеке
мұрағат ... ... болу ... XVII –XVIII ғаысрдың басына сәйкес
келеді. Әрине ведмоствалық мұрағаттар сондай-ақ жеке қорлар XVIII ... ... Ал, жеке ... ... мен ... одан ... яғни ХУ, ... ғасырларда пайда болды. Бірақ, тұтастай жеке
мұрағаттар жоқ. Жеке ... жеке ... мен ... жеке ... ... ... жатқызуға болмайды. Жеке мұрағаттық қорлардың негізгі
көлемі біздің елде ... екі ... жүз ... сәйкес келеді. (ХУІІІ
ғасырдың біздің күнге дейін).
КСРО-ның мемлекеттік сақтау қоймасында ... ... ... жеке ... ... ... болу уақытына қарай ушке бөлуге
болады:
А) ХУІІІ ғасыр және ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы ... ... ... ... ... ... ... жылдар)
В) Кеңестік кезіндегі қорлар ( 1917 жылдан бастап, күні бүгінге дейін)
Ал жеке қорларды бағытты және ... ... ... ... ... ... 1959 жылы ... әдебиет және өнер
бөлімі құрылғаннан соң айналыса бастады. Алғашында бөлім тек ... ... ... ғана ... ... ... Бірақ, уақыт өте
келе , қоғамдық әлеуметтік жағдайлармен тарихты зерделеуде тек ... ... ... ғана ... ғана ... өзге сала өкілдерінің ... ... зор ... ... ... 70 ... ... сала өкілдерінің де жеке қор құжаттары қабылдана бастады. Өйткені әр
адам өзі өмір сүрген ортадағы әлеуметтік жағдайлар мен ... ... ... мен ... ... баға ... Осы ... айта кететін
тағы бір мәселе кейінгі кезде заман өзгерісіне қарай мемлекет, ... ... ... ... керсінше әдебиет, өнер
иелері мемлекеттік қоғамдық қызыметтерге араласуда. Міне ... ... ... ... ... ... ... мәдениет,
ғылым, саясат және ауыл шаруашылығы мен өндірістік ... ... ... танылған, мемлекеттік марапатқа ие болған дара тұлғалар
мен соғыс ардагерлерінің мемлекет, ... ... жеке ... сақтаумен ұзақ жылдардан бері айналысып кеелді.
Бүгінгі таңда біздің мұрағатта 80мың құжаттан 300-ге жуық жеке қорлар
жинақталған. Жеке ... және ... ... ... ... Ұлы Отан ... Ауған соғысының қатысқандарының, 1930-1950
жылдары саяси ... ... ... ... ... мұрағатта сақтаулы аса құнды қорлар қатарында ақын, жазушылар
қорларынан қазақ ... ... М. ... И. ... С. Мұқанов,
Ғ. Мүсірепов, Ғ. Мұстафиндерден бастап, Ә. ... М. ... ... Ж. ... Д. ... , О. ... Д. Снегиннің т.б көптеген
орта және кейінгі буын белгілі ақын жазушыларыдң жеке қорлары бар.
Бұл қорларда қазақ ... ... мен ... ... құжаттар, сирек кездесетін кітаптар, тарихи тұлғалардың
фотосуреттері, хаттары, әдебиетке және басқада ... ... ... ... ... ... И. Жансүгіровтың жеке қорында Жетісу өңірін ... ... ... ... туралы деректер, М. Әуезовпен жазысқан хаттары, С.
Мұқанаовтың қорында- жазушының « Өмір ... « ... ... ... Шәкәрім Құдайбердіұлының және белгілі ақын
жазушыларымен, ... ... ... мен ... ... хаттары, Ғ. Мүсіреповтың қорында – 1932 жылғы ... ... ... I ... ... ... ... халық ақыны Ж. Жабаевтың шығармашылығына арналған 1937 ... ... ... ... бірегей құжаттар бар.
Әртістер, өнер шеберлері К. Байсеиітова, Қ. Байсеиітов, ... Ы. ... Ф. ... Х. ... Қ. Қуанышбаев, Ғ.
Құрманғалиев т.б қазақ сахна ... ... ... ... жеке қор құжаттарныан қазақ театр өнерінің қалыптасу, даму
тарихын зерделеуге болады.
Музыка өнері тарихы жөніндегі құнды ... ... ... ... Л. ... Е. ... өнертанушылар П. Аравин,
Л. Варшавскидің, әншілер Б. Төлегенова, р. Бағланова, Р. Жаманованың жеке
қорынан кездестіруге ... ... ... ... жинақтаушы А.
Затаевичтің қорында теңдесі жоқ « ... ... 1000 ... Е. ... ... ... ... операларының қойылу
тарихы жөніндегі жазылған естеліктердің қолжазбасы, Б. ... ... ... ... мен ... жащбалары, М. Тулебаев, Л. Хамиди
қорларында Қазақ ССР Мемлекеттік ән ... ... ... ... ... ... ... концерттік бригадалар
құрамында өнер көрсету сәтінен түсірілген сирек фотосуреттер бар.
Сәулет, сурет өнері саласы ... М. ... Г. ... ... А. ... С. ... А. Черкасский, Р. Великанова,
Н.Гаевтің жеке қорларында Қазақстан жерінің әдемі табиғатының көріністері
мен ... ... ... суреттер, портреттер, картиналар, акварельдік
эскиздер, этюдтер, авторлық архитектуралық проектілер, ескі ... ... ... ... ... жер ... ... салу жөніндегі жазбалары, Алматы қаласындағы белгілі
сәулет құрылыстарынң сызбалары мен қаланың ... ... ... ... ... ... ... келетін болсақ,
онда сөз жоқ А. С. Федотовтың « ... ... ... личных фондов
» атты еңбегіне тоқалуымыз ... ... ... жеке ... ... ... айта ... бұл құжаттардың көшірме қызыметіне және
тағы да басқа технологиялық қолдануға берілмейтінін алға ... ... мен ... ... ... пайдалыналады. Сонымен қатар әр
түрлі үлкен форматтағы құжаттарды сақтау үшін арнайы шкафтар жасалынған.
Жеке мұрағаттарды ... - өте ... іс емес пе. ... ол әр ... әр ... құжаттар мазмұны жағынан неше түрлі қызықьы да құнды
мәліметтерді береді. Бұл толықтыру бағытындағы аса қиын жұмыстың бірі болып
табылады. ... ... ... ... ету ... және де
тыңдау, сөйлеуші адамдармен тіл табыса білу мен ... ... ... ... жеке қорлар мұрағаттарға сый ретінде тартылуда,
алайда нарықтық ... ... ... көптеген қорларыд
сатып алуға тура келеді. ... ... ... ... үшін ... ... керек.
Жеке тектік құжаттар қанша алуан түлі болса, олармен түскен мұражай
заттары да соғұрылым әр түрлі болуы ... әр ... ... әр ... жеке –жеке назар аударуды талап
етеді. Бұл міндетті қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... электронды каталог жасауға мүнкіндік береді.
Сонымен бірге мұрағатат заттай деректерді ғылымитехникалық ... ... ... алу, ... сияқты жұмыстар жүргізілді....
Жеке тектік құжаттар қалыптасқанан кейін, әр ... ... ... ... ... ... ... Бұндай құжаттар елімізде
көптен кездеседі. Тек Кеңес кезеңін алып қарасақ, соғыс, ... ... ... ... ... ... шашып кетті.
Жан – жақты шашырап, құру алдындағы байлықтарымызды қайтадан қазынаға
толтыру мәселесіне Т. М. Горяева « ... ... ... ... как мы ее понимаем сегодня » атты ... ... ... қоғам құру жайындағы бұрынғы шешімін тапқан мәселелердің
халықаралық нормаларға сай болмай ... ... ... жаңа ... ... ... екенін көрсетеді.
Сонымен, соңғы уақытта жеке тектік құжаттардың ... ... ... ... мәселесі төңірегінде көптеген дискуссия орын алып отыр. Бұл
белгілі ... ... мен ... деген сұраныстың ... ... ... ... өте ... ... ... ол кезде құжаттармен жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... ... ... мұрағатқа аса көңіл
аударылып, жариялау және жинау жұмыстары жүргізіле бастады. 1918 жылы ... и ... ... дела в РСФСР » декіретінің
қабылдануымен мұарағат саласы біршама жандана ... ... ... ... жеке ... жеке ... ... негізін қалаған
бірқатар заң актілері бой көтерді. Атап айтсақ, « О хранение и уничтожении
архивных дел » (31 ... 1919 жыл ), « О ... ... ... » ... Об ... ... собственности на архивы русских писателей, компазиторов,
художников и ученых, хранящиеся в библиотеках и музыкях » (29 июля 1919 ... ... ... құжаттары баға жетпес байлық,
мемлекетіміздің, ... асыл ... ... де ... де, келер
ғасырларда да толыға беретін, жазыла беретін тарихтың қайнар көзі. Мұрағат
құжатынсыз тарихтың жазылуы мүнкін ... ... ... заманнан бүгінге
дейінгі өмірдің қатпар – қатпар кезеңіндегі ... ... ...... кең түрле айқындайтын, тарихи ... жеке ... ... мәңгі жасататын ұлттың ... ...... ... « ... ... » дейтін көне тәсілден шығатын
ақиқат - өшпейтін, ұмытылмайтын нәрсе жоқ. ... ... ... ... ... жаңартып, тарихтағы әр нәрсені, әр бір ... орын ... ... ... ... ... « Шаң басқан мұрағат » - ... ... ... ... тарихқа қатысты суреттерді жайып салатыны сондықтан
гой. Мұрағат сол тарих үшін ... ... ... ... да ... тұлға мен қоғаммен, мемлекеттің тыныс тіршілігімен бірге тыныстап,
өмір сүреді. ... ... ... ... ... ісі
мемелекеттік қызметінің аса маңызды салаларының бірі болып табылады.
Мұрағат ісі мемлекеттік қызыметінің аса маңызды салаларының бірі ... ... « ... ... қоры ... ... »
1998 жылы 22желтоқсанында қабылданған, Заңы мұрағатта ... ... ... ... меншік болып табылатынын басшылыққа ала
отырып, олардың арнайы мұрағат мекемелерінің жүйелеу мен ... ... ... қоя ... ... ... ... жаңа бағытының негізін
қалады.
Тәуелсіз Қазақстан мұрағат ісінің ... ... қоры ... және ... қоға ... жеке мұрағат қорларының
материалдарын ... ... ... болып табылады. Бұл материалдардың
ғылыми және мәдени құндылықтары орасан зор. Сондықтанда Қазақстан Үкіметі
олардың ... ... ... ... алынып отыруын
қамтамассыз етеді.
Елімізде әртүрлі қоғам қайраткерлерінің жеке ... ... ... ... ... ( мемелекеттік
мұрағаттар,кітапханалардың ... ... ... ... мен ... қалыптасқан. Солардың ішіндегі – Орталық
Мемлекеттік Мұрағатының ... орны ... ... жеке ... ... 300-ден астам қор қалыптасқан.
Аталған қорлар кез – келген зертеушілер ұшін қазақ, халқының біртуар
ұлдары мен қыздары туралы ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.
1. Н. Г. Емельянова. Документы по личному ... ... ... ... сохранности. // Отечетвенные архивы. 2001 №6.
2. А. Н. Артизов, С. Д. Мякушев. Сохранение и ... ... ... ... ... ... ... // Отечественные архивы. 2001.
№4.
3. Т. М. Горяева Проблема собирания ... ... ... как
мы ее понимаем сегодня // Отечественные архивы. 2005. № 4.
4. С.С ... ... ... ... Виды и ... их исторических
источников
5. А. С. ... ... ... ... ... ... ... 2002. №5
6 . Э. В. Колосовтың Личные архивы историков и историография // ... 1971 ... О. Г. ... К ... о ... ... по ... составу в
государственных и муниципальных архивах // Отечественные архивы. 2001 №6.
8. Л. Г. Сырченко. Личные фонды ... ... ... и ... ... ... М ., ... Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағат қоры мұрағаттар туралы Заң. ... 1998 ... ... ... ... ... қоры ... туралы»
Қазақстан Республикасының Заңына ... мен ... ... ... ... 10.11.2001.
11. Методические рекомендации по работе с ... ... ... ... ... Р. Х ... және тарих . Арыс. 2004жыл.
13. А. Құсайынов. Впервые подготовлено 13 ... ... ... ... ... 1 ... 2000.
14. Атабаев Қ. Қазақстан ... ... ... ... ... М. ... жанрын зерттеу мәселелері // Қазақ тарихы.
1997. №4. 42 б
16. Сейфуллин С. Тар жол ... ... ... ... ... Ә. Есімдегілер-естеліктер. Эсселер. – Алматы, Жазушы, 1983.
18. ... М. О, ...... ... ... Әлімқұлов Т. Әдеби сын зерттеу. – Алматы, Жазушы, 1993.
20. А. А. Новинкова. О ... ... ... ... ... ... // Вопросы история. 1971.№8

Пән: Мұрағат ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан мен Германия6 бет
Жеке адамның психологиялық құрылымы туралы4 бет
Ресей Федерациясындағы жерге меншік және жер пайдалану құқығы18 бет
Рим құқығы19 бет
Тәрбие процесі туралы жалпы ұғым4 бет
"Кейіннен сараптау" патенттеу жүйесі7 бет
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет
«Мәдени Мұра» және «Асыл Мұра» бағдарламалары: аудиовизуалды құжаттар мәселелері37 бет
Іздеу есептерінің шешілімі6 бет
Іс жүргізу19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь