Қазақстан Республикасында кәсіпкерлікті банктік несиелендіру: даму факторлары

Кіріспе
1 Банктердің несиемен қамтамасыз етуі және оның экономикалық мәні

1.1 Банк жүйесі және оның түрлері
1.2 Орталық банктердің ақша.несие саясаты
1.3 Коммерциялық банктердің актив операциялары

2 Несие және оның құрылымы

2.1 Несие формалары мен түрлері
2.2 Несиенің қызметтері және оның экономикадығы маңызы

3 Қазақстан Республикасындағы несиелендіру
Қорытынды

Қолданылған әдебиет тізімі
Мемлекеттік кредит жүйесінде механизмінің жұмыс істеуінде банктердің ролі зор. Олар көпфункционалды организациялар несиелік жүйенің әр түрлі секторларында қызмет жасайтын болып табылады. Банктер несиелік ресурстардың негізін құрайды және өз клиенттеріне толық қаржылық қызмет көрсетеді.
Қазіргі нарық экономикада және кәсіпорындарының жұмыс істеуі мен дамуында несиенің ролі зор.
Менің курстық жұмысымда несие түсінігі, түрлерін, атқаратын қызметтерді, және маңыздылығын және қарастырмай, сонымен қатар осы банктік несиені беретін банк жүйесін де қарастырдым. Қазақстан Республикасының кәсіпкерлерді несиелендіру және жалпы несиелеу жағдайын көрсету үшін “Банки Казахстана”, “Аргументы и Факты” және т.б. журналдарын қарастырып, сонымен қатар “ЦентрКредит” банкінің несие беру үлгісін зерттеп көрсеттім.
Курстық жұмысты жазудағы мақсатым – жалпы несие туралы түсінік беріп, оның түрлерін, атқаратын қызметтерін, экономикаға тигізетін әсерін және экономика үшін маңыздылығын көрсету. Сонымен қатар кәсіпорындарды қаржыландыру, несиелеу үшін банктердің жасайтын жұмыстарын, тәртіптерін зерттеу.
Несие жүйесінің негізгі буыны-банктер. Себебі масштабы және маңызы жөнінен несие қатынастарының басым көпшілігі банктер арқылы өтеді. Банктер мемлекет пен кәсіпорындардың, акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің, мектертер мен ауруханалардың, институттар мен бала бақшалардың және халықтың уақытша бос ақшаларын шоғырландырып, оларды іс-жүзіндегі капиталға айналдырады. Сонымен қатар банк төлем, есептеу, несие беру, сақтандыру және т.б. көптеген сан алуан операциялар жүргізеді.
“Банк” деген ұғым италиян сөзі “bank” –орындық, “айырбас орындығы-айырбас орны” дегенді білдіреді.
К. Маркс банктердің пайда болуы туралы былай деген: “Кәсіпкерліктің ерекше саласы пайда болды, себебі ол ерекше сала ретінде барлық таптардың ақша механизмін қамтамасыз етеді, ол шоғырланып, ірі масштабта жүргізіледі...”.
Сонымен қатар банктер “несие ісінің екінші жағы-өсім әкелетін капиталды да” басқарыды. Өйткені банктер фирмалар мен үкімет мекемелерінің және халықтың жинағы мен табыстары сияқты уақытша бос ақша қаражатын өзіне шоғырландырып және оны несиеге бері арқылы несие үшін ақы алып, табыс табады. Банктер іріленген сайын тұтас несие беруші ретінде капиталистік кәсіпкерліктің дербес саласына айналады.
Кітаптар мен монографиялар

1. Кошенова Б. А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынасатары. Оқу құралы /Алматы: Экономика 2005ж 298б.
2. Мақыш С. Б. Ақша айналымы және несие: оқу құралы / А: Қазақ Университеті. 2000ж-129 бет
3. Тасыбаева А. А. “Банкілік құқық” / Алматы 1999ж
4. Ақша, несие банктер: Оқулық. Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С.Сейітқасымов / Алматы: Экономика, 2001ж. 466б.


Кезеңмен шығатын шығарымдар
1. Банковское кредитование малого предпринимательство в РК //Банки Казахстана 2000г №11(41)
2. Статистический ежегодник Казахстана: статистический сборник / Смаилов редакциясында- А: Агенство Р. К. 2004ж статистикасы бойынша
3. Развитие банков / Банки Казахстана № 11(253)
4. Состояние в финансовой свере в РК // Банки Казахстана 2005ж тамыз №8 (235)
5. Ерлен Жангелдин Қазақстанның банк секторы: даму кезеңдері және қазіргі жан-күйі /Егемен Қазақстан 2000ж 24 наурыз 4 бет
6. Әбдіәзиз Алдаберген Саудагер кәсіпкер емес немесе банктерге құлаққағыс // Егемен Қазақстан 6 наурыз 1998ж 3-бет
7. 2030 стратегиялық даму /12-13 ноябрь
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА   КӘСІПКЕРЛІКТІ БАНКТІК  НЕСИЕЛЕНДІРУ: ДАМУ
ФАКТОРЛАРЫ
Мазмұны
Кіріспе
1 Банктердің несиемен қамтамасыз етуі және оның экономикалық ... Банк ... және оның ... ... ... ақша-несие саясаты
3. Коммерциялық банктердің актив операциялары
Несие және оның ... ... ... мен ... ... ... және оның экономикадығы маңызы
3 Қазақстан Республикасындағы несиелендіру
Қорытынды
Қолданылған әдебиет тізімі
Кіріспе
Мемлекеттік кредит жүйесінде механизмінің жұмыс істеуінде банктердің
ролі зор. Олар көпфункционалды ... ... ... әр ... қызмет жасайтын болып табылады. Банктер несиелік ресурстардың
негізін құрайды және өз клиенттеріне толық ... ... ... нарық экономикада және кәсіпорындарының жұмыс істеуі ... ... ролі ... курстық жұмысымда несие түсінігі, түрлерін, ... және ... және ... ... ... осы ... беретін банк жүйесін де қарастырдым. Қазақстан ... ... және ... несиелеу жағдайын көрсету үшін “Банки
Казахстана”, “Аргументы и Факты” және т.б. журналдарын ... ... ... ... ... беру ... ... көрсеттім.
Курстық жұмысты жазудағы мақсатым – жалпы несие туралы түсінік
беріп, оның ... ... ... ... тигізетін әсерін
және экономика үшін маңыздылығын көрсету. Сонымен қатар кәсіпорындарды
қаржыландыру, ... үшін ... ... ... ... ... НЕСИЕМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1. Банк жүйесі және оның түрлері
Несие жүйесінің негізгі буыны-банктер. Себебі масштабы және ... ... ... ... ... ... ... өтеді. Банктер
мемлекет пен кәсіпорындардың, акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктердің, ... мен ... ... ... ... және ... ... бос ақшаларын шоғырландырып, оларды
іс-жүзіндегі капиталға айналдырады. Сонымен қатар банк төлем, есептеу,
несие беру, ... және т.б. ... сан ... операциялар жүргізеді.
“Банк” деген ұғым италиян сөзі “bank” –орындық, “айырбас ... ... ... ... ... ... пайда болуы туралы былай деген: “Кәсіпкерліктің
ерекше саласы пайда болды, себебі ол ерекше сала ретінде ... ... ... ... ... ол шоғырланып, ірі ... ... ... ... ... екінші жағы-өсім әкелетін
капиталды да” басқарыды. Өйткені банктер фирмалар мен үкімет мекемелерінің
және ... ... мен ... ... ... бос ақша ... өзіне
шоғырландырып және оны несиеге бері арқылы несие үшін ақы алып, табыс
табады. ... ... ... ... ... ... ... капиталистік
кәсіпкерліктің дербес саласына айналады.
Банк ісі - қарыз капиталын жинақтаумен және оны бөлумен шұғылданатын
кәсіпкерліктің ерекше түрі. ... ... ... ... ... Олар ақша ... мен несие қатынастарын ұйымдастырумен ғана
шұғылданып қоймай, санымен ... ... ... ... ... ... операциялары, бағалы қағаздарды сатып алу-сату, ал
кейбір жағдайларда делдалдық келісімдер және мүлікті басқару ... ... ... сүйеніп, банктердің атқаратын қызметтерін
топтастыруға болады:
1) Уақытша бос ақша қаражатын тарту, ... және ... ... ... ... ... жеке ... несие
беру, бағалы қағаздармен операция жүргізу.
3) Ақша айналымын реттеу. Банк - әр ... ... ... ... жүретін орталық. Банк
өзінің есеп айырысу жүйесі арқылы клиенттеріне
айырбас, капитал және ақша ... ... ... ... ... құралдарын шығару. Банк клиентін тек
жинаған уақытша бос ақша қаражатыме несиелеп ... ... ... ... ... де ... Экономикалық және қаржылық кеңес беру./1/
Орындайтын айырықша қызметтеріне байланысты банктер: эмиссиялық және
эмиссиялық емес болып ... ... банк – ол ... ақша ... ... құқы бар, ... орталық банк. Әр мемлекеттерде орталық банк
әр түрлі аталады. Қазақстан Республикасында ол Қазақстан ... ... деп ... ... ... банкінің негізгі мақсаты –
айналысқа ақша бірлігін шығару, банктерге ерекше тауар – ақша белгісін ... банк ... ... ... ... ... Ол – елдің екі
деңгейлі банк жүйесінің – жоғары деңгейдегі банк./2/
Капитализмнің алғашқы даму сатысында ... ... ... капитал жинақтаудың бір көзі ретінде ... ... ... ... даму ... ақша ... сенімді ірі банктерде
шоғырланды. Бұл банкноталардың төлем айналымында кең қолданылуын қамтамасыз
етті. ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің
банкнота шығаруының бір жерде орталықтандырумен байланысты.
Кез келген орталық банктің міндеті – ... ақша ... ... мен ... курсының тұрлаулылығын қамтамасыз ету, банк
жүйесінің өтімділігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету. Осы ... үшін ... банк ... ... қызметтерді орындайды:
банкноталарды монополиялы түрде эмиссиялау; ... ... ... ... қатынастарды жүргізу; банктердің банкісі болу
және үкімет банкісі қызметі. Осы ... ... ... ... көрініс табады.
Мемлекеттегі басқа банктердің барлығының да ақша белгілерін шығаруға
құқы жоқ эмиссиялық емес ... Олар ... ... және ... ... ... ... клиенттерге көрсететін
қызмет түрлерін үнемі ұлғайтып тұратын әмбебап үлгідегі банк.
Инвестициялық және инновациялық банктердің екі түрі де ұзақ ... ... ... маманданады, яғни олар облигация, акция және
басқа бағалы ... ... ... ақша ... ... ұзақ ... береді. Инвестициялық банктер кәсіпкерлерге қарыз берсе, ал
инновациялық ... ... ... өңдеуді және оны игеруді
несиелейді.
Ипотекалық банктер – жерді және ... ... ... ұзақ ... ... ... Олар ... облигация, акция және
басқа бағалы қағаздарды сату арқылы ақша жинақтайды.
Мемлекеттік ... ... ... банктердің алатын орны өте
зор. Олар қарыз капиталы нарығының әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... негізгі бөлігін
шоғырландырып, өз ... ... ... депозит қабылдау, есептесу,
бағалы қағаздарды, шетел валютасын сатып алу-сату мен оларды ... ... да ... ... ... көрсетеді.
Коммерциялық банктер – нарықтық экономикада несие жүйесінің ... ... ... ақша ... мен ... айналымының үздіксіз
қозғалысын қамтамасыз ету, өнеркәсіп мекемелерін, мемлекет пен халықты
несиелеу, ... ... қор ... үшін ... ... ... ... банктердің ақша – несие саясаты
Орталық банктердің ақша – ... ... деп оның ... ... ... ... проценттік мөлшер деңгейі мен ақша ... ... ... ... ... көрсеткіштерді өзгертуге бағытталған
іс-шараларының жиынтығын айтады. Ол саясаттың ... – ақша ... ... жағдайына асер ету арқылы шаруашылық конъюктурасын реттеу. ... ... және ... ... ... ... Өндірістің
дағдарысы және жұмыссыздықтың күшеюі жағдайында орталық банк ... ... және ... ... ... ... өндірістің жандануына себепші
болады. Керісінше, экономикалық өрлеу кезінде ... ... ... ... ... сияқты келеңсіз жағдайларды болдырмау
мақсатында орталық банк несиеге шек қою, ... ... ... құралдарын шығаруды тежеу және т.с.с. әрекеттермен шұғылданады.
Ел экономикасының жағдайы ... ... ... ... институттарының санына, несие ресурстары мен ... ... ... кез-келген мемлекеттің ақша-несие жүйесінің
негізі коммерциялық банктер болып ... Оған ... ... ақша ... 75%-тен 90%-ке дейінгісі банктік депозиттер
(клиенттердің ... ... ... ал тек 25-10%-ы орталық банктің
банкноталары. Сондықтан мемлекеттің ақша-несие саясатын мемлекеттік реттеу
қызметі, тек орталық банк ... ... ... операцияларының
масштабы мен олардың түрлеріне ықпал жасауымен ғана табысты бола алады.
Орталық банк ... ... ... ету үшін ең ... ... депозиттерді ұлғайту немесе азайту (демек ақша
массасын) мүмкіншілігін пайдаланады. ... одан ... банк ... ... мен ... ... көлемін тікелей өзгертеді
деген ұғым тумайды. Орталық банк міндетті резервтер ... ... ... мен ... динамикасына әсер етеді. Ол банктердің резервтік
позициясын реттеумен ... мен ... ... ... ... ... мүмкін.
Орталық банктердің ақша-несие саясатының әдістері сан алуан, олардың
ең көп тарағандары төмендегідей:
1) коммерциялық банктерге берілетін несиеге ... ... ... (ресми есеп мөлшерін, қайтадан
қаржыландыру мөлшерін, ломбардтың мөлшерін);
2) банктердің міндетті қорларының ... ... ашық ... ... яғни ... ... және ... бағалы
қағаздарды сатып алу – сату операциялары;
4) валюта курсының саясаты ... ... ... ... ақша-несиелік реттеу әдістері барлықкоммерциялық
банктердің операцияларына және ... ... ... ... ... жалпы реттеу әдісі деп аталады. Ал іріктеп ... ... ... салаларын (мысалы, үй құрылысын, экспорт ... ... ... ... әдістеріне мыналар жатады:
1) кейбір банктерге банктік несинің ... ... ... ... ... ... жету деп аталатын);
2) несиенің белгілі бір түрінің берілуіне ... ... ... ... ... белгілеу, (яғни берілуге тиіс сома мен
берілген несиенің арасындағы айырма), ... ... ... ... ... ... (маржа – французша
өзгешелік, шама шегі деген ... ... ... ... ... ... ... жатады. Проценттің ресми мөлшерін өсіру коммерциялық банктердің өз
резервтерін толтыру үшін ... ... ... ... ол ... коммерциялық банктердің алған қарызын қысқартады, демек ол ақша
массасы мен нарықтық процент мөлшерін өсіреді. Сөйтіп, ... банк ... ... ... шектеу саясатын, яғни несиелік рестрикция
жүргізеді./1/
Процент мөлшерін жоғарылату елге ... ... ... капиталын
тартуға әкеп соқтырады. Сонымен қатар, ол төлем балансы мен валюта ... де әсер ... ... ... ... ... және ... ұсынушы көбейіп, даемек шетел валютасының курсы төмендеп, ... ... ... ... ... ... ... төмендету әдісі, яғни несиені
кеңейту саясаты – несилік экспансия деп ... ... ... өзгерту барлық қарыз капиталы нарығына екі
жақты әсер етеді: ... ... ... несиелік рестрикция
саясатының басталуын, ал несиелік экспансия процент мөлшерін төмендету
саясатының басталуын ... ... ... ... ... экономикадағы маңызын олардың атқаратын операциялары
анықтайды. Коммерциялық банктердің операциялары негізінен мына ... ... ... ... ... (қаражатты орналастыру);
комиссиялық делдалдық (клиенттің тапсырысы бойынша комиссиялық ақылы) ... ... ... – олар өз ... әр ... салымдарды тартып,
басқа банктерден несие алып, өзінің бағалы қағаздарын ... және ... да ... ... ... ... банк қорын құру және оны
ұлғайту операциялары. Олар банк балансының ... ... ... ... дәстүр бойынша актив операцияларына қарағанда алдымен
жүргізіледі, себебі актив операцияларын ... үшін ... бір ... ... ... ... жатады:
1) салым қабылдау (депозиттер);
2) клиенттерге шоттар (оның ішінде корреспондент-банктерге) ашу
және оларды жүргізу;
3) ... ... ... шығару (облигация, вексель, депозиттік
және жинақ сертификаттары);
4) банкаралық несие алу, оның ... ... ... репо ... ... ... алу.
Банктің жинақталған ресуртарын ... табу және ... ету ... орналастыруын актив операциялары деп атайды.
Актив операциялары негізінен төрт топқа бөлінеді:
1) несие-есептеу операциясы, оның ... ... ... қалыптасады;
2) ивестициялық операциясы, ол инвестициялық портфельдің негізін
құрайды;
3) кассалық және ... ...... ... ... бірі;
4) басқа операциялары.
Несие-есеп операциялары – ол банктің несие ресурстарын орналастыру
қызметіндегі ... беру ... Банк ... көп бөлігі осы
операцияларды жүргізуден түседі.
Коммерциялық банктердің клиеттерге беретін қарызын біраз ... ... ... ... ... ...... үкіметке және
жергілікті үкімет органдарына, халыққа, басқа ... ... ... ... ... – қысқа мерзімді (1 жылға
дейін), орта ... (1 ... 5 ... ... орта мерзімді
(5 жылдан жоғары);
3) қызмет ету ортасына байланысты - өндіріс аясына ... ... ... ... ... ... ... қай салаға тиістілігіне қарай өнеркәсіпке,
саудаға, ауыл шаруашылығына, транспортқа берілген қарыз;
5) қамтамасыз етілуі ...... ... қауіпсіз және
қамтамасыз етілмеген (блангтік);
6) өтеу тәсіліне қарай – бір уақытта және бөлек-бөлекпен өтелетін
қарыз./4/
Несиені банктер несилеудің мына ... ... ... ғана ... ... қайтарылымдық, мерзімділік,
төлемділік және мақсаттылық.
Көптеген мемлекеттерде қарыз ... бір ... ... ... ... ... ... Мысалы, АҚШ-та, Германияда, Голландияда,
Белгияда борышқорға ашылатын контокорренттік шот ... ... ... кең ... Контокоррентік шот деген несиелік шотпен ағымдағы
(есептесу) шоттың біріктірілуі. Бұл шот бойынша дебеттік ... ... ... ... ... ал ... сальдо шотта өзінің қаражаты
бар екенін көрсетеді. Ал кейбір мемлекеттердің ... ... ... ... ... бойынша жүргізеді. Овердрафт – клиетке
чек бойынша ... ... ... ... ... ... оның банкке берген
шоттарын ағымдағы шотындағы қалдықтан ... ... да, ... ... ... ... ... көлемі көптеген мемлекеттерде несие линиясының
мөлшерін (лимит) ... ... ... Бұл жағдайда банк пен ... ... ... ол ... банк ... ... ... белгілі бір сомаға несие беруге міндетті. Несие линиясы бір
жылға ашылады. Келісілген мерзім аралығында ... ... ... ... ... ... кезде несие алуға мүмкіндік алады.
Әйтседе, егер клиенттің қаржылық ... ... ... онда ... ... ... оны жою құқы банкте болады. Несие линиясы банк
жоғары сенім көрсеткен бірінші класты ... ... ... және ... ... ... банк ... сома беретін синдикаттық несие формасы қолданылады. Бұл жағдайда
қатысушы-банктің біреуі басқарушы және төлеушінің өкілі қызметін ... ... ... өте ірі ... (30 млн. АҚШ ... ... Бұндай қарыз несие көлемін ұлғайтып, ... ... ... ... беру ... ... және лизинг
операциялары да ... ... ... ... сату процесінде
контрагенттердің арасында туындайтын төленбеген қысқа ... ... ... ... ... ... жалдаушы кәсіпорындардың ұзақ ... ... ... ... және ... ... элементтерін жалға бергенде жүргізілетін операциялар./1/
Сонымен коммерциялық банктердің активінің бұрыннан ... ... ... ... келе ... ... ... – несие беру операциясы.
Актив және пассив операциялары бір-біріне ... ... ... ... ... ... ... жасайды, сондықтан банк
қаражатын несиеге беру масштабы көбіне банктің уақытша бос ... ... ... ... ... Ол банкте шоғырланған қаражат
қорынан клиенттерге қайтарым ... ... ақша ... несие береді.
2 НЕСИЕ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ
2.1 Несие формалары мен түрлері
Несие қатынастарының нақты ... ... ... мен ... ... мазмұны мен түрі диалектикалық бірлікте болады.
Өндірістік қатынастардың өзгеруі несиенің ... мен оның ... ... ... ... екі ... коммерциялық несие және
банктік несие болады. Бұл несие бір-бірінен несие субъектілері, ... ... ... ... мөлшері және қызмет ету аясы бойынша
ажыратылады.
Коммерциялық несие – ол ... ... ... ... ... ... үшін ақша ... кейінге қалдырып, оны қарызға беруі. Әдетте
коммерциялық несиеде ... ... ... ... ... капитал жинақтау кезінде капиталистік ұдайы өндірістің ... ... ... ... ... несие жүйесінің негізін қалады.
Мысалы, кейбір объективті себептерге байланысты ... ... ... ... ақша ... уақытымен сай келмейді, кейбір өндіріс жыл ... ... онда ... ... сату да ... ... жүргізіледі) бір капиталист-өндіруші ... ... ... ... алушыда қолма-қол ақша болмаған
жоғдайда оған бірінші капиталист тауарын несиеге сатады. ... ... ... ... ... ... ... етеді, сөйтіп
тауарлардың сатылуын және ... ... ... ... Ол ... ... кәсіпшілер мен сатушылардың да ақша қажетін
өтейді.
Дегенмен, каммерциялық несиенің қолдануда біраз шетеулер бар. Олар:
1) бұл ... ... ... тиіс тауарлар қорының көлемімен
шектеледі;
2) бұл несиенің көлемі ел экономикасының жағдайына байланысты
өзгереді, яғни дағдарыс ... ... кері ... коммерциялық несиенің көлемі қысқарады;
3) бұл несие тек бір бағытта қозғалыста жүреді: оны тек ... ... ... ... пайдаланатын
салаларға береді, керісінше болуы мүмкін емес. Мысалы, комбайн
зауыты өз өнімін – комбайндарды ... ауыл ... ... ал ауыл ... комбайн зауытына
коммерциялық несие ретінде өз өнімен бере ... ... ... ... несиенің банктік несиеден ... – ол ... ... берілетін несие.
Банктік несие – ол банкте шоғырланған ... ... ... мерзімін белгілеп, ақша түрінде берілетін несие. Коммерциялық
несие мен банктік несиенің бір-бірінен ... ... ... коммерциялық несие тауар түрінде берілсе, ал банктік
несие ақша түрінде беріледі. Коммерциялық несиені ... ... ... бір-біріне тауардың сатылуын қамтамасыз ету үшін береді. Банктік
несие ... де, ... да ... ... ... ... коммерциялық несие мен банктік несие бір-бірінен,
субъектілер, яғни несие ... ... ... да ... ... ... беріші ретінде де, қарыздар ретінде де кәсіпкер
жүреді. Банктік несиде несие беруші – банк, ал ... ... - ... ... ... шектеулері банктік несие берумен
жойылады, себебі банктік несиені қолдану өрісі кең. Коммерциялық несие тек
тауар айналысына ... ... ... ... ... барлық топтарының
уақытша бос ақшасын шоғырландырып, оны капиталға ... бұл екі ... ... (өсуі) да біркелкі емес.
Коммерциялық несиенің көлемі өндіріс пен ... ... ... және
төмендеуіне байланысты өрбіп және ... ... ... ... оған ұсыныс пен сұраныс өсіп, дағдарыс кезінде ... ... ... ... мен сату қысқарып, ал қарызды төлеу үшін ... ... ... ... жанданып көтерілуі кезінде нақты
капиталдың көлемі өсіп, өндірістік мақсатқа жұмсау үшін банктік ... ... ... ... ... екі жақтылығы туындайды: қарыз
алушы, оны ... ... ... ... үшін ... онда
капитал қарызы, ал қарыз міндеттемелерін өтеу үшін төлем құралы ... онда ақша ... ... ... ... ... түрде мұндай
екіге бөлінуі қарыздардың алған несиені пайдалану мақсатына ... Егер ... ... ... ... вексель, бағалы
қағаздарды беріп алса, онды қарыздардың банктен ақша қарызын алғаны. Егер
қарыз алушы ... ... ... ... ... ... ... капитал несиесін алғаны.
Банктік несиені экономиканың кез ... ... ... бір ... ... ақша капиталы оның кез келген келесі
саласына берілуі мүмкін ... ауыл ... ... негізгі екі формасының – коммерциялық және банктік несиелер
- әрқайсысы ұйымдастыру жағдайларына байланысты бірнеше түрге бөлінеді:
тұтыну, ... ауыл ... ... ... ... және ... ... – ол төлемін кейінге қалдырып ... ... ... ... ...... ал ... беруші - әр түрлі өндіріс
орындары, фирмалар, банктер, мекемелер болуы ... ... ... ... ... (яғни бөлшек сауда орындары арқылы төлемін
кейінге қалдырып тауар сату) және ... ... ... ... тұтыну
тауарларын сатып алуға ақша беру – ұзақ қолданылатын тауарлар – жиһаз,
жеңіл машиналар, ... ... және т.б.) ... ... ... банк пен ... арасында делдал да болуы мүмкін. Мысалы, сауда
орындары халыққа белгілі бір сомаға тауарды несиеге сатады да, сол ... ... ... ... ... Тұтыну несиесі жас отбасыларына да,
(мысалы, жастары 30-дан аспаса және үйленгендеріне үш жыл өтпесе) ... ... ... ... ... оқу ... ... несиесі – ол тауар түрінде берілетін несие. Лизинг ... ... ... компаниясының делдалдық етуімен машиналарды,
құрал-жабдықтарды, жылжымайтын ... және ... ... басқа да
элементтерін орташа немесе ұзақ мерзімге үшінші жаққа жалға беруді айтады.
Тауар өндірушіге ... ... ... компаниясы оның құнын төлеп,
мүлікті меншіктеу құқына ие ... ... ... ... бір ... ... кез келген экономикалық дербес объектіні алуға болады.
Экспортты және импортты қаржыландыру тұтқасы ... ... ... ... ... субъектілер әр түрлі елдерде болуы мүмкін.
Ауыл шаруашылық несиесі – ол ауыл ... ... ... айналмалы капиталдың қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... Ауыл ... ... негізгі капиталдың (қордың)
қалыптасуына және дамуына қозғалмайтын мүліктің кепілдігімен банк ... ... ... ... береді. Ауыл шаруашылығындағы өндірістік
айналмалы капиталға және уақытша ... ... ... несие қызмет
етеді. Ол әдетте сол жылғы ... ... ... ... өтеледі.
Шаруашылықаралық несие – бұрынғы КСРО-да кең қолданылған несие ...... ... ... ... ... трест) өздеріне
әкімшілік жолмен бағынатын кәсіпорындар мен мекемелерге ... ... ... несие. Банктік несиемен салыстырғанда ол несиенің көлемі
және оны ... ... ... көп ... ... ... мемлекеттің қаулысымен кездесіп қалған қаржы
қиындығын жою мақсатына, не ... ... ... өзгерткенде ғана
беріледі.
Шаруашылықаралық несиенің басқа несиелерден айырмашылығы: бұл несие
субъектілері, міндетті түрде, бір шаруашылық жүйесінде ... ... ... ақша түрінде беріледі; қайтарылғанда несие үшін ақы ... ... ... ... ... және ... бір мезгілде
өтеу туралы міндеттеме толтырылмайды. Кәсіпорынында қаржы қиындығы ... ... ... ... ... қайтарылып алынады./2/
Соңғы уақытта шаруашылықаралық несиенің тауарлы түрі дамуда. Мысалы,
күрделі механизмдер, станоктар және ... ... ... ... ... ... несие қатынастарының ауқымы ұлғаяды.
Несиеге, ... ... ... ал оны ... ... ... ... өтелуі мүмкін.
Ипотекалық несие – ол жылжымайтын мүліктерді – жерді, ... ... ... ... ... кепілдікке алып ұзақ мерзімге
берілетін ақшалы несие. Мүліктердің кепілдікке алынғаны туралы ипотекалық
банк несие алушыға қоры, негізінен, банктер мен ... ... ... ... ... ... құралады.
Мемлекеттік несие – ол мемлекет пен жергілікті ... ... сату ... жеке және ... ... несие алуды. Бұл несие
қатынастарының субъектілері: несие беруші – халық және заңды ... ...... және оның ... органдары. Мемлекеттік несие – қысқа
мерзімді және ұзақ мерзімді болып екіге бөлінеді. Қысқа мерзімді ... ... ... ... 1-3 ... ... өтелуі керек, ал
ұзақ мерзімді несие ... ... ... шығарылып, көптеген
жыл өткен соң ... Бұл ... ... ... ... өтеуге, бюджеттің тапшылығын жоюға, инфляция кезінде айналымдағы
артық ақшаны шығаруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, әскер ұстауға және
т.с.с. ... емес ... және ... ... жұмсалады.
Заемдар мемлекетке уақытша қосымша табыс түсіргенмен, кейін ... және ол үшін ... ... ... ... шығындырды өсіреді. Ол
төлемдерді өтеу үшін мемлекет ... ... ... ... көтереді.
Сөйтіп заемдар бойынша төленетін процент сомасы мемлекеттік қарыздардың
көтерілуімен ... ... ... деп ... белгілеу, процент төлеу және кері
қайтару келісімімен тауар және ... ... ... байланысты
халықаралық экономикалық қатынастар аясындағы қарыз капиталының қозғалысын
айтады. ... ... 14-15 ғғ. ... ... ... болып,
одан әрі Еуропадан –Таяу және Орта Шығыс елдеріне қатынайтын теңіз жолдарын
игергеннен кейін дамыды, ... келе ... мен ... ... соң
халықаралық несиені пайдалану өрісі одан әрі кеңейді.
Әлемдік шаруашылық қатынастардың интернационалдануына, ... ... және ... ... жетістіктерін бірге
пайдалануға байланысты халықаралық несиенің жылма-жыл масштабы ұлғаюда.
Халықаралық несие қатынастарына ... ... және ... алушы
ретінде банктер, кәсіпорындар, мемлекет, халықаралық және аймақтық ұйымдар
қатынасады.
Несиенің түрлері – ол ...... ... ... ... сипаттау. Несиені түрлерге бөліп жіктеуде әлемдік
біркелкі стандарт жоқ. Несие қатынастарының дамуына және ... ... ... ... ... және тауарлы болып бөлініп,
одан әрі несиенің жаңа ... ... ... мүмкін./4/
Несие түрлері төмендегі жағдайларға байланысты жіктеледі:
1. несиемен қамтамасыз етілетін үдайы өндірістің сатысына.
Өнім өндіретін шаруашылық ... ... ... ... шикізат, жанар-жағар майлар алуға және
т.б. ... ... ... ... заттарын алуға
пайдаланады. Жалпы алғанда несие ... ... ... ... ... бөлуге және тұтынуға
қолданылады;
2. экономиканың салаларында ... ... ... ... ... несие деп аталады.
Сонымен қатар жоғарыда ... ... ... ... ... ... (коммерциялық)
түрлері болады;
3. несенің қамтамасыз етілуіне. Тікелей қамтамасыз етілген
несиеге, мысалы, нақты тауарды сатып ... ... ... ... ... ... несие, мысалы, өз
ақша қаражаты аз ... ... ... ... ... ... төлеуге алған несие.
4. несие үшін төлем. Несие ақылы және ақысыз болып бөлінеді.
Бұндай болып бөлінуінің себебі несиенің капитал ... яғни ... ... оны ... ... ... қолданып, қайтару уақыты келгенде қарызға алған
сомасын процент түріндегі өсімімен қайтаруы ... ... ... құн ... ... және ... ... ақысыз несие берілетін
жағдайлар бар. Қазіргі ... ... ... мысалы, инсайдерлерге (банк
қызметкерлері) беріледі. Достық несие де – ... ... ... ... ... ... іс-тәжірибеде несиенің басқа
көптеген түрлері кездеседі. Мысалы, ұлттық және шетел валютасымен берілетін
несие, жеке және заңды ... ... ... және тағы ... ... ... және оның ... мыңызы
Әрбір экономикалық категорияның мәні оның атқаратын қызметінен
көрінеді. Ал оның әрбір ... ... ... ... ... сипаттайды.
Айырбас процесінде уақытша бөлініп шыққан құнды кейін өзінің алғашқы
иесіне өсім ақымен қайтарып беру келісімі бойынша несие ... мен ... ... несие қатынастары пайда болады. Бұл қайта бөлу – несиенің
алғашқы қызметі. Несие арқылы ... ... не? Соны ... ... яғни
несиенің қайта бөлу қызметінің белгілері қандай? Несие беруші несие
мәмілесі ... ... бір ... ... ... тауарлы-
материалды құндылықтарды; ал басқа жағдайда ақша қаражатын беруі мүмкін.
Екі жағдайда да ... мәні ... ... ... зат ... ... ... заттың формасының әр түрлі болуына қарамастан, оның ... ... ... ... құны.
Сонымен, несиенің қайта бөлу қызметіне құнды бөлу қасиеті тән. ... ... ... ... ... ... ... және шаруашылықаралық түрлерге бөлінеді. Несие
қатынастары, тұратын орнына қарамай, адамдар мен әр түрлі ... ... ол ... ... ... бөлу деп ... Егер ... несие алынса, ол несиені салалық қайта бөлу, ал егер ... ... бір ... ... ... ... ... болса,
онда несиені салалықаралық қайта бөлу болады. Несиені шаруашылықаралық
қайта бөлу бір ... ... ... ол тек екі ... арасында уақытша бос ақша қаражатын ... көзі ... ... ... ... ... ... субъектілердің әр түрлі
деңгейіне байланысты да қарауға ... ... ... ... ... ... ... құнның қайталама айналымы және
айналымы шеңберінде ақша ... мен ... ... ... Ал ... ... ... несиенің қатысуымен жиынтық өнім,
ұлттық табыс қайта бөлінеді. Айта кететін бірінші жәйт, несиенің ... ... көп ... ... ... ... меншік иесі
өзгермейді, қайта бөлінетін құн несие беріншінің меншігі болып қала береді.
Екінші, ... ... бөлу ... ... ... қайта бөлінуін емес, тек
уақытша бөлініп шыққан құнды қамтиды. /8/
Несиенің қайта бөлу ... ... ... ... ... ... қатысуымен қоғамның тек бір ... ... ... ... ... ... мен
тұтыну заттарының құны, яғни ұлттық жалпы өнім ғана қайта
бөлінбей, сонымен бірге ... ... ... ... мен ... ... құны қайта
бөлінеді;
2. несиенің қытысуымен тек ұлттық жалпы өнім ғана ... ... ... ... қағамның барлық ұлттық байлығы
қайта бөлінуі мүмкін;
3. несиенің қайта бөлу қызметінің ... ...... ... ... шыққан құрды бөлуі;
4. несиенің қатысуымен уақытша бөлініп шыққан ... ... мен ... да ... ... ... ... келесі атқаратын қызметі – ... ... ... ... ... ... ... ақшаның орнына несие
операцияларын жүргізу үшін қажетті жағдайлар жасалған. Сатылып алынған
тауарлар мен ... ... үшін ... ... есеп айыруға
байланысты, өзара есептесу бойынша бір шоттан екіншісіне ақша аудару қолма-
қол ақша ... ... ақша ... құрылымын жақсартуға, төлем
айналымын кеңейтуге мүмкіндік беріп, нәтижесінде айналыс ... ... ... ... ... берілген құн шаруашылық
айналымында жалпы ақшаның орнына жүрмейді, экономикалық айналымда ақшаны
тек уақытша алмастыру ... ... айта кету ... Қарыздардың
қарызға алған құны шаруашылық айналымында ақшаға тән ... ... ... сатып алуға, жалақы төлеуге және т.с.с.
жұмсалады)./1/
Нақты ақшаны несие операцияларымен алмастыру үшін ... ... ... ... ... шарт:
1. дамыған банк жүйесі мен төлем айналымын ұйымдастынуды
оның маңызының жоғары ... ... ... тапсырмасы немесе міндеттемесі бар
төлем құжаттарының еркін ... ... ... несие ақшаларын эмиссиялауы (шығаруы).
Несиенің қызметтерін айта келіп, кейбір ... оның ... де атап ... ... біздің тұжырым бойынша, бақылау банк
мекемесінде қызмет ... ... ... да ... ... ... категория (несие) сол бақылаудың негізі және құралы болып
табылады./9/
Несиенің экономиканы дамытудағы ... деп ... ... ... ... пен халық үшін қол жеткізген ... ... ... әдістеріне: оны қайтарып беру (несиенің қайтарылуы),
белгілі бір ... ... ... ... мерзімділігі),
пайдаланғаны үшін ақы төлеу (несиенің ақылылығы) жатады. Несиенің бұл
ерекшеліктерінің ресурстарды ... ... ... зор./11/
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдану аясы ... ... ... ... ... тұрады. Айталық, экономиканы
орталықтанған ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық және ипотекалық несиелерді
пайдалану ... ... ... ... қатынастары мен несиенің көлемі
де өзгерді.
Акционерлік компаниялардың пайда болып, ... ... ... әр ... бағалы қағаздар тарту арқылы қаржысын кеңейтуі ... мен ... ... операцияларын дамытты. Сондай-ақ несие беру
тәсілдерінің жоғары сатыға көтерілуі несиенің маңызын арттырды. Оған дәлел
ретінде мынадай мысал ... ... ... банктік несие орталықтан
қатаң басқарылып, қарыз алушыларға белгілі бір мақсатқа және белгілі ... ... сома ... ... нарықтық экономика жағдайында
жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... алуға мүмкіндік
бар./5/
3 Қазақстан Республикасыдағы кәсіпкерікті банктік несиелендіру
Қазақстан кәсіпкерлікті банктік несиелендіру бойынша даму ... ... ... ... ... алу үшін ... жағдайлар жасауға
тырысады: міндетті түрде несие алу үшін қажет құжаттар тізімі қысқаруда,
жылдан ... ... ... ... ... ... ... көпте
талап етпеуі, несиені жою уақыт ұзақтығының ұзаруы, алғашқы төлемдерді
белгілі бір шарттарда талап етпеуі және ... ... ... ... әр түрлі айырмашылықтар бар.
Біз Қазақстан Республикасының кіші ... ... ... ... ... банк, барлық банктер сияқты, кіші бизнес субъектілерінің несие
сомасының ... ... ... Егер ... ісі бұл уақытқа асып
жүруп жатса, несие сомасының шегі 200 000 АҚШ ... және ... жаңа ... ... кредиттер де қарастырылады. Бұдан банктер жаңадан ... ... ... бере қоймайды, бірақ қазіргі кезде кейбір банктер
10 000 АҚШ ... ... ... ... планды құрастыруды қажет етпейді
және қарастырмайды.
10 000 АҚШ доллорға дейін кредиттер 4 жылға дейін, ал одан ... 7 ... ... бере ... ... ... ... 5000 АҚШ долл. көлемінде,
3 жылдан 12 жылға дейін ... ... ... ... мүлкін кепілдікке алып,
200 000 АҚШ долл. дейін, ең көбі 84 айға дейін, бастапқы ... 15 ... ... пайыз қойылымы 8 пайыз болатын несие береді.
Кәсіпкерлікті дамыту жолында Қазақстан банктері өз ... ... ... ... ... ... 2005 ... тамызында
банктерің экономикадағы несиелері бойынша негізгі борыштың жалпы көлемі 5,7
пайызға өсіп, 17161 млрд. теңге құрады.
Ұлттық ... ... 8,9 ... өсті және 860,6 млрд. теңге
құрады, ал шетел ... ... 855,5 ... ... құрап, 2,7
пайызға өсті. Теңгелік кредиттердің үлес салмағы шілдемен салыстырғанда аз
ғана өзгерді 49,7 ... 50,1 ... ... ... және ұзақ ... ... ... өсу
тенденциясы көрінеді. Ұзақ мерзім кредиттер бір айда 5,1 ... ... млрд ... ... ал ... ... 6,9 ... өсіп, 574,7 млрд.
теңгені құрады. Сонда, ұзақ мерзімді несиелердің үлес ... ... ... ... ... ... жағдайда өз несие алушыларға барлық қолайлы жағдай
жасауды тырысады. Сондықтан бұл несиенің алғашқы сомасының ... ... ... ... ... ... ликвитті қамсыздандыруды қарамағына
берсе. Сонымен ... егер ... ... ... ала ... ... айып
төлемеуді қарастыруға болатынын белгілейді. Және несиені ... ... ... валютасында несие алушы қалауынша беріледі.
Бұның барлығының жинағы несие берудің жалпы ... ... ... ... ... ... болады.
Қорытынды
Қорыта келгенде, банктер несие жүйесінің негізгі буыны. Банктер
несиелік ресурстардың негізін құрайды және өз клиенттеріне ... ... ... ... экономикада және кәсіпорындарының жұмыс істеуі мен
дамуында ... ролі зор. ... ... – ол ... ... орналастыру қызметіндегі несие беру операциясы. Банк табысының
көп бөлігі осы операцияларды жүргізуден түседі.
Қорыта ... ... ... іс-тәжірибеде несиенің басқа
көптеген түрлері кездеседі. Мысалы, ... және ... ... ... жеке және ... тұлғаларға берілетін несие және тағы басқалар.
Сонымен қатар несиенің коммерциялық және ... ... ... ... коммерциялық несиенің банктік несиеден басты ерекшелігі –
ол тауар түрінде берілетін несие.
Банктік несие – ол ... ... ... ... клиенттерге
қайтарым мерзімін белгілеп, ақша түрінде берілетін несие. Коммерциялық
несие мен ... ... ... ... ... ... ... дамытудағы маңызы деп несиені қолдану әдістерін
пайдаланып, мемлекет пен ... үшін қол ... ... ... ... ... оны ... беру (несиенің қайтарылуы),
белгілі бір мерзім ... ... ... мерзімділігі),
пайдаланғаны үшін ақы төлеу (несиенің ақылылығы) ... ... ... ресурстарды тиімді пайдалануда маңызы зор.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдану аясы ... ... ... ... ... ... ... экономиканы
орталықтанған жоспарлытүрде басқарудан ... ... ... ... елімізде коммерциялық және ... ... ... ... ... ... қатынастары мен несиенің көлемі
де өзгерді.
Сонымен коммерциялық банктердің активінің бұрыннан қалыптасып және
қазіргі кезде ... келе ... ... ...... беру ... және пассив операциялары бір-біріне тәуелді. Себебі коммерциялық
банктер негізінен өзгенің капиталымен ... ... ... ... несиеге беру масштабы көбіне банктің уақытша бос капитал мен
жинақтарды тарту ... ... Ол ... ... қаражат
қорынан клиенттерге қайтарым мерзімін белгілеп, ақша түрінде несие береді.
Пайданылған әдебиеттер тізімі
Кітаптар мен монографиялар
1. Кошенова Б. А. ... ... ... ... қатынасатары. Оқу құралы
/Алматы: Экономика 2005ж 298б.
2. Мақыш С. Б. Ақша айналымы және несие: оқу құралы / А: Қазақ
Университеті. ... ... ... А. А. “Банкілік құқық” / Алматы 1999ж
4. Ақша, несие банктер: Оқулық. Жалпы редакциясын басқарған
Ғ.С.Сейітқасымов / Алматы: Экономика, 2001ж. 466б.
Кезеңмен ... ... ... ... ... ... в РК ... 2000г №11(41)
2. Статистический ежегодник Казахстана: статистический сборник / Смаилов
редакциясында- А: Агенство Р. К. 2004ж ... ... ... ... / Банки Казахстана № 11(253)
4. Состояние в финансовой свере в РК // Банки Казахстана 2005ж тамыз ... ... ... ... банк секторы: даму кезеңдері және қазіргі
жан-күйі /Егемен Қазақстан 2000ж 24 наурыз 4 бет
6. ... ... ... ... емес ... ... құлаққағыс
// Егемен Қазақстан 6 наурыз 1998ж 3-бет
7. 2030 стратегиялық даму /12-13 ноябрь

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығын несиелеудің экономикалық мәні және оның теориялары77 бет
Кәсіпкерлік іс-әрекеттің дамуы мен қазірп жағдайы75 бет
Кәсіпкерлік құқық субьелтілері14 бет
Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау15 бет
Кәсіпкерлікті несиемен қамтамасыз ету анализі55 бет
Шағын және орта бизнес субъектілерін несиелеу94 бет
Шағын және орта бизнесті несиелендіру тәжірибесі55 бет
Шағын кәсіпкерлікті дамыту22 бет
Шағын кәсіпкерлікті қалыптастырудың теориялық негіздері және оны несиелеу қажеттігі63 бет
Қазақстан мемлекетіндегі шағын және орта бизнестің дамуы және шешу жолдары53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь