Инфляцияның себептері мен механизмдері

Жоспар

Инфляция және инфляцияға қарсы саясат

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4

1. Инфляцияның мәні және мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... 5.10
2. Инфляцияның себептері мен механизмдері ... ... ... ... .. 11.18
3. Қазақстан Республикасындағы инфляцияның ерекшелігі және инфляцияға қарсы саясат ... ... ... ... ... 17.27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28.29

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Кіріспе

Инфляция ұйықтап жатқан итке ұқсас
Оған тиіспес дұрыс болар!
П. Самуэльсон

Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының экономикасы тұрақты елдердің бірі болып табылады. Бірақ бұндай жетістіктерге жетуде біздің еліміз көптеген бөгеттер мен қиыншылықтардан өтті. Саяси, әлуметтік және де ең бастысы экономикалық түрлі жағдайларды бастан кешті.
1991 жылы тәуелсіздікті алғаннан кейін Қазақстан экономиканы дамытып тұрақтандыруға байланысты көптеген шаралар қолданды. Американдық және Батыс елдер экономика стратегияларын алға алады, бірақ та бұл іс - әрекеттер дұрыс нәтижелер әкелмеді. Сол жылдары Қазақстан экономиканың ауыр сырқатына инфляцияға тап болды.
Инфляция – бұл бағалардың жалпы өсуі, табыстардың құнсыздануы, инфляция – жалпы ұсыныс пен сұраныс арасында қалыптасқан сәйкессіздік. Былай айтқанда, бұл экономикадағы ретсіздік.
Инфляцияға қарсы нақты құрал, саясат және әдістер жоқ. Кейбір дамыған елдерде инфляцияның жағымды жақтары бар екенін дәлелдейді. Бірақ бұл жерде тәуекелділік өте жоғары.
Л. Роббинс атамыз айтып кеткендей:
“Экономикалық белсенділік Инфляция көмегімен
дем беруге тырмысу – бұл шошқаның жаншылған
етін қуыру үшін үйді жағып жіберумен тең”
-деген.
Осы айтылған сөздерден, мемлекеттің үлкен экономикасы инфляция салдарынан түгелімен әлсіретуі, тұрақсыздануы өте мүмкін.
Инфляция – бұл айналымдағы ақшаның құнсыздануы. Мысалы, американдық ғалым М. Фридмен инфляцияны “ өнімді шығаруға қарағанда ақшаның артықшылығымен шақырылатын ақша феномені” болып табылады деп көрсеткен.
Инфляция осы күнгі нарықтық экономиканың табиғатына сай келеді, инфляция жағдайларын ( бюджет тапшылығы, монополия, қағаз ақша, т.б.) толық жою мүмкін еместігі өзінен - өзі және алдын ала белгілі. Сондықтан да көп елдерде инфляцияны жою емес, оны бағындыру, қарқынын баяулатып, реттеу мақсаты қойылған.
Бұл курстық жұмыстың мақсты инфляцияға байланысты және еліміздегі инфляция көрсеткіштері мен бұл феноменге қарсы саясат жүргізу туралы ашық түрде түсіндіріп және дұрыс қорғауда !
Қолданылған әдебиеттер:
1. Көшенова Б.; Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары; Алматы; Экономика; 2000
2. Мамыров Н.Қ., Мадиярова Д.М., Қалдыбаева А.Е., Халықаралық экономикалық қатынастар; Алматы; Экономика; 1998-177б.
3. Сейітқасымов Ғ.С.; Ақша, несие, банктер Алматы; Экономика; 2001
4. Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ү.Е., Байжомартов Ү.С., Нарықты экономика негіздері; Ақтөбе; 1993
5. Қабдиев Д.К., Оралтаев Т.Қ., Экономикалық саясат; Алматы; Экономика; 2002
6. Әубәкіров Я., Экономикалық теория негіздері. Оқулық. Алматы, Санат, 1998
7. Мақыш С.Б., Ақша айналысы және несие, Алматы, ИздатМаркет, 2004
8. Экономический журнал Аль – Пари, Моделирование процесса инфляции в Казахстане, 2003 - №3 – 4
9. Усов В.В. Деньги. Денежное обращение. Инфляция: Учебное пособие для вузов. Москва; банки и биржи, ЮНИТИ, 1999 – 544с.
10. Саниев М.С. Деньги, кредит, банки. Алматы; Алматинский коммерч. Ин-т 2000-198с.
11. Марьясин М.Ш., Образ инфляционных поцессов, М, Банковское дело; 2004
        
        Жоспар
Инфляция және инфляцияға қарсы саясат
Кіріспе.....................................................................
............... 3-4
1. Инфляцияның мәні және мазмұны................................ 5-10
2. Инфляцияның себептері мен механизмдері.................. ... ... ... ... ... және ... ... 17-27
Қорытынды...................................................................
......... 28-29
Қолданылған әдебиеттер тізімі........................................... 30
Кіріспе
Инфляция ұйықтап жатқан итке ұқсас
Оған
тиіспес дұрыс болар!
П. Самуэльсон
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының экономикасы ... ... ... табылады. Бірақ бұндай жетістіктерге жетуде біздің еліміз
көптеген бөгеттер мен қиыншылықтардан ... ... ... және де ... экономикалық түрлі жағдайларды бастан кешті.
1991 жылы тәуелсіздікті алғаннан кейін Қазақстан экономиканы дамытып
тұрақтандыруға байланысты көптеген ... ... ... және ... экономика стратегияларын алға алады, бірақ та бұл іс - ... ... ... Сол ... ... ... ауыр ... тап болды.
Инфляция – бұл бағалардың жалпы ... ... ... – жалпы ұсыныс пен сұраныс арасында қалыптасқан ... ... бұл ... ... қарсы нақты құрал, саясат және әдістер жоқ. ... ... ... жағымды жақтары бар екенін дәлелдейді. Бірақ
бұл жерде тәуекелділік өте жоғары.
Л. ... ... ... кеткендей:
“Экономикалық белсенділік Инфляция көмегімен
дем беруге тырмысу – бұл шошқаның жаншылған
етін қуыру үшін үйді ... ... ... ... сөздерден, мемлекеттің үлкен ... ... ... әлсіретуі, тұрақсыздануы өте мүмкін.
Инфляция – бұл айналымдағы ақшаның құнсыздануы. ... ... М. ... ...... ... ... ақшаның
артықшылығымен шақырылатын ақша феномені” болып табылады деп көрсеткен.
Инфляция осы күнгі ... ... ... сай ... ... ( ... ... монополия, қағаз ақша, т.б.) толық
жою мүмкін еместігі өзінен - өзі және алдын ала белгілі. ... да ... ... жою емес, оны бағындыру, қарқынын баяулатып, реттеу
мақсаты қойылған.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері мен бұл феноменге қарсы ... ... ашық ... ... және ... ... !
1. ... мәні және мазмұны
Инфляцияның мәні – ол тауарлар мен көрсетілген қызметтердің бағасының
өсуі және ... ... мен ... саласын төмендеуі салдарынан ақшаның
құнсыздануы, оның сатып алу мүмкіндігінің құлдырауы. Инфляция – ... ... ... ... Ол ... табысы мен
шығынының үйлеспеуі салдарынан ... кез ... ... тән ... Инфляция ұлттық табысты экономикалық салалары
арасында, коммерциялық құрылымдар, халықтың ... мен ... ... ... ... қайта бөлуге тірейді.
Экономикалық құбылыс ретінде инфляция ұзақ уақыт өмір ... ... ... ақшаның шығуымен, қызыметімен байланыстырады. Инфляция термині
латын сөзі – inflatio-(вздутие)-қампаю, тұңғыш рет Солтүстік Америкада 1861-
1865 жылдардағы азамат ... ... ... ... ... ... тым көбейіп кету процесін білдірген. XIX ғасырда бұл ... мен ... ... ... ... әдебиеттерде инфляция
түсінігі ХХ ғасырда бірінші дүниежүзілік ... ... жиі ... ... ... әдебиеттерінде 20-жылдардың орта кезінде
көрінді.
Инфляцияның жалпы, әдеттегі анықтамасы- айналымдағы ақша ... тыс ... ... Бұл ақша ... ... және ... соғұрлым өсуіне әкеледі. Алайда инфляцияның айналым процесін
құнсызданған ... ... ... беру деп ... ... ... бағаларының өсуінен көрінгенімен, ол тек ақшаға тән ... ... Ол – ... әлеуметтік – экономикалық құбылыс, оны тудырушы
нарық шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ... жүзіндегі көптеген елдердің экономикалық өміріндегі
ең өткір проблемалардың бірі.
Ал қазіргі ... тән ... ... бар. ... егер ... ... бір жердің шеңберінен аспаса, қазіргі инфляция
елдің бүкіл жерін қамтиды;
( егер бұрын инфляция бір мезгілде ғана ... ... ... ... созылған құбылыс;
( егер бұрын инфляция тек ақшынң әсерінен туындаса, қазіргі инфляция
көптеген ақшасыз және тағы ... ... ... болады.
Инфляцияның түбегейлі себептері тауар айналымы және тауар өндірісі
аясында ... оған ... ... ... да әсер ... әсер ететін бірінші топтағы ақша ...... ... ... ... болуының нәтижесінде ақша айналысы заңы
талаптарының бұзылуы, яғни бюджет тапшылығын жою мақсатында шамадан ... ... ... ... ақша ... көбеюі; халық
шаруашылығындағы несие ақшаларының көптігі; ... ... ... ... үшін үкіметтің қолданатын тәсілдері; ұлттық валютаның
қозғалысын шектеу және т.б. факторлар.
Екінші топқа тауарлар бағасын және ... ... ... ... ... ... ... ұдай өндіріс құрылымының үйлеспеушілігі,
шаруашылық механизмінің шығындылығы, мемлекеттің экономикалық саясаты, оның
ішінде салық және баға ... ... ... іс – ... және с.с.
факторлар.
Шын мәнінде екі топтағы факторлар бірімен – бірі ... ... ... қызметтің бағасын өсіріп, инфляцияға соқтырады.
Шығын (ұсыныс) инфляциясы – бұл баға белгілеу процесіне ... ... ... ... ... ... ... азайту және өндірістің құлдырауы;
Көрсетілген қызметтің маңызының артуы;
Бір өнім бірлігіне жұмсалатын шығынның ... ... ... ... ... ... қағаз ақшалар мыналарға қатысты құнзызданады:
► алтынға;
► тауар;
► шетел валютасына.
Бірінші жағдайда ... ... ... ... ... ... Екінші жағдайда тауарлардың бағасы өседі. Үшінші жағдайда шетел
валютасына қатысты ұлттық валютаның бағасы төмендейді.
Инфляцияны ... ... ... ... ... ... ... сипатына қарай:
- ашық инфляция, бағаға ешқандай да кедергі болмайды, оның еркін
өсуі байқалады;
- ... ... яғни ... ... ... бағаға
мемлекет қатаң бақылау жасап отырады;
- инфляциялық шок, яғни бір ... ... баға өсіп ... ... орныны қарай:
- локальдық инфляция, яғни кейбір елдерде топтарын немесе барлық
ғаламдық экономиканы түгелдей дерлік ... ... өсу ... ... баяу инфляция – баға баяу қарқынмен біртіндеп жылына
10 % - ға өседі;
- орташа инфляция – баға тез ... ... ... 200% - ға ... ... мұндай баға қарқыны ауыр экономикалық және
әлуметтік зардаптарға шалдықтырады;
- ұшқыр инфляция – баға жылына 500 ... 1000% - ... және одан ... ... ... ... инфляция ақша жүйесінің
құлдырауына әкеп ... ... ... ақша ... ... ... бастайды.
Өнеркәсібі дамыған елдер үшін бірінші түрі тән болса, ал дамуша елдер
үшін ... және ... ... ... ... ... ... қарай қазіргі кезде бірінші
түрі көрініс табады. Мысалы, 2002 жылдың соңында статистикалық ... ... ... – 5,9 % - ды (2001 жылы – 8,4%) ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің 2002 – 2004 жылдарға
арналған ақша – ... ... ... ... ... ... болып келеді.
Инфляция қарқыны стаистикалық көрсеткіш – тұтыну бағаларның индексі
көмегімен анықталады.
Тұтыну ... ... ... мен ... ... ... қоржыны негізінде анықталады.
Тұтыну бағаларының индексін (ТБИ) есептеуде мынадай формула
қолданылады:
ТБИ = ... ... ... қоржының бағасы x 100
Базалық жылдағы тұтыну қоржының бағасы
Тұтыну бағаларының индексінің үш сандық мәні болуы ... баға ... 100% - ға тең ... яғни баға ... ... баға ... 100% - дан жоғары, мысалға 140% - ға тең. ... ... ... базалықпен салыстырғанда 1,4 есе өскен, яғни ақша
инфляциялық құнсызданды;
٭ баға индексі 100% - дан төмен, айталық 80% - ға тең, яғни ... баға ... ... 20% - ға ... Бұл ... ... яғни баға ... төмендеуін білдіреді.
Инфляцияның тигізетін әлуметтік – экономикалық салдарын ... ... ... ... өндіріс сферасы, аймақтар, шаруашылық құрылымдары,
мемлекет, фирмалар арасында, дебиторлар мен ... ... ... ... ... ... субъектілерінің ақшалай жинақтарының және
мемлекеттік ... ... ... ... әркелкі өсуі нәтижесінде өнеркәсіп салдарындағы пайда
нормасының теңсіздігінің артуы және ұдай өндіріс процесіндегі ... ... ... ... ... ... ... инвестицияның қысқаруы;
( амортизациялық қорлардың құнзыздануы;
( бағадағы, валютадағы және пайыздағы алып – ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаның сатып алу қабілетінің төмендеуі;
( қоғамның әлеуметтік топтарға бөлінуі.
Жоғарыда аталған инфляцияғы ықпал ... ... мен ... және экономиклық салдарлары оған қарсы саясаттың болуын талап
етеді.
2. Инфляцияның себептері және механизмі
Ақша ... ... алу ... ... ... ... Инфляцияны бұлай түсіндіру яғни ақшаның алтынға қатысты
құнсыздануы, алтынды бұрынғыша ақша ... ... ... ... ... Ең ... бағаның өсуі тауарға ... ... ... ... ... ... тауар нарығында сұраныс ... ... ... әлі ... ... ... ... баға
өсу деңгейі. Бағаның көтерілуіне нақтылы экокномикалық жағдайлар да әсер
етеді. ... 70 – ... ... ... тек ... бағасының
өсуіне (мұнай бағасы 20 есеге өсті) емес, басқа тауар мен ... ... ... ... 1973 жылы ... ... ... 7% - ке,
1979 жылы – 9% -ке артты. Ақша әсерінен тыс, ... ... ... ... ... ... және маусымдық толқуларға, ұдайы
өндірістегі құрылымдық өзгерістерге, бағаның монополиялануы мен экономиканы
мемлекеттік реттеуге, салықтың және ... ... ақша ... мен ... ... ... ... мен
сыртқы экономикалық байланыстардың және т.б. ... ... ... ... неше түрлі себептердің әсері болады.
Коньктураның циклдық толқуынан болатын бағаның өскін, инфляцияға
жатқызуға ... ... ... ... өту ... ... XIX –
XX ғасырдың бас ... тән ... ... ... ... отырады. Аласапыранның бас кезіндегі оның осы ... ... ... ... ... кезінде баға тағы да көтеріледі.
Еңбек өнімділігін ... ... ... ... тиіс. Циклдық
толқулардың тағы бір көрінісі жалақының өсуі еңбек өнімділігінен ... ... ... ... инфляциясы деп аталады, ол өз кезегінде
баға ... ... ... алып ... Кездейсоқ апаттар да бағаның
инфляциялық өсуіне көп әсер етпейді. Айталық, су басып ... ... ... ... ... Бұл ... ... шығаратын
өндірісті ұлғайтады, ал олар нарықта толықтыру ... баға ... баға ... инфляциялық себептеріне нені ... көп ... ... ... еске ұстап, оның ішіндегі
ең бастыларын айтайық.
Біріншіден , мемлекеттік шығыстар мен кірістердің тепе – ... ... ... Ол ... ... ... ... дефицит Орталық эмиссиф банкісінен заем арықылы қаржыландырылса,
басқаша айтқанда ... ... ... ... онда ... ... ... Айырбастың сандық теңдігін MV = PO еске түсірсек, M
мен P көрсекіштері өсуінің байланысы ... ... ... әдіспен инвестицияны ... ... да ... ... өсуі ... ... ... байланысты инвестция инфляцияны өршітеді.
Ұлттық табысты әскери мақсатқа пайдалану, өндірістік емес шығындар – ... ... ... рәсуа етеді. Әскери ассигнациялар бір сәтке ғана
қосымша төлем қабілеті бар сұраныс туғызып, тауармен ... ... ... ... әкеледі. Әскери шығындардың өсуі ... ... ... ұрындырады.
Үшіншіден, баға деңгейінің жалпы өсуі қазіргі нарықтық экономиканың
ерекшкелігіне байланысты. Бұл ... ... ... ... ... ... болып, өнімдердің түрі аз, капитал ауысуы оңай уақытқа
мүлдем ұқсамайды. ... ... ... дәрежеде олигополиялық нарық. Ал
олигополист (жетілмеген бәсекелес) ... ... ... ... ... өсіруді бірінші болып бастамаса да, олар оны қолдауға
ынталы. Жетілмеген бәсекелес ... ... ... ... тұру ... ... ... қысқарту арқылы дефицит жасауға тырысады. Өздері
билік жүргізетін нарықта бағаның төмендеуін болдырмау үшін ... ... ... тауар ұсынысына қарсы болады. Салаға жаңа өндірушілердің
келуін тежеу үшін олигополистерге ... ... пен ... ... ... ... ... ақша толуы оның бірте – бірте
әлемдік шаруашылық байланыстарға тартылуы барысында “импорттық” ... ... ... аталған 1979 жылғы энергия бағаның шарықтауы
(энергетикалық ... ... ... ... бағаны өсіріп,
технологиялық тізбек бойынша басқа тауарлар бағасының қымбаттауына әкеледі.
“Импорттық” ... ... ... ... Әрине өз валютасын
ревальвация отандық тауарлардың экпорттық ... да ... ал ... ... ... қабілетті төмендетеді.
Бесіншіден, инфляция өзіне - өзі дем беретін сипат алады, ... ... ... орын ... ... ... ... және біздің еліміздегі де осы факторды ерекше көрсетуде. Халық
пен өндірушілердің ... күту ... жою ... ... ең ... ... инфляцияның себептері базистік ... ... ... ... ... мен дағдрыстан, ... ... ... бүкіл қоғамдық өндірістің төмен
тиімділігінен болады.
Инфляцияның сыртқы экономикалық ... ... ... ...... және ... инфляция . Бірінші жағдайда ол
шетелдік валютаның шамадан тыс ... және ... ... туады. Түскен шетелдік валютаны коммерциялық банктер орталық
банкке депозиттейді, орнына ... ... ... сома ... банк
пассивтері артады, мұның өзі оларға ... ... және ... ... мүмкіндік береді, ұлттық валютада номиналдырылған
ақша ауқымының көбейіп ... ... ... ... ... мен қызметтер көрсетуге экспорттық
бағаның көтерілуінен туады, бұл тұтынушы – елдерде, соның ішінде дамып келе
жатқан ... ... ... ... ... ...... үстемдік жағдайда пайдаланатын монополиялардың
қызметіне қозғау салады. Корпорациялардың валюталық операциялары олар
болған елдерде ... ... ... ... жасайды. Сөйтіп шетелдік
валютаның қосымша ауқымы айналысқа түседі және коммерциялық және орталық
банктер ... ... ақша ... ... ... ... - ... құнсыздануы мен өнімге,
тауарларға және қызметтерге бағаның көтерілуінде тұлғаланатын оның сатып
алуға ... ... ... ... ... онымен салыстырмалы тұлғаланатын тауар
ауқымынан ... ... ... асыратын қабілетсіздігінде.
Ақшаның жұмыс істеу негізі болып атабылатын оның бұл қасиеті оған өзінің
арналымын – ... ... ... ... көрсете отырып, тиімді
орындауға , қорланым мен ... ... ... ... ... береді.
Бірақ ақшаның бұл қасиеті мемлекет белгіленген өлшемге сәйкес оның ... оған ... ... ... ... – заттай компоненттерінің
сәйкестігі жағдайында көрінеді.
Инфляциялық күту ... ... ... ... ... Баға деңгейінің жалпы өсуі жағдайында өмір сүруге үйренген халық,
бағаның одан әрі ... ... ... ... ... жалақыны
көбейтуді талап етеді. Халық тауарларды көптеп алады, өйткені ... ... тағы да өсуі ... ғой. ... өз ... өте ... белгілейді, сөйтіп қысқа мерзімде шикізат, материял, қосалқы бөлшектер
қымбаттайды. ... ... ... ... – сәуір 1992 жылы)
инфляцияның жоғары қарқыны тұсында өндірушілер өздерін ... ... ... ... алдын ала өз өнімдерінің бағасын
жоғарылатты. ... ... ... ... да ТМД ... бұрынғы төлем қабілеті бар сұраныс ... ғана ... ... деңгейден де асып түсті.
Дүниежүзілік қоғамдастықтың барлық елдерінде де инфляция өршуінің сан
түрлі себептері бар. Алайда бұл ... ... ... ... ... ... ... жағдайына байланысты. Айталық
Батыс Еуропада II дүниежүзілік соғыс біткеннен соң ... ... ... пайда болады. Одан кейінгі ... ... ... ... ... баға мен ... ... басқа елдерден келуі және т. б. Фактолар себепші болды. Бұрынғы
КСРО – ны алсақ жалпы заңдылықтармен ... ... ... ... ... ... тепе – теңсіздік (диспропорция) жатады, ол
әміршілдік -әкімшілдік жүйе салдары еді. Кеңес ... тән ... - дегі ... ... ... ... өндіру, бөлу және қаржы –
несие жүйесін монополияландырудың жоғары ... ... ... жалақы
үлесінің аздығы және т. б. ерекшеліктер.
Нақты ... ... ... ... ... ... өзін ... толықтырады, бұл инфляциялық шиыршық деп
аталынатынды тудырады, бұл кезде ... ... ... ... еңбекке ақы төлеудің өсуі нәтижесінде шығындардың ... ... ... ... ... ... өнімді тұтыну жалақының және
экононмиканың шектес секторлрында материалдық шығындардың қосымша ... ... және ... ... кете ... ... механизмі – бәсеке мен тиімсіз
кәсіпорындардың банкроттығы жеткіліксіз қалаптасқанда, ол ... ... ол жоқ ... ... ... ... ... жағдайында,
мемелекетшығыстарын немесе кредиттерді қысқарту жөніндегі ... ... ... ... ... не ... көлемін
қысқартуға, не оның шығындарын ... ... ... ... ... ең ... не ... белсенділіктің
құлдырауы, не бағалардың төмендеуі болады. Алайда ... ... ... ... ... ... тұра ... тырысады және
бағарлар мен өндіріс шығындарын төмендетуге мәжбүр болады. Процестің жаппай
ауқымдағы инфляцияның төмендеуіне мүмкіндік жасайды.
Инфляциялық ... ... бұл ... ... етпейді, өйткені
өндіруші – кәсіпорынның ... ... шала ... ... ... саймандарды жеткізушілерді таңдай алмайды.
Ол жеткізушілер тарапынан белгіленген ... ... ... болады
және жоғарылатылған бағаларды өзінің ... ... ... ары ... ... ... ... бойынша түпкі тұтынушыға –
халыққа аударып салады. Мұндай жағдайда бюджет шығыстары мен ... ... ... ... ... жеткізеді.
3. Қазақстан Республикасындағы инфляцияның ерекшелігі және инфляцияға қарсы
саясаты
Инфляцияның өрістеп, күшеюі ... және ... ... ... ... жіберетіндіктен мемлекет инфляцияны жою және ақша
айналаысын тұрақтандыруға арналған шаралар қолдана бастайды.
Инфляция кезінде мемлекет іс-қимылының екі нұсқасы ... ... ... ... ... ... бейімделу;
бұл кезде табыстарды, жалақыны, пайыздық мөлшерлемелерді,
инвистицияларды индекстеу жөнінде шаралар қолданылады;
копманиялар мен фирмалар қысқа ... ... ... ... ... қосымша көздерін іздестіреді және т.с.с.
2)инфляцияны төмендету немесе басу жөнінде инфляцияға ... ... ... жою ... ... кешені қоғамның іс - әрекет
етуінің ...... ... ... ... ... сфераларының әр түрлі жақтарына әрекет етуді ... ... ... ... ...... ... болып табылады.
Сұраным инфляциясын жоюға ақша және фискалдық саясатты пайдаланудың
біршама қатардағы ... ... ... ... ... ...... күреске бағытталған
экономиканы мемелекеттік реттеу жөніндегі шаралар кешені. Мұндай ... ... жолы ... ... ... және ... ... саясат – мемлекеттің шығындарын азайту, несие ... ... ... ... ауыртпалығын күшейту, ақша массасын
шектеу жолымен ақша – ... және ... ... ... ақша ... қарастырады. Бұл саясат экономиканың өсуін тежейді.
Кірістер саясаты – бағаға және жалақыға оларды толықтай сату ... өсу ... ... жолымен параллельді бақылау жүргізуді қажет
етеді. Оны ... ... ... ... ... ... қарсы саясат ақшалай ұсынымды шектеудің әр ... ... ... ... нақты ақша ... ... ... ақша ... ... азайту.
2. Барлық несие ресурстарын қымбаттау және оларға қол жететіндігін
азайту мақсатында орталықтандырылған ... үшін ... ... мөлмерлемесін арттыру.
3. Кредит мультипликаторын қысу және коммерциялық банктердің кредит
экспансиясын шектеуге жету үшін ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарда Орталық банктің кредиттерін тікелей қысқарту.
Инфляцияға қарсы фискалдық саясат салықтарды ... ... ... және ... ... ... бюджеттің
тапшылығын төмендету арқылы жүргізіледі.
Салық саясаты инфляция жағдайында екі ... ... , ... ... ... тиіс:
Біріншіден, мемелекеттің бюджеттің теңдестігіне жету және тапшылығын
жою үшін оның кірістерінің деңгейін көтеру керек;
Екіншіден, экономиканың бастапқы ... - ... пен ... ... ... ... қажет.
Инфляцияға қарсы саясат салық саясаты жанама салық ... ... ... ... ... ... ... болады, өйткені олар
бағаны өсіреді, ... ... ... салықтардың іс - әрекетінің
екінші аспекті шектейді. Үшіншіден, едәуір салық ... ... ... ... ... ... іс - әрекетімен
байланыстырылады, мұның өзі ... ... әкеп ... ... ... тұтынуға салық салуға акцентпен
жеңілдіктеудің ... ... ... ... және ... ... тәуірірек болады. Бұл талаптарға айтарлықтай дәрежеде табысқа
салынатын салық пен мүлік құнына ... ... ... ... бар ... ... сай ... шығыстарын қысқарту бұл процесті бюджет сферасында да,
мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілеріне қатысты материалдық өндіріс
сферасында да ... ... ... Бұл ... мынаны ойда ұстаған жөн:
соңғы жағдайдағы инфляцияға қарсы шаралар инфляцияның ... ...... ... ... ... қатысты болып отыр,
сондықтан олардың ықпалы бөлек ... ... Бұл ... екі түрі мен ... ... кешенді әдістері себептерінің
өзара байланысы байқалады.
Жалпы мемлекеттік және ... ... ... ... басты бағыт барлық мүмкін болатын баптар бойынша қысқарту ... ... ... ... тіркелген кірістері бар
қызметкерлерді қорғау жөніндегі өміршендік маңызды әлеуметтік қажеттіліктер
қамтамасыз етілуі тиіс.
Бюджет шығытарын шектеуге ... ... ... ... тура ...... ... яғни заңнамалық
актілер немесе өкілетті мемлекеттік органдардың өкімі негізінде қол
жеткен ... ... ... ... ... ... ... – барлық шығыстарды әртүрлі факторлармен
анықталатын төмендетудің берілген жалпы мөлшеріне ... ... ... бар ... деңгейін бақылаумен;
в) мемлекеттік бюджет тапшылығының деңгейін шектеумен.
Кез келген жағдайда ... ... ... көптеген ұлттық
бағдарламаларының іс – қимылын, тез қайтарым бермейтін әр ... ... ... бас ... және т.с.с. шалады.
Мыналардың нәтижесінде инфляцияның ... ...... ... ... туатын инфляцияны жою проблемаларын
шешу ... ... ... ... жалақыны көбейту;
2) ұймдық сипаттағы себептер бойынша шаруашылық ... ... ... ... ... ... және ... ресустар иелерінің инфляциялық
тосулары, осыған қарай олар өндірістің бастапқы ... ... ... байланысты болатын инфляцияны жою
өзара байланысты проблемалардың бірнеше күрделі блоктарын шешуді ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің оратлық буыны ретіндегі өндірістің
құлдырауын жоюда болып отыр.
Өз кезегінде ол мына ... ... ... ... ... өнімділігінің ынталандырамаларын, оның тиімді
нәтижелеріне ... ... ... шешу, басымдық ретіндегі
өндірістік еңбек қызметін қалпына келтіру. Бұған қажырлы ... пен ... ... ... ... ... ... өндірістік секторды
дамыту негізінде қол жетеді.
Сауда – делдалдық сфераға ... ... ... ... ету ... ... ... дамуын көтермелеуге салықтардың
жеңілдік ... ... ... ... және несиелер бойынша
төмендетілген ... ... ... ... ... ақы төлеу
қорларына даму үшін қолайлы экономикалық ... ... және ... ... ... ... ... өндірістік сектор
қызметінің басым ... ... ... ... қолдау жүзеге
асырылды.
Инфляцияны жеңіп шығу жөніндегі шаралар жүйесіндегі қажетті элемент
нарықтық бәсеке механизмі мен ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілерінің экономкалық жауапкершілігі механизмін жасау болып
табылады; аталған механизмдердің іс – ... мына ... ... ...... ... - өндірістің өсуі есебінен
таза табыс көлемінің ...... ...... ... ... ... қарсы шараларды жүргізумен,
меншіктің түрлі нысандарын дамытумен, шаруашылық – қаржы ... ... ... ... ... ... ... болады.
Инфляцияғы ықпал етудің ең түбегейлі құралы экономиканы мемелекеттік
реттеу шеңберінде бағамен жалақыға бақылау қою болып ... Баға ... ... ... ... ... мерзімді саясат бағдарламалрында
айқындалады және кеңінен инфляция ... ... ... ... қорғаудың қажеттіліктеріне қарй ... ... ... ...... ... ... бастапқы өнімдерді өндіруге
бағаны реттеуді жүргізудің маңызы зор. Тап ... құны ... ... өнімі бағасының бүкіл пирамидасының негізіне
қойылады.
Жалақыны реттеу бастапқы(қол жеткен) ... ... ... ... ... байланысты жүзеге асырылады, өйткені номиналды ... ... ... ... ... тең өсімі өзінің
сипаты бойынша инфляциялық емес болып табылады.
Сыртқы экономикалық қызметті ... ... ... ... ... ... ... оның құрылымын жақсартуда болады.
Бірінші кезекте бұл тауарлар мен ... яғни ...... қозғалысымен байланысты болатын ағымдағы операциялар бойынша
теңдікке жетуге қатысты болады.
Төлем ... ... ... ... жалпы импортталатын
тауарлар мен қызметтерге ішкі сұрнымды отандық тауарлар мен ... ... ... – ақ ... ... ... ... өнімділігін арттыру есебінен жету ... ... ... ... ... ... ... жүргізу, инфляциялық серпіліс
кезеңінде сауда және влюталық шектеулердің ұғымды ұштасу және ... ... ... ... экономикалық қатынастарды ырықтандыру
арқылы жетеді.
Инфляцияны ... ... және ... ... ... бірі ... ... кезде инфляциялық таргеттеуге үлкен
маңыз беріледі.
Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ету ақша – кредит саясатындағы мүлдем жаңа ... ... ... ... ... және ... таргеттеуге
көшумен үйлеседі. Инфляциялық таргеттеу қағидаларына дайындық және оған
көшу ақша ... ... ... ... ... бас ... ... бойынша мақсатты көрсеткіштерге көшуді болжайды. Соңғы
жылдары формалды ... ... ... белгілеуге негізделген
ақша – кредит саясаты өнеркәсібі дамыған ... ғана ... ... ... келе жатқан елдерде де кеңінен ... ... ... ... жүргізілетін ақша – кредит
саясатына деген сенімді арттырады. Инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштерді
қолданатын өтпелі ... бар ... ... өсуі осы ... бар ... ... белгісі болады.
Австралия, Канада, Финляндия, Жаңа Зеландия, Испания, Швеция,
Ұлыбритания инфляцияның ... ... ... ... қатар,
нарықтық экономикасы қалыптасын келе жатқан көптеген елдер де: Бразилия,
Чили, Чехия, ... ... ... ... ... ... ... Инфляцияны мақсатты таргеттеудің түрлі түрлендірулері
болады.
Ұлттық банк нарықтың мөлшерлемелерді репо ... ... ... ... тұру ... инфляцияны басқаруды көдейді.
Сонымен бірге инфляциялық таргеттеу тетігінің мынадай түрі болады. ... репо ... мен оның ... ... енін ... ... ... мен банк аралық пайыздық мөлшерлемелер өз ... мен ... ... ... ... ықпал етеді,
сонымен қатар банктік өтімділікті, яғни ... да ... ... ... негізгі құралдар ашық нарық операциялары
болады. Ашық нарық операцияларына ішікі нарықтан ... ... оның ... кері ... алу ... (репо
операцияларымен) сатып алу және сату кіреді. Репо операцияларының көлемі
мен мөлшерлемелері оперативтік ... ... ... Мемлекеттік
бюджет орнықты болғанда, макроэкономикалық тұрақтылық және қаржы жүйесінің
тұрақтылығы, орталық ... ... ... ... ... ... табысты енгізілуі мүмкін. Қазіргі кезде
Қазақстанда осы алғы шарттардың бәрі ... ... ... ... ... ... шеңберінде
мынадай шаралар қабылданды. Ұлттық банк 2000 ... ... ақша - ... ... үш ... деңгейін белгіледі. 2004 жылдан бастап
инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштер – ... ... ... ... белгіленнеді. Бұл индекс ... емес ... ... ... ... ... және ... негізгі үрдістерін көрсетеді. 2004 жылдың қаңтарынан бастап
Ұлттық банктің ... ... ... ... және мемлекеттік
бюджеттің тапшылығын қаржыландыруға тиым салу міндеті заңмен бекітілді, бұл
инфляциялық таргеттеу енгізідің ... ... бірі ... ... ... ... ретінде Ұлттық банктің ... ...... ... ... ... ... негізде қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін белгілеу мүмкіндігі қарастырылуда. 2002 жылдың
қазан айынан бастап ... ... қоры ... ... инфляциялық
таргеттеу тетігіне әзірлеу ... ... ... ... көмек көрсетіп келеді.
Инфляциялық таргеттеуге көшуге қажетті база жасау үшін Ұлттық банктің
алдында бірқатар мынадай ірі ... шешу ... ... ашық ... ... кең ... көлемде жүргізуге көшу үшін
жағдайлар жасау;
- өзінің бағалы қағаздар портфелін ұлғайту;
- бағалы қағаздардың қайталама нарығын дамыту;
- трансмиссиялық ... ... яғни репо ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік жасайтын үлгіні
әзірлеу;
- инфляциялық таргеттеуді пайдалана отырып, ... ... іске ... ... ... және т.б.
Қорытынды
“Инфляция және ҚР-ның инфляцияға қарсы сыясыты” атты курстық жұмысымды
қорытындыласам Қазақстан Республикасы ... ... ... 1993 ... шығарылған ақша “теңге” ұлттық ақша бірлігі болып, сол жылдың
13 желтоқсанында қабылданған Қазақстан ... ақша ... ... ... Содан бері ол еліміздегі төлем құралы болып табылады.
Бірінші сұрақта инфляцияның ... ... ... сұрақта жалпы
инфляцияға толық анықтама берілген. ... ... ... ... қызыметімен байланыстырады.
Екінші сұрақ инфляцияның себептері және мехнизмі қарастырылған. Ақша
әсерінен тыс, ... ... ... ... ... артуына,
циклдық және маусымдық толқуларға, ... ... ... бағаның монополиялануы мен экономиканы мемлекеттік реттеуге,
салықтың және ставкаларын енгізуге, ақша өлшемінің ... ... ... ... өзгерсі мен сыртқы экономикалық
байланыстардың және т.б. байланысты. Демек, бағаның өсуіне ... ... ... әсері болады. Соларға кішігірім тоқталып кетсем: бірінші
мемлекеттік шығыстар мен ... тепе – ... ... ... ... ... бюджеттің тапшылығынан көрінеді; екінші
осындай жолмен, ... ... ... ... ... ... инфляциялық өсуіне әкеледі; үшіншіден баға деңгейінің жалпы ... ... ... ерекшкелігіне байланысты әсер ету дәрежесі;
төртіншіден елдің экономикасының ақша ... оның ...... ... ... ... ... “импорттық” инфляцияның қаупін
тудырады; бесіншіден инфляция өзіне - өзі дем ... ... ... ... күту” нәтижесінде орын алатын жағдай.
Үшінші сұрақ инфляцияға қарсы саясат жөнінде инфляцияның өрістеп,
күшеюі ... және ... ... ... ... ... инфляцияны жою және ақша айналысын тұрақтандыруға
арналған шаралар ... ... ... саясат – ... ... ... мемелекеттік реттеу жөніндегі шаралар кешені. Мұндай саясаттың
екі негізгі жолы ... ... ... және ... ... ... ... фискалдық саясат.
Инфляцияға ықпал етудің ең түбегейлі құралы экономиканы мемелекеттік
реттеу шеңберінде бағамен жалақыға бақылау қою болып ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз ету ақша – кредит саясатындағы мүлдем жаңа ... ... ... ... ... және инфляциялық таргеттеуеге
көшумен үйлеседі. Инфляциялық ... ... ... және оған
көшу ақша базасы бойынша мақсатты көрсеткіштерден біртіндеп бас ... ... ... ... көрсеткіштерге көшуді болжайды.
Инфляцияның мақсатты көрсеткіштер жүйесі ... ақша – ... ... сенімді арттырады. Инфляция бойынша мақсатты көрсеткіштерді
қолданатын өтпелі экономикасы бар елдер қатарының өсуі осы ... бар ... ... белгісі болады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Көшенова Б.; Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары; ... ... ... Н.Қ., Мадиярова Д.М., ... А.Е., ... ... ... Экономика; 1998-177б.
3. Сейітқасымов Ғ.С.; Ақша, несие, банктер Алматы; Экономика; 2001
4. Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ү.Е., ... Ү.С., ... ... Ақтөбе; 1993
5. Қабдиев Д.К., Оралтаев Т.Қ., Экономикалық саясат; Алматы; Экономика;
2002
6. Әубәкіров Я., Экономикалық теория негіздері. ... ... ... Мақыш С.Б., Ақша айналысы және несие, Алматы, ИздатМаркет, 2004
8. Экономический ... Аль – ... ... ... ... ... 2003 - №3 – 4
9. Усов В.В. ... Денежное обращение. Инфляция: Учебное пособие для
вузов. Москва; банки и биржи, ЮНИТИ, 1999 – ... ... М.С. ... кредит, банки. Алматы; ... Ин-т ... ... М.Ш., Образ инфляционных поцессов, М, Банковское дело; 2004

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляцияға қарсы саясат және оның Қазақстан Республикасындағы қолдану ерекшеліктері25 бет
Инфляцияның қалыптасу және асқыну себептері мен механизмі24 бет
Дамыған елдердегі баға белгілеу6 бет
Фискалды және монетарлы саясат түсінігі мен мазмұны62 бет
Ұлттық банктің экономиканы реттеудегі жүргізетін саясаттары мен қолданатын шаралары24 бет
Вирустардың организмге таралуы, енуі, орналасуы.Инфекцияның түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері7 бет
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь