Қасақаналық

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қасақаналық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2. Қасақаналық және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3. Қылмыстың субъективтік жағының түсінігі және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4. Кінәнің түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
5. Қылмыстық ниет және мақсат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6. Кінәнің екі түрімен істелген қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
7. Қате және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қолданылған әдебиет тізімі
Мемлекет өз азаматтарынан Конституцияда көрсетілген белгілі бір әлеуметтік талаптарды қатаң орындауды талап етеді, оны орындамаған ретте азаматтарға заңда көрсетілген негізде моральдық немесе құқылық жауапкершілік жүктеледі. Құқылық жауапкершіліктің ішіндегі ең қатал түрі қылмыстық жауаптылық болып саналады. Қылмыстық жауаптылық мемлекеттің заң шығарушы органы арқылы қылмыстық жазалау қатерімен тыйым салынған қоғамға кауіпті кінәлі түрде істелген іс-әрекет үшін ғана белгіленеді. Адам қылмыстық жауаптылыққа істеген іс-әрекеттерінде қылмыстық заңда көрсетілген нақтылы бір қылмыстың құрамы болған жағдайда ғана тартылады. Мысалы: тонау, ұрып-соғу, денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру, бұзақылық, т. б. Мұның кезінде қылмыстық жауаптылық оның іс-әрекеті нақты қылмыс құрамын түзейтін қылмыстық құқылық нормаларды кінәлі түрде ғана бұзғанда жүзеге асырылады.
Яғни, қылмыстық жауаптылық бұл қылмыстық, құқылық норманы бұзудың нәтижесі, қоғамға кауіпті іс-әрекеттің көрінісі болып табылады.
Қылмыс істелмесе қылмыстық жауаптылық та болмайды. Қылмыстық заң бойынша жазалау қатерімен тыйым салынған қоғамға қауіпті іс-әрекеттер үшін қылмыстық жауаптылық тек кана қылмыс істеу арқылы келтірілген зиянның көлеміне, қылмыстың жасау тәсіліне, кінәнің нысанына, қылмыскердің тұлғасының ерекшеліктерін еске ала отырып жүзеге асырылады.
Қылмыстық жауаптылық өзіне тән ерекшелігімен оқшауланған құқылық жауапкершіліктің бір түрі болып табылады. Қылмыстық жауаптылық — өзінің нысаны, мазмұны жағынан мемлекеттік күштеу мәні бар жауаптылықтың түрі. Өйткені мем¬лекет кез келген қылмысқа тиісінше баға бере отырып, оны істеген адамға мемлекет тарапынан заңда көрсетілген күшпен орындалуға тиісті шараларды қолдануды жүзеге асырады. Яғни, қыл¬мыстық жауаптылықтың әлеуметтік мазмұнының өзі сол субъектіге қылмыстық жауаптылық жүктей отырып, мемлекет оның істеген қылмысын мінеп, оған заңдылық баға береді.
Қылмыстық жауаптылықтың мазмұны (теріс қылыққа моральдық саяси баға беріп мінеу және мемлекет, қоғам тарапынан қылмысын бетіне басу) және заңдылық (қылмыс істеген адамға қолданылатын мемлекеттік күштеу шаралары). Бұлар қылмыс¬тық жауаптылықтың маңызды, мәнді екі бөлігі болып табылады.
1. А. Ағыбаев, 1998 «Жеті жарғы», 1998 ж. А. Ағыбаев, 2007«Жеті жарғы» ЖШС, өнд. толықт., 2007 ж.
3. Табанов С.А.,2003 "Жеті жарғы" ЖАК, 2003 ж.
4. ҚР қылмыстық кодекс
5. С.Д. Баққұлов Құқық негіздері., Алматы, 2004ж.
6. ҚР құқық негіздері. Е.Баянов, Алматы, 2001ж
7. ҚР Конституциясы, Алматы, 2004ж.
8. Волков Б. С. Мотивы преступлений (уголовно-правовое и социально-психологическое исследование). Казаңь, 1982.
9. Волков Б. С. Неосторожность. Уголовно-правовые и крими-нологические проблемы. М., 1977.
10. Дагель П. С. Проблемы вины в советском уголовном праве// Уч. зап. Дальневосточного гос. ун-та. Владивосток, 1961. Вып. 21. 4.1.
11. Злобин Г. А. Никифоров Б. С. Умысел и его форма. М., 1972.
12. Кириченко В. Ф. Значение ошибки по советскому уголовно¬му праву. М., 1950.
13. Лунев В. В. Мотивация преступного поведения. М., 1991.
14 . Макашвили В. Г. Уголовная ответственность за неосторож¬ность. М., 1957.
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Қасақаналық …………………………………………………………
2. Қасақаналық және оның түрлері…………………………………..
3. Қылмыстың субъективтік жағының түсінігі және оның
маңызы......................................................................
..............................
4. Кінәнің
түсінігі....................................................................
..............
5. ... ниет ... ... екі ... ... Қате және ... ... тізімі
Кіріспе
Мемлекет өз азаматтарынан Конституцияда көрсетілген белгілі ... ... ... ... ... ... оны орындамаған ретте
азаматтарға заңда ... ... ... ... құқылық
жауапкершілік жүктеледі. Құқылық жауапкершіліктің ... ең ... ... ... ... ... Қылмыстық жауаптылық мемлекеттің заң
шығарушы органы арқылы қылмыстық жазалау қатерімен тыйым салынған ... ... ... істелген іс-әрекет үшін ғана ... ... ... істеген іс-әрекеттерінде қылмыстық заңда көрсетілген
нақтылы бір ... ... ... ... ғана ... Мысалы: тонау,
ұрып-соғу, денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру, бұзақылық, т. б. ... ... ... оның ... нақты қылмыс құрамын түзейтін
қылмыстық құқылық нормаларды кінәлі түрде ғана бұзғанда ... ... ... ... бұл ... ... норманы бұзудың
нәтижесі, қоғамға кауіпті іс-әрекеттің көрінісі болып табылады.
Қылмыс істелмесе қылмыстық ... та ... ... ... ... ... тыйым салынған қоғамға қауіпті іс-әрекеттер үшін
қылмыстық жауаптылық тек кана қылмыс ... ... ... ... қылмыстың жасау тәсіліне, кінәнің нысанына, ... ... еске ала ... ... асырылады.
Қылмыстық жауаптылық өзіне тән ерекшелігімен оқшауланған ... бір түрі ... ... ... ... — өзінің
нысаны, мазмұны жағынан мемлекеттік күштеу мәні бар ... ... ... кез ... ... тиісінше баға бере отырып, оны істеген
адамға мемлекет тарапынан заңда көрсетілген күшпен ... ... ... ... асырады. Яғни, ... ... ... өзі сол субъектіге қылмыстық ... ... ... оның ... қылмысын мінеп, оған заңдылық баға береді.
Қылмыстық жауаптылықтың мазмұны (теріс қылыққа моральдық саяси ... ... және ... ... ... қылмысын бетіне басу) және
заңдылық (қылмыс істеген ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылықтың маңызды, мәнді екі бөлігі болып табылады.
1. Қасақаналық
Қылмыстық ... және ... ... ең көп ... ... ... болып табылады. Кінәнің қасақаналық нысанын
дәлме-дәл анықтаудың ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы
Сотының 1994жылғы 23 желтоқсанда қабылдаған «Азаматтардың өмірі ... ... ... үшін жауапкершілікті реттейтін заңдарды
соттардың қолдануы туралы» қаулысында баска да ... ... ... жаза ... ... түрін, істелген қылмыстың
ниеті мен мақсатын ... ... деп ... ... ... ... 20-бабының 1-бөлігінде көрсетілген. Мұнда
«тікелей немесе жанама ниетпен жасалған әрекет қасақана жасалған қылмыс ...... ... ... ... ... ... жанама
қасақаналықпен жүзеге асырылады.
Қасақаналықтың ұғымы негізінен екі түрлі элементтен — интеллектуалдық
және еріктілік ... ... ... ... ... ... ... мәнін сезіну және сана-сезім арқылы ... онын ... ... ... ... ... ... кезеңін
құрайды. Зардаптың болуын тілеу немесе онын тууына ... ... жол ... кезеңі деп аталады. Істелетін іс-әрекеттің қоғамға кауіптілігін
сезіну ... ... ... болып табылады, мұндай элементтің
болмауының езі ... ... ... ... ... ... сезіну деп сол ... ... ... ... ... мәнісін және мазмұнын түсінуді
айтамыз.
Адам өзі белгілі бір қоғамға қауіпті іс-әрекетті істеу кезінде өзінің
қылмыстық заң қорғайтын қандай объектіге қол ... одан ... ... осы ... ... ... ... орны, тәсілі,
жағдайы сияқты мән-жайларды ой ... ... ... ... ... да кінәлінің санасы арқылы елестетілуі, оның іс-
әрекетінің белгілі бір әлеуметтік игілікке қарсы ... ... ... ... ... зиян келетінін, яғни оның ... ... ... ... ... адам өзінің саналы ойына,
өмірлік тәжірибесіне, ... ... ... ... ... ... ... кауіптілігін сезінуге қабілетті болып табылады.
Іс-өрекеттің қоғамға қауіптілігін сезінуді қылмыстық заң ... оған ... ... ... ... теңестіруге болмайды.
Қасақана қылмыс істегендердің басым көпшілігі өзінің іс-әрекетінің
қылмыстық заңға қайшы екенін сезеді. Бірақ та қылмыстық заң ... ... ... ... ... ... ... де кездесіп қалуы
мүмкін. Мысалы, түзеу мекемелерінде, тергеу изоляторларында, тәрбиелеу және
емдеу профилакторийлерінде ұстайтын ... ... ... немесе
есірткі заттарды, сондай-ақ беруге тыйым салынған басқа да бұйымдарды қарап
тексеруден жасырып беру немесе кез келген ... ... ... заң ... салған, жазалайтын әрекет екенін әркім біле бермейді.
Соған қарамастан адамның мұндай әрекеті қасақана қылмыс ... ... ... және оның ... ... қылмыстық заңға қайшылығын сезінуді заң
шығарушы қасақаналықтың белгісі ретінде арнайы ... ... ... ... заң ... ... қасақана қылмыс құрамына
жатқызылуы үшін қылмыстық жауаптылықтың шарты ретінде кінәлінің ... ... ... заңға қайшы екендігін ... ... ... нормада тікелей атап көрсетеді. Мысалы, біреуді біле тұра заңсыз
тұтқынға немесе қамауға алу, ... ... ... ... ... ... біле тұра ... қылмыстық жауапка тартуы, әкімшілік
шараларды қолданғаннан кейін тиісті рұқсат етілмеген немесе тыйым салынған
жерлерде ... ... ... ... аң ... интеллектуалдық элементін сипаттайтын бір қажетті
белгісі, қылмыс субъектісінің ... ... ... ... зиянды зардабын болжауы болып табылады.
Егер айыпкер мұңдай ... ... ... және ... болмаса, ол қылмыстық жазалауға тартылмайды. Қоғамға зиянды
зардаптың ... ... деп ... өзінің іс-әрекетінен туындайтын,
қылмыстық заң қорғайтын қоғамдық қатынастарға келтірілетін зиянды оймен
елестету ... ... ... ... ... ... іс-
әрекеті арқылы келтірілген ... ... ... оның ... соңдай-ақ осы іс-әрекетпен келтірілген зардаптың арасындағы
себепті байланыстың орбуі сияқты белгілер құрайды.
Тікелей ... ... ... зардаптың тууының болмай
қалмайтындығы болжанады. Белгілі бір зардап келтіруге ниет ... ... ... ... іске ... ... ... және туындайтын
зардапты ой-сана арқылы елестетіп, оның сөз жоқ болмай калмайтындығына көз
жеткізеді. Кейбір реттерде ғана ... ... ... ... қауіпті зардап сөзсіз болатын түрде емес, тек қана нақты мүмкін
болатын ... ... ... мүмкін. Мысалы, жүріп келе жат-қан ... ... адам ... ... ...... өлуі
немесе оның кез келген дәрежедегі дене жарақатын алатындығын сезеді. Мұндай
жағдайда істелген әрекеттің нәтижесінен кісі ... ... ... ... кісі ... орын алуы сөзсіз түрде емес, бірақта әйтеуір
жүзеге ... ... ... ... ... адам ... ... тұрған адамды әдейілеп көздеп атқанда, ол жәбірленушінің өлуінің
нақты мүмкін болатынын ғана болжайды.
Қоғамға ... ... ... ... ... оның ... ... түрде
жол беру тікелей қасақаналықтың еріктілік элементін құрайды.
Тілеу — бұл ... бір ... ... жету ... ... болып табылады. Тікелей қасақаналықта қоғамға зиянды зардаптың
болуын тілеу, әр түрлі ... ... ... Қоғамға зиянды зардап келтіру кінәлінің түпкі мақсаты немесе
қоғамға ... ... ... ... ... ... құралы болса я
болмаса,
б) қоғамға зиянды зардап ... адам үшін ... ... ... бір ... ... мүмкін. Қылмыстық заңда қасақаналықтың анықтамасы
материалдық ... ... ... берілген.
Формальдық құрамдағы қылмыс үшін қасақаналықтың мазмұнын осы тұрғыда
қылмыстардың объективтік ... ... ... ... істелген қоғамға
қауіпті әрекет немесе әрекетсіздіктің ... ... сезу ... болып табылады. ... ... ... құрамдағы
қылмыстардың объективтік жағының міндетгі белгісі болмайтындықтан, кінәлі
адамнан мұндай жағдайда қоғамға зиянды ... ... ... ... болмайды.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті екенін
ұғынып, оның қоғамдық ... ... ... ... екенін немесе
болмай коймайтынын алдын ала ... және осы ... ... ... тікелей ниетпен жасалған қылмыс деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті ... онын ... ... ... ... мүмкін екенін алдын ала
білсе осы ... ... ... де, ... ... ... жол ... не
бұған немқұрайды қараса қылмыс жанама ниетпен жасалған деп танылады (20-
бап).
Тікелей және ... ... ... қоғамға қауіпті
мәнін білудің айырмашылығы жоқ, екеуінде де бірдей. Жанама қасақаналықтағы
қоғамға ... ... ... ... ... ... қарағанда
айырмашылығы бар.
Егер тікелей қасақаналықта қоғамға зиянды ... ... ... ... ... коймайтынын алдын ала білсе, жанама қасақаналықта
қоғамға зиянды зардапты болжау сөзсіз болатын түрінде ... ... ... ... ... ала ... ... жанама қасақаналықтың
интеллектуалдық белгісі ... ... ... ... ... қоғамға зиянды зардаптың болу мүмкіндігін болжау арқылы си-патталады.
Жанама қасақаналықтың еріктілік белгісі қоғамға зиянды ... ... ... ... ... жол беру ... көрінеді. Жанама
қасақаналық тікелей қасақаналықтан негізінен осы еріктілік белгі бойынша
ерекшеленеді. Тікелей қасақаналықта адам зиянды ... ... ... ... ... ... қарағанда кінәлі адам
зардаптың болуын ... ... оның ... ... ... ... жол береді.
Қоғамға зиянды зардапқа ... ... ... жол беру деп
кінәлінің сол ... болу ... ... және оны тойтаруды
ойланбауын, яғни жүзеге асуына немқұрайдылықпен парықсыз қарауды айтамыз.
Мәліков облыстық соттың үкімімен кісі ... ... ... ... ... ... үшін ... жағдайда сотталған. Жәбірленуші
Шәріпов сотталған Мәліковтен түнде ұрланған екі кап жемді қоймасына ... ... Осы үшін кек ... ... Мәліков фермаға келіп,
Шәріповтың желке тұсынан ... ... ... рет пышақ кезеген, бірақ
жәбірленушінің қарсылық көрсетуі нәтижесінде соңғы соққы жеңілдеу тиген.
Мәліковтың өз ... одан ары ... сол ... ... біраз
адамдар жол бермеген. Мәліковтың әрекетін Жоғарғы ... ... ... ... ... ... «б» ... 103-баптың 3-бөлігіне
(денеге қасақана ауыр зиян келтіру) жатқызып, қайта саралаған. Сот үкімінде
Мәліков жәбірленушінің желкесіне пышақ ... ... ... ұруға ұмтыла
отырып, өзінің іс-әрекетінің қоғамға зиянды ... ... ... ... және оған ... түрде жол береді, яғни жанама
қасақаналықпен әрекет жасаған деп көрсетілген.
Мұндай ... ... ... ... ... ... ... облыстық соттың үкімін күшінде қалдыра отырып өз қаулысында
кінәлінің ... ... ... сот істелген қылмыстың барлық
мән-жайлар жиынтығын, соңдай-ак қылмыстық тәсілін және қолданылған ... ... адам ... ... ... ... сипатын, санын,
кінәлінің қылмыстық әрекетті тоқтату себептерін еске алуы қажет ... Осы іс ... ... нақтылы істелу жағдайлары: ... ... ... жері — ... ... салуы, ол әрекетті екінші
рет істеуге әрекет жасау, бірақ жәбірленушінің белсенді түрдегі қарсылығына
байланысты, ... ... ... ... қылмысты әрекетін тыюға
байланысты, дер кезінде дәрігерлік ... ... ауыр ... өзі ... өз әрекетінен жәбірленушінің өлуін тілегенін және
ондай зардаптың сөз жоқ болатындығын болжағанын және соны ... ... ... ... істегенін көрсетеді.
Тағы бір мысал: қатардағы Әбенов мас болып өзі ... ... ... ... ... өтіп бара ... Сәрсенов жаққа қаратып,
бұзақылық ниетпен автоматтан оқ жаудырған. ... қолы және ... ... ... Сотының әскери коллегиясы Әбеновты жанама
қасақаналықпен кісі ... ... ... ... үшін ... ... ... ол Сәрсеновке қаратып оқатқанымен, оны өлтіруді немесе оған
ауыр зардап тілемегенімен, бірақ оның болуына саналы түрде жол ... ... ... ... тән қоғамға зиянды ... ... ... түпкі немесе аралық я ... ... жету ... ... ... Бұлар кінәлінің ... ... ... ... ... ... қасақаналықпен істелген
қылмыстар үшін қоғамға зиянды зардаптың қажеті жоқ, мұндай жолмен ... ... ... ... ниет те ... ... алға қойған
мақсатына жету үшін адам осындай зардаптың болу мүмкіндігін ... оған ... ... жол ... Сөйтіп, жанама қасақаналықпен
қылмыс істеу тікелей қасақаналықпен қылмыс істеу арқылы жүзеге асырылатын
басқа қылмысты істеуде де ... ... ... қасақаналықтың ерекшелігі
сол, ол формальды қылмыс ... ... ... ... ... ... жағы тек қана қоғамға зиянды ... ... ... ғана құралады. Сол себепті белгілі бір қоғамға ... ... ... ... ... белгісі ретінде көрсетілмейді.
Формальды қылмыс құрамындағы ... ... ... еркі ... ... ғана ... тек қана тікелей ... ... ... ... ... ... қылмыска оқталу, құрамында
арнаулы мақсатты көрсеткен ... ... ... ... ... және ... жүзеге асыру мүмкін емес. Бұл
тұрғыдағы қылмыстар тек қана тікелей қасақаналықпен ... ... және ... ... ... жіктеп белудің қылмысты
дұрыс саралауда маңызы ерекше. ... ... тек кана ... ... Жанама қасақаналықты дұрыс анықтау оны мендікпен
істелетін кінәнің абайсыздық нысанынан ... ... да ... ... осы екі ... ... ажырата білу қылмыстық-құқылық
нормаларды дұрыс қолдану үшін, кінәнің дәрежесін анықтау үшін, іс-әрекеттің
қоғамға зияндылығының дәрежесін, ... жеке ... ... пен ... саралау үшін өте қажет.
Қылмыстық заң (20-бап) қасақаналықтың тек қана екі түрінің тікелей
және ... ... ғана ... ... ... ... және сот тәжірибесі қасақаналықтың баска түрлерін бөліп керсетеді.
Пайда болу мерзіміне қарай қасақаналық алдын ала ойластырылған немесе табан
астында ... ... ... болып бөлінеді. Алдын ала (күні бүрын)
ойлаудан туатын ... ... адам ... ... ... ол ... ... ойланып, сол ойын аздаған уақыт ... алып іске ... ... ала ... мен сол ойды ... ... ... кінәлі адам
қылмысты істеудің жоспарын ойластырады, қол сұғылатын объектіні, қылмыстың
затын тандайды, ойын жүзеге асырудың тәсілін ... Көп ... ... ала ... ... ... қылмысының дәл осындай қылмысты
табан асты пайда болған қасақаналықпен істеген адамға ... ... зор ... Өйткені, қылмыс істеуді алдын ала, күні бұрын
ойлаған адам оны ... ... ... ... ... қылмысы үшін
жауаптылықтан қалай құтылудың да ... ... ... асты ... қасақаналықта қылмыс істеу туралы ниет аяк астынан, ... ... сол ниет тез ... іске ... ... ... ... болған
қасақаналық жай және аффектілік болуы мүмкін.
Табан астында ... ... жай ... ... қылмыс істеу
туралы ниеті оның, өзінің дені дұрыс күйінде пайда болып, сол ... ... тез не ... ... соң іске асырылуы болып табылады.
Аффектілік қасақаналыққа жәбірленушінің тарапынан кінәліге немесе оның
жақындарына заңсыз күш жұмсау немесе тіл ... ... ... ... ... жан күйзелісі үстінде ашуға байланысты болған қасақаналық
жатады. Мысалы, жан күйзелу ... ... ... ... адам ... жан ... ... денсаулыққа зиян келтіру.
Кінәлінің өзінің істелетін іс-әрекетінен келетін ... ... дәл ... ... ... айқын (нақтыланған) және
екі үшты (нақтыланбаған) болып бөлінеді. Айқын (нақтыланған) қасақаналықта
кінәлі нақтылы, дәл ... ... ... ... ... ... қасақаналық жәй және баламалы (альтернативті) болып екіге бөлінеді.
Жәй ... ... ... адам ... ... белгілі бір нақты,
қоғамға зиянды зардаптардың болуын ... ... кісі ... немесе
денеге жарақат келтіру). Адамға мұндай ретте нақты орын алған ... кінә ... ... ... ... адам екі немесе одан да көп
айқын ... ... ... зардаптың болу мүмкіндігін ... кісі ... ... ауыр дене ... ұшты ... ... ... адам қоғамға зиянды
зардаптардың нақты қайсысының орын ... және оның ... ... елестете алмайды. Екі ұшты қасақаналықта кінәлі адам ... ... ... үшін ғана ... ... ... Қылмыстың субъективтік жағының түсінігі
және оның маңызы
Қылмыстың субъективтік жағы бұл ... ... ... ... ... істеуге тікелей байланысты жағының көрінісі болып
табылады.
Қылмыстың сыртқы ... ... ... ... ... жақ ... ішкі мәнін, мазмұнын ... Бұл ... ... ... объективтік және субъективтік жағының белгілері
өзара тығыз байланысты, белгілі бір бірлікте болады. Соңдықтан да ... ... ... тығыз талдау жасау қажет.
Қылмыстың субъективтік жағының мазмұнын мынадай заңдылық белгілері: кінә,
қылмыстық ниет, мақсат құрайды. Осы белгілердің жиынтығы ... ... ... ... ... жасаған адамның жан-дүниесінде орын алған
ішкі өзгерістерді, оның санасы мен еркінің ... ... ... ... ... субъективтік жағының осы белгілерінің заңдылық
маңызы біркелкі емес, керісінше әр түрлі. Кінә кез келген ... ... ... ... ... ... табылады. Кінәсіз қылмыстың
құрамы болмайды. Мұның өзі кінәсіз жағдайда қылмыстық жауаптылық туралы сөз
болуы мүмкін емес дегенді ... ... ниет және ... ... кейбір құрамдар үшін заңда көрсетілген реттерде ... ... Ал олай ... жағдайларда, ниет пен мақсат қылмыс құрамының
факультативті белгісі ғана болып саналады.
Істелмекші ... ... ... ... өкініш білдіру немесе жазадан
қорқу психологиялық әрекеттің элементтері болып табылмайды, ... ... ... ... жатпайды.
Қылмыстың субъективтік жағының белгілері — кінәні, ниет пен ... ... ... ... ... жауаптылық негізінің құрамдас бөлігі ретінде ол
қылмысты қылмыс болып табылмайтын іс-әрекеттен ажыратуға мүмкіндік береді.
Екіншіден, қылмыстын субъективтік жағы ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады. Үшіншіден, қылмыстың
субъективтік жағының мазмұны істелген қылмыстың, сондай-ақ оны ... ... ... ... ... ... ... болады.
Мұның өзі жауаптылықтың негізділігін және мөлшерін анықтауға мүмкіндік
береді.
Сонымен қылмыстың субъективтік жағының қылмыстық жа- ... ... ... ... ... қылмысты дұрыс саралау үшін және әділ жаза
тағайындау үшін маңызы ерекше. Осыған ... ... ... Соты көптеген қаулыларында қылмыстың субъективтік жағының мазмұнын,
кінәнің нысандарын, қылмыстық қаскүнемдік пен арам ... және ... ... мен ... ... ... ... етеді.
4. Кінәнің түсінігі
Қылмыстық құқықтың ең маңызды кағидаларының бірі — қылмыстық ... ... ... тек қана ... ... ... адам ... болып табылады. Бұл қағидат Қылмыстық кодекстің арнаулы
бабында атап ... Онда адам ... ... ... анықталған
қоғамдық қауіпті әрекет (іс-әрекет немесе әрекетсіздігі) және ... ... ... зардаптар үшін ғана қылмыстық жазаға тартылуы тиіс.
2. Объективті ... яғни ... зиян ... үшін ... жол ... ... немесе абайсызда әрекет жасаған адам ғана қылмысқа ... ... ... ... Қылмыстық құқықта белгілі бір қоғамға
зияңды зардап орын ... ... ... ... ... ... екен деп
кінәсізден-кінәсіз жауапқа тартуға мүлдем жол берілмейді. Бұл — ... ... ... кінә ... бұл адамның өзінін қасақаналықпен немесе
абайсызда істейтін ... ... ... және оның ... ... ... көзқарастарының жиынтығының көрсеткіші болып табылады.
Істелген әрбір қылмыс үшін кінәнің ...... ... ... кінәлілігі туралы тұжырымды сот іс бойынша
жинақтаған дәлелдемелер арқылы анықтайды. Кінә екі ...... ... ... болады.Кінә туралы сөз қылмыстық ... ... ... іс- ... яғни қылмысты істеген жағдайда ғана
болады. ... ... ... кінә ... сөз де ... ... сондай-ақ әлеуметтік ұғымдардың жиынтығы, адамның істеген
әрекетінін ... ... ... ... ... және одан
туатын зардапты сезінуі ... ... ... болуы кінәнің
психологиялық мазмұнын құрайды. Адамның ... ... ... ... туындайтын зар-даптың, яғни оның қоғамға кауіпті мәнін сезінуі немесе
сезінуге мүмкіндігі ... ... ... ... құрайды. Сезіну және
еріктілік — психикалық көзқарастарды құрайтын элементтер болып ... ... ... және ерік ... ... ... жиналып
кінәнің мазмұнын құрайды. Сонымен, кінәнің өзі екі түрлі — ... ... ... ... сипатталады.
Интеллектуалдық және еріктілік кезендерінің әр түрлі өзара қатынасы
кінәнің нысандарын, түрлерін ... ... ... ... ... ... екі түрі — ... және абайсыздық түрі
көрсетілген.
5. Қылмыстық ниет және мақсат
Қылмыстың субъективтік жағына оның міндетті белгісі ... ... ... ... ... және ... ... Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі нақты қылмыс құрамында
ниет пен ... оның ... ... көрсетілсе, оңда ол осы құрамның
субъективтік жағының міндетті, қажетті белгісі болып, ал ... ... ... ... ... ... ... мінез-кұлыққа, оның ішінде қылмыстық кұкықтық мінез-кұлыққа
да дұрыс баға беру үшін қылмыстық ниет пен ... да ... ... ... ... кодексі іс бойынша дәлелденуге тиісті мән-жайлардың
қатарына қылмыстық ниет пен мақсатты да бекерден-бекер қоспайды. Ол ... ... ... каулыларында арнайы көрсетілген. Осыған байланысты
мақсат пен ниетті ... ... ... ... ... ерекше.
Қылмыстық ниет деп белгілі бір қажеттіліктер мен мүдделердің ... ... ... ... ... ... ала ... саналы
түрде қылмыс істеуге бел бууын айтамыз.
Қылмыстық мақсат деп адамның қылмыс істеу арқылы болашақта белгілі бір
нәтижеге жетуін ... ... ... ... ниетке негізделіп пайда болады
екен, ал қылмыстық ниет мақсатпен ... ... бір ... ... ... түпкілікті нәтижеге жетуге итермелейді. ... ... ... ... тығыз байланысты ұғым. Адамның мақсатынын қалыптасуы
ниетке байланысты болса, ал мақсат пайда болған ... ... ... ... ... анықтайды.
Қылмыс істеу арқылы адамның өзі қалайтын, тілейтін болашақ нәтижесін
елестетуі қылмыстың мақсаты ... ... ... ... ... ... ниет ... ал оның мақсаты қоғамның қауіпсіздігін бұзу
болып табылады.
Ниет пен мақсат өзара тығыз ... ұғым ... олар ... процесінің әр түрлі жағын сипаттайды. Ниет адам неге ... ... ... жауап берсе, ал мақсат сол әрекеттің бағытын
анықтайды. Қылмыстық ниет пен ... әр ... да ... ... ... ... диспозицияларында нақты атап көрсетілетін
ұғым болып табылады. Мысалы: баю мақсаты, ... ... ... ... ... т. б. ... ... ниет, бұзақылық ниет, зұлымдық ниет,
қан үшін кекшілдік ниет және т. б. ... ... заң ... ... ... сипаттамасын ғана береді. Мысалы, зұлымдық ниет немесе
басқадай жеке мүдделілік. ... ... ... немесе басқадай жеке
мүдделілік ниеттің нақты мазмұны анықталып, ол ... ... ... ... ... ... ... пен мақсатқа дұрыс қылмыстық құқылық баға беру үшін ... ... өте зор. ... теорияда калыптасқан дәстүр бойынша
ниет пен мақсат моральдық және құқылық негіздерге байланысты екі ... ... ... және оң ... ... ... мен мақсаттар.
Зұлымдық ниеттер мен мақсаттарға қылмыстық ... ... ... ... ... ... (жетілдірілген) қылмыс құрамына
жатқызуға, сондай-ақ қылмыстық жауаптылыққа тарту мәселесін шешуге кажетті
тікелей әсер етеді. Зұлымдық ниеттерге ... ... 2- ... ... ... (96-бап, 2-белігі, «и» тармағы), қан үшін ... ... «л» ... және ... ... ... (96-бап, 2-
бөлігі, «д» тармағы) тағы басқалар. Зұлымдық мақсаттарға басқа ... ... ... ... сол ... ... оңайлату мақсатымен кісі
өлтіру (96-бап, 2-бөлігі, «к» ... ... ... ... ... ... ауыстырып салу немесе өзгедей пайдалану ушін
адам ... ... ... алу жатады. Бұдан басқа қылмыстық жауаптылыққа
немесе оны күшейтуге әсері жоқ ... мен ... ... емес ... ... Ниет пен ... әр ... қылмыстық құқылық маңызы бар.
Біріншіден, егер заң ... оны ... ... ... қажетті белгісі
етіп көрсетсе, онда ол ниет пен мақсат сол ... ... ... ... ... Мысалы, қызмет жөніндегі жалғандықтың субъективтік
жағының белгісі пайдақорлық немесе өзге де өзіндік мүдделілік ниет болса,
осы қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... және мақсат қылмысты саралауда да ... ... ... ол ... ... қылмыс құрамын түзуі де мүмкін. Мұндай
жағдайда мақсат пен ниет қылмыстың негізгі құрамында аталмайды. Егер ... ... ... саралау өзгеріп, қатаң жауаптылық ... ... ... ... кісі ... ... 2-болік,
«з», «и» тармақтары). Қылмыстық іс қозғау мақсатымен пайдакорлық мақсатпен
қылмыс істелді деп ... ... сөз ... ... ... түрі
(351-бап, 2-бөлігі) пайдақорлық емес, қылмыстық іс қозғау мақсатымен ғана
қылмыс істелді деп керінеу ... сөз ... ... ауырлатпайтын, жай
түріне жатады (351-бап, 1-белігі).
Үшіншіден, ниет пен мақсат жаза ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Мысалы,
пайдақорлық немесе өзге де ұлттық, ... ... ... ... ... қылмыс істеу жауаптылықты ауырлататын мән-жайға
жатады (54-бап, «е» ... ... ... қылмысты қажетті қорғану
үстінде істеу кез келген қылмыс үшін жауаптылықты жеңілдететін ... ... ... ... ... реттерде жеңілдетудің дәлелдері
үкімде керсетіле отырып, Қылмыстық ... ... ... баптарының
санкциясында керсетілгеннен гөрі жеңілірек жаза тағайындауға ... ... ... ... ... ... болатын ерекше мән-
жайлар есебінде басшылыққа алынады. Егер қылмыстық ниет пен мақсат ... ... ... ... ... онда ол ... ... ауырлататын мән-жайлар қатарына қосылмайды.
6. Кінәнің екі түрімен ... ... ... ... бір ғана ... нысаны арқылы істеледі. Кейбір
жағдайларда қылмыс құрамында кінәнің екі нысаны ... ... ... ... Қасақаналық және абайсыздық қабыстырылған
ретте қылмысты іс-әрекеттің істелуі қасақаналықпен, ал ... ... ... ... ... ... ... бір нысаны әрекет немесе әрекетсіздік жөнінде бөлек орын ... ... бір ... ... туындайтын қылмыстың зардабы жөнінде бөлек
орын алады. Яғни, бір қылмыс құрамында кездесетін ... ... ... ... ... кінәнің екі түрімен істелген қылмыс деп
айтамыз. Қылмыстық құқық теориясында оны ... «екі ... ... «аралас» кінә нысандары деп те атайды. Бұл аталған терминдердің
түпкі мәні біреу — ол бір ... ... ... екі ... ... ... және абайсыздықтың қатар қабаттас болатындығын көрсету болып
табылады.
Қылмыстық кодекстің 22-бабы кінәнің екі ... ... ... ... береді: егер қасақана қылмыс жасаудың салдарынан ... ... ... ... әкеп ... және ... ниетімен
қамтылмаған ауыр зардаптар келтірілсе, мұндай зардаптар үшін ... егер адам ... ... ... алдын ала білсе, бірак осыған
жеткілікті негіздерсіз оларды ... ... ... ... егер адам бұл ... пайда болуы мүмкін екенін алдын ала
білмесе, ... ... тиіс және ... ... ... ... ғана пайда
болады. Тұтас алғанда мұндай қылмыс қасақана қылмыс деп танылады. ... ... ... ... екі ... ... объективті жағынын
міндетті белгілері қоғамға кауіпті іс әрекет, себепті байланыс және қоғамға
зиянды ... ... ... ... ... құрамдарында ғана орын
алады. Мысалы, кінәнің аралас нысандарына Қылмыстық кодекстің 103-бабының 3-
бөлігіндегі денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруден жәбірленушінің ... ... ... ... ... ... ... 117-баптың 4-
бөлігіндегі заңсыз аборт жасаудан жәбірленушінің қаза болуы немесе басқа
бір ауыр ... ... ... ... ... ... ... құрамдарда әрекет немесе әрекетсіздік жөнінде кінәнің нысаны
қасақаналық, ал одан туындаған зардап ... ... ... ... кінәнің болуына өзіндік себеп те бар.
Кісіні әдейі ұрып, ... ... ... ... ... келетін зардаптан кісі өлетінін дәл болжай бермейді. Сол ... ... ... басқа адамның денесіне ауыр дәрежеде қасақана жарақат
келтіру қасақаналықпен, сол жарақаттың зардабы кісі ... ... ... ... орын алады. Сол сиякты Қылмыстық, кодекстін, 117-бабының
4-бөлігінде айтылған ... ... ... ... қаза тапса немесе
басқа бір ауыр зардаптарға әкеліп соктырса» деген құрамды ... Бұл ... ... ... ... ... ... ал одан келетін
зардап жәбірленушінің қаза табуы немесе басқа бір ауыр ... ... оның ... ... нысаны арқылы жүзеге асырылады. Егер мұндай
реттерде субъект кісінің каза болуын ... ... ... тілемегенімен, оның
өлуіне саналы түрде жол берсе, бұл сияқты іс-әрекет 103-баптың 3-бәлігі,
(117-баптың 4- ... ... ол ... кісі ... ... жауаптылықты
белгілейтін басқа баппен саралауды қажет етеді. Сонымен кінәнің екі
нысанымен ... ... ... ... ... нәтижесінен
туындайтын зардап жөнінде кінәнің тек абайсыздық нысаны орын алатыны ... ... де ... екі ... ... асырылатын іс-әрекет қылмысқа
оқталу сатысында орын алуы мүмкін емес. Өйткені, ... ... ... зардап болмайды. Зардап жоқ жерде кінәнің екі түрлі нысаны
туралы сөз де ... ... ... ... ... ... зардап
туралы ұйымдастырушы, көмектесуші немесе айдап салушы ештеңе білмеген
болса, ол жөнінде бұл ... ... онда ... ... ... ... өзі ғана ... болады.
Жалпы алғанда, кінәнің екі түрімен істелетін ... ... ... ... объективтік белгілері өзара ұқсас
қылмыстарды бір-бірінен ... ... ... ... ... я ... ... істелген қылмыс құрамына дәлме-дәл жатқызуға
толық мүмкіндік ... Қате және оның ... ... жағының белгісін талдағанда адамның жіберген
қатесінің кінәнің ... және оның ... ... ... ... ... анықтаудың маңызы ерекше.
Қате дегеніміз адамның істелетін ... ... ... факт ... заң туралы мән-жайлары жөніндегі теріс түсінігі
болып табылады.
Қылмыстық құкықтағы мұндай қате заң туралы қате және ... ... екі ... ... ... ... деп ... іс-әрекетінің қылмыс қатарына жататыны
немесе жатпайтыны, оның саралануы, осы ... ұшін ... ... ... жөніндегі теріс ұғымын айтамыз.
Мұндай ретте адам өзінің істеген іс-әрекетін қылмыс деп ... ... ол ... қатарына жатпайды. Мысалы, адам басқа біреуге
байқамай абайсыздықпен жеңіл ... ... Ол бұл ... ... деп
ойлайды, бірақ та қылмыстық заңда абайсыздықпен жеңіл түрде жарақат салу
туралы жауаптылық көрсетілмеген. Демек, мұндай іс-әрекетте кінә де, ... жоқ. ... адам ... ... ... ... емес ... жалған
ұғымда болады, бірак оның іс-әрекеті заң бойынша қылмыс болып табылады.
Мұндай ретте адам қылмыстық ... ... ... ... ... білмедім деген сылтаумен қоғамға қауіпті іс-әрекет істеуге ... ... ... ... өзінің істеген іс-әрекетін тиісті бап бойынша
саралау, соған жаза түрін және ... ... ... ... кінәнің нысанына және оның жауап-тылығына ешбір әсер етпейді.
Фактілі қате деп ... ... ... ... және ... ... яғни ... жағдайлар жөніндегі теріс ұғынуын айтамыз. Фактілі
қате мынадай түрлерге бөлінеді:
1. ... ... мен заты ... ... Әрекет немесе әрекетсіздіктін мәні жөніндегі қате.
3. ... ... ... жөніндегі қате. Объект жөніндегі
қате бірнеше ... ... ... ... белгілі объектіге қол сұғатын болып ойланғанымен, ал шын
мәнінде басқа объектіге зиян ... ... адам ... ... ұрлаудың орнына қателесіп, іш аурудың дәрісін
ұрлайды. Бұл сиякты ... ... ... ... ... оның ойы неге бағытталса, соған байланысты ... Осы ... ... ... ... наркотикалық нәрсені ұрлауға оқталғаны
үшін сараланады.
б) қылмыскер бір объектіге ғана қол ... ... ал шын ... ... зиян ... ... нақтыланбаған қасақаналықпен
әрекет істегенде кінәлі адам нақты болған зардап ушін ғана ... ... түн ... ... ... ... ... өтіп бара жаткан адамға
ок тигізіп қаза болса, кінәлінің әрекеті Къілмыстық кодекстің 257-бабы ... және ... ... «и» ... яғни орын алған зардапқа
байланысты сараланады. Соңдай-ақ екіқабат ... оның ... ... ... өлтірген жағдайда кінәлінің әрекетін Қылмыстық кодекстің 96-
бабының 2-бөлігі «г» тармағымен саралауға негіз жоқ, мұндай ретте іс-әрекет
нақты жағдайға ... орын ... ... ... байланысты
сараланады.
Объект жөніндегі қателіктен қылмыстың заты және жәбірленушінің өзі
жөніндегі қателікті ажырата білу кажет. ... ... ... арпа ... ... ... ... ақша ұрлау. Мұндай әрекеттер қылмысты
саралауға әсер етпейді. Жәбірленушінің өзі туралы ... ... сол ... адам белгілі бір адамның орнына қателесіп, басқа бір ... ... ... шет ... ... ... ... орнына жай
адамды өлтіру немесе өзі діттеген ... ... ... дәл ... ... бір ... ... мұндай реттерде кінәлінің қателесуінің
оның іс-әрекетін дұрыс саралауға ешбір ... ... ... ... ... екі ... орын алуы ... Адам өзінің істелетін іс-
әрекетінің зиянды екенін сезіп, тілеп істегенімен, шын мәнінде, оның ... ... ... ... ... ... ... жек көретін адамға у
беріп өлтірудің орнына қателесіп оған іш аурудың ... ... ... өлтіруге оқталғандық ретіңде бағаланады.
Адам өзінің іс-әрекетінің қоғамға қауіпті екенін сезбегендіктен ... ... ... ... ... ... емес деп ... Мұндай
реттегі қылмыс адамды қасақана қылмыс істегені үшін жауаптылыққа тартуға
жол бермейді, бірак та сол ... үшін ол адам ... ... үшін ... ... зиянды зардаптың болуы мүмкін екенін
болжауы мүмкін және ... тиіс ... ... ғана ... тартылуы
мүмкін.
Субъектінің өзінің іс-әрекетімен одан туындайтын қоғамға зиянды
зардаптын, арасындағы орын ... ... ... жөніндегі қателесуін
себепті байланыстың өрістеуі жөніндегі қателік деп ... ... өзі ... келе ... ... жаяу ... ... кағып
кетіп, оны өліп қалды екен деп суға лақтырып жібереді. ... ... ... қағуынан емес, суға тұншығудан болады. Мұндай іс-әрекет екі бірдей
қылмыстың ... ... ... ... және ... ... ... адам осы мән-жайлардың орын алуы немесе орын алмауы жөнінде
жалған ұғымда ... ... ... оның ... ... неге бағытталғанына байланысты шешіледі.
Мысалы, адам жәбірленушінің жүкті екенін білмей өлтірсе, онда оны
Қылмыстық ... ... ... «г» ... ... кінәлауға негіз
жоқ. Ал, ол қателесіп жүкті емес әйелді жүкті әйел екен деп өлтірсе, ... ... ... ... ... ... әдебиет тізімі:
1. А. Ағыбаев, 1998 «Жеті жарғы», 1998 ж. А. Ағыбаев, 2007«Жеті жарғы» ... ... 2007 ... ... ... ... ... ЖАК, 2003 ж.
4. ҚР қылмыстық кодекс
5. С.Д. Баққұлов Құқық негіздері., Алматы, 2004ж.
6. ҚР құқық негіздері. Е.Баянов, Алматы, 2001ж
7. ҚР ... ... ... ... Б. С. ... преступлений (уголовно-правовое и социально-
психологическое исследование). Казаңь, 1982.
9. Волков Б. С. ... ... и ... М., ... ... П. С. ... вины в советском уголовном праве// Уч. ... гос. ... ... 1961. Вып. 21. ... ... Г. А. Никифоров Б. С. Умысел и его форма. М., ... ... В. Ф. ... ошибки по советскому уголовному праву. М.,
1950.
13. Лунев В. В. ... ... ... М., ... . ... В. Г. ... ... за неосторожность. М., 1957.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қасақаналық қылмыс және оның түрлері27 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері70 бет
Жазаланушылықтың негіздері және аяқталмаған қылмыстың түсінігі45 бет
Кінәнің абайсыздық нысаны21 бет
Кінәсіздік презумпциясы түсінігі, құқықтық негізі және мәні55 бет
Қылмыс істеу сатылары10 бет
Қылмыс құрамы және түсінігі31 бет
Қылмыстық заң субьектісі19 бет
Қылмыстың субъективтік жағы38 бет
Қылмыстың субъективтік жақтары16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь