Меншікке салынатын салықтар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1. МЕНШІККЕ САЛЫНАТЫН САЛЫҚТАР: ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУ ЭВОЛЮЦИЯСЫ...8

1.1. Меншікке салынатын салықтар және олардың құрылу негіздері, мазмұны мен мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

1.2. Меншікке салынатын салықтардың қалыптасуы мен дамуының алғы шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

2. БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ МЕНШІККЕ САЛЫНАТЫН САЛЫҚТАРДЫҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

2.1. Қазіргі кездегі меншікке салынатын салықтардың қолданылу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23

2.2. Меншікке салынатын салықтардың салық жүйесі мен мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігіндегі ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38

2.3. Меншікке салынатын салықтардың бюджетке уақытылы және толықтай түсуіне салық органдарының бақылауы (мысалға, Түлкібас аудандық салық комитеті) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45

3. Қазақстан Республикасындағы меншік қатынастары және оларға салық салуда туындайтын кейбір мәселелер мен оларды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50

3.1. Шет елдер тәжірибесіндегі меншікке салынатын салықтар ... ... ... ... .50
3.2. Меншік түрлеріне салық салудағы мәселелер және оны болашақта жетілдірудің жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев «Дағдарыс арқылы жаңару мен дамуға» атты Қазақстан халқына 06.03.09ж. жолдауында «Өткен жылмен салыстырғанда, корпоративтік табыс салығы биылғы жылдың өзінде үштен бірге төмендетіліп, 20 пайызды құрайды, ал 2011 жылғы 15 пайыз болады. ҚҚС ставкасы 12 пайызға дейін төмендетілді. Әлеуметтік салық ставкасының регресті шкаласының орнына 11 пайыз көлеміндегі біріңғай ставка енгізілді. Инвестицияларды жүзеге асыратын кәсіпорындар үшін салық преференциялары көзделген», деп атап көрсетті.
Қазақстан өз тәуелсізідігін алғалы бері нарықтық механизмді белсенді түрде енгізуге күш салды, сондықтан салық жүйесі ең маңызды мәселенің біріне айналып отыр.
Кез-келген мемелекетке өзінің толыққанды тәуелсіздігін алуы үшін және өзін өзі жан-жақты қамтамасыз ету барысында мықты да тұрақты қаржы базасы қажет. Дамыған елдер тәжірибесі көрсетіп отырғанындай мемлекеттің негізгі қаржылық тірегі болып халықтар мен шаруашылық жүргізуші субъектлерден жиналатын салықтар болып табылады.
Салықтар тек қана мемлекеттің қаржылық базасы ғана емес, сонымен қатар экономиканы мемлекеттік реттеудің күшті құралы болып табылады. Салықтар ұдайы өндірістік процесстерге әсер ете отырып, экономикалық өсуді қамтамасыз ететін маңызды фактор ретінде әрекет етеді.
Әр бір мемлекеттің салықтарының жиынтығы, басқа да элементтермен қоса, оның салық жүйесін қалыптастырады. Экономикалық өсуді қамтамасыз ету, халықтың әлеуметтік қамтамасыз етілу деңгейін көтеру, орта және кіші бизнес субъектлерін ынталандыру, бюджеттік тапшылықты төмендету сияқты республиканың негізгі деген кезек күттірмес өзекті мәселелерін шешуге оның салық жүйесінің қызмет етуін жетілдіру арқылы ғана қол жеткізуге болады.
Қазіргі кездегі өтпелі кезең ел экономикасының елеулі де шешуші мүдделері үшін қызмет етуде.Еліміздің экономикасының еңсесін көтеруіне ықпал ететін, бюджеттің кіріс көзінің негізі болып табылатын салықтар, оның ішінде меншікке салынатын салықтардың экономикалық мәні мен маңызы өте зор.
1. Назарбаев Н.А. «Дағдарыс арқылы жаңару мен дамуға» Қазақстан халқына 06.03.09ж. жолдауы. Алматы, 2009.
2. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы ҚР кодексі.-Алматы:15-маусым, 2001 жыл. (2005 жылға дейінгі енгізілген өзгерістер мен толықтыруларды есепке ала отырып)
3. Қазақстан Республикасының “Жер туралы” Заңы, 08.07.2003ж.
4. Ильясов К.К. Идрисова Э.К Налоги развитых зарубежных государств. Алматы, Қаржы-қаражат,1997ж
5. Налоги под.ред.Д.Г. Черника-М: Финансы и статистика,2000
6. Налоговые системы зарубежных стран под. Ред. КнязеваВ.Г. Черника Д.Г.-М: Закон и права 1997 .
7. Оспанов М.Т Налоговвая реформа и гармонизация налоговых отношений С-П-г 1997.
8. Парохов В.В. Теория налоговых обязательств- Алмматы: Жеті жарғы 2001.
9. Смит А. Исследование о природе и причинах богатства народов-5-книга-М,1962.
10. Сиасет-Наме “хv жүз жылдықтағы Вазирді басқару туралы” Низам-Әл- Мулканың кітабы Москва,1949. 34-бет
11. Петер Клаус Хартман Все начиналось с десятины :этот монгольский налоговый мир . –М. :Прогресс , Универс ,-1992. – 275 бет.
12. Сүлейменов М.К. және басқалар. Право и предпринимательство в Р.К.-Алматы: Жеті жарғы,1994.
13. Черник Д.Г. Починок А.П. Морозов В.П. Основы налоговой сисстемы-М: Юнити-Дана,2000.
14. Аль-Пари,2000 №1 Д.Каирова .Экономические развитие Казахстана в переходный период.
15. Деловая неделя №42 (420)03.11.2000 И Алимжанов: Налоговая реформа : на пути к цели.
16. Россиский экономическиий журнал 1998 . №4 Ю. Петров..Налоговый кодекс Р.Ф. и реформа финансово-кредитный системы.
17. Қаржы-қаражат,2000 № 1-2 В.Григорук. По поводу единого сельскохозяственного налога.
18. Финансы,1995, №3 А.Б. Телятников О налогооблажении в Италий.
19. Шандиров. О.Л. Налогооблажении недвижимости за рубежом.// Финансы,2001, №8.
20. Статистический ежегодник Казахстана Под.ред А.А. Смаилова-Алматы: Агентство РК по статистике.
21. Томпиев М. Предложения по легализации имущества. Вестник предпринимателя, №11,2003г.
22. К.Серикбаева. Совершанствование системы налогообложения земель. Қаржы-қаражат, №5,2002 ж.
23. Бюллетень финансы и право-2002.
24. В.М. Пушкарева. История финансовой мысли и политики налогов/ Учебн. пособие. М. ИНФРА. 1996. – С 173.
25. М.Т.Оспанов. Налоговая реформа и гармонизация налоговых отношений.-СПб.:Изд-–во СПбГУЭФ, 1997.-113-114с.
26. Н.С.Найманбаев. Салықтық құқық.: Оқулық.-Алматы.Жеті жарғы, 2005ж.
14-15 беттер.
27. Б.Аймаков. Становление и развитие налоговой системы Казахстана.//
Вестник по налогам и инвестициям. -2001ж. №1-3.с. 9-29.
28. ҚР салық кодексі. 345 -350 баптар.
29. ОҚО Түлкібас аудандық СК мәліметтерінен (Ф-1Н).
30. М.Томпиев. Предложения по легализации имущества. Вестник
предпринимателя, № 11. 2003г.
31. ҚР ҚМ Статистикалық бюллетені .№12, 2002-2005жж.
32. ҚР ҚМ Статистикалық бюллетені .№12, 2002-2005жж.
33. ҚР салық кодексі. 361 -369 баптар.
34. ҚР салық кодексі. 323 -344 баптар.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................
..............................................6
1. МЕНШІККЕ САЛЫНАТЫН САЛЫҚТАР: ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ
ДАМУ ЭВОЛЮЦИЯСЫ...8
1.1. Меншікке салынатын салықтар және ... ... ... ... Меншікке салынатын салықтардың қалыптасуы мен ... ... ... ТАҢДАҒЫ МЕНШІККЕ САЛЫНАТЫН ... ... ... Қазіргі кездегі меншікке салынатын салықтардың қолданылу
ерекшеліктері...........................................................
..........................................23
2.2. Меншікке салынатын ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... уақытылы және толықтай
түсуіне салық органдарының бақылауы (мысалға, Түлкібас аудандық салық
комитеті)
.......................................................................
.....................................45
3. Қазақстан Республикасындағы ... ... және ... ... ... кейбір мәселелер мен ... ... Шет ... тәжірибесіндегі меншікке салынатын
салықтар.................50
3.2. Меншік ... ... ... ... және оны ... Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев ... ... мен ... атты ... халқына 06.03.09ж. жолдауында
«Өткен жылмен салыстырғанда, корпоративтік табыс салығы биылғы жылдың
өзінде үштен ... ... 20 ... ... ал 2011 жылғы 15 пайыз
болады. ҚҚС ... 12 ... ... ... ... ... регресті шкаласының орнына 11 пайыз көлеміндегі біріңғай ставка
енгізілді. Инвестицияларды жүзеге ... ... үшін ... ... деп атап ... өз ... ... бері нарықтық механизмді
белсенді түрде енгізуге күш ... ... ... ... ең ... ... айналып отыр.
Кез-келген мемелекетке өзінің толыққанды тәуелсіздігін алуы үшін
және өзін өзі жан-жақты қамтамасыз ету барысында мықты да ... ... ... ... ... ... көрсетіп отырғанындай мемлекеттің
негізгі қаржылық тірегі ... ... мен ... ... жиналатын салықтар болып табылады.
Салықтар тек қана мемлекеттің қаржылық ... ғана ... ... экономиканы мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ұдайы өндірістік процесстерге әсер ете отырып, экономикалық өсуді
қамтамасыз ... ... ... ... әрекет етеді.
Әр бір мемлекеттің салықтарының жиынтығы, басқа да элементтермен
қоса, оның салық жүйесін ... ... ... ... ... ... ... етілу деңгейін көтеру, орта және кіші
бизнес субъектлерін ынталандыру, бюджеттік ... ... ... ... ... ... күттірмес өзекті мәселелерін шешуге оның
салық жүйесінің қызмет етуін жетілдіру арқылы ғана қол ... ... ... өтпелі кезең ел экономикасының елеулі де ... үшін ... ... ... ... ... ... бюджеттің кіріс көзінің негізі болып табылатын салықтар, оның
ішінде ... ... ... ... мәні мен маңызы өте зор.
Кез келген мемлекеттің қалыптасып ... ... ... ... өз орны, өзіне тән атқаратын қызметі, әсер ету ортасы бар. Бүгінгі
күні әлемдегі барлық мемлекеттердің экономикалық саласындағы қандай ... ... да бір ... ... өзекті мәселенің бірі, ол- салық.
Себебі, ол елді қаражат ... ... ... күре ... ... ... ... бөлігін құрайды.
Нарықтық экономиканы қалыптастыруда он жылдан астам тәжірибесі бар
біздің мемлекетімізде ... ... ... деген көзқарас ерекше және
оған салынатын салықтардың жергілікті бюджетті толтырудағы орны ... ... ... ... мәселелерінің біріне айналып отырған жерге
деген жеке ... ... ... ... қиын сұрақтар туындап
отырғаны бәрімізге белгілі, сонымен бірге меншіктің мемлекеттік емес жеке
болуы да ... оның ... жер ... аса ... меншік түрінің ұтымды
пайдаланылуы мен оған салынатын салық салу тиімділігінің жоғарылауына ... ... тағы да ... сондықтан аталған жұмысымыздың тақырыбы
да өзекті болып отыр.
“Меншікке салынатын салықтар және олардың аймақтық ... ... ... ... ... ... ... меншікке
салынатын салықтардың тұрақты кіріс көзі ретінде аймақтық ... ... ... ... ... жету үшін ... ... мәселелерді қарастыру керек:
- меншікке салынатын салықтардың пайда болуы мен ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасында аталған салық тобының қазіргі ... ... ету ... мен ... ... салықтық
түсімдеріндегі алатын орнын көрсету;
- Меншікке салынатын ... шет ... ... ... ... ... ... жақтарын өз елімізде қолдану
мүмкіндігін қарастыру;
- Сонымен бірге, осы ... ... ... ... ... ... ... азайтудың жолдарын іздестіре
отырып, бірқатар ұсыныстар мен тұжырымдар жасау.
Жоғарыда аталған сұрақтарды қарастыру үшін ... ... ... ... және ... ... Жұмыстың жазылу барысында Қазақстан
Республикасының Конституциясы, “Салық және бюджетке төленетін ... ... ... ... ... 2002 жылдан бастап күшіне енген Салық
Кодексі, басқа да заңдық-нормативтік ... ... ... және шет ... ... ... мен оқу ... және мерзімді
басылымдар материалдары қолданылды.
1. МЕНШІККЕ САЛЫНАТЫН САЛЫҚТАР: ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ
ДАМУ ЭВОЛЮЦИЯСЫ
1.1.Меншікке салынатын салықтар және ... ... ... мен ... Республикасының нарықтық қатынастарға өткен он жылдан астам
уақыт аралығында экономикамызда көптеген өзгерістердің болып ... аян. ... ... ... жеке ... ... ... көп түрлілігі жағдайының қалыптасуы бұрын орталықтан басқарылып
келген қоғамда өмір сүріп, соған бейімделген жеке және заңды ... және ... ... ... басқаша көзқарасын тудырды.
Кеңес үкіметі кезінде Қазақстанның салық жүйесі, басқа да КСРО
құрамында болған елдердегі сияқты жалпы әлемдік ... кері ... алды ... ... ... ... ... сыпырып алу және қаржы
ресурстарын мемлекет бюджеті арқылы қайта бөлуге көшті.
Қаржы ... ... ... және ... да бір ... мәселелерді шешу еркіндігінен айырылуы шаруашылық
жетекшілерін ... ... ... ... 80-90 ... ... ... тоқырауға әкеліп соқтырғаны жалпыға мәлім жағдай.
Содан бергі 15-жылға жуық ... ... ... ... экономикалық
жүйесімен бірге мемлекеттің негізгі қаржы көзі, салық жүйесі де көптеген
өзгерістерге ... ... ... ... тәжірбиесіне салыстырмалы
түрде қарай отырып салық салудың неше ... бері ... ... сәл де ... ... ... ... төлеушінің де, мемлекеттің
де мүддесіне икемделіп келе ... ... ... талаптарына
бейімделе бастаған, тиімді салық заңдылықтары дамып келе жатыр ... ... ... ... Әсіресе 2002 жылдан бастап көптеген өзгеріске түсіп,
толыққанды ... ... келе ... ... ... ... айтпай
кетуге болмайды. Егер салықтар мемлекеттің реттеу құралы, экономикамыздың
тұрақты өсуіне мүмкіндік беретін, бюджеттің тұрақты түсім көзі бола ... ... ... ... ... ... фактор
екені белгілі болса, аталған артықшылықтармыз экономикамыздағы үлкен
жетістік болып табылады.
Нарықты нарық ... ... көп ... ... болса,
өтпелі кезеңде меншік қатынастары аса маңызды орынға ие екені ... ... ... жоқ және оны ... де кеткен кемшіліктер мен
жетістіктер турасында да көп ... ... жүр, ... ... ... өз ... ... өндіріске қосылып жатқаны нұр үстіне нұр болары
сөзсіз. Бұл тұрғыда ой өрбітер ... ... ... ... ... болып отырған бұрында мемелекеттің меншігінде болып келген жердің
жеке меншікке ... ... ... ... қатыратын өзекті мәселенің бірі
болып отыр. Олай дейтініміз, жерді жеке меншікке беру ... ... ... ... ... да үкімет пен халық ол туралы бір ... ... ... ... ... ... да ... тиімді
пайдаланылып, одан түсетін салық базасының ұлғаюуы, мемлекетке де, халыққа
да тиімді.
Сөйтіп, мемлекет иелігінен алу, ... ... ... ... қатынастарында пайда болған өзгеріске байланысты, меншік
обьектілері болып табылатын жер, мүлік және басқа иелік ету ... ... ... да ... топтары сияқты өзіндік мән мен мағынаға
ие.
Жалпы меншікке салынатын салықтың мейлі жер ... ... ... ... ... ... ... олардың мақсаты меншікті тиімді
пайдалануға ынталандыру, өйткені салықтың ... ... ... ... ... ... ... ірі болуы табыстың көбеюуіне
кепілдік бермейді: егер салық салынбаса ірі ... ... ... да, ... ... ... ... Осылайша мүлік салығы,
жер салығы қоғам алдында салық жауапкершілігін көтеруге бағытталған нақты
салықтарға ... Бұл ... ... өздерінің салық салу
базаларымен, ставкаларымен, ... ... ... мерзімдерімен бір-
бірінен өзгеше екеніне қарамастан бір функционалды топқа біріктіруге
болады:
... мен ... ... ... және салық салу объектісіне
қарай тікелей салықтарға жатады. Өйткені белгіленген ... ... ... ... ... ... тікелей салынады.
❑ Пайдалану белгісіне қарай меншікке салынатын салықтар жалпы салықтарға
жатады. Яғни, бұл салықтар түрлері бойынша салық сомасы мемлекет ... ... ... ғана ... Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай бұл ... ... ... Нақты салықтар мүліктің сыртқы белгісіне байланысты
нақты табыстың түсуі ... ... ... бірге, аталмыш
салықтар тобын қазіргі кезде жеке салықтар қатарына жатқызып жүр, себебі
олар, табыс салығы сияқты жеке ... ... ... ... ... ... ... салу әдістерінің кадастрлық және
декларациялық түрлерімен алынады да, жергілікті бюджетке түседі.
❑ Меншікке салынатын салықтарды “санитарлық” (сауықтыру) салықтар деп ... ... ... ... ... ... жоғары көтерген кезде,
салық төлеушілер өз меншік құқығындағы, оралымды басқаруындағы ... ... ... қолданылмайтын немесе пайда әкелмейтін,
тиімсіз салық салу объектлерінен құтылуға асығады. ... ... ... босқа салық төлегісі келмейді.
❑ Меншікке салынатын салықтар аймақтық ... ... ... Меншікке салынатын салықтар жеке тұлғаның ... ... ... ... түріне тәуелсіз, міндетті салықтар ... ... бұл ... ... ... өте аз. ... ... бұл салықтың түрлері бойынша оның бюджетке түсуін
шекті дәлдікпен болжап қана қоймай, оған қол ... ... ... осы ... ... ... жататын салықтардың әрқайсысының
өздеріне тән ерекшеліктері мен ... жеке жеке ... ... Жер ... ... ... ... ішіндегі даму тарихы
ертеден бастау ... ... ... ... ... ... ... атасы
деп айтсақ қателеспес едік. ... ... ... да осы жерге
байланысты пайда болған. Жер салығы ерте ... жер ... ... ... және ол ... ... иеленушіге, сол жерден түсетін табыстың бір
бөлігін ... беру деп ... Жер ... ... ... ... жердің меншік иесі, меншіктенушісі. Салық көзі болып жерден
түсетін пайда немесе жер ... ... Бұл ... ... ... ... ... дамымай тұрған және тауар нарығы әлсіз дамыған
кезде Россия мен Европа елдеріндегі салық ... ... орын ... және ... ... алынатын салық осы жер салығы болып табылатын
болған.
Кеңестік орыс зерттеушісі И.М. ... жер ... ... орнын
кадастрға сипаттама бере отырып анықтады: нақты, тура салықтар жер бойынша
салынатын салық болып табылады және ол ... ... және ... анық
көрсетуші салық. Ал, оның “Альфасы мен омегасы- жер кадастры ... Жер ... аз ... көп ... жердің сапасына
байланысты және оның экономикалық, ... ... де сол ... ... ол ... ... деп бекер айтылмаған, өйткені саяси ... болу да ... ... осы ... байланысты. Сонымен бірге
бәрімізге белгілі жер, қымбаттау қасиетке ие. Фискальді ... ... ... ... иесінің төлем қабілеттілігін көрсетеді.
Басқа пайданың түрін есептегеннен гөрі, жерді ... ... ... әлде қайда оңай.
Жалпы тәртіп бойынша барлық салықтар үшін, жер ... ... ... таза табысқа салыну керек. Жерден түсетін ... ... ... әр елде әр ... ... Ең көне әдістері жерді өлшеу мен және
оның саны ... ... ... ... ... ... ... “хайд”
бойынша, Германияда “гуфамен”, Ресейде “соха” бойынша есептелген.
Бірақ ... ... ... ... оның саны бойынша
салық салу әділетсіз болғандықтан, бұл әдіс жерді өнімділігіне қарай ... ... ... Русьте жердің “сохасы” немесе арық жердің
“сохасы”деп екіге бөлген. Басқа да ескі ... ... ... ... ... ... табыстың 1/10-і ретіндегі алынатын салық болды.Және
ол кеңінен таралған, ұзақ ... ... ... әдіс ... мен ... ... орай одан гөрі жетілген әдістер
мен тәсілдер пайда болды, жерден түсетін таза ... ... ... табылатын, кадастр ойлап табылды. Кадастр мемлекетке де ... де ... ... Бұл бір ... оның көмегімен жер салығының
мөлшерін тура анықтау мүмкіндігі пайда болды. Екінші жағынан кадастр ... одан ... ... ... ... жер ... ... ғ.басында кадастрға түсінік қаржы ғылымында “Жерден түсетін
табыстың яғни салық обьектісін дұрыс ... ... ... ерте кезден қолдана бастаған болатын. Бірақ теория ... ... ... ғана жер ... ... ... мүмкіндік туады. Республикада жер қатынастары саласындағы
өзгерістер Қазақстан Республикасының жер ... ... ... ... ... ... әзірше жер Республиканың айырықша меншігі деп
танылады және оны пайдаланғаны үшін шаруашылық жүргізуші субъектлерге салық
салынады.
Жер салығының мақсаты- ... ... ... ... ету және жерді сақтау, ... ... ... ... дамуы үшін қажетті шараларды іске асыру арқылы бюджетке
түсетін табыстарды құрау.
Жер салығының мөлшері жер ... ... ... және ... қамтамасыз етілу мүмкіндігіне, қарай анықталады. Ол жер
иесі мен жерді ... ... және өзге де ... ... болмайды. Жер салығы алаңының бірлігі үшін жыл ... ... ... ... мемлекетке берілген жер учаскесін пайдаланғаны үшін салық
тәртібі мен шарттары Қазақстан Республикасының осы ... ... ... ... топқа жатқызылатын негізгі салықтардың бірі, меншік
қатынастарындағы өзгерістерге байланысты мүлікке салынатын салық ... ие. ... атап ... ... ... ... ... пайдалануға ынталандыру, өйткені салықтың мөлшері меншіктің көлеміне
қарай ... ... атап ... ... ... ... салықпен қоса есептегенде кеткен шығындарды ... ... одан ... ... ... Бұл ... мүлікке салынатын салық
“санитарлық” маңызға ие бола алады[3]. Яғни, ол кәсіпорынның экономикасын
табыссыз ... ... ... қор ... көтеру мен капитал
ресурстарының айналымын жеделдету бойынша қажетті шараларды орындауды
ынталандырады.
Бұл салықтың ... ... ... болсақ, оның көмегімен
мемлекеттік бюджеттен ... бөлу ... ... ... көлемде өнім
өндіретін кәсіпорындардан обьективті ... ... ... ... ... мүмкіншілігі жоқ кәсіпорындарға мемлекет тарапынан көмек
беріледі.
Сондай-ақ жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ұқсас.
- Ынталандыру, яғни жеке тұлғалардың мүліктік құрылымына әсер ете
отырып, олардың табиғи қажеттіліктерін қанағаттандыратын табыстарының ... ... ... ... ... ... ... мен қызметтерді
өндіру саласына инвестициялап, тікелей экономикаға салуды қарастырады.
- Әлеуметтік қайта бөлушілік, яғни мемлекет байлардан түскен ... бөлу ... ... жағдайы нашар тұрғындарды қамтамасыз етуге
бағыттайды.[4]
Мүлік салығының оның барлық фуункцияларының жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... ... мен салық салынатын басқа да ресурстарды, ... ... ... нақты физикалық және моральдық тозуын, сондай-
ақ, инфляция бойынша түзетілетінін ескере отырып ... ... ... жүзеге асырылуы тиіс;
• мүлік салығының ставкаларын мүліктің түрі мен орналасу жері және ... ... ... ... дәл ... Яғни ... ... бір жүйеге келтіру, соның
нәтижесі бойынша ... мен ... ... салық ставкаларын
экономикалық, экологиялық ... мен ... ... ... құнның өзгеріске түсуіне байланысты дәл анықтаудың жүйелілігі.
• Салық жүйесінде басқа салықтармен бірге ... ... ... ... түрде толықтыратын басқа салықтармен дұрыс бірігуі керек.
Мысалы: тәжірибеде ҚҚС.
Жалпы ынталандыру ... кері ... ... үшін ... мүлік салығының ставкалары өте төмен болмауы керек. ... ... ... құны нарықтық құннан айтарлықтай төмен және
жеке кәсіпкермен салыстырғанда табыс табу ынтасы да аз. ... ... ... ... ... өндірушілерді әрекетке түспейтін капиталдан ғана
емес жұмыс істеуші өндірістік қорлардан құтылуға ... ... , ... ... ... қызметін тоқтатып, оның тауарлары мен
қызметтерінің тапшылығына, оларға бағалаудың өсуіне ... ... ... ... ... ... мемлекет пен көлік құралдарының
арасындағы экономикалық қатынастарды реттейтін салыққа жатады. ... ... ... құралдарын иемдену барысында республикалық
автомобиль жолдарын пайдаланады. Ал, автомобиль жолдарына байланысты шыққан
шығындар ... ... ... ... ... да ... ... салық та экономикалық маңыздылықтан құралақан емес .
- Салық салу субъектісі мен ... мен ... ... ... ... ... салынатын салық та тікелей
салықтарға жатады.
- Салық обьектісіне қарай ... ... ... ... қуатына есепті көрсткіштің мөлшеріне) белгіленген
ставкаларға байланысты тікелей алынады.
- Нақты салыққа жататындығы, сол, бұл ... ... ... ... ... ... табыстың түсуі есептелместен салынады. Осы
уақытқа дейін пайдалану белгісіне қарай арнайы салық жергілікті
бюджетке түседі; жергілікті ... ... ... ... ... ... ... құралдарына салынатын
салық бір жағынан табыс салығына жатады.
4.Сонымен қатар меншікке ... ... ... ... ... ... ... 1999 жылы енгізілген.
Бірыңғай жер салығының жалпы жерге ... ... ... оны салық төлеушілердің кейбір категориялары, оның ... ... ғана ... жер салығының мәні негізінен оның атқаратын ... ... ... ... бұл ... қызметі арқылы қазіргі кезде
өзекті мәселелердің бірі болып отырған ауыл шаруашылық өнімдерін ... ... ... ... ... ... ... төмендетеді. Бұл салықты енгізудің негізгі мақсаты- елдегі
салық салу механизмін ықшамдау мен ауыл ... ... ... ... ... ... жасау арқылы экономиканың осы саласын
дамыту болып табылады.
1.2. Меншікке салынатын салықтардың қалыптасуы мен даму эволюциясы
Салықтар- бұл ... ... болу ... ... бірге дамып келе
жатқан қоғамдағы ... ... бір ... ... өркениетінің басында салықтардың пайда болуы ең алғашқы
қоғамдық ... ... ... салу ... мен әдістерінің дамуын жалпы үш кезеңге ... ... ... ... ... ... заманнан орта
ғасырдың басына дейін мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... Мемлекет тек өзіне қажет жалпы қаражат
сомасын анықтап, салық ... ... ... қауымға тапсыратын. Сондай-ақ,
мемлекет салық жинау құқығына ие болған жеке ... ... де ... ... кезеңде (16-19ғ.ғ басы) мемлекет ішінде мемлекеттік, оның
ішінде қаржылық мекемелер торабы пайда болып,мемлекет біраз функцияларды
өзіне ... салу ... ... ... ... процесін бақылау,
осы процесстің шегін анықтау. Салық жинау құқығына ие ... ... ролі бұл ... әлі де маңызды болды.Сонымен, үшінші, өз
кезеңіне ... ... ... қалыптасқан салық салу ережелерінің
негізінде салық белгілеу және салу ... өз ... алды да, ... ... ... бар ... ... органдары мен жергілікті
қауымдастықтар мемлекеттің көмекшілері ретінде болды.
Мемлекеттік ... ең ... ... салудың бастапқы нысаны
ретінде еріксіз құрбан шалуды санауға болады. Құрбан шалу ... ... да, ол ... түрдегі төлем ақы немесе алым болды. ... ... ... ... ... ... ... уақыттағы Мысырда жер салығы салынып, ол өз кезегінде жоғары
дәлдікпен ерекшеленді. Страбонның уақытындағы Мысырда екі километр ... ... ... арқылы су деңгейіне бақылаулар жүргізіліп, олар
келешек салықты есептеу негізінде қолданылды.
Біздің ... ... 4-3 ... Рим ... жаңа
жерлерге ие болып, салық жүйесіне өзгерістер жүріп отырды. Сонда салық
ставкалары, оның ішінде жер, ... ... ... ... қалай жеңілгеніне байланысты өзгеріп тұрды. Егер оңай жеңілсе,
онда салықтардың ... мен ... аз ... ал егер жеңу ... ... ... ел ... ауыртпалығына тап болатын.
Біздің эрамызға дейінгі 63 жылдан біздің дәуіріміздегі 14 жылға
дейін билік ... ... ... Октавиан салық салудағы әділеттілікті
орнату мақсатында аумқтардағы салық потенцилдарын қайта бағалады. Бұл үшін
әрбір қалалық қауымдастықтарды ... жер ... ... мәліметтері бар
кадастрлар құрылды.Бұдан кейін аумақ әкімшілігі мен ... ... ... ... ... ... арасында мүлік
санағын жүргізді.Әрбір тұрғын белгілі бір күні қауымдастыық басқармасына өз
декларациясын тапсыруға міндеттелген.
Салықтық құжаттар қаржы органдарында сақталынып, мүліктік ... ... үшін ... ... ... Иудейдегі жер иелену туралы
мағлұматтар төмендегілерді қамтыған:
-жеке аула мазмұны, қай ... ... ... ... ең жақын орналасқан көршілердің кім екені;
-жақын он жылда егін егілуі мүмкін ... ... ... ... ... саны;
-қанша жер аумағы бар және зәйтүн ағаштарының саны;
-жақын он жылда қанша шалғындық аумақтары шабылады;
-жайылымдарға қанша жер аумақтары бөлінеді;
-ағаш бере ... ... ... ... жер ... ... мүшелерінің жасы мен жынысы.
Жер иесі барлығын бағалауға өзі ... ... ... ... ... бір ... себептерге байланысты
шаруашылықтың өнімділігі азайса, салықты төмендетуге өкілеттігі ... ... ... ... көзі болып жер ... оның ... ... жер ... ... ... бір
бөлігін құраған.
Алайда жеміс ағаштары мен жүзімдіктер санына да ... ... ... да ... салық салынды: жылжымайтын мүлік, ірі-
қара мал мен құлдар, байлықтар.
Біздің дәуіріміздегі 6-император Август 5 ... ... ... ... ... ... тек Рим ... салып, басқа
аймақтағыларға салынбады. Бұл ... ... ... ... ... ... зейнет ақылармен қамтамасыз етуге бағытталған.
Татар-моңғол шапқыншылығынан ... ... ... ... “шығыс”
болды. Ол алдымен хан өкілдерінің басқақтарымен , ... ... ... өздерімен қолданылды.”Шығыс” әр ер адам басы мен мал басына,
яғни мүлкіне ... ... ... мөлшерін анықтау үшін “сошалық хат” қоолданылды. Ол жер
ауданын, соның ... ... ... ... ... ... шартты төлем бірлігі “соқаға” ауыстыруға және осының негізінде
салықты анықтауға мүмкіндік берді. “Соқа” ондықтың 0,5 бөлігі ... де, оның ... әр ... бірдей болмады.
Ауылдық “соқа” егіндік жердің белгілі бір санын қамтып, жердің
сапасы мен иелік ... ... ... ... ... ... ... Мәскеулік соқа: болашақ дворяндарға-жақсы жер үшін 800соқа, орташа
1000, нашар 1200 соқа; шіркеулерге-600,700,800 соқа; сарай және шаруалармен
өңделетін “қара” ... ... ... ... ... 1679 жылы ... тура салық салуды есептеу бірлігі болып аула
қалыптасты.
Содан бірнеше аулалар бірге өздерін қоршап, бір аула ... ... ... Бұны енді ... үшін аула ... ер адам ... Бұл өзгеріс 1 Петрмен енгізілген болатын және халықтың әлеуметтік
жағдайының әртүрлілігіне байланысты салық ауыртпашылығы реттелді.
1775 жылы 2 Екатерина ... ... салу ... өте ... ... көпестер мүліктік жағдайына қарай үш гильдиярлар
бойынша бөлінді. Үшінші гильдияға ену үшін көпестердің ... ... ... ... ... ... еді де, одан төмендері көпестер емес, ұсақ
саудагерлер деп ... ... ... ... ... ... ... одан асқандары бірінші гильдия құрамында
болды. ... ... ... және ... ... ... 1% мөлшерінде ұсталды.1 Алксандрдың билік ... 3 ... ... 2.5%, ал ... және ... ... 4% мөлшеріндегі салық ставкасы қолданылды.
1821-1823 жылдардан бастап жылжымайтын жеке ... ... ... салына бастады.
Жер салығы бойынша кадастр 1843-1856ж.ж ... Ол ... ... ... жер және ормандардан түсетін табысты анықтау
үшін жүргізілді. Ең алдымен кадастрлық анықтауда жер аумағы, жер өнімділігі
айырмашылығы, ... ... ... ... ... ... ... өнімдер, бидай, сабан өнімдерінің орташа
түсімділігі туралы кестелер құрастырылды. Жек кестелерден жалын губерниялық
кестелер құрастырылып, жалпы табыс ... ... ... ... ... да, ... ... шабындық, бау бақшалық ... ... таза ... ... ... ... ... салық мөлшерін анықтауға мүмкіндік берді.
1857 жылы кадастрлық баға беруді қарапайымдандыру үшін, жерлерді
шаруалар меншігіне сатқан ... ... етіп ... ... ... болу үшін ... ... қарауға тура келді. Осы мақсатта 1859 ж
мемлекеттік мүлік министрлігінің жерді бағалау үшін, ол 5 классқа жіктелді.
1) ... ... 2) ... жерлер, 3)жайылымдық, бос жатқан,жол
салынатын жер, 4) ... ... ... жерлер, 5)усадьба
(қоныстық жерлер).
Жиналған өнім бойынша бағаланатын табыс бойынша бағалау жүргізілді,
ол жер алаңының жалпы табысы болып есептеледі. Жалпы ... ... ... ... ... ... алынып тасталынды, ол топырақтың сапасы
мен удобрение ... ... ... ... ... бағалау
табысы бойынша саналды.Салық мөлшері басында бағалау табысының 1/4 , кейін
губерниялар бойынша 1/8-ге көтерілді.
1866 жылы 24 ... ... ... бойынша
шаруалардың(мемлекеттік) жерлері ауылшаруашылығына бөлініп ... және ... ... 20 жылға дейін ... жер ... ... жылы 12 ... заң ... жер ... ... алу ... ... Ол ... алымдар мен қоса негізгі жерден
түсетін табыстарды бюджетке төлеумен сипатталды.
1910 ... ... жер ... ... 25 миллион сомға
жоспарланды.
1890-1891 жылдардағы Ресейдің ірі ... ... ... ... кезеңде 9% пен ұсталған жылжымайтын мүлік бойынша салық
сомасы 1890жылы 2,3 млн. Рубль, 19-891 жылы 2,8млн.рубль. Бұл бір ... ... ... ... ... ... ... бірінші дүниежүзілік соғысқа ... ... ... ... онда “1900 жылы ... ... салынатын
салықтың ставкасы 10% деңгейінде бекітіліп, 1901 жылы ол 1%-ке төмендеп 9%
болды. 1902 жылы 9,5% құралып, 1903 жылы ... 10% ... ... ... бастап 13 жыл ішінде жылжымайтын мүліктердің құны 2 ... ... ... ... ... мен ... алымдар көбейгенімен,
қаланың ұлғаюына байланысты жылқылар негізгі көлік құралдары болып қала
берді. 1913 жылы ... қоса ... ... ... мен велосипедтербден
ұсталатынын салық салынды:75мың рубль. Сонда жылқы иесі ... 12 ... ... арбадан 5 рубльден 25рубльге дейін төленді. Автокөлікке
салынатын салық ... ... ... ... ... ат ... 3 рубль
болды.Автокөліктерден ұсталатын салықтардыңөсуін келесі жылдардан көруге
болады:1909ж-17 мың рубль, 1910ж-27,3 мың рубль, 1911ж- 40,2 мың, 1913ж- ... ... ... ... мен ... ... дамуының өзіне
тән ерекшеліктері бар. Ол, мүмкін бәрімізге белгілі ... ... ... ... тікелей байланысты болуы керек.
Өйткені көшпенді тайпалар мен халықтара отырықшы халықтарға қарағанда ақша
нысандары, айырбас, меншік қатынастары ... ... ... ... мен жеке ... ... ... мың жылдықта монета , қазбалар пайда болғандығын материалдық және
жазбаша дүниелердің сақталуынан байқауымызға ... ... ... мен салық салудың дамуының өзіне
тән ерекшеліктері бар. Ол мүмкін бәрімізге белгілі ... ... ... болуымен тікелей байланысты болуы ... ... ... мен ... ... ... қарағанда ақша
нысандары, айырбас, меншік қатынастары жақсы дамыған.
Жеке меншік қатынастары мен жеке иеленушіліктің ... ... мың ... түрлі монеталар, қазбалар, материалдық және жазбаша
дүниелердің сақталуынан байқауымызға болады.
Ежелгі орта ғасырдағы мемлекеттердің дамуы кезеңіндегі (Батыс түрік
қағанаты мен ... ... ... қатынастарының пайда болғанын
көрсететін ... ... өте аз. ... ... кейбір нәрселер,
мысалға ондағы ең негізгі “қан салығы”болып табылғаны белгілі, себебі
барлық ер ...... ... ... сюзерение-тайпалары
құрамында болған. Бағынушылық барлық уақытта даньдық қатынастарының
болуымен бірге жұрді.
Ал, қолға түскен ... ... алу ... категориясы
құрылды. Бірақ “құл-нул” терминін ... ... ... ... ... яғни ... тайпасы, сюзерену тайпасының даньын
төлеуге міндетті болды, тері, жүн түрінде.
Кейінгі орта ғасырда (Х-ХІV) Қарахан ... ... ... ... жағынан, әлеуметтік жағынан да ... ... ... ... ... ... мемлекетінің әскери-тайпалық жүйесі негізгі әлеуметтік-саяси
институт болды.
Бұрын мемлекеттің пайдасынан түскен ... ... ... ... ... мен ... ... бастады немесе салықтарды
төлеу құқығын берді. Мұндай жағдайды “ихта” ал, оны ... ... ... ... ... ... ... деп атады.
Тарихи сақталған жазбаларда Қазақстан аумағында “ихтаның” таралуы
туралы жанама ғана ... бар. Одан ... ... институты
оңтүстік және оңтүстік Қазаақстанның саяси шаруашылық өмірінде үлкен роль
атқарған.
“Ихтаның” ... және ... ... ... ... ... Низам-Әл-Мулаканың айтуы бойынша, “Мукталар халықтарға
ешқандай бұйрық берілмейтінін білуі керек, және ... ... ... яғни, салықты жинау халыққа қауіпсіз ... ... ... ... ... ... олардың мүлкі, өздері, әйел-бала-
шағасы, ... ... ... мен ... бүлінбеуі керек,”-
деді.[5] Сонымен “ихта” ... (жер ... ... ... ... ... ... тіркеуге тырысқанымен,
шаруаларды “ихтаратқа” заңды түрде ... ... ... ... ... бет алды ... ... мемлекетінің құрамына кірген кез, Қараханға-Жетісу,
Шығыс Түркістанға-Қошқар).
Комендация институтының мәні сонда, онда кіші ... ... ... ... ... мен ... зорлығынан және
оларға сол үшін салық төлеуден құтқаратын бай адамдарға берді. Комендацины
қабылдаушылардың меншіктік жағдайы ... ... ... ... ... ... ... төлеумен, екіншілрі
жауынгер болуымен, кейбіреулері феодал шаруашылығын ... ... ... ... қалыптасқан жер иеленушілік
формалары, басқа салықтың (қан салығы) сияқты ары қарай дамымауы.
Қарахан мемлекетінің ... (ХІІ ғ. ... ... ... ... ... институтын қостамады, қарсы болды, яғни мұндағы
жағдайдың өзгеруіне байланысты, ... ... да ... деген, сонымен
қатар салықтүрлері де өзгерді.
Әлеуметтік-экономикалық бағытта белгілі ... ... ... ... ... ... түрлері салына бастады.
Зерттеулер мәліметі бойынша манғолдар енгізген жергілікті жерлер
бойынша салықтың ... ... ... ... Дәстүрлі салықтар деп
саналатын салықтар нысанына ... ... үшін ... ... ... яғни ... қазақ халқы өз малын ... ... үшін ... жыл ... ... ... 1/20 бөлігі жер рентасы
ретінде салынып тұрған;
-ұшұр, жер иелері солардың ... егін ... жеке ... ... 1/10 бөлігі түрінде алып отырған;
-сыбаға, соғым түрінде хан, би, сұлтандар ... ең ... ... ... ... ... өз ... жалға алушыларға жалға беріп,
белгілі бір уақыттан соң малын және оның төлін қайтарып алатын болған.
1841 жылы ... ... ... ... ... ... ... күйге
салынуға өзгерді.
Бірінші дүниежүзілік соғыс пен 1917 жылдың Қазанынан кейін Ресейдің
қаржы жүйесінде болған ... соң, жаңа ... ... ... ... ... дамып, салық жүйесін дұрыс жолға қою басталды.
Бірақ мұндағы кемшілік қаржы аппаратының қажетті ... ... ... 1926 жылға дейін тура салықтар барлық салықтық
түсімдердің ішінде 43-тен 92 ... ... ... ... ... ... кезеңінде бұрынғы салықтарды біріктіретін
бірыңғай жер салығы ... ... ... ... Ал бұл ... ... ... ғалымы Франсуа Кенэ бастаған физиократтар ұсынған.
Декрет қабылданған соң, ... ... ... одан ... ақшалай алынды.
Бір жылға жетпей 1924 жылы бұл салық реформаланып, бірнеше ... ... өз ... ... тоқтатты.
Кеңес Одағы кезінде меншіктің барлығы дерлік мемлекет иелігінде
болғандықтан, меншікке ... ... ... тым аз ... ... ... ... нарықтық қатынастарға көшу әсерінен
мемлекеттік меншік жекешелендірілу арқылы біртіндеп жеке меншікке өте
бастады. Бұл ... ... елге ... ... сай, жаңа ... ... мүмкіндік берді, сөйтіп, 1991 жылдың 25-
желтоқсанында ... ... ... ... заң күші ... ... ... 16 шілдесіндегі Қазақстан Республикасының заңына сәйкес
Республика Президентінің 1995 жылдың 24 сәуірінде ... ... ... төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” қаулысына заң статусы
берілген.
Сондай-ақ, 1999 жылдың 16 шілдесіндегі заңға сай ауылшаруашылық өнім
өндірушілердің мүдделері қарастырылып, ... жер ... және ... жер болып табылатын заңды тұлғаларға патент түрінде салық салу
нысаны енгізілді. Сол ... ... ... ауыл ... ... ... ... өз даму барысында белгілі бір
сатылардан өтіп, өзінің өмір сүруіне ыңғайлы ... мен ... ... жетілдіреді. Осы орайда біздің салық жүйемізде де аз ... ... жоқ, ... ... ... ... салықтық
реттеудің барлық тетіктерін қосып бағуда, оның дәлелі салық заңдылықтарында
болып жататын өзгерістер болып табылады.
2. БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ МЕНШІККЕ САЛЫНАТЫН САЛЫҚТАРДЫҢ ... ЕТУ ... ... ... ... ... ... Республикасында әр түрлі меншік турлері бойынша салықты
есептеу мен төлеудің өзіндік ерекшелігі ... ... ... ... ... ... болсақ, әртүрлі
шаруашылық субъектлері мен жеке тұлғалар үшін ... әрі ... ... ... мүлік салығы табылады. Өйткені оны жеке азаматтар
да, кәсіпкерлер де төлейді. Қазақстан заң актлеріне сәйкес оның төлеушілері
меншік, шаруашылық жүргізу және ... ... ... салық салу
объектісі бар заңды және жеке тұлғалар. Салық төлеушілердің оны ... ... ... салық салу базасын тиімді анықтау және мүлікті
дұрыс бағалау болып табылады. Мүлік ... ... ... ... ... ... жүргізген мүлікті бағалауға сәйкес аумақтық салық
органдарымен ... бұл ... ... оның ... ... ... Соңғы жылдары мүлік салығы көптеген заңдық өзгерістерге түскенін
айта кеткен жөн. Атап ... ... ... ... ... ... және
жеке тұлғалардың тізімі кеңейтіліп ... ... ... ... мен кәсіпкерлердің салық салу объектісі болып тек негізгі
құралдар ғана емес, материалдық емес активтер де ... Ол ... ... ... салығын есептегенде салық салынатын
базаны ... ... үшін ҚР ... ... ... 20- бабы және ... 353 ... сәйкес, материалдық емес активтердің құрамын қайта
қарау қажет.
Жоғарыда атап көрсетілгендей мүлік ... ... ... ... оның ... ... ... Егер есеп беру кезеңінің ұзақтығы
бір жылдан аз болса, осы салық ... ... ... ... жылдық қалдық құны есептік кезеңдегі әр-бір басталатын
айдың бірінші күніне немесе есепті ... ... ... ... күніне осы
активтердің қалдық құнының қосындысынан алынған сомаға тең ... есеп ... ... ... ... ... орташа жылдық қалдық құны тұлғалардың салық салу объектілері
бойынша салық салу ... ... ... ... ... ... ішінде
резидент еместер), олардың филиалдары, өкілдіктері және өзге де оқшауланған
бөлімшелері мүліктің тұрған жері бойынша 2005 жыл үшін ... ... ... ... ... ... амортизацияланатын
активтердің қалдық құнынан 1 процент ставка бойынша жыл ішіндегі ағымдық
төлемдерді есептеу үшін ... ... ... ... ... жаңа ... пайда болды-амортизацияланатын активтер. Енді мүлікке
салынатын салықты есептеу кезінде салық ... ... ... ... ... ... емес.
Негізгі құралдар мен материалды емес активтар амортизацияланатын
активтер болып танылады, ал салықты ... есеп ... ... ... ... есепке алу” БЕС-на сәйкес тануды
көздейді. Мүлікке салынатын салықты ... ... ... ... ... үшін ... ... топтастырудың қежеті жоқ.
Есептеудің бұл тәртібі есепті кезеңінің ұзақтығы 1 ... кем ... ... Мұндай салық төлеушілер үшін осы салық кезеңі
бойынша орташаланған амортизациялық активтердің қалдық құны есепті ... ... және ... ... бірінші күніне осы ... ... қосу ... ... сомаға тең қабылданады, ал бөлімі ... ... саны ... салу ... тұрған жері бойынша салық төленетіні
жаңалық емес. Бірақ таралып жатқан филиалдар тараптары бар, яғни ... ... ... ... ... аумағында орналасқан заңды
тұлғалар (оның ішінде резидент еместер) салықтың осы түрі бойынша есептеме
беру ... ... ... Бұл ... ... объектінің
тұрған жері бойынша жүргізіледі, ал заңды тұлғаның филиалдары, өкілдіктері
мен басқа да құрылымдық бөлімшелері тұрған жері бойынша ... ... және ... бойынша декларация тапсырады. Бірақ бұл орайда олар
бас ұйымға көшірмелерді ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелері бөлігінде есептелген және
төленген салық сомалары ... ... ... жасайды. Декларация
белгіленген нысан бойынша есепті кезеңнен кейінгі жылдың 31-наурызынан
кешіктірмей тапсырады. Қолданылып жүрген заңдарға ... ... ... ... ... жауапты.
Бұл жағдайда құрылымдық бөлімшелер бойынша мүлік салығының сомасы
жалпы заңды тұлғалар бойынша мүлік салығымен сәйкес келуі керек.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... қолданыстағы салық кодексі бойынша жеңілдіктер
келесі субъектлерге қолданылады:
1) Коммерциялық емес ұйымдар;
2) Әлеуметтік ұйымдар;
3) Ғылыми кадрларды мемлекеттік ... ... ... ... ... кітапханалық қызмет көрсету болып
табылатын ұйымдар;
5) Мемлекеттік меншікке ... және ... ... есебінен қаржыландырылатын су қоймаларының, су
тораптарының және табиғат қорғау мақсатындағы басқа да ... ... ... ... ... ... өнімін өндіруші- жерді тыңайтуға арналған
гидромелиоративті құрылғылар объектлері бойынша заңды
тұлғалар ... ... ... ... мәліметтердің келтірілу себебі, қаржылық ... ... ... ... ... анықтамауына байланысты дұрыс
есептелмеуі де мумкін. Сонымен қатар, тәжірибе көрсеткеніндей көптеген
қателер ... ... Оны ... ... болады (Қосымша 2).
Жеке тұлғалардың мүлік салығына келетін болсақ, ... ... да ... ... ... заңда бұл салықты жеке тұлғалардың бөлек
төлеуі жөнінде жеке көрсетілмеген болатын. Қазіргі ... ... ... ... ... ... құқығында салық объектілері бар жеке
тұлғалар табылады. Бұл, республикада жеке кәсіпкерліктің кең ... ... ... жеке ... ... құқығымен тиесілі және
кәсіпкерлік қызметте ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй-жайлар, саяжай құрылыстары,
гараждар және де өзге де құрылыстар, ғимараттар;
2. Қазақстан ... ... ... құрылыс объектілері-
қоныстану (пайдалану) кезінен бастап;
Жеке тұлғалардың мүлкіне салынатын салық, салық салу ... ... ... ... ... ... (Қосымша 6 ).
Осылайша жеке тұлғалардың табыс табуға пайдаланбайтын мүлкіне салық
жылыжымайтын мүліктің құны және ... ... ... ... мен анықталады.
Мысалы, жеке тұлғаның келесі мүліктері болсын делік;
1. 1млн.500мың т. тұратын пәтеріне мүлік салығы 900т. ... 500 мың т. ... ... ... ... 500 тг/500 мың тг*0,05%;
3. 70 мың тг тұратын саяжайына мүлік салығы ... ... жеке ... ... үй-жайы кәсіпкерлік табыс алу үшін жалға
берсе, мүлік салығының ставкасы оның құнына қарамастан, 0,5% ... ... Жеке ... ... ... есептеу мен төлеу тәртібі
|Салық салу объектісі ... ... ... жеке тұлғаның ортақ |Әрқайсысының осы мүліктегі үлесіне ... ... салу ... ... ... | ... ... бір жеке ... ... салық салу объектісі бойынша |
|болған жағдайда, бірнеше салық ... ... ... ... бойынша | ... ... ... салу ... ... ... ... |
|Объектілері бойынша ... ... ... ... |
| ... ... салу ... ... |Бұл ... ... уәкілетті |
|қираған кезде ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... құқығы |Осы құқық туындаған айдан ... ... ... ... ... ... |
|Салық салу ... ... ... ... құқықтарын іске асырудың|
|құқықтары берілген жағдайда |нақты кезеңі үшін есептелінеді ... ... ... ... ол ... ... ... бюджетіне төленеді. Егер жеке тұлғаның саяжайы қаланың сыртында
болса мүлік салығы аумақтық салық комитетінен алынған ... ... ... төленеді.Тұлға меншік құқығын сату, ауыстыру және беру ... салу ... іс ... ... ... үшін ... ... салық
сомасын меншік құқықтарын мемлекеттік тіркеу кезіне дейін немесе тіркеу
кезінде бюджетке енгізуге ... ... ... ... ... салынатын
объектіге меншік құқығын мемлекеттік тіркеу ... ... ... бойынша) бюджетке енгізуі мүмкін Бұл салықты төлеу ... бар. ... ... ... ... жеке ... ... төлеушілер болып табылмайтындар төмендегілер:
▪ мерзімді қызметтегі әскери қызметшілер мерзімді қызметтен өту кезінде;
▪ Салық салу объектілерінің бір мың ... ... тең құны ... ... ... болып табылмайды:
▪ Социалистік Еңбек Ерлері, “Халық Қаһарманы” атағын алған, үш дәрежелі
Даңқ орденімен және ... ... ... ... ;
▪ “Ардақты Ана”атағын алған , “Алтын алқа”алқасымен наградталған ... ... ... салу ... бір мың бес жүз ... ... тең ... мүлік салығын төлеушілер болып табылмайды:
▪ Кеңес Одағының Батырлары, Ұлы Отан ... ... ... ... І және ІІ- топтағы мүгедектер;
Осы аталған адамдар пайдалануға немесе ... ... ... ... ... салықты Салық Кодексінің 36-бабына сәйкес есептейді
және төлейді.
Басқаша айтқанда, салық төлеушілердің бұл ... ... ... ... объектіге мүлік салығының жеңілдік құқығы пайдаланылады.
Мұндай ... ... құны ең ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметте пайдаланылмайтын мүліктерге
салық жылжымайтын мүлікті тіркеу және бағалау органдары анықтайтын ... ... ... ... төленеді.
Сонымен бірге салық органдары ағымдағы жылда белгіленген мерзімнен
кешіктірмей төлеушілерге мүлік салығының есептелген сомасы туралы хабарлама
жіберуі керек. Жеке ... ... ... жылдың 1-қазанынан
кешіктірмей төлеуге міндетті.уақтылы ... ... ... ... ... күнге 2 еселенген қайта қаржыландыру ставкасы мөлшерінде ... қоса ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
ставкасы 7,5%. Бұл жағдай да алынатын өсімақы ... ... күн). Егер 3500 ... ... ... ... орнына
16-қазанда төленсе, өсімақы сомасы 21,25 теңгені ... ... ... бұл түрі ... ... ... үлкен роль
атқарады. Осыған байланысты салық органдары оның ұсталынуы мен төленуінің
дұрыстығын үнемі ... ... ... ... жеке ... тіркелген жеке тұлғалардың салықтарын.
Салық кодексінде осы салық түрі ... ... үшін ... Атап айтқанда, уақтылы төлемегені үшін жауапкершілік
белгіленбеген, мұрагерлік және ... ... ... ... ... және ... көрсетілмеген. Демек, бүгінгі күннің өзінде
салықтың бұл түрі түзетулер мен ... ... ... ... ... ... есптеуге мысал келтіретін болсақ, оның жеңілдіктері
мен ставкаларын қолдана отырып, ол төмендегідей.
Енді жер салығына келетін болсақ, салық кодексі ... ... салу ... ... салу ... ... жерлер олардың арналған нысанасы мен
тиесілілігіне қарай мынадай ... Ауыл ... ... жерлерге;
▪ Елді мекендер жерлеріне;
▪ өнеркәсіп көлік, байланыс, қорғаныс және өзге де ауыл ... ... ... әрі ... жерлері);
▪ ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлеріне, сауықтыру, ререациялық
және тарихи-мәдени ... ... ... қорғалатын табиғи
аумақтар жерлері);
▪ орман қорының жерлеріне;
▪ су қорының жерлеріне;
▪ запастағы жерлерге жатқызылуына қарай қарастырылады.
Жердің белгілі бір немесе өзге ... ... ҚР-ң жер ... ... ... Елді мсекендер жерелері салық салу мақсаты
үшін мынадай екі ... ... ... үй ... ... ... олардың жанындағы құрылыстар мен ғимараттар
орналасқан жерді қоспағанда елді мекендер жерлері;
• тұрғын үй ... ... ... олардың жанындағы құрылыстар мен ғимараттар
орналасқан жерлер.
Жердің мынандай санаттары:
- ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерлері;
- орман қорының жерлері;
- су қорының жерлері;
- ... ... ... салуға жатпайды.
Аталған жерлер (запастағы жерлерді қоспағанда) тұрақты жер пайдалануға
немесе бастапқы өтеусіз уақытша жер пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... тәртіппен салық салынуға
тиіс.
Жер салығының мөлшері жер иеленушілер мен жер ... ... ... ... ... ... меншік құқығын, тұрақты жер пайдалану құқығын, ... жер ... ... ... құжаттар; жер ресурстарын
басқару жөніндегі уәкілетті орган әр жылдың 1-қаңтарындағы ... ... ... ... ... және ... ... деректері
негізінде есептеледі.
Жеке меншік құқығында; тұрақты жер пайдалану құқығында; бастапқы
өтеусіз уақытша жер пайдалану ... ... салу ... бар ... заңды тұлғалар жер салығын төлеушілер болып табылады.
Мыналар:
▪ бірыңғай жер салығын төлеушілер;
▪ мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... салық режимінің 2-үлгісі бойынша салық
салу жүзеге асырылатын жер қойнауын пайдаланушылар.
... ... ... ... атқару саласындағы түзеу
мекемелерінің мемлекеттік ... ... үй ... соның ішінде оның жанындағы құрылыстар мен ғимараттар
алып жатқан жер учаскелері және үй маңындағы жер ... ... ... соғысына қатысушылар және соларға теңестірілген адамдар, мүгедектер,
сондай-ақ бала ... ... ... ... ... үй қоры , ... ішінде оның жанындағы құрылыстар мен ғимараттар
алып жатқан жер учаскелері бойынша “Алтын алқа”алқасымен ... ... ... Діни ... жер ... ... болып табылмайды.
Осы аталған тұлғалар аталған жер учаскелерін жалға беретін болса онда
салықтан босатылмайды.
Егер жер ... ... ... ... құқығын растайтын
құжаттарда немесе тараптардың ... ... ... ... ортақ меншігіндегі жер учаскесі бойынша осы ... жер ... ... ... ... жер пайдаланудың бастапқы өтеусіз уақытша жер пайдаланудың
меншік құқығын ... ... акт ... жер ... уақытша
пайдалану шарты болмаған жағдайда, пайдаланушыны жер учаскесіне қатысты жер
салығын төлеуші ретінде тану үшін ... ... оның ... ... ... ... ... табылады.
Ал, мынандай жерлер немесе жер учаскелері салық салу объектісі
болып табылмайды:
- елді ... ... ... жер ... ... көшелер, өткелдер, жолдар, жағалаулар, парктер, скверлер,
бульварлар, су ... ... ... және ... ... ... өзге де ... (су
құбырлары, жылу құбырлары, тазарту құрылғылары және басқа да ортақ
пайдаланылатын инженерлік ... алып ... және ... ... елді ... ... ... жерлерге
жатады.
- ортақ пайдаланудағы мемлекеттік автомобиль ... ... ... жер учаскелері.
- Ортақ пайдаланудағы кесіп берілген ... ... ... ... алып ... ... жер ... көлік
жүріп өтетін тарамдар, жол салымдары, жасанды құрылыстар, ... ... мен өзге де жол ... ... жөніндегі
құрылыстар, жол қызметінің қызметтік және тұрғын үй-жайлары, қардан
қорғау екпелері мен жасыл желектер орналасқан жерлер ... ... ... ... ... ... консервацияланған
объектілер орналасқан жер учаскелері.
Ал, жекелеген жағдайлард салық салу объектісі былай анықталады.
- Темір жолдар, оқшаулау белдеулері, темір жол станциялары, ... жер ... қоса ... ... ... темір жол көлігі ұйымдарының объектілеріне берілген жер
учаскелері темір жол көлігі ұйымдары үшін салық салу ... ... ... беру ... мен кіші ... тіректері алып жатқан жер
учаскелерін қоса алғанда, балансында ... беру ... ... және ... ... ... үшін осы ұйымдарға
заңдарда белгіленген тәртіппен берілген жер учаскелері салық салу
объектісі болып табылады.
- Мұнай ... , газ ... алып ... жер ... қоса
алғанда, балансында мұнай құбырлары, газ құбырлары бар, мұнай ... ... , ... ... ... ... үшін осы
ұйымдарға заңдарда белгіленген тәртіппен берілген жер ... салу ... ... ... ... ... тіректері алып жатқан жер укчаскелерін қоса
алғанда, баланысында радиорелелік , әуе, ... ... бар ... ... үшін осы ... заңдарда
белгіленген тәртіппен берілген жер учаскелері салық салу ... ... ... ... үшін жер ... ... ... базасы болып
табылады.
Ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлерге салынатын жер салығының базалық
ставкалары 1 гектарға есептеліп белгіленеді және топырақтың сапасы ... ... ... және қуаң ... ... кәдімгі және
оңтүстік қара топырақты, күңгірт-сарғылт және сарғылт топырақты, сондай-ақ
тау бөктеріндегі аумақтардың күңгірт сұр, тау ... қара ... ... балына барабар түрде белгіленеді.
Шөлейтті, шөлді және тау ... ... ... ашық-
сарғылт, құба, сұр-құба, ашық кәдімгі сұр топырақты, ... ... ... ... таулы шалғынды далалық және таулы альплік
топыырақты жерлеріне бонитет баллына барабартүрде жер ... ... ... ... ставкалары белгіленеді:
Жеке тұлғаларға өзіндік үй шаруашылығын бағбандық және ... ... үшін ... ... ... қоса алғанда, берілген
ауылшаруашылық мақсатындағы жерлерге, базалық ... ... ... ... 0,50 ... ... қоса алғанда-0,01 гектар үшін 20-
теңге.
Көлемі 0,50 гектардан асатын ... 0,01 ... үшін ... ... ... ерекше қорғалатын ... ... және су ... ... ... ауылшаруашылық
мақсаттарына пайдаланылатын жер учаскелеріне Салық кодекісінің 338-бабының
1-тармағының талаптары ескеріле отырып, 329-бабында белгіленген ... ... ... ... ... үй ... жер ... қоспағанда
жерлеріне салынатын базалық салық ставкалары алаңның 1 шаршы ... ... ... белгіленеді:
Елді мекендердің тұрғын үйге қызмет көрсетуге арналған және тұрғын
үй қоры оның ішінде ондағы ... мен ... ... жататын жер учаскесінің бір бөлігі үй іргесіндегі жер учаскесі
деп есептеледі.
Үй іргесіндегі жер ... ... ... ... ... салық салынуға тиіс:
1) Астана,Алматы қалалры және облыстық маңызы бар ... ... ... ... метрге дейін қоса алғанда –1 шаршы метрі үшін 0,20тг.
Көлемі 1000 шаршы метрден асатын ... ... ... үшін ... өкілді органдардың шешімі бойынша 1000шаршы метрден асатын
жер ... ... ... 1 ... ... үшін ... дейін төмендетілуі мүмкін
2) басқа елді мекендер үшін ... ... ... ... қоса ... метр үшін ... 5000 ... метрден асатын алаңға-1шаршы метр үшін1,00тг.
Жергілікті өкілді органдардың шешімі бойынша 5000шаршы метрден асатын
жер учаскелеріне салық ставкалары ... ... үшін ... ... ... ... ... жер заңдарына сәйкес басқа ... ... ... ... ... ... мұқтажы
үшін берілген жерлерге салық декларациясының 334-бабының 1-тармағында
белгіленген ставкалар ... ... ... ... ... үшін берілген, қорғаныс мұқтажы үшін ... және ауыл ... ... үшін ... жер
пайдаланушыларға берілген жерлерге аталған кодекстің 338-бабы 1-тармағының
талаптары ескеріле отырып, 329-бапта белгіленген ставкалар бойынша салық
салынуға тиіс.
Магистралды ... ... ... ... екпе ағаштар
орналасқан темір жол көлігі кәсіпорындардың жерлеріне осы Кодекстің ... ... ... ескеріле отырып, 329-бапта белгіленген
ставкалар бойынша салық салынуға тиіс.
Елді мекендер шегінде, бірақ ... ... тыс ... ... және ... санитариялық-қорғаныш, техникалық және
өзге де өңірлеріне базалық ... ... ... ... төмендетілуі мүмкін.
Жалпы төмендету базалық ставканың 30 процентінен аспауы тиіс. ... ... ... ... алып жатқан өнеркәсіп жерлеріне
салық кодекісінің 338-бабы 1-тармағының ... ... ... ... ... базалық ставкалар бойынша салық салынады.
Жеке және заңды ... ауыл ... ... өзге
мақсаттарға пайдалануға барілген ерекшк қорғалатын табиғи аумақтардың,
орман қоры мен су ... ... ... ... ... ... салынады. Ал, елді мекендердің автотұрақтар мен автомобильге май
құю станциялары орналасқан жерлеріне, тұрғын үй қоры, ... ... ... ... мен ... алып ... жерді қоспағанда, осы
Кодекстің елді мекендер жерлеріне белгіленген базалық ставкалар бойынша
он есе ұлғайтылған салық ... ... мен ... май құю ... ... басқа
санаттағы жерлерге, тұрғын үй қоры, соның іінде оның жанындағы құрылыстар
мен ғимараттар алып жатқан жерді қоспағанда, таяу орналасқан елді мекендер
жерлері үшін осы ... ... ... ... ... он ... ... салынуға тиіс.
Жерлеріне базалық ставкалар салықты есептеу кезінде қолданылатын
елді мекенді ... ... ... ... өкілді органның шешімі бойынша салық ставкасы кемітілуі
мүмкін бірақ ол кодексте белгіленгеннен кем болмауға тиіс.
Жергілікті атқарушы орган ... ... ... ... елді ... ... ... бөлінген жерлеріне, тұрғын
үй қоры, соның ішінде оның жанындағы құрылыстар мен ғимараттар алып жатқан
жерді қоспағанда,кодекстің елді ... ... ... ... ... он есе ... ... салынуға тиіс.Базарларға қызмет
көрсету өңірлері алып жатқан басқа да базар аумағына кодексте белгіленген
ставкалар бойынша салық салынады.
Жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... базарлар аумағына бөлінген басқа санаттағы жерлерге,
тұрғын үй қоры, соның ішінде оның қасындағы ... мен ... ... ... ... кодекстің 332-бабында таяу орналасқан ... ... үшін ... ... ... ... он ... салық салынуға тиіс. Базарларға қызмет көрсету өңірлері алып
жатқан өзге де базар аумағына белгіленген ... ... ... ... ... ... есептеу кезінде қолданылатын
елді мекенді жергілікті өкілді орган белгілейді.
Мынандай төлеушілер ... ... ... ... ставкілерге 0,1
коэффицентті қолданады: 1) балалардың сауықтыру мекемелері мемлекеттік
табиғи қорықтар (биосфералық қорықтарды қоса алғанда), ... ... ... табиғат парктері,мемлекеттік зоологиялық парктер,
мемлекеттік ботаникалық бақтар, мемлекеттік дендрологиялық парктер;
2) діни бірлестіктерді ... ... ... ... ... ... түрі ормандардың өртке қарсы құрылғысы, өртке
қарсы, орман зиянкестері мен ... ... ... табиғи ресурстарды
ұдайы молайту және ормандардың экологиялық әлеуетін арттыру жөніндегі
жұмыстарды орындау болып табылатын ... ... ... ... ... мақсатындағы мемлекеттік кәсіпорындар;
5) ғылыми кадрларды мемлекеттік аттестаттау саласындағы
міндеттерді жүзеге ... ... ... психоневрологиялық және туберкулез мекемелері жанындағы емдеу-
өндірістік кәсіпорындар;
жоғарыда аталған жер салығын төлеушілер жер учаскелерін жалға беретін
болса онда олар ... 0,1 ... ... жалпы белгіленген
тәртіппен есептейді.
Салықты есептеу мен төлеудің жалпы тәртібіне келетін болсақ, салықты
есептеу әрбір жер учаскесі ... жеке ... ... ... ... ... ... учаскесін иелену құқығы немесе пайдалану ... ... жер ... жер ... іс ... пайдалану кезеңі үшін
есептеледі. Ал, бюджетке жер салығын төлеу жер ... ... ... ... жылы ... елді ... қоныстың бір санатынан басқа
санатына ауыстыру кезінде ағымдағы жылғы жер салығы ... ... ... ... үшін ... белгіленген ставкалар бойынша, ал келесі жылы
қоныстардың жаңа санаты үшін белгіленген ставкалар ... ... ... ... және оның аумағы басқа елді мекеннің
құрамына қосылған кезде таратылған елді ... ... жаңа ... іске ... кейінгі жылдан бастап қолданылады.
Салық төлеушілер орналасқан жер учаскелері бонитетінің балдарын
анықтау ... ... ... , жер ... ... ... ... бонитет балы негізге алынып отырып анықталады.
Ортақ үлестік меншіктегі салық салу объектілері бойынша ... осы жер ... ... ... есептеледі.
Ауылшаруашылық өнімін өндіруші заңды тұлғалар үшін бюджетпен есеп
айырысуды арнаулы салық режимінде жүзеге асыратын заңды ... ... ... ... белгіленген.
Қорғаныс қажеті үшін берілген жерлерге салынатын ... ... ... ... ... ... тұлғалардың салықты есептеу тәртібі мен ... ... ... жер ... ... салық базасына тиісті салық
ставкасын ... ... ... ... ... тұлғалар салық кезеңі
ішінде жер салығы бойынша ағымдағы төлемдерді ... және ... ... ... ... ағымдағы жылдың 20-ақпанынан, 20-
мамырынан, 20-тамызынан, 20-қарашасынан ... ... ... ... ... ... ... төлем мөлшері алдыңғы
салық кезеңінде іс жүзінде ... ... ... бір мөлшерінде
белгіленеді.
Екінші, үшінші және ... ... ... тиіс ... сомалары алдыңғы салық кезеңінде жер салығы бойынша салық
декларациясында көрсетілген нақты салық маіндеттемелерінің сомалары ... ... ... ... ... ... сомалары бірінші
төлем мерзімінде төленген ағымдағы төлем ескеріле ... тең ... ... ... бойынша салық міндеттемелері туындаған күннен
кейінгі, белгіленген кезекті мерзім салық міндеттемелері ... ... ... ... ағымдағы сомаларын төлеудің бірінші ... ... ... ... салу ... ... немесе жалға
беру күнінен кейінгі кезекті мерзім салықтың ағымдағы ... ... ... ... табылады. Бұл ретте ағымдағы төлемдер сомалары салық
міндеттемелері туындаған кезде айқындалған ... ... ... ... ... ... есептеледі. Ағымдағы төлемдерді төлеудің соңғы
мерзімінен кейін салық міндеттемелері туууындаған кезд салық ... ... ... міндеттемелері туындаған айдан кейінгі айдың 20-сынан
кешіктірмей төлейді.
Жыл ішінде жер салығын есептеу мен төлеу ... ... ... ... ... ... ... туындаған кезден
бастап отыз күнтізбелік күн ішінде ағымдағы төлемдердің есебін салық салу
объектісінің ... жері ... ... ... ... етуге
тиіс.Ағымдағы төлемдердің есеп-қисабының нысанын және ... ... ... ... белгілейді.
Салық кезеңі ішінде салық салу объектілеріне құқықты берген жағдайда
салық сомасы белгіленген ережелерді ескере отырып есептеледі. Жеке ... жер ... ... жылдың 1-қазанынан кешіктірмей төлейді
Көлік құралдарына салынатын салық оның мәні мен ерекшеліктері.
Көлік құралдарына салынатын ... ... ... меншік
құқығында, шаруашылық жүргізу немесе оралымды басқару құқығында салық ... бар ... және жеке ... ... құрылымдық бөлімшелері
табылады[10].
Салық салу объектілері:үкіметті мемлекеттік тіркеуде жататын және
есепте тұрған төлемқұралдары, ... ... ... салу
объектілері болып табылады.
Ал, жүк көтергіштігі 40 тонна және одан ... ... ... ... көлік құралдары салық салу
объектілері болып табылмайды.
Бұл салық түрінің ... ... мен ... ... ... салық төлеуші салық сомасын салық заңдылықтарына сүйене отырып,
салық салу объектісі арқылы, салық ... ... ... ... ... ... ... отырып есептейді. Сонымен бірге салықты
бюджетке төлеу объектінің ... ... ... ... ... керек.
Көлік құралдарына салынатын салықтың ерекше тәртібі бар, ол ... атап ... бір ... ... ... салығын өздігінен
есептеуі бірқатар ... ... ... пайда болуына және
салықтың бюджетке толық түспеуіне алып ... ... ... ... ... ... балансындағы көлік құралдарын жол полициясы басқармасының
мемлекеттік есебіне өткізбеу;
- жол полициясы органдарының мемлекеттік есебінде ... ... ... ... ... істеу үшін пайдалану;
- жеңіл автомобильдері көлік құралдарының техникалық паспорттарында
двигательдердің көлемі ... ... ... сантиметрмен берілмеуі, ол
техникалық құралдардың қуаттылығын дұрыс анықтауды қиындатады;
- көлік құралдарын толық ... ... ... ... ... ... жол ... басқармасына мұндай мәліметтерді бермеу
салықты төлеу ... ... ... ... ... ерекшеліктерін білмеуі және бос механик
немесе жүргізушінің берген ақпараттарына сүйенуі;
көлік құралдарының техникалық сипаттамаларының анықтамалықтарының болмауы;
Көлік құралдарына салықты есептеу үшін көрсеткіштер бойынша ... ... ... ғылыми-зерттеу институты” ЖАҚ бар. ... ... ... ... реттеу кіреді. Осыған байланысты
барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер осы ұйымнан салық төлеу мақсатында
үнемі көлік құралдарының қандай да бір объектілері ... ... ... ... ... салығын есептеуге қатысты мәліметтердің барлығы көрініс
табатын маңызды құжаттардың бірі декларация ... ... ... ... ... салу ... тіркелген жері бойынша
салық кезеңінің 1-шілдесінен кешіктірмей жүргізіледі. Салық төлеуші ... ... ... ... ... үшін ... ... бюджетпен есеп айырысуды жүзеге асыратын заңды тұлғаларды
қоспағанда) көлік құралдары салығы бойынша ... ... ... ... кешіктірмей салық органдарына табыс етеді.
Жол полициясы органдары көлік құралдары тіркеу қайта тіркеу ... ... ... ... оның ... ... құралдары үшін
салықты толық төлегенін растайтын құжатты талап етеді.
Көлік құралдарына салық ставкалары 5-қосымша бойынша ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік
бюджеттің кіріс бөлігіндегі рөлі
Тәуелсіздік алған жылдар ішінде ... ... ... ... ... ... ... құру жүргізілді. ... ... ... мен өндірістің өсуін ынталандыратын және
Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын ... ... ... салық жүйесі құрылды.
1992 жылғы бағаларды либералдау, 1993 жылғы ұлттық төл ... ... ... ... мойындау, одан кейінгі жекешелендіру,
инфляциялық ... - ... ... ... ... әр ... өзгеру сипатын алдын - ала анықтады.
Бюджет Қазақстан Республикасы Президентінің жыл сайынғы жолдауының
негізінде, Қазақстан Республикасының сол ... ... ... жоспарының негізінде қалыптастырылады.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі, экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... бекіту,
орындау және бақылау процесстеріне ... ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті бюджет
(арнайы экономикалық зоналардың ... қоса ... өз ... ... ... Қаржылық жылдың ... ... ... ... жергілікті бюджеттер-жергілікті ... ... ... ... экономикалық аймақтардың
әлеуметтік және экономикалық даму қорларының бюджеті қаржылық жылға, сол
қорлар туралы ... ... ... ... бюджеттерді қалыптастыру, бекіту және орындалу
есебі ұлттық төл ... ... ... ... ... ... біртұтастық, толыққандылық,
шынайылық, жариялылық және республиканың бюджет жүйесіне енетін барлық
бюджеттердің өз ... ... ... ... ... біртұтастығын, біртұтас ... ... ... ... ... үлгісін, бюджеттің ... ... ... ... ... ... бірыңғай
қаржы жүйесін қолданатын бірыңғай құқықтық базасын қамтамасыз етеді. Ол
табыстарды қайта бөлу арқылы барлық бюджет ... ... ... ... ... ... бірнеше жылдағы
қалыптасуы мен оның ... ... ... ролін қарастыратын
болсақ, онда мына нарселерді атап көрсетуге болады:
2002 жылы ... ... ... 1004566 млн ... ... ... салықтық түсім 947251 млн. теңге, жалпы табыстың -91,6 ... ... ... ... меншгікке салынатын салықтың
үлесі 38161 млн. теңге немесе 4,4 пайыз.
Мемлекеттік бюджеттің ... ... 2003 жылы 1286734 ... соның ішінде салықтық түсімдер-1186137 млн.теңге, яғни жалпы
табыстың 92,6 пайызы. Меншікке салынатын ... ... 43866 ... 3,7 ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің жалпы табысы-1305124
млн.теңге, оның ішінде салықтық түсім 1186137 млн теңге-жалпы табыстың ... ... ... салықтың үлесі 51602 млн. теңге немесе 3,6 пайыз
2005 жылдың соңында мемлекеттік ... ... ... оның ішінде салықтық түсім 1998314 млн теңге-жалпы табыстың 95,2
пайызы. Меншікке салынатын салықтың үлесі 51602 млн. ... ... 3,6 ... ... - ... ... Мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігіндегі меншікке
салынатын салықтардың түсу қарқыны
( млн. тг.)
|Атауы |2002 жыл |2003 жыл |2004 жыл ... ... - ... |807852 |1004566 |1286734 |2098511 ... ... |752785 |947251 |1186137 |1998314 ... ... ... |35279 |38161 |43866 |51602 ... ... | | | | ... салынатын салық |24459 |27189 |31579 |37272 ... ... ... |23293 |25835 |30008 |35157 ... ... | | | | ... ... мүлкіне |1166 |1353 |1579 |2115 ... ... | | | | ... ... |5387 |5497 |5941 |6903 ... ... жерлерге |168 |35 |40 |32 ... ... | | | | ... ... ... |3418 |3862 |659 |717 ... салық | | | | ... ... |1797 |1427 |1296 |1527 ... ... ... | | | | ... қоры ... |3 |1,7 |0,8 |0,5 ... ... | | | | ... қоры ... салынатын |0,5 |0,2 |0,8 |1,0 ... | | | | ... ... ... |5054 |5098 |5994 |7076 ... | | | | ... ... ... |1594 |1575 |1864 |2199 ... ... салық | | | | ... ... ... |3460 |3523 |4129 |4877 ... ... ... | | | | ... жер салығы |379 |377 |353 |351 ... ... ҚР ҚМ ... бюллетені .№12, 2002-2005жж.
1-кестеде 2002-2005 жылдар ... ... ... меншікке салынатын салық пен салықтық түсімдердің өсу қарқыны
көрсетілген. Жыл сайын 20-50 ... ... ... Салықтық түсімдер
мемлекеттік бюджет табысының негізі болып табылады, олар барлық табыстардың
90-95 пайызына дерлігін құрайды, меншікке ... ... 2002 ... ... ... 4,6 ... 2002 жылы –4,4 пайызын, 2003
жылы-3,8 пайызын, 2004 жылы- 3,6 пайызын құраған. 2005 жылы 2,6 ... ... ... ... 2002 жыл мен 2005 ... аралығында
мемлекеттік бюджетке түскен мүлікке (меншік) салынатын салық ... ... оның ... ... ... үлес салмағы азайа
береді, мысалы, 2004 жылы ол 2,6 ... ал 2005 жылы 1,9 ... ... ... ... ... ... сомасы ұлғайып келеді,
яғни, салық салынатын база – жеке және заңды тұлғалардың ... ... үй қоры ... ... ... ... негізгі түсімін, заңды
тұлғалардың мүлкіне салынатын салық құрайды, оның үлес салмағы-60-70 пайыз.
Мүлікке салынатын салықтың жоспар ... ең ... ... 2002 жылы ... онда 97,90 ... орындалды, бұл жоспарланған
түсімнен 2,1 пайызға аз, 2005 жылы болжамның 96,0 пайызы, 2004 жылы – 87,45
пайызы орындалды, бұл дегеніміз мүлікке салынатын ... ... ... ... ... бюджет табыстарындағы жер салығының үлесін қарастырамыз.
1 кестедегі мәліметтер көрсеткендей, ... ... ... ... өзге ... түрлерімен салыстырғанда аса маңызды емес. Бірақ, ... ... ... ... үлес ... ... ... екінші орын алып тұр.
2002-2005 жылдар ішіндегі Қазақстан Республикасының мемлекет бюджетіне
мүлікке саланынатын салықтан түскен түсім ... ... №1 ... 3 ... ... Жыл ... салықтық түсімнің өсу қарқыны ... ... ... атап өту керек. Салықтық түсімдердің 2002 жылғы
өсу қарқыны-153 пайыз; 2003 жылы-159 пайыз, ал 2004 ... ... ... 135 ... Соның ішінде жер салығының өсу қарқыны 2002 жылы-93 ... ... ... және 2004 ... пайыз, 2005 жылы 125 пайыз.
Тағы бір оң нәтиже, ... жер ... өсу ... 61,5 ... Егер бюджетке түскен барлық салықтық түсімдерді 100 пайыз ... онда жер ... ... ... тек қана 1,05 ... ... ... жер салығы-0,04 пайыз.
Бұл көңіл толмайтын көрсеткіш, өйткені, мол жерасты байлығына ие елдің
бюджетінде жер ... ... өте ... үшін салық салатын базаны нақтылау және аумақтарды жер иелерінің
бөліп алуын бақылау мақсатында жер ... ... ... ол салық салу базасын қалыптастыруға оңтайлы әсер ... ... бұл ... үшін ... бір ... салу ... екенін естен шығармау
керек.
3 - кесте. Мемлекеттік бюджеттің табысындағы меншікке салынатын
салықтың үлес салмағы
(% есебінде)
|Атауы |2002 жыл |2003 жыл ... |2005 жыл ... ... |100 |100 |100 |100 ... ... ... ... |4,4 |3,8 |3,6 |2,6 ... | | | | ... ... салық |3,0 |2,8 |2,6 |1,9 ... ... |0,7 |0,5 |0,5 |0,3 ... ... ... ... |0,6 |0,5 |0,5 |0,3 ... көзі: ҚР ҚМ Статистикалық бюллетені .№12, 2002-2005жж.
Берілген кестеден байқағанымыз, меншікке ... ... ... ... ... ... үлес ... салыстырмалы түрде
төмендеп бара жатқанын байқау қиын емес. Бұл, ең бірінішіден ... ... ... ... ... оған ... ... үлесінің азайғандығынан. Екіншіден, жыл ... ... ... ... салықтық ауырпалықтың төмендеп отырғаны да ... ... ... ... ... ... болады.
Сурет 1. ҚР Мемлекеттік бюджетіне көлік құралдарына салынатын салықтың түсу
қарқыны[11].
Көлік құралдарына салынатын салық ... (1 ... және ... 2002 жыл өсім 79 ... ... ... ... осы мерзімімен
салыстырғанда, негізгі төмендеу жеке тұлғалардың көлігіне салынатын салық
бойынша – 80 пайыз және заңды ... ... 2003 жылы өсу ... ... ... 2004 жылы өсу ... 108 пайызды ғана құрады, заңды
тұлғалар бойынша-106 пайыз және жеке тұлғалар бойынша-109 пайыз. 2003
жылғы өсу ... ... ... ... ... ... ... (аталған салық ставкасының төмендеуімен)
байланысты. Мемлекеттік бюджет табысындағы ... ... ... үлес ... 0,8-0,5 ... ... ... үлесі-1,0-
1,2 пайызды құрады. 01.01.2002 жылы күшіне ... ... ... мен өзге де міндетті төлемдер туралың Қазақстан Республикасының
Салық кодексіне 2002 жылы көлік ... ... ... бойынша
өзгерістер енгізілді, двигательдің көлеміне байланысты ... ... ... жүк ... қолдану мерзіміне байланысты
коэфиценттер қайта ... ... ... көлемінен асатын бірлік үшін
салық ставкасы 12 ден 7 ... ... ... ... 2003 ... құралдарына салынатын салықтың түсімінің төмендеуіне әсер етті.
Сурет 2. ... жж. ... ҚР ... ... ... салықтың үлес салмағы[12]
2- кесте мен суреттің мәліметтері көрсетіп отырғандай, мемлекеттік бюджет
табысында меншікке ... ... аз ғана ... ... ... ... ... салынатын салық 2,8 пайызды, 2003 жылы 3,0 пайызды, 2004 жылы-
2,7, 2005 жылы - 1,9 ... ... ... ... ... ... үлес
салмағының азаюы 0,3 пайызға жеткен, жер салығымен де дәл осындай жағдайда,
2002 мен 2005 жж. ішінде 0,7 пайызды құраған, 0,5 ... 0,5 ... ... ... ... ... салынатын салықтың үлесі Қазақстан
Республикасының мемлекеттік бюджетінің ... ... ... ... ... 0,5 ... 0,5 пайыз, сәйкесінше 0,3 пайызды құрады.
Қазақстанның бюджеттік-салықтық жүйесін реформалау күрделі
экономикалық ... ... ... ... ... мен үлкен
бюджет шығыныны жағдайында жүргізілді. ... ... ... бара-бара қысқарту жолын іздестіру бірінші орындағы міндет болып
отырғаны кездейсоқтық емес. Мұнда ең ... оның ... ... атап ... ... ... ... тауарлармен байланысы
жоқ, өндірістік инвестицияларды төмендету, ... мен ... ... ... ... ... ... дотациялар
мен субсидияларды төлеуін тоқтату, оларды тез арада жекешелендіріп, оңтайлы
әлеуметтік саясат жүргізу есебінен қысқарту көзделуде. Сонымен бір ... ... ... ... ... ... ... жағынан кәсіпкерлікті
дамытуға жаңав кедергілер болдырмайтындай етіп, салық салу жүйесіне де
реформа ... ... ... ... ... ... даму эволюциясы,
бұрынғы КСРО –дағыдай, ұзақ ... бойы ... ... ... өзге
өркениетті әлемде жүрді. Кәсіпорындардың бюджетпен тура ... 20- ... ... ... тыс ... ... көпжақты және икемді салық салу айналымы гиперторфировалды
акцизбен алмастырылды, ... және өзге де ... ... ... ... бұл азаматтардың жеке табысының әлсіз
дамығандығын көрсетеді. Салық жүйесі құрылысының әлемдік тәжірибесі ... ... ... ... жанама салықтар, қосылған құн салығына
біркелкі бөлінген бірыңғай салықпен алмасты; екіншіден, корпорацияға ... ... ... ... ... салудағы азаматтардың жеке табысы
басты рөл алды.
Қазастанда салық реформасын ... ... осы ... ... ... ... біздің салық саласындағы өзгерістерді
әлемдік ... ... ... ... салыстырып қарау
керек.
Салық тиімділікке қалай әер етсе, табысты бөлуге солай әсер етеді.
Соңғы жылдары ... әсер ету, ... ... ... ... ... байланысты экономистер мен саясаттанушылар жеке тұлғалар
мен кәсіпорындардың әрекетін ынталандыру тиімділігін ... ... ... ... бұл ең ... ... шекті ставкасының түрлі
деңгейлері халыққа қалай әсер етеді деген мәселені көрсетеді.
Салықтар мемлекеттік бюджеттің негізгі көзі болып ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, Қазақстан
экономикасының, орта және кіші бизнес пен кәсіпкерліктің ... ... ... және ... жетілдіріген салық жүйесін қалыптастырудың
маңызы зор.
Қазақстан экономикасының нарыққа өту кезеңінде ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... өте әлсіз
жұмыс істейді.
Олар өздерінің кәсіпкерлік-коммерциялық және ... ... ... ... көптеген шығынға батуда, бұл мемлекеттік ... ... ... және оның ... ... ... ... қалыптасқан экономикалық коньюнктурарада салық ауыртпалығын
төмендетуді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... шығынның өсуі алдын-ала белгілі болған жағдайда және олар
бүгінгі жалпы ұлттық ... өсіп бара ... ... гі, ... ғана ... болады.
Салықтық шегерімдердің жинақталған сомасы 35 пайыздан аспайтындай ... ... ... ... ... ... ... реттеп,
логикалық түрде жүйелеу қажет.
Қазақстан экономикасындағы қазіргі жағдайы мемлекеттік ... ... ... ... бұл жағдайда салықтардың
өсуінің объетивті шегінен аспау керек, ол түптеп келгенде, салық заңдылығын
бұзуың ... ... ... ... және ... саладағы
белсенділік пен пайданы жұмсауға деген қызығушылықтың ... ... ... ставкаларының жоғары болуы өндіріс көлемінің төмендеуіне,
еңбек өнімділігінің құлдырауына, ... ... ... мен ... алып келеді. Осыған байланысты, кәсіпорындар өз ... ... ... тек өзінің ғана шаруашылық қызметін ғана ... бар ... ... ... да ... ... ... ставкаларының ұзақ уақытқа тұрақты болуын қамтамасыз етудің
маңызы зор.
Осылайша, жоғарыда көрсетілген мәліметтерге ... ... ... салықтың мемлекеттік бюджеттің табысындағы үлесі аз ғана деген
қорытынды жасауға болады.
2.3. Меншікке салынатын салықтардың бюджетке уақытылы және ... ... ... бақылауы (Мысалға, Түлкібас аудандық салық
комитеті)
Көптеген экономистер салық ... ... ... басқарудың
белгілі бір элементі ретінде қарастырады. Ал, ... ... ... ... ... өзіне тән ерекшеліктері бар бөлек процесс болып
табылады. Кез- ... ... жүйе ... ... салу да ... ... ... жағдайда салықтық басқарудың міндеті экономиканың өзгермелі
түрде дамып отыруы жағдайында бір ... ... ... ... ... ... басымдықтарының: экономиканың және
әлеуметтік жағдайдың дамуына дұрыс жағдай туғызатын ... ... ... ... бақылау және басқару салықтық заңдылықтарды
құрастыру және салықтық құқық бұзушылық орын алған ... ... ... есепке алып отыруынан тұрады.
Осы бағытта, аймақтық ... ... оның ... еліміздің
экономикасы мен басқа да басымдықтарын дамытуға ат ... ... ... ... Түлкібас ауданы бойынша Салық ... ... ... ... ... алу ... ... дәрежеде
жүріп отырғаныдығын келесі талдаулар арқылы байқауымызға болады.
Сурет 3. ОҚО Түлкібас ауданы ... ... ... ... түсімдер құрылымы, %[13]
Жалпы меншікке салынатын салықтар Түлкібас ауданы бойынша жалпы
түсімнің 2004 жылы 6,7 % -ын, 2005 жылы 7,9% -ын ... отыр ... ... ... ... өсу ... ие ... байқауға
болады. Былтырғы жылмен салыстырғанда, 1,2 ... ... ... ... қаладағы меншік ... жыл ... ... ... ... ... ... ауданы Салық комитеті бақылауының
есебінде 24303 салық төлеушілер, соның ... 13503 ... ... және
10800 жеке тұлғалар тұр. Есепті жылы қалада 8120 әрекетсіз кәсіпорындар,
54 ... ... деп ... ... ... нәтижелері бойынша 2005 жыл ішінде 1869
салық төлеушілер тексерумен қамтылды, ... ... 614 ... ... ... тексерулер ішінде:
- 576 кешенді тексерулер, 482 бұзушылықтар ... 223 ... ... 132 ... ... 845 қарсы тексерулер, бұзушылшықтар белгіленбеген
- 208 ... ... ... ... 17 ... ... бұзушылықтар белгіленбеген
Енді меншікке салынатын салықтар бойынша, салық бақылауының нәтижесіне
келетін болсақ оны қысқаша төмендегі кестедегі мәліметтер ... ... ... - ... ... ... салық қызметі органдарының бақылау қызметіне
2005 жыл бойынша талдау*
(мың теңге)
|Салық түрлері ... ... ... ... ... ... |
| ... |салына |тық |ішінде ... ... |
| ... |тын |тексе ... ... ... |
| |дар ... |ру ... айып|алын |
| | | | |ры ... ... ... ... | | | | | | ... ... |1485 |1485 |519 |47 |3896,9 |2932,7 |
| | | | | | | ... ... |805 |702 |515 |27 |25515,5 |24337,6 ... ... | | | | | | ... ... |708 |582 |507 |19 |404,0 |404,0 ... тұлғалардың | | | | | | ... ... |116711 |98784 |66 |11 |223,5 |84,8 |
| | | | | | | ... ... |124931 |117707 |66 |9 |145,4 |9,0 ... құралдарына | | |- |- |- |- ... ... |89659 |89659 | | | | ... Түлкібас аудандық СК мәліметтерінен (Ф-2Н).
Кестеде көрсетілген мәліметтерге қосымша, қалалық салық комитетінің
тексеру жүргізу барысында 1226,9 мың ... сома ... ... қосымша
салық есептелінген, соның ішінде 775,8 мың теңге салық сомасы, ... ... бұзу ... 7,8 мың ... ... ... ... бұзушылық бойынша 380,1 мың теңге айыппұл сомасы, 63,2 мың
теңге өсімпұл.
Тексеру кезінде анықталғаны салық салу ... ... ... ... «0» ... ... ... кодексінің 353 б.
бұзылған.
Кәсіпкерлік қызметке салынатын мүлік салығы мен жер салығына келетін
болсақ, онда ... ... ... бақылауда кәсіпкерлік қызметке
салынатын мүлік салығының және жер салығының төлеушілері ... ... жеке ... ... ... 6300,0 мың ... мүлік салығы есептелінген, мұндағы түсім
сомасы 6312,5 мың теңгені ... 9416,2 мың ... жер ... ... мұндағы нақты түсім
сомасы 9450,6 мың ... ... ... ... ... жер және ... салығына келетін болсақ,
01.01.2004ж. жағдай бойынша 116711 үй-жай бақылауда және есепте тұрған.
Мүлікке салынатын ... ... ... 64452,8 мың ... құрады.
Олардың ішінен, есепке сәйкес мүлік салығын төлеушілер 98784 жеке тұлға.
01.01.2005ж. жағдай бойынша бақылауда және ... 124931 ... ... ішінен жер салығын төлеушілер болып 117707 азамат табылады, мұндағы
жер салығының түсім сомасы 12013,2 мың ... ... Жер ... үшін ... бойынша есепті кезеңде 504 кәсіпорын тексерілді, 3
бұзушылық белгіленген. 132,0 мың.тг. қосымша ... ... ... ... ... 0,2 мың тг. ... ... кестеден байқап отырғанымыздай, заңды тұлғалармен
салысытырғанда жеке тұлғалардың меншік объектлері салыстырмалы ... ... олар ... жүргізілген құжаттық тексерулер саны аз, өйткені мұнда
аталған меншік түрлері ... ... ... ... әр ... басында
анықталған салық базасын қолдана отырып, ... ... ... ... ... ... жеке ... хабарландыруды өзі жіберіп отырады.
Және соңғы екі – үш жылда жеткен жетістігіміз, оның ... ... ... бойынша хабарламаны әр объекті бойынша таратып, оны жинау
кезінде де соншалықты ... мен ... ... ... аталған төлемдер коммуналды ... ... ... ... ... ... төлеушілердің әдеттегі ісіне айналып келе ... ... одан ... мүмкіншілігі де азайып, меншік салықтарынан
салық ... ... ... ... отырады. Бұл, жеке тұлғаларға
қатысты. Ал, заңды тұлғаларды алып қарайтын болсақ, олар ... ... ... ... ... ... және бюджетке де ... ... ... пен ... ... өз еркімен төлеп
отыруы шарт.
Өкінішке орай мұндай талаптар үнемі орындала бермейді, оны төмендегі
екі сызбадан байқауға ... ... ... келтірілген мәліметтер соның
дәлелі. Және оны анықтап көру үшін төмендегі суреттерді келтіріп өттік (6-7
сурет).
6-сурет.Түлкібас ауданы бойынша заңды тұлғалардың ... ... ... ... салық сомасының өндіріп алынған мөлшері*
Мүлік салығы бойынша ... ... ... саны 1485 ... тұлға,
оның ішінде тексеру жүргізілген заңды тұлғалар саны 519, салық бұзушылықтар
оның 47-сінде табылып, жалпы мөлшері 3896,9 мың теңге ... ... ... 2932,7 мың ... өндіріп алынған.Ол, ... ... ... соманың 75 пайызын қамтиды.
Бұл, салық қызметі органдарының өндіріп алу әдісн ... ... ... ... заңды тұлғалардың төлейтін жер салығына келетін болсақ, ол
бойынша жүргізілген ... ... ... ... ... есептелген
соманың 95 пайызы өндіріп алынған (7-сурет).
7-сурет. Түлкібас ауданы бойынша Заңды тұлғалардың жер салығы ... ... ... ... ... ... мөлшері*
Ал, заңды тұлғалардың көлік ... ... ... ... ... ... салық сомасы 100 пайыздық мөлшерде өндіріп
алынған.
Жеке тұлғалардың мүлік салығы бойынша қосып есептелген салық ... жер ... ... 6,1%-ы ғана ... алынған.
Жалпы басқа да салықтармен қоса меншікке салынатын салықтар бойынша
01.01.2005 жылғы ... 40 ... ... негізінде төмендетілген
салық сомасы аудит бөлімі бойынша (заңды тұлғалардың) 32831,8 мың теңгені
құрады, соның ... 2928,0 мың ... 27558,4 мың ... ... 967,7 мың ... салығы 59,3 мың ... ... 33,5 мың ... 1284,9 мың ... ... талдаудан, меншікке салынатын салықтар бойынша
салық ауыртпалығының төмендігі ол ... ... ... ... асыру
кезінде көп кедергі келтірмейтінін айтқымыз келеді.
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... МЕН ОЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Шет елдер тәжірибесіндегі меншікке салынатын салықтар
Дамыған елдердің салық жүйесі ертеректе дами ... ... ... әртүрлі және тармақталған болып келеді. Еуропа елдеріндегі салық
салу АҚШ-пен салыстырғанда жоғары болып табылады. ... әр ... ... ... ... білетініміздей, нарықтық экономиканың ең басты белгілерінің бірі-
меншік, яғни мүлікке ... жеке ... ... ... болып табылады.
Сондықтан дамыған елдердің салық жүйесінде меншікке салынатын ... ... бірі ... ... Енді осы ... әр елде қалай
қолданылатын қарастырайық.
Еуропалық Одақ елдерінің ... ... ... ... ... негізгі салық-жеке тұлғаларға салынатын табыс салығы,
корпороцияларға салынатын салық, ҚҚС, меншікке салынатын ... жер ... ... ... ... сақтандыру төлемдері, сыйға немесе мұраға
меншікке салық, кедендік баждар, мұнай мен ... ... ... ... ауыл ... және ... шаруашылығының кәсіпорындары,
жеке тұлғалардың және компаниялардың жер учаскелері үшін төлейді. ... ... ... діни ... ... ... бір иесінен екінші иесіне берілген ... ... ... 2 ... ... ... Жер ... көлемін қарастыра отырып,
муниципалды басқару органдары ауыл шаруашылығы мен ... ... жер ... ... ... салынатын салық Германияда өте ерте кезденбастап дамыған .
Оны1278 жылы Рудольф фон Габсбург енгізген. Жеке ... ... ... 1995 ... ... 1 пайыздық ставка белгіленген. Оған дейін бұл
ставка 0,5 пайыздан аспайтын еді. өнеркәсіп ... мен ... ... ... ... ... ... жоғарылағаннан кейін салық
салынбайтын минимум да жоғарылатылған. ... ... ... ... ... ... ал қазір –120 мың марка. Егер меншіктің “жасы-60”-тан
асса 50мың ... ... ... ... үшін ... ... минимум-20 мың марка.
Төмендетілген ставка түріндегі жеңілдіктер тек ... және ... ... ... Мүлікті қайта бағалау 3жылда бір рет
жүргізіледі.
Германияда кәсіпорын мүлкіне салынатын салық өте көп ... Оған ... ... салық ұшырайды: аң және балық шаруашылықтарына
салынатын салық, жер салығы және меншікке салынатын салық. Басқа салықтар
сияқты емес, бұл ... ... ... ... шегерілетін шығындарға
жатқызуға болмайды. Бұл салықты, фрима қаржылық жылды зиянмен жабса да
төлеуі қажет.
Жеке тұлғаларда ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, сақтандыру компанияларына салымдар; зергерлік
бұйымдар; өнер туындалары және ... да ... ... ... жеке
ұшақтар.
Салық салынбайтын сомалар да әр-түрлі. Жұбайлары үшін олар-250 мың
марка, балаларға-90 мың марка, немерелеріне-50 мың марка, ... мың ... ... жүйесіндегі меншікке салынатын салық Францияның салық
жүйесіндегі салықтарды 3 ... ... ... ... салығы (табыс алу кезінде алынатын)
2. тұтынуға салынатын салық (табыс шығындалғанда алынады)
3. капиталға салынатын салық (меншікке салынатын салық)
Меншікке салынатын салықтан ... ... өте көп ... ... мүлікке, мүлік құқығына және 1-қаңтарда меншіктегі бағалы қағаздарға
салынады.
Мүлікке- ғимараттар, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы кәсіпорындары,
қозғалмалы мүлік, акциялар мен ... жән тағы ... ... ... ... ішінара немесе толығымен саылқтан босатылған. ... ... ... үшін ... ... ескі ... тағы ... салынатын салықтар прогрессивті болып ... ... ... ... кестеде көрсетілген.
4 - кесте.Меншікке салынатын салық ставкасы
|Мүліктің құны ... ... |
| 4260000 ... |0 ... ... ... |0.5 ... 13740000 ... |0.7 ... ... дейін |0.9 ... – 41280000 ... |1.2 ... ... |1.5 ... ... мен меншікке салынатын салықтың сомасы жиынтық
табыстың 85% -тен аспауы керек.
Меншікке ... ... ... ... және ... алымдар және
баждар жатады. Осы топқа еңбекақыға әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... салу объектлері – еңбекақы қоры болып
табылады. Салық прогрессивті сипат алған. Ол бюджетке:
- 35900 ... ... ... қоры үшін- 4,5%
- 35901-71700 франк арасындағы еңбекақы қоры үшін-8,5%
- 71700 жоғары еңбекақы қоры көлемі үшін 13,6% ... мен ... ... саны 10-нан асатын кәсіпорындар тікелей ... ... ... үй құрылыстарын қаржыландыруы керек. Олар тікелей
инвестициялай ... не ... ... ... ... не мемлекеттік
қазынаға қорлар аударуы керек. Бұл мақсатқа еңбекақы қорынан ... ... ... ... мен ... ... ... салық та жатады. Оны жеке автотранспорт
құралдары бар кәсіпорындар мен компаниялар төлейді. Бұл ... ... ... сияқты қаржы мекемелерінің жалпы шығындарына салынатын
баждар жатады.
Францияда маңызды орын алатын жергілікті ... 4 ... ... ... ... жер салығы
← салынып бітпеген участкелерге жер салығы
← тұрғын үй салығы Бұл салықтардың ставкалары келесі ... ... ... ... ... органдары (генералды кеңестер,
муниципалды кеңестер) бекітеді.Ставкалары заңмен бекітілген максималды
ставкадан аспауы керек.
алынған ... жер ... ... қозғалмайтын мүлікке қатысты-
ғимараттар, ұрылыстар , ... ... және ... бағытталған жерлер. Салық салынатын бөлік жердің кадастрлық
арендалық құнының жартысына тең.
Бұл салықтың мемлекеттік меншіктегі; ауыл шараушылығына ... тыс ... ... ... Жасы 75-тен асқан жеке
тұлғалар немесе қоғамдық ұйымдардан немесе мүгедектік ... ... жеке ... ... жер ... ... салық-егістік,ормандар,
жайылымдар, саздар тағы басқа ... ... ... ... табыс жердің кадастрлық арендалық құнының 80%-де бекітілген.
Мелекеттік меншіктегі ... ... ... Ауыл ... ... уақытша салықтан босатылуы мүмкін.
Салық салу ілімінің ... ... ... ... ... ... ол бірнеше өзгертулерге ұшыраған. 1965 жылы, 1973 жылы
маңызды өзгертулер болған, әсіресе 20-жылдары ... ... ... ... ... ... 2деңгейлі-жалпы мемлекттік салықтар және
жергілікті салықтар.
Жалпы мемлекеттік салықтарға: жеке ... ... ... капитал
өсіміне салық, мұраларға салық, гербтік салық жатады.бұлар салық ... ... ... ... салық жергілікті салыққа жатады және салық
түсімдерінің 10 % берді.
Ең алдымен ... және жеке ... ... ... салық
салынады (ең көп түсетін салық қозғалмайтын мүлік салығы). ... ... ... алынған табысқа, шетелдегі бағалы қағаздардан
алынған табысқа салынады.
Мұраға ... ... ... ... келетін болсақ, мұраға
берілетін мүліктің құнының алғашқы 150 мың фунт ... ... ... ... 40% ... ставкасымен салық ссалынады. 20-80%
аралығындағы –жеңілдіктер мен игерімдер жүйесі ... ... ... 80 ... басында қалыптасқан.
Жер меншігіне салынатын салық ауыл ... ... ғана ... ... ... ... салықты
есептегенде қалалық үйлер, дачалар есепке алынып, бірақ ауыл ... ... ... мал тұратын құрылыстар және ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы банктік шоттардан және
салымдардың ... ... ... ... ... салынады.
Қозғалмайтын мүліктің құнының өсуіне салық салынады. Ол салық
ғимараттар, құрылыстар т.б. бастапқы құны мен ... құны ... ... бар жеке және ... ... ... ... салығы алынады. Салық ставкасы: ... ... ... ... ... ... ... салық бойынша салық салынбайтын
минимум-120 млн.лир, одан ... ... ... ... ставка-27%
прогрессивті шкала қолданылады. Егер меншік құны ... ... ... ... ставкасы қолданылады. Жұбайлар, балалар, ата-аналар
салықтан босатылады.
Швецияда меншікке ... ... ... белгілегенде отбасының
мүлкінің сомасы ескеріледі. Оны тек жеке тұлғалар төлейді.
400 мың кронға дейінгі меншік салықтан босатылған. ... ... ... 1,5% ... ... ... млн. ... меншікке-3% салық ставкасы қолданылады. Мұраға немесе сыйға
тартылған меншікке салық ставкасы 10-60% ... 200 мың ... және ... 50 мың крона мөлшерінде
сыйға тартылған мүлікке салық ... ... ... млн. ... мұра ... ... алыс туыс ... табылатын тұлғаларға қолданылады.
АҚШ-тың салық жүйесіндегі меншікке салынатын салық. ... ... ... ... ... ... құқығы :
- жергілікті басқару органдарына;
- Штаттық Үкіметке;
- Федерералды Үкіметке берілген;
АҚШ-тың свалық жүйесі 1986 жылы қабылданған ... ... ... ... ... ... ... салық түсімдерінің бөлігін
құрайды.
Салық салынатын ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік (жер, құрылыстар, қозғалмайтын құралдар):
← нақты (материялдық) жеке меншік:
табыс табу үшін ... ... ... ... ... активтер, ауыл шаруашылық құрылғылары, астық, мал тағы
басқа);
← үй шаруашылығының ... ... ... тағы ... ... емес ... ... қарыз міндеттемелері және
ақшалар);
36 штатта материалды емес активтер ... ... ... босатылған. Осы салықтардан қазынадағы түсімінің 4/5 түседі.
Қазір қозғалмайтын мүлік, тауарлы-материалды құндылықтар мен іскерлік
жабдықтар және тағы басқа объектілер мен ... ... ... салу ... ... ... ретінде бірнеше штаттары салық ставкасын қарастырайық. Уинтон
штатында ... ... ... ставкасы 6,75%. (жер және құрылыс).
Салық салу базасы мүліктің нарықтың бағасының 1/3 бөлігіне тең. ... ... 1рет ... ... ... хат ... жария етіледі.
Нью-Йорктың бюджеттік түсімінің 40%-меншікке салынатын салық құрайды.
Бұл ... 900 мың ... мен ... ... ... пайдалануға бернілетін тұрғын үйдің иесі немесе өндіріс
қорларының иесіне ... ... аз ... өзіндік пайдаланудағы жеке
меншікке салық салынбайды.(36 штатта)
Мұраға немесе сыйға тартылған меншікке салық салынбайтын минимум-10 мың
доллар. Құны бұдан ... ... ... ... ... ... ... салық салынады. Ең жоғарғы ставка мұра ... ... ... ... ... ... ескеріледі.
Жұбайлары, балалары немесе ата-анасынан алынатын салық ставкасы 1-16%
аралығында.
Канаданың салық жүйесіндегі меншікке ... ... ... ... пен ... салынатын салық
муниципалды (жергілікті) басқару органдарының негізгі табыс көзі ... ... ... ішінде ең ірісі-қозғалмайтын мүлікке
салынатын салық. әдетте ... ... ... ... ... жердің құныны
негізделеді. Салық салатын мүлікті провинциалды басқару ... ... мен ... ... ... ал ... ... мен құрылғыларға
салық салынбайды. Бағалау ... 3 ... ... ... ... шығындары, оның иесіне әкелетін нақты ... ... ... ... ... салығы меншк құнына 0,5-1,0% мөлшерінде
салынады. қозғалмайтын мүлік белгілі бір мақсаттарға қолданылса, ... ... ... ... ... ... құнынан 30%
адвокаттық және дәрігерлік кеңселерге салынатын ... ... 50% . ... ... өнім ... ... және ... басқару органдарының ғимараттары ... ... ... ... ... олар жалпы субвенция мен
дотациялардан ... ... олар ... ... ... ... төлейді.
Жапонияның салық жүйесіндегі меншікке салынатын салық.
Жапонияда барлығы 25 мемлекеттік және 30 жергілікті салықтар ... ірі ... ... жеке және ... ... тікелей табыс салықтары
← меншікке тікелей салық
← тікелей және ... ... ... ... салықты заңды және жеке тұлғалар бірдей мөлшерде
төлейді. ... ол ... ... 1,4%. Ол 3 ... бір рет ... ... Салық: қозғалмайтын мүлікке, жерге ... ... ... ... ... салынады. Сонымен қатар, бір тұлғадан
екіншісіне сату кезінде мүлік салығы ... ... ... ... ... мұраға берілген меншікке салынатын салық, жерлерді
жақсартуғасалынатын салық та осы топ ... ... ... қиын мәселе –жер учаскелерінің құнын бағалау болып
табылады. 80 ... ... ... ... ... ... ... Нью-Йорк пен байланысты жерге деген баға күрт өсті. Жалпы жер
салығы жерді бағалау құнынан 10%-нан аспауы ... ... ... ... 8 млн. ... ... есеептеледі.
Салықты аудару шкаласының 13 деңгейі бар, ал, ... ... 10-70% ... Көлемі 200 шаршы метрге дейінгі жерді мұраға ... оның ... ... яғни салық төлеушіге жеңілдік жасалады.
3.2. Меншікке салынатын салықтың өзекті мәселелері және оны жетілдіру
жолдары
Нарықтық қатынастардың даму ... ... ... ... бірі ... ... ... қолдану арқылы әртүрлі
деңгейдегі бюджеттердің кірістерін ... және жеке ... мен ... ... ... даму проблемаларын шешуші
нарықтық ... бір ...... ... ... құру ... ... жүйесінің оптимальды түрде жұмыс атқаруы үшін, ең бірінші
салық базасын анықтауды дұрыс жолға қоя ... оны ... ... отыру
болып табылады. Сондықтан да, меншікке салынатын ... ... ... ең ... сол мүліктердің салық салу мақсатында салық
салу базасын анықтаумен байланысты жылжымайтын және жылжитын ... ... ... ... ... ... түріне салынады, бұндай жағдайда
мүліктің ... ... ... ... ... таба білу қажет.
Бірақ бұндай біркелкілік дифференциалданған ... ... ... немесе салық салу базасынан мүліктің кейбір түрлерін шығарып
тастау нәтежесінде бұзылады.
Мүлік салығын орнатудың ... ... ... ... ... ... зерттеулер салық салу базасын ... ... ... ... салу мақсатында қозғалатын және
қозғалмайтын мүлік – мүліктің ... екі ... ... ... Қозғалмайтын мүлікке жер және онымен байланысты
құрылыстар кіреді. Қозғалатын арнаулы жеке ... ... ... ... барлық түрлерін қамтып, материалдық және материалдық емес
боп екіге бөлінеді. Материалдық жеке ... ... ... ... ... ауыстыруға болатын материалдық қорлар кіреді. Ал ... ... ... ... мүліктің белгілі бір құны жөнінде мәлімет
беретін шоттар мен сертификаттар.
Мүліктің ... 2 әдіс ... ... болады:
А) нәтижесінде қозғалмайтын мүліктен алынатын ренталық табыс
арқылы;
Б) сатудың жорамалданған бағасы ... ... ... ... альтернативті әдіс арқылы анықталуы
мүмкін. Бұндай жағдайда жер ... ... мен ... ... ... ретінде алынады.
Қозғалмайтын мүлік құнын анықтаудың ... ... ... ... алу бағасын пайдалану болып табылады. Сонымен қатар
салық салу мақсаттары үшін қозғалмайтын мүлік сатып алудың ең ... ... ... бағаланады. Бұндайда, қозғалмайтын мүлікпен ... құны және ... ... ... ... байланыс
жоғалады. Сатып алудың бағасын пайдаланудың ... ... ... ... ... кезде біркелкілік приципі және салық салудың
әділдігі бұзылады.
Сонымен қатар, қазіргі меншік ... ... ... жатқан
мәселелер сонау, жекешелендіру процессінен және оның нақты ... ... ... ... Шын мәнінде қоғамдық жетістіктерді
әділетсіз түрде қайтарымсыз тарату арқылы ... ... ... ... механизм арқылы төмендетілгені ешкімге құпия ... ... да ... түсетін салықтық түсімдерді экономиканың негізгі
секторларына ... ... ... шаралар кешенімен
негізделетін ... ... ... механизмін ұсынғымыз келіп отыр.
Ол үшін, мүліктерді заңдастыру қажет.3
Кәсіпкерлердің және шаруашылық жүргізуші субъектлердің ... ... ... бір жолы ... ... ... және
“Азаматтар мен шағын бизнес субъектлерінің мүліктерін ... ... ... ... ... Ал, ... ... келесі жағынан
толықтыруларды қажет етеді.
Біріншіден, жоғарыда аталған заңдарды қабылдаған кезде ... ... мен ... ... ... құнын заңдастыруға
деген ынталылықты тудыратын белгілі бір экономикалық тәсілдерді қолданбай
күтілген нәтижеге жету мүмкін емес.
Жалпы халыққа және өз ... ... ... ... кәсіпкерлер
үшін тіркелмеген мүліктерді заңдастыру маңызды емес, өйткені ... ... ... десе бұрынғы КСРО-да да болған емес. Өйткені,
социалистік жүйеде, басқа ... ... ... ... ... ... ... мүліктер мен меншік түрлері есепке алынып, барлық
жерде тіркелінетін болған. Керісінше жағдай тек қана ... ... ... жатқандардың, оралмандардың және көлеңкелі экономиканың заңдасуына
ешқандай да үлесі жоқ азғантай ұсақ кәсіпкерлердің ғана ... ... ... ... ереже бойынша тіркелмеген болуы мүмкін. Олар
үшін тек қана “Жылжымайтын ... ... және ... ... ... ... заң күші бар ҚР Президентінің Жарлығына
толықтырулар енгізу де жеткілікті ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктер, жер
учаскелері, құралдар және т.б.) ... ... ... ... сату ... алу кезіндегі ресми тіркелген меншік құны мен нақты ... ... ... заңдастыру кезіндегі маңызды нәрсе, салық салу базасы
ретінде болатын тіркеліп қойылған мүліктің нақты ... ... ... ... ... табу үшін, біздіңше ... яғни ... ... ... мен ... енгізу қажет, ол
үш бағытта қарсатырылуы мүмкін.
1. ҚР Конституциясында келтірілгендей, заң алдында барлық меншік ... ... ... сүйенетін болсақ, онда жеке мүлік және салық
ставкасы 10 есе ... ... ... ... ... ... бөліну әділетсіз болар еді.
Осыған орай, мысалға, базарлар орналасқан жерлерге 10 еселенген салық
ставкасы қолданады. Осындай келеңсіздіктерді болдырмау үшін, ... ... ... 0,1 ... ставка қолдануды ұсынамыз. Ең аз дегенде,
мүлік салығының ... жеке ... ... құны 10 ... асқанда ғана 1% болатын мүлік салығына теңестіру қажет. Мұндай
жағдай мемелекетке де, шаруашылық жүргізуші ... де ... ... ... ... кездегі төмендетілген құнын жоғарлатуға, оған
сәйкес салық сомасы да ... ... ... ... табыстың да
мүлікті сату-сатып алу кезіндегі баждың да мөлшері жоғарыайды. Сонымен
бірге, ... ... ... ... ... қойып, несие
алуға;
Екіншіден, кәсіпкерлердің іскерлік белсенділігін көтеретін және ішкі
инвестицияны арттыратын ... ... ... ... сәйкесінше шығындар статьясына жатқызу арқылы қайтаруға деген
қызығушылығы артады.
Салықтық және бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... аударымдар және
мүліктер бойынша ірі және ағымдағы шығындарға аударымдар жеке тұлғалар мен
кәсіпкерлердің жылжымайтын мүліктеріне қарастырылмаған. ... ... мен жеке ... ... және ... ... мақсатында аталған аударымдар үшін оңайлатылған жүйе ... ... ... ... айта ... ... жеке тұлғалар мен
кәсіпкерлердің ... ... жыл ... ... ... отыруы үшін
міндетті төлемдердің алынып отыруы. Егер, салық органдарына қайта бағалау
керек ... ... онда олар ... ... ... ... ... тек бюджет қаражаты есебінен жүзеге асыруы ... ... ... ... ... ... орталығында аталмыш төлемді төлеу үшін
сағаттап кезекте тұрады, өздерінің жұмыс уақыттарын жоғалтады, ал ... тағы да ... ... ... ... ... ... заңға бағынатын қарапайым халық ... ... ... Қазақстан Республикасында салық салу мақсатында ғана
емес, банктер үшін де ... 20-30 ... ... ... ... болып табылатын мүліктер мен меншік түрлерін бағалау бойынша
тәуелсіз қызметтер нарығын құру қажет. Сонымен ... ... - ... кезінде толық құқықтық және материалды жауапкершілікте болуы ... ... ... Қазақстан Респуликасының “Бағалау қызметі
туралы” заңына ... ... ... ... ... осы ... бойынша кадрлар дайындайтын
бағалау Институттары бар. ... ... ... ... ... ... ... құру мәселесі шешімін табатын мәселе.
Келесі мәселенің қатарына, кәсіпкерлердің мүлкінің бағалануының ең аз
мөлшерін белгілеу мәселесі жатады. Бұрынғы заңдылықтарға ... ол 40 ... ал ... оған бәрі ... тез ... және арзан құралдар да
қосылатын болды. Сондықтан, ... ... ... ... дұрыс жұмыс істеуі үшін олардың мүліктерінің шекті құнын 200
АЕК – тен 1000 АҚШ долларына ... ... ... заң алдындағы
бүкіл адамдардың өзара теңдігін алдын-ала ... ... ... ... үшін ... салу ... толық максимальды бағалау
негізінде ... ... Егер ... ... барлық мүлікті ескермесе,
онда салық жеңілдіктерін алатын салық төлеушіні және ... ... ... ... ... ... жер ... бойынша да бірқатар мәселелер бар,
осы орайда айта кету керек меншіктің сонау ата-бабамыздан бері келе ... ... ... ол- жер. ... күні ... жеке ... деген
ұғымның айналасында таластарға толы қызу әңгіме жүріп жатқаны бәрімізге
белгілі, ол бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... №479, 08.07.2003 ж. қабылданған ... ... ... және ол жер ... ... меншік қатынастарының біраз
өзгерістерге түсуіне мүмкіндік берді. Ол өзгерістер, әрине салық ... ... өте келе ... ... ... сөзсіз.
Басқа салықтар сияқты, жер салығының да ставкасы кәсіпорын пайдасының
өсу динамикасына емес, тек сандық ... ... ғана ... ... ... ... ... бойынша салық ставкасы жоғары болған
кезде, салық субъектлері өздері қолданбайтын бос жатқан жерлерді ... ... таба ... ... ол өндірісті тежейтіндей ... ... ... Егер жер ... ... ... қолданылатын болса жер
салығы кәсіпорын қызметінің нәтижесіне әсер ете алмайды.
Жерге тиімді салық салу жүйесін құру ... да ... ... ... салу мақсатындағы оның дұрыс бағалануы болып табылады. ... ... жер ... ... ... яғни жерге салық салудағы
көрсеткіштерінің ... көзі ... ... Ал, ... ... бірге
жерді сату-сатып алу және олар ... ... ... ... ... ... салық салудың негізі-объективті бағалауға
мүмкіндік беретін лицензияландырылған тәуелсіз ... ... ... ... бар. ... жер ... ... эксперт бағалаушылардың көмегімен Қазақстанға ең қолайлы әдіс-
жердің ақшалай құнына ... ... салу ... ... ... механизмін құру мүмкіндігіне қол жеткізер еді.
Сонымен қатар, жерге салық салуды тиімді ұйымдастырудың бір ... ... ... ... ... мемлекеттерде жерге салық
салу мақсатында бағаланатын жер туралы ақпараттар ... ... да, ол ... ... деп ... ... ... заңдық функцияларының ара-қатынасы маңызды болып табылады. Ол меншік
иелерін, яғни ... ... ... Қазақстанға осы тәжірибені
қолдану артық болмас еді. Мұндай әдісті қолдану ... үшін ... ... елімізде жер кадастры бар, ол басқа мақсаттарда құрылса да
салық салуға қажетті ақпараттарды жинақтаған. Бұл ... ... ... оның ... элементтерімен толықтырылуын әкеліп
соғады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген ақпараттар базасына арнайы құрылған бағалау
карталары қажет. Ол ... ... ... және ... ... ... ... жер төлемдерін есептеудегі нақты ақпараттар көзі
ретіндегі жер кадастраның рөлі өсе ... ... ... ... ... ... және ... базасын дамыту арқылы жер
салығын төлемегендерді анықтауға ... ... ... салудың жғарыда келтірілген кемшіліктерімен
бірге, тағы бір мәселе құрылыстарға толы алаңдардағы құры бос ... ... ... ... білікті мамандардың қажетті ақпараттардың
жоқтығын ескере отырып жер учасеклерінің нарықтық ... ... ... ... табылады. Әкімшілік шығындардың төмендеуі айқындылықтың
бұзылуына әкеліп ... ... ... жер ... жөнінде толық
мәліметке ие болмай, бағалау әдістерін дұрыс түсіне білмейді.
Осыған байланысты, қозғалмайтын ... ... ... қосу ... ... ... ... қатар, қозғалмайтын
мүлік салығы жеке табыс салығына қосымша ретінде қаралуы ... ... ... өзін өзі ... ... қозғалмайтын
мүлік салығын және оның ставкаларын бақылау құқығы оларға өзіндік, ... ... және ... ... ... шешімдер
бойынша есеп беруді жергілікті деңгейге ауыстыру мәселесін туындатады.
Жергілікті өзін өзі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік биліктің орталық органдары салық базасын өздері
орнатса, салық ставкаларын жергілікті деңгейде ... ... ... ... ... Егер ... өзін өзі ... органдары алым салықтарды
бақыламаса және оларды өндіріп алу ... ... ... ... ... ... боп ... Ал егер салық базасын,
ставкасын ... ... ... онда ... ... ... органдардың трансферті боп саналады.
Салық салуда ... ... екі жолы бар ... ... ... ... ... бұза отырып салықтан жалтару болса, екіншісі заңдылықты
сақтай отырып өзінің салықтық төлемдерін азайтудың ... ... ... ... ... ... бойынша салықтан жалтару қиындау болатын
болса, ал ... ... тобы ... екі амалды-да қолдануға болады.
Сондықтан, ... ... ... ... ... ... туындап отыр.
Сонымен бірге, көлікке салынатын салық ... ... ... ... ... ... салық сомларына түзету коэффициенті
қарастырылған, осыған орай, мысалға, Алматы ... ... ... тыс ... ... ... бұзылуы аталмыш қала көліктеріне
салық сомасын көбейтуді сөз етуге мәжбүр етеді.
Қорытынды
Біз ең алдымен ... ... ... ... болсақ салықтар
мемлекет пайда болып, коғамның түрлі класстарға бөлінуімен бірге ... ... ... Еш ... ... ... ... өмір сүрген
емес, онын себебі де белгілі, ... өз ... ... ... ... А.Смит айтандай “Салықтар қоғам дамуына өте кажет
құрал болғандықтан, салық салуды мәдениетті де, ... ... ... ... ... қоя білу ... Салық салудың көп жылдық
тәжірибесінде қалыптасқан ең негізгі қағида “алтын ... ... ... ... ... ол дегеніміз, шығындар қандай көп
болмасын, қандай ... ... ол ... ... ... мүдделеріне қайшы келмеу керек.
Меншікке салынатын салықтардың, оның ... жер ... ... мен ... ... ... ... салықтарға қарағанда
аумақтық бюджеттерді қалыптастырудағы ролі жоғары және одан ... ... ... ... ... бағыттарын қаржыландыруға
жұмсалады:
▪ мектепке дейінгі, жалпы бастауыш, жалпы негізгі білім беру
және
де орта ... ... ... ... ... білім беру;
▪ әскери қызметке шақыру және тізімге алу;
▪ аймақтық деңгейдегі қауіпсіздік қызметі;
▪ аймақтық дуңгейде азаматтарға ... ... ... ... сақтау сферасындағы бағдарламалар;
▪ азаматтарға арнайы мемлекеттік жәрдем ақы төлеу;
▪ аймақтық ... ... ... көмек;
▪ жұмыспен қамтамасыз ету бағдарламалары;
▪ баспана бағдарламалары;
▪ аймақтық ... ... ... және ... ... ... және құрылыс;
▪ сәулеттік-құрлыстық жұмыстарды жүргізу;
▪ тұрғын пунктерде жол және көше ... ... ауыз ... қамтамасыз ету және суды тазалау;
Осыған байланысты, ... ... ... ... ... ... ... болады, сондықтан
оларға тиімді түрде салық салу күрделі де өзекті мәселенің бірі болып ... ... ... ... барлық салық төлеушілерге ортақ
жалпыға бірдей салық болғандықтан да, оның мәні зор.
Жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... ... тиімді де, ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді. Мысалға,
меншік негізі- жерге, қоғамдық байлығымыздың басы болып ... ... ... одан мол өнім алу ... ... ... ... да бір елдің қазіргі экономикалық жағдайында маңызды мәселелердің
біреуі болып табылатыны кездейсоқтық емес. Өйткені, аталған салықты ... ... ... пайдалана отырып ауыл шаруашылығын өркендету арқылы,
экономикамыздың ... ... және ... ... ... ... шешуге болады.
Сонымен бірге мелекеттік мүліктерді жекешелендіруде талан-таражға
түскен, бүгінде қайтадан қалпына келтіру барысында ... ... ... ... іске ... ... салық салу объектісі ретінде
қолданбасқа не, ... екі ... ... ... ат ... ... де, ... салынатын салықтарды жан-жақты сипаттай келе
олардың кемшілігінен гөрі артықшылықтары басым ... ... ... ... ... ... ... функциялардың түгеліне жуық
орындайды. Ал, ... ... ... ... мәні ... ... түрлеріне байланысты. Сондықтан, сөзімізді қорытындылай
келе ... , ... ... ... кез ... мемлекет үшін, кез
келген бюджет деңгейлері үшін ... де ... ... ... ... ... кез-келген сферада салық салу механизмін жетілдіріп отыру бүгінгі
күннің талабы, осыған орай ... ... келе өз ... ұсыныстар жасамақпыз:
▪ қозғалмайтын мүлікті салық салу мақсатында бағалап отыруды шет
елдік ... ... үш ... бір рет ... отыратын
болса, бізде оны жылына бір рет жүргізу керек ... ... ... ... ... салу ... меншік түрлерінің (жылжымайтын және
жылжитын мүліктер, жер учаскелері және т.б.) ... ... ... ... ... ... қызметі нарығын
құру (тәуелсіз фирмалар немесе ассоциациялар);
▪ мүлік ... мен жер ... ... есеп ... ... ... қозғалмайтын мүлікке салық ... ... ... ... ... бағалап, оған да салық сомасын есептеу. ... ұзақ ... ... сәл де болса кедергі жасайтын
еді;
▪ Ескі көлік құралдарына үлкен қалаларда ... ... ... ... ... ... коэффициент мөлшерін экологиялық
мәселелерге орай азайту керек деп ойлаймыз.
▪ Салық салу мақсатында шағын кәсіпкерлер ... ... ... 2500 ... ... көбейту;
▪ Мүліктің нарықтық бағасының соңғы кезде күрт жоғарылап кетуіне
байланысты оған деген ... ... 1 ... ... ... бірыңғай 0,1 пайызға дейін төмендету ұсынылады.
Елдің өндіріс сферасының, сондай-ақ ... ... ... бюджеттердің қаржылық ресурстармен қамтамасыз етілуі
меншікке салынатын салықтардың ... әрі ... ... ... ... ... оны ... отыру әр бір уақытта да қажетті
де маңызды мәселелерлің бірі болмақ.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Назарбаев Н.А. «Дағдарыс арқылы ... мен ... ... ... жолдауы. Алматы, 2009.
2. Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... 2001 жыл. (2005 ... ... енгізілген
өзгерістер мен толықтыруларды есепке ала отырып)
3. Қазақстан Республикасының “Жер туралы” ... ... ... К.К. ... Э.К ... развитых зарубежных государств. Алматы,
Қаржы-қаражат,1997ж
5. Налоги под.ред.Д.Г. ... ... и ... ... системы зарубежных стран под. Ред. КнязеваВ.Г. Черника Д.Г.-
М: Закон и ... 1997 .
7. ... М.Т ... ... и ... налоговых отношений С-П-г
1997.
8. Парохов В.В. Теория налоговых обязательств- Алмматы: Жеті жарғы 2001.
9. Смит А. Исследование о ... и ... ... ... ... “хv жүз ... ... басқару туралы” Низам-Әл-
Мулканың кітабы Москва,1949. 34-бет
11. Петер ... ... Все ... с ... ... ... мир . –М. ... , Универс ,-1992. – 275 бет.
1. Сүлейменов М.К. және ... ... и ... в ... Жеті ... ... Д.Г. ... А.П. Морозов В.П. Основы ... ... ... №1 ... ... ... ... в
переходный период.
13. Деловая неделя №42 (420)03.11.2000 И Алимжанов: Налоговая реформа : на
пути к ... ... ... ... 1998 . №4 Ю. ... ... и ... финансово-кредитный системы.
15. Қаржы-қаражат,2000 № 1-2 ... По ... ... налога.
16. Финансы,1995, №3 А.Б. Телятников О налогооблажении в Италий.
17. Шандиров. О.Л. ... ... за ... ... ... ... ... Под.ред А.А. Смаилова-Алматы:
Агентство РК по статистике.
19. Томпиев М. Предложения по ... ... ... ... ... ... ... налогообложения земель. Қаржы-
қаражат, №5,2002 ж.
21. Бюллетень финансы и право-2002.
22. В.М. ... ... ... ... и ... налогов/ Учебн.
пособие. М. ИНФРА. 1996. – С 173.
23. М.Т.Оспанов. Налоговая реформа и ... ... ... СПбГУЭФ, 1997.-113-114с.
26. Н.С.Найманбаев. Салықтық құқық.: Оқулық.-Алматы.Жеті жарғы, 2005ж.
14-15 беттер.
27. Б.Аймаков. Становление и развитие ... ... ... по ... и ... -2001ж. №1-3.с. 9-29.
28. ҚР салық кодексі. 345 -350 баптар.
29. ОҚО Түлкібас аудандық СК ... ... ... Предложения по легализации имущества. Вестник
предпринимателя, № 11. 2003г.
31. ҚР ҚМ Статистикалық ... .№12, ... ҚР ҚМ ... ... .№12, ... ҚР ... кодексі. 361 -369 баптар.
34. ҚР салық кодексі. 323 -344 баптар.
Қосымша 1.
Мүлік салығының жіктелуі
|№ |Жіктелу белгілері ... ... |
|1 ... салу ... ... ... тұлғаларға салынатын мүлік |
| | ... |
| | ... ... және жеке |
| | ... ... ... салығы |
|2 |Қолданылу сипатына қарай |-салық төлеушінің меншігіндегі ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | |әр ... ... ... әр ... салық|
| | ... ... ... ... | ... ... |
|3 ... түріне сәйкес |-Жылжымайтын мүліктен алынуы ... |
| | ... ... ... әдісе; |
| | ... ... ... ... | ... ; |
| | ... база ... ғимараттардың |
| | ... қоса жер ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... ... ... ... қателер
|№ |Мүмкін қателер ... |
|1 ... салу ... ... ... |Салық салу базасының |
| |консервацияда, реконструкцияда немесе қайта|төмендетілуі |
| ... ... ... ... | |
| ... ... | |
|2 ... ... ... ... салу ... |
| ... ... (жер, құрылысы ... |
| ... ... ... | |
| ... ... қор т.б.) | |
|3 ... ... ... ... бастапқы |Салық салу базасыныың |
| ... ... ... |
|4 ... ... ... ... жойылу құнын |Слық салу базасының |
| ... ... ... |
|5 ... ... ... салығын есептеу |Негізделмеген есептеулер|
| ... ... ... | |
|6 ... ... ... емес |Салық салу базасының |
| ... ... ... ... ... ... |
| |кезінде негізгі құралдарды дұрыс ... | |
|7 ... ... ... ... ... ... салу базасын |
| |оның нарықтық құнын ... ... |
| ... болмауы | |
|8 ... емес ... ... ... салу ... |
| |амортизацияны аудармау ... |
|9 ... ... ... ... ... ... төмендету |
| |пайдаланбау | |
|1 ... ... ... ... ... салу ... |
| |қателер(соның ішінде арифметикалық ... |
| ... | ... 3.
Жер салығының ставкалары
|Бонитет балы |Базалық салық ставкасы |Бонитет балы |Базалық салық |
| | | ... |
|1 |0.48 |51 |19.78 |
|2 |0.54 |52 |20.26 |
|3 |0.58 |53 |20.75 |
|4 |0.62 |54 |21.23 |
|5 |0.67 |55 |21.71 |
|6 |0.73 | |22.19 |
|7 |0.77 |57 |22.68 |
|8 |0.87 |58 |23.16 |
|9 |0.96 |59 |23.64 ... |0.96 |60 |24.12 ... |1.45 |61 |24.61 ... |1.83 |62 |25.28 ... |2.22 |63 |25.82 ... |2.55 |64 |26.44 ... |2.93 |65 |27.02 ... |3.32 |66 |27.64 ... |3.71 |67 |28.22 ... |4.05 |68 |28.85 ... |4.44 |69 |29.49 ... |4,82 |70 |30,07 ... |5,31 |71 |30,69 ... |5,79 |72 |31,27 ... |6,27 |73 |31,88 ... |6,75 |74 |32,46 ... |7,24 |75 |33,09 ... |7,72 |76 |33,68 ... |8,20 |77 |34,31 ... |8,68 |78 |34,93 ... |9,17 |79 |35,51 ... |9,65 |80 |36,15 ... |10,13 |81 |36,71 ... |10,61 |82 |37,34 ... |11,09 |83 |37,92 ... |11,58 |84 |38,56 ... |12,06 |85 |39,18 ... |12,54 |86 |39,76 ... |13,03 |87 |40,38 ... |13,51 |88 |40,95 ... |13,99 |89 |41,59 ... |14,47 |90 |42,17 ... |14,96 |91 |42,18 ... |15,44 |92 |43,39 ... |15,92 |93 |44,00 ... |16,40 |94 |44,62 ... |16,89 |95 |45,20 ... |17,37 |96 |45,84 ... |17,85 |97 |46,38 ... |18,33 |98 |47,03 ... |18,82 |99 |47,61 ... |19,30 |100 |48,25 |
| | |100 ден ... |50,18 ... ... ... ... салу ... ... көрсеткіштері
|№№ |Көрсеткіштер |қысқаша сипаттамасы мен төлеу тәртібі |
|1 ... ... ... ... ... |
| |дің ... |мәліметтері бойынша анықталады. |
| ... ... ... үшін 1100-ге дейін қоса |
| | ... және ... ... ... |
| | ... ... керек, және осыған |
| | ... ... ... |
| | |4 ... 117 ... ... |
| | ... барады. |
|2 ... |1 ... ... қоса ... және |
| ... |5 ... ... шекке сәйкес |
| ... жүк |6,0 ... ... ... ... |
| ... тонна. |ставкалары белгіленеді. |
|3 ... |12-ге ... қоса ... және ... |
| |отыратын ... ... ... ... |
| ... ... 9,0 ... 20,0 АЕК-ке дейін |
| | ... ... |
|4 ... ... ... көрсеткішіне АЕК-ке |
| |қуаты (ат күшіне ... ... ... |
| |тең және кВт) ... ... |
| ... | |
| ... да ... | |
|5 ... коэфиценттері |Пайдалану мерзімі пайдаланудың соңғы |
| | ... ... ... бір ... |
| | ... ... автокөлік құралдары |
| | ... ... |
|6 ... ... ... ... паспортта |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
|7 ... ставкалары |Пайдалану мерзіміне автокөлік құралы |
| | ... ... ... ... |
| | |( ТМД, ... ... ... ... ... ... ... ... салу объектісі ... ... |
| ... ... |
| ... |
| 1 | 2 ... ... ... ... | ... ... см.): | ... ... қоса ... |4,0 ... ... ... қоса |6,0 ... жоғары 2000-ды қоса |7,0 ... ... ... қоса |10,0 ... ... ... қоса |17,0 ... ... ... қоса |22,0 ... жоғары |117,0 ... ... ... жүк ... | ... ... ... | ... | |
|1 ... ... қоса ... |6,0 |
|1 ... ... ... қоса |9,0 ... тоннадан жоғары-5 тоннаны қоса |12,0 |
|5 ... ... |15,0 |
| ... ... ... мен | 3,0 ... қоспағанда, өздігінен | ... ... мен ... ... | ... | ... | ... ... ... ... қоса |9,0 ... |14,0 ... ... ... ... |20,0 ... | ... отыратын орыннан жоғары | ... ... | ... | ... ... кемелер |1,0 ... ... | ... | |
| ... ... ... | ... ... ... ... ... Ат | ... тең): | ... ... қоса алғанда |6,0 ... ... 500-ді қоса |18,0 ... ... ... қоса |32,0 ... ... |55,0 ... ұшу ... ... ... |
| ... айлық есептік |
| ... |
| |4,0 ... ... 6
Жеке тұлғалардың мүлік салығының ставкалары.
|1000000 теңгеге қоса алғанда ... салу ... ... 0,05%-і ... ... |500+1000000 теңгеден ... ... ... ... қоса ... |0,08% ... жоғары-3000000тең-е |1300т.+2000000т. асатын сомадан 0,1%; ... қоса ... | ... те-н ... ... ... 0,15%; |
|дейін қоса алғанда | ... ... ... ... сомадан 0,2%; |
|деиін қоса алғанда | ... ... т-ге ... асатын сомадан 0,25%;|
|дейін қоса алғанда | ... ... ... ... т-н ... сомадан 0,3%;|
|дейін қоса алғанда | ... ... 8000000 т-е ... ... ... ... қоса ... |0,35%; ... т-н ... 9000000 т-е ... асатын сомадан 0,4%;|
|дейін қоса алғанда | ... т-н ... ... ... ... ... |
|дейін қоса алғанда |0,45%; ... ... ... |23300т.+10000000т-н асатын сомадан |
| |0,5%; ...

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншікке салынатын салықтар жайлы10 бет
Меншікке салынатын салықтар және олардың Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі рөлі34 бет
Меншікке салынатын салықтар: мүлік салығы9 бет
Меншікке салынатын салықтарды түрлері және олардың міндеттері37 бет
Қазақстан Республикасы салық жүйесіндегі меншікке салынатын салықтардың экономикалық мәні43 бет
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет
Жер салығына жалпы сипаттама және оның құрылу ерекшеліктері12 бет
Меншік туралы салық» тақырыбына29 бет
Мүлік салығы8 бет
Салық міндеттемесінің есебі35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь