Қазақстан Республикасында валюта нарығын реттеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ВАЛЮТА
НАРЫҒЫН РЕТТЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Қазақстан Республикасында валюта операцияларын жүзеге асыратын резиденттер мен резидент еместердің құқықтары мен міндеттері ... ... ... .13
1.2. Қазақстан Республикасында валюта операцияларын жүргізу ережесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

ІІ ТАРАУ. ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТИПТЕРІ ... ... ... ... ... 25
2.1 Валюталық жүйенің эвалюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
2.2 Генуэздік валюталық жүйеден бреттонвудстікке көшу ... ... ... ... ... ... ... ..28

ІІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ВАЛЮТА НАРЫҒЫН РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
3.1. Валюталық операцияларын реттеудің шетелдік тәжірибелері ... ... ... ... ..30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей экономикада нарықтық қатынастар өз-өзiн реттей алмайды. Оған белгiлi бiр деңгейде мемлекет әр түрлi саясаттар жүргiзу арқылы араласып, реттеп отырады. Мұндай экономиканы реттеу саясаттарына ақша-несие және бюджеттi-салық саясаты, валюталық саясаттар жатады. Бұл қаржы нарығының саясаттарын мемлекет тарапынан банк жүйесi атқарып отырады.
Елiмiздiң өз егемендiгiн алғаннан берi нарықтық қатынастар күннен-күнге дамып келедi. Бiрақ экономикада қанша нарықтық қатынастар орнағанымен, оның өзiн-өзi басқаруы мүмкiн емес. Оған белгiлi бiр дәрежеде мемлекет өзiнiң саясаттары арқылы әсер етiп отыруы керек. Мұндай саясаттарға мемлекеттiң ақша – несие саясаты, қаржы (бюджеттiк) және валюталық реттеу мен қадағау саясаттары жатады. Осы аталған банк жүргізетін саясаттардын ішінде валюталық реттеу саясатының өзіндік алатын орны бар.
Ұлттық валютаның енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн Орталық банктiң қызметiн атқару, жүйе қызметiн реттеп отыратын нормативтiк құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлермен тәжiрибесi жоқ Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға алды. Бұл кезең, сондай-ақ ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру саясатына орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және факторлардың әрекетiне бейiмделуi болатын. Сонымен бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда Қазақстан Республикасы Президентiнiң қаулысымен бекiтiлген, 1995 ж. арналған Қазақстандағы банктiк жүйенi реформалаудың бiрiншi бағдарламасы жасалынды.
Сондықтан мемлекеттің және Ұлттық Банктің жүргізетін валюталық реттеу мен қадағалау саясатының орны елдің жалпы экономикасының тұрақты дамуының негізі болып табылады. Өз кезегінде валюталық реттеу валюталық мәмілелер мен операциялар негізінде жүргізіледі.
1. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
2. “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
3. “Қ.Р-ның ақша жүйесi туралы” Қ.Р-ның Заңы // 13.12.1996.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
5. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
6. Сайденов А.Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №12, - 2004 г. 2-4 стр.
7. С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ хабаршысы. №5, - 2003 ж.
8. Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның атқарылуы тәртiптерiнiң елдiң сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2006 ж.
9. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. Президентiнiң заң күшi бар жарлығы // 12.11.1993.
10. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
11. Абрамова М.А., Александрова Л.С. / Финансы, денежные обращение и кредит. Учебние пособие – Москва , 1996г.
12. Бункина М.К. / Деньги, банки, валюта, Учебные пособие – Москва, 1994 – 173 с.
13. Роде Э и др. / Банки, биржа валюта современного капитализма, - Москва, 1986 г.
14. Байгiсиев Майдан-Әли / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 бет.
15. «О международных резервах и денежной базе» // (Национальный Банк РК Пресс-релиз №33 от 17 октября 2005 года) Банки Казахстан, 2005 г. №10. 65стр
16. А.К.Омарбаева “Ұлттық ақша өлшемiнiң валюталық бағамын реттеу жөнiндегi валюталық саясат” // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы №1, 2003ж.
17. «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2005 г. №10. 89стр
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
............................................................................
.......................................3
І ТАРАУ. Қазақстан Республикасында валюта
нарығын
реттеу......................................................................
....................5
1.1. Қазақстан Республикасында валюта операцияларын жүзеге асыратын
резиденттер мен ... ... ... ... ... Республикасында валюта операцияларын ... ... ... жүйе және оның ... ... жүйенің
эвалюциясы..................................................................
.25
2.2 Генуэздік валюталық жүйеден бреттонвудстікке
көшу..............................28
ІІІ ТАРАУ. Қазақстан Республикасында валюта нарығын реттеуді жетілдіру
жолдары.....................................................................
......................................30
3.1. Валюталық ... ... ... ... ... ... ... ... ... өз-
өзiн реттей алмайды. Оған белгiлi бiр деңгейде мемлекет әр ... ... ... ... ... отырады. Мұндай экономиканы реттеу
саясаттарына ақша-несие және ... ... ... ... Бұл ... нарығының саясаттарын мемлекет ... банк ... ... өз егемендiгiн алғаннан берi нарықтық қатынастар күннен-
күнге ... ... ... ... ... нарықтық қатынастар
орнағанымен, оның өзiн-өзi басқаруы мүмкiн емес. Оған белгiлi бiр дәрежеде
мемлекет өзiнiң ... ... әсер етiп ... ... Мұндай
саясаттарға мемлекеттiң ақша – несие саясаты, қаржы (бюджеттiк) және
валюталық ... мен ... ... жатады. Осы ... ... ... ішінде валюталық реттеу саясатының өзіндік ... ... ... енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн Орталық
банктiң ... ... жүйе ... ... ... ... ... және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлермен тәжiрибесi жоқ
Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға
алды. Бұл кезең, ... ... ... ... ырықтандыру саясатына
орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және факторлардың әрекетiне
бейiмделуi ... ... бiр ... 1995 жылы 15 ... Қазақстан
Республикасы Президентiнiң қаулысымен ... 1995 ж. ... ... ... ... бiрiншi бағдарламасы жасалынды.
Сондықтан мемлекеттің және Ұлттық Банктің жүргізетін валюталық реттеу
мен қадағалау саясатының орны елдің жалпы экономикасының ... ... ... ... Өз ... ... ... валюталық мәмілелер
мен операциялар негізінде жүргізіледі.
Валюта ( италиян сөзi , ... - сөз – құн ) – ... ақша ... шартты түрi, халықаралық төлем есеп айырысу айналымының ... ... ... ... ... ... /1, 156 ... рыноктар уақтылы есеп ... ... ... ... ... тиiмдi пайдалануын, ... ... ... бағымдар айырмасы пайда
болуын, валюталық ... ... ... бағымдарды
реттеудi, валюталық саясатты жүргiзудi қамтамасыз ете ... ... ... төлем айналымына қызмет етедi.
І ТАРАУ. Қазақстан Республикасындағы валюталық қадағалау мен реттеу
және жүргізілетін ... өту ... ... ... ел ... өзiнiң саяси
дамуы кезеңiнде валюталық саясат жүргiзуi керек. Қазақстанның алдында
шетелдермен дербес ... ... ... ... ... ... құру оны ... рельстерiне түсiру мәселелерiн
бiрге шешу мiндеттерi ... 1992 ... ... ... мүше ... ... өзiнiң валюта қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда. Валюта
қатыныастарын ... үшiн 1993 ... 14 ... “Валюталық
реттеу туралы ” алғашқы заң қабылданды. Ол ... ... ... болғандықтан шетелдермен жеке валюталық байланыстар ... ... ... заң ... ... ... ... келiп кейбiр жағдайларға байланысты дамып келе жатқан валюта
қатынастарына тiптi ...... ... ... 1996 жылы ... ... “Валюталық реттеу туралы” жаңадан заң
қабылданды. / ... ... ... ...... Республикасының ақша
жүйесi туралы ” 1993 ... 13 ... заң; “ ... ... ... туралы ” 1995 жылдың 30 наурыздағы заң; “
асыл тастар және ... ... ... ... ... ... ... ” 1995 жылдың 20 ... заң; ... ҚР ... ... ... қаулылары мен ұлттық банк
басқалырымен нормативтiк активтiлерi. / 3 ... ... ... валюталық обьектiсi болып шетел
валютасы, шетел валютасындағы бағалы ... ... ... ... мен ... ... республикаға әкелу , алып
кету және жiберу тәртiбiн белгiлеу болып ... ... ... ... ... ... және
“езидент еместер ” саналады. Резидентке жататындар:
• Қ.Р. ... жеке ... оның ... ... ... ... ... Қ . Р – ның заңдары бойынша ... ... ... , ... ... ... филиалдары және қан тыс жердегi
өкiлеттерi.
• Қ.Р-нан тыс ... ... ... және ... ... сондай-ақ шаруашылық несиесi коммерциялық ... ... ... еместерге” жоғарыда республика ... ... ... және жеке ... ... .
Қазақстан валюталық бақылауды валюталық ... ... ... агенттерi жүргiзедi. Валюталық ... ... ... ... ... ... қыметiн жүргiзетiн ұйымдар, валюталық
операциялар ... ... ... ... /4, 312 ... ... негiзiнен мына бақылауда жүргiзiледi:
• Жүргiзiлетiн валюталық ... ... ... ... оған ... лицензиялар мен рұқсаттың болуы ... ... ... ... ... валютасымен мiндеттемелерiн
орындауын тексеру; сондай-ақ Қ.Р-сы ... ... ... сату мiндеттемелерiнiң орындалуын тексеру; ... ... ... ... ... ... есеп пен есептесудiң толықтығы және ... ... ... ... ... ... ... бойынша бақылау жүргiзiледi.
Сөйтiп, валюта қатынастары халықаралық экономикалық, саяси ... ... ... етiп, ол ... ... балансында
төлем табады.
Қазақстанда валюталық ... ... ... ... ... ... жүргiзедi. Валюталық бақылау органдары ... ... ... бақылау қыметiн жүргiзетiн ұйымдар, валюталық
операциялар жүргiзетiн өкiлеттi ... ... ... ... ... туралы» Заңына сәйкес
“валюталық операцияларға” төмендегiдей түсiнiк берiлген: /2/
1) меншiк құқығының және өзге де құқықтардың валюталық құндылықтарға
ауысуына байланысты ... ... ... ... құралы ретiнде шетел
валютасындағы өзге төлем ... ... ... ... валюталық құндылықтарды ... ... ... ... және ... ... ... Республикасынан
әкету және жөңелту мәмілелері;
3) ұлттық валютаға, сондай-ақ номиналы мен құны ... ... ... ... мен төлем құралдарына меншік құқығы мен ... ... ... ... мен ... ... ... валюталық құндылықтарға мыналар жатады:
1. Шетел валютасы;
2. Номиналы шетел валютасында көрсетiлген бағалы ... мен ... ... құйма алтын;
4. Ұлттық валюта, резиденттер мен ... ... ... ... ... құны ... ... көрсетiлген
бағалы қағаздар және төлем құжаттары.
Кейбiр экономикалық әдебиеттерде валюталық құндылықтар қатарына
бағалы ... ... ... да) мен ... асыл ... ... изумруд, сапфир, александрид, және жемчуг) жатқызады.
Iс жүзінде валюталық операциялар ағымдық операциялар және капитал
қозғалысымен байланысты болып бөлiнедi.
1. ... ... ... тауарлар жұмыстар және қызметтер үшiн төлемнiң не аванс төлемiнiң
мерзiмiн 180 күннен аспайтын мерзiмге ... ... ... ... ... есеп ... ... асыруға арналған
аударымдар;
• 180 күнен аспайтын несиелер беру жәе алу;
• салымдар (депозиттер), ... заем және өзге де ... ... ... және өзге де ... алу ... ... қоса алғанда, сауда ... ... ... сомманы, жалаөыны, зейнетақыны, элименттердi және басқа
соммаларды аудару;
• осы заңмен капитал ... ... ... ... өзге де ... ... /4, 323 б./
2. Капитал қозғалысына байланысты ... ... ... жүзеге асыру;
• интеллектуалдық меншiк объектiлерiне ерекше құқықты ... ... ... ... есеп ... ... ... мүлiктiк құқыққа және өзге де жыложымайтын мүлiк құқығына төлеуге
аударымдар;
• тауарлар, ... және ... үшiн ... не аванс төлемiнiң
мерзiмiн 180 күннен асатын мерзiмге ұзартуды көздейтiн ... ... ... есеп айырысуларды жүзеге асыруға арналған
аударымдар;
• 180 күннен асатын несиелер беру жәе ... ... ... ... ... ... банк ... асыруға құқығы бар шетел банктерiне және өзге де қаржылық
ұйымдарда салымдарды жүзеге асыру;
• зейнетақы ... ... ... мәмiмелер бойынша
халықаралық аударымдар,
• жинақтау сипатындағы сақтандыру жәе қайта сақтандыру шарттары бойынша
халықаралық ... ... ... ... ... ... банктiк
операциялар жүргiзуде ҚР Ұлттық банкiнен алған лицензиясы бар ... ғана ... ... ... қатар, ҚР Ұлттық банк валюталық
реттеудi және валюталық бақылауды ... ... ... ... ... ... ... жiктеледi:
1. Клиенттердiң шоттарын ашу және жүргiзуге байланысты:
• заңды және жеке ... ... мен ... шот ... ... ... ... пайыз төлеу;
• овердрафт (банктiң жетекшiлерiнiң шешiмiмен ерекше клиенттерге)
несиелерiн беру;
• операция жасауларына ... ... ... ... кез келген аралық уақытта шот архивтерiн рәсiмдеу;
• клиенттердiң тапсырмалары бойынша операияларды орындау (клиенттер
есебiне ... ... ... ал және ... ... ... операцияларға бақылау жасау.
2. Сауда емес операциялар ( ... ... мен ... ... импортты және капитал қозғалысы бойынша ... ... үшiн ... байланыссыз операциялар) сипатына қарай:
• қолма–қол шетел валютасын және ... ... ... ... және ... ... ... валютасын жәе шетел валютасындағы ... ... ... ... жол ... ... алу ( ... ақшалай аккредитивтердi төлеу. /4, 326 б/
3.Шетел банктерiмен корреспонденттiк қатынас орнатуға ... ... ... (бiздiң шотымыз сiзде) ашу және оны ... ... ... ... ... ... ағымдық шот ашумен
байланысты операциялар;
• ЛОРО шоты (сiздiң шотыңыз бiзде) коммерциялық банкте ... ... ... шот ашу және оны жүргiзу операциялары.
4.Конверсиондық операциялар сипатына қарай:
СПОТ мәмiлесi – бiр ... ... ... ... ... алу ... байланысты мәмiлелер жасалған күннен кейiнгi банктiң екiншi
күнiндегi валюталау күнi жүргiзiлген операциялар.
ФОРВАРД (мерзiмдi, ... ... бр ... ... ... сатып алуға және сатуға байланысты мәмiле жасалған күннен кейiнгi
2 банктiк жұмыс күнiндегi валюталар күнi жүргiзiлген ... ... ... ...... ... бойынша белгiленген күнi
бiр валютаны сатып алуға байланысты ... ... ... ... ... Форварт операциясы өз кезегiнде мынадай түрге бөлiнедi:
• Аурайтпен жасалған мәмiле – белгiлi бiр күнге валютамен ... ... ... ... ...... ... күнi белгiленбеген
шартын сипаттайды;
СВОП мәмiлесi - бр валютаға қарсы екiншi валютаны сатып алу сатуға
байланысты осы ... ... ... ... алу және ... сәйкес,
яғни екi қарама-қарсы оперциялардан тұратын банктiк мәмiле.
Конверсиондық (айырбас) операциялар – сол елдiң қолма – қол және қолма
қолсыз ұлттық ... ... ... қол және ... қолсыз шетел
валюталарын сатып алу және сату мәмiлелерi.
Конверсиондық операцияларды банктiң валюталық позициясын есепке алмай
жүргiзуге болмайды. ... ...... ... ... ... ( аяқталмаған операциялар бойынша баланстан тыс
талаптар мен мiндеттемелердi есек алғандағы), шетел валютасындағы қаражат
қалдықтары.
Валюталық ... ... ... ... Ашық ... ...... валюталарындағы қаражаттарды алу
талаптарымен беру мiндеттемелерiн көрсететiн, сандық жағынан активтер
мен ... ... ... ... валюталарындағы
қаражат қалдықтарының айырмасн бiлдiредi.
• Қысқа ашық валюталық позиция – ... ... ... ... мен ... тыс ... ... мен баланстан тыс
талаптарынан сандық жағына асатын ашық валюталық позиция.
• Ұзын ашық валюталық ...... мен ... тыс ... ... ... мен ... тыс мiндеттемелердiң сандық
жағынан асатын ашық ... ... ... ... ...... шетел валютасына байланысты
активтер мен ... ... ... ... баланстан
тыс талаптар мен мiндеттемелердi алғанда сандық жағынан сәйкес
келуiн сипаттайтын валюталық ... ... есеп ... бойынша:
• Құжатталған аккредитивпен есеп айырысу операциялары;
• Құжатталған инкоссомен есеп айырысу операциялары;
• Банктiк операиялар ... есеп ... ... ... – акккредитивке көрсетiлген құжаттарға қарсы
экспортердың пайдасына өзiнiң бұйырушы клиентерiнiң ... ... ... ашушы банктiң мiндеттемесi.
Құжатталған никассо- эмитент – банктiң, сенiм бiлдiрушiнiң берген
құжаттарын ... ... үшiн ... ... ақшасын алып беруге өзiне
алған мiндеттемесi.
Банктiк ...... ... ... ... ... барлық есеп айрысудағы валюталық түсiмдердi өкiлеттi ... ... ... ... Валюталық қаражаттарды тарту және орналастыруға қарай:
1. ... ... жеке ... заңды тұлғалардан оның iшiнде банкаралық депозиттер;
2. Несиелер беру:
• жеке тұлғаларға;
• заңды тұлғаларға;
3. ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюталық операциялары мен
реттеу шаралары
Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүргізу ... ... 21 ... ҚР ... Банкі бекіткен «Қазақстан
Республикасында валюта операцияларын жүргізу ережесі» реттейді. /5/
Қазақстан Республикасы аумағындағы резиденттер мен ... ... ... ... ... ... ... Банктік
нормативтік-құқықтық актілерінде көзделген жағдайларды ... ... және банк ... ... ... жүзеге
асыратын уәккілетті ұйымдар арқылы жүзеге асырылады. Резидент және ... ... ... жүзеге асырған кезде, уәкілетті банкке Қазақстан
Республикасының валюталық заңнамасына сәйкес ұсынылатын талап ... ... ... Осы ... және ... ... басқа да
нормативтік-құқықтық актілеріне көзделген жағдайларды қоспағанда, резидент
және ... емес ... ... ... ... банк ... немесе ақша аударымдарын жүзеге асыруға құқылы емес.
Резидент Ұлттық Банктің лицензиясын және тіркеу куәлігінің болуы
талап ... ... ... ... ... ... немесе ақша
аударған кезде, резидент уәкілетті банкке осындай лицензиясының және тіркеу
куәлігінің түпнұсқалары мен ... ... ... ... ... құжаттар тексерілгеннен кейін олардың көшірмелері
уәкілетті ... ... ... валюта операцияларын жүргізу нәтижесінде алынған ақша
резиденттің пайдасына түскен жағдайда Ұлттық Банктің ... ... ... ... да, ... банк ... ... резиденттің
банктік есепшотына аударуға құқылы, сондай-ақ ... ... ... қажеттігі туралы алдын ала жазбаша хабарлауға тиіс.
Резидент арасындағы валюталық операциялар бойынша барлық ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің
басқа да нормативтік-құқықтық актілерінде, салық және ... ... ... қоспағанда Қазақстан Республикасының ... ғана ... ... ... ... ... және
резидент еместердің валюталық операцияларды жүргізу жөнінде банктік
қызметке ақылы ... ... ... ... валютамен немесе шетел
валютасымен алады. Резиденттре арасында жасалған шарттар ... ... ... қызмет көрсету көзделген шарттар бойынша тұрақсыздық
ойынпұлдары ұлттық валютамен төленеді.
Валюталық ... ... ... асыратын негізгі орган – Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі. Оның өзіндік дара құқықтық ... бар ... ... ... ... нормативтік актілерді талдау
жасайтын орган болуымен қатар, өзінің ... ... ... ... ... ... екендігімен де анықталады.
Қазақстанның Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Ұлттық ... банк ... ... бiр ... ... ... жоғары, тәуекелсіз бағалы қағаздармен және басқа да
активтермен қамтамасыз етiлген кредиттер бередi;
2) өтеу ... бiр ... ... ... ... бiрiншi сыныпты
эмитенттердiң вексельдерiн қайта есепке ... ... ... ... ... алады және сатады;
4) Қазақстанның Ұлттық Банкi кредиттердi қамтамасыз ету үшiн жарамды деп
есептейтiн депозиттiк сертификаттарды, ... ... ... ... және ... ... қабылдайды, ақша төлемi мен аударымдарын жүзеге асырады,
бағалы қағаздар мен өзге де ... ... және ... туынды қаржы құралдарымен операцияны жүзеге асырады;
7) қажет болған жағдайда Қазақстан Республикасының аумағындағы және ... ... ... мен ... ұйымдарында шоттар ашады;
8) чек жазып бередi және вексельдер бередi;
9) егер осы Заңда тікелей ... ... ... ... ... ... өз ... сәйкес өз атынан мәмілелерді
жүзеге асырады.
Валюталық реттеу және валюталық бақылауда Қазақстан Ұлттық Банкi: /5/
1) Қазақстан Республикасында шет ел валютасының және шет ел ... ... ... аясы мен ... ... шет ел
валютасында операциялар жүргiзуге қажеттi шектеулер енгiзедi, соның
iшiнде осындай ... мен ... ... көлемiне де
енгiзiледi;
2) Резиденттердiң және резидент еместердiң Қазақстан Республикасында
валюталық ... ... ... ережелерiн белгiлейдi;
3) Валюталық құндылықтарды Қазақстан Республикасына әкелу және ... ... және ... ... ... ... Республикасы резиденттерінің шетел банктерiнде шоттар ашу
тәртiбiн айқындайды;
4) Қазақстан ... ... ... сәйкес валюталық
операцияларды, валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты қызметті
лицензиялау, валюталық операцияларды тiркеу және олар ... ... ... тiркеу тәртiбiн белгiлейдi, сондай-ақ айырбастау
пунктiнiң тiркеу куәлiктерiн бередi және олардың қолданылуын тоқтата
тұрады;
5) Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютасының шетел валюталарына ресми
бағамын белгiлейдi;
6) Алтын-валюта активтерiн құрайды және солармен операциялар жасайды;
7) ... ... ... ... ... ... сәйкес
Қазақстан Республикасындағы резиденттер мен резидент еместер орындауға
мiндеттi валюталық операциялар бойынша есепке алудың және есептiлiктiң
тәртiбi мен нысандарын ... ... мен өзге ... ... ... ... ... заңдарын бұзу фактiлерi анықталған жағдайда, банктiк ... ... ... ... қолдануға құқылы;
9) Халықаралық есеп айырысуды ұйымдастырады, шет елдермен қаржы ... және ... ... ... ... ... мемлекеттiк шарттарға сәйкес шетелдiк және халықаралық
ұйымдармен шет ел валютасын тартады;
11) Тауарларды (жұмыстарды, ... ... ... шетелдiк
валютаны мiндеттi түрде сату режимдi енгiзедi және өзгертедi.
12) Қазақстан Ұлттық Банкi валюталық ... және ... ... ... ... ... ... басқа да функцияларды
орындауға құқылы.
1999 жылы еркін құбылатын айырбас бағамының ... ... ... бағам деңгейін еркін нарық жағдайында анықтайтынын білдіреді.
Яғни, валюталық ... ... пен ... ... ... қамтып
көрсетуге тиіс. Валюталық бағамның деңгейін төлем балансының тұрақты
міндетіне ... ... яғни ... қаржыландыру болжай алмайтын
жағдайға жеткізу ... ... ... банк ... ... ... ... көздеген Ұлттық банк Қазақстан
теңгесінің құнсыздануын ... ... ... үшін ... ... ... бағамға өткеннен бастап Ұлттық шетел валютасын белсенді
сатып алушыға айналды. /7, 22 б/
Қағаз ақшамыз теңге ... ... даму ... Бұл ... ... ... қаржы секторында реформалауды 1993 жылы 15 ... ... іске ... Бұл ... ... стандарттарға қол
жеткізу Қазақстанның қаржы жүйесінің жоғары деңгейге жеткендігін көрсетеді.
ТМД елдері ... ... ... ... ... ... сай дамыған,
мемлекеттік араласудан өзара арылып шыққан жүйелердің бірі болып табылады.
Еліміздің Ұлттық банкі бүгінде осы деңгейде сапалы түрде қысқа ... ... ... дамыған елдердегі стандарттарына өтуіне
байланысты болып отыр. Оның ... 2004 жылы 1 ... ... ... ... реттеудегі басты мақсаты бағаның тұрақтылығын сақтау,
яғни ақша-несие саясатының басқа түрлері (айырбас ... ақша ... ... болып табылмайды.
Ұлттық банктің бұндай қатаң ақша айналысын реттеу саясаттарын жүзеге
асыруының себебі еліміздегі жылдан жылға ақша массасының және оның ... ... ... ... өсіп бара ... Бұл өз ... ... тиімді жүргізілуі заңын бұзып, ... ... ... ... ... ... ... ақша массасының өсу
шамаларын және қолма-қол ақшалардың ... ... ... ... ... ... өсіп келе жатыр. Оны келесі 2003-2005 жылдарға
арналған талдау көрсеткіштерінен көре аламыз. (Сурет-1) /17, 89 б/
Сонымен ... елде ... ... ... ... ... да
жылдан-жылға өсіп келе жатыр. Оның басты ... ... ... ... ... ... сипатының тым жоғары өсіп кетуі,
елдегі әлеуметтік сала бойынша халыққа айлықтардың өсуі және ... ... ... ... ... Осы ... ... ақшаларды
елдің ақша массасы деп те атасақ болады. Осы ақша ... ... ... ... 1-ші суреттен көре аламыз. Егер ақша массасындағы
қолма-қол ақша үлесі артық болатын болса, онда елде ... ... | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ... – Ақша ... мен ... ... үлес салмағы
1-ші сурет бойынша зерттеу бойынша ұлттық экономикада ақша массасының
қарқындап өсуі және оған қоса қолма-қол ақшаның да өсіп келе ... ... ... ақша ... қолма-қол ақшалар үлесінің
бірқалыпты екендігін көре аламыз. Яғни, бұл жылдары ... ... ... ... ... ... болып отыруының басты негізі
болып табалады. 2004 жылы барлық ақша массасының көлемі 1650,1% млрд. ... ... ал ... ... ... айналысы 577,8 млрд.теңгені
құрады. Сондай-ақ биыл 2005 жылы ... ... ... инфляцияны тежеу үшін айналыстағы қолма-қол ақшаларды азайту
шаралары жүргізілуде. Соның нәтижесінде 2005 жылы ... ... ... қарағанда 577,8 млрд. теңгеден 550,6 млрд. теңгеге азайды. /17, 89
б/
Ұлттық банк арқылы коммерциялық банктер минималды резервтік ... ... ... болады. Ақша-несие саясатының басты жетістіктерінің
бірі Қазақстанда валюталық режимді ары қарай ... ... ... ... ... 2007 жылы 1 қаңтардан бастап резидент
еместердің капиталдық операцияларына толықтай ... ... ... өз ... валюталық операцияларды ұлттық валюта теңгенің толық қанды
қызмет етуін қамтамасыз етеді. /15/
Айырбас бағамына ... ... ... банктің алдағы уақыттарда
қандай да бір белгіленген шаралармен емес, ... ... ... бағамы
саясатын жалғасытра береді. Осылайша қазақстандық барлық қаржы ... ... ... ... ... ... барысында сапалы түрде жаңа
кезеңге өтті. Ол дамыған елдердің ақша-несие ... ... ... ... ... Бұл ... негізі валюта режимдерін
либеризациялау және инфляциялық таргеттеу принциптері, банкаралық төлем
карточкалары жүйесін ... ... ... алдағы уақыттардағы даму
және тұрақтылықты сақтау, сонымен ... ... ... ... ... ... /6, 3-4 б./
Сондай-ақ Ұлттық банк еркін қалқымалы ақша айырбасын сақтайды және
елімізде 2007 жылдың 1-ші ... ... ... ... ... ... алып ... Осы шара арқылы шетелдік
валюталардың еркін қозғалысы ... ... ... және ... ... қамтамасыз етеді.
1.2 Валюталық реттеуге қажетті операцияларды жүргізетін маманданған
ұйымдар және олардың ... ... ... ... ... ... қаржы
саясатын үйлестіретін және бақылайтын басты атқарушы орган.
Біртұтас мемлекеттік қаржы саясатының валюталық ... ... ... ... ... ... мыналар жатады:
• Мемлекеттік қаржыны басқару;
• Шетелдік капиталды басым бағыттар арналарымен пайдалану ... ... ... ... сырттан алған займдары мен гранттарын тиімді пайдалануды
бақылау;
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің 1997 жылғы 31 наурыздағы «ҚР-
сы мүше болып ... ... ... ... операцияларды есептеу
туралы» нұсқауына сәйкес ҚР-ның Ұлттық банкі Қазақстанның қарэылық ... ... ... ... ... ... ... валюта қорында (МВФ) ҚР-ның ... ... ... ... ... ... операцияларды сенімді қамтамасыз
ету мақсатында қосымша үші негізгі есепшоттар ашылған. Оларға ... үшін ... ... ... операциялары үшін
пайдаланатын есепшот және бағалы қағаздар есепшоты жатады.
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... Резидент заңды
тұлғалардың уәкілетті банктік есеп шоттарында Қазақстан ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
алынған шетел валютасы шектеусіз есепке алынады.
Тауар экспорты үшін ақы төлеу ретінде резидент-заңды тұлғалар алған
валюта ... ... ... ... сәйкес резидент
резидент-заңды тұлға алған ... ... ... ... басқаша
көзделмесе тауар күнінен бастап 120 күннің ішінде уәкілетті банкте олардың
банктік есепшотында міндетті түрде аударуға тиіс. /8, 18 ... ... ... ... валюталық заңнаманың
сақталуын тексеру мақсатында ... ... ... ... ... мен ... қосымша сұратуға құқылы.
Резидент заңды тұлғалардың банктік есепшоттарынан қолма-қол ... ... емес ... ... ... үшін ... шет елдердегі қызметтік іс-сапарларға баруына байланысты
шығыстарға арнап алынуы мүмкін.
Ұлттық банктің ... ... ... ... операцияларын
ұйымдастыруға берген лицензиясы бар резидент заңды ... ... ... ... ... ... ... жүргізу
үшін қолма-қол шетел валютасны алуына болады.
Резидент заңды тұлғалар ішкі валюта ... тек мына ... ... ... ... төлем жасауға және ақша аударуға;
• Уәкілетті банктерден шетел валютасымен алынған кредиттер ... ... ... Республикасынан тыс жерлерге іс-сапар және ... ... ... ... Жеке ... ... валютасы бойынша салымды өтемдерін өтеуге;
• Қолма-қол шетел валютасымен айырбас операциясын ... ... заң ... ... өзге де ... ... валютасын алуына болады. /2/
Резидент-заңды тұлғалар шетел валютасын сатып алуға тапсырыс ... ... алу ... ... тиіс, сондай-ақ шетел валютасы сатып
алынатын операцияларды жасау қажеттігін ... ... қоса ... банкке осы валютаны оны сатып алған күннен бастап, отыз күнтізбелік
күн ішінде ... ... ... ... ... ішкі ... ағымдағы рыноктық бағам бойынша сатуға уәкілетті етуі тиіс.
Резидент емес заңды тұлғалардың валюта операцияларны жүргізу үшін
уәкілетті ... ... ... ... ... ... емес заңды
тұлғалардың уәкілетті банктердегі ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен түсетін және
Қазақстан ... ... ... ... ... нәтижесінде алынған ұлттық және шетел валютасы шектеусіз есепке
алынады.
Нарық экономикасын реттеу жүйесiнде ... ... ... ... ... – бұл ... ... және стратегиялық
мақсаттарына сәйкес, халықаралық ... және ... ... ... жүзеге асырылатын шаралар жиынтығын ... ... ... саясаттың ең басты мақсаттары
тұрақты экономикалық ... ... ... ... ... өсуiн тоқтатуға, төлем балансындағы тепе-
теңдiктi ... ... ... /16, 11 б/
Валюталық саясат өзiнiң мақсаттарына және ... ... ... ... валюталық саясат
2. ағымдық валюталық саясат
Валюталық саясаттың келесiдей формалары колданылады:
1. дисконттық валюталық ... ... ... саясат
Сонымен қатар, девиздiк саясаттың келесiдей ... ... ... ... ... валюталық резервтердi диверлификациялау;
в) валюталық ... ... ... ... ... ... ... режимi;
е) девальвация;
ж) ревальвация;
Дисконттық саясат бiр жағынан, ... ... мен ... ... ... iшкi ... динамикасын, ақша массасын
бағаны жиынтық сұранысты реттеуге ... ... ... ... мөлшерiн көрсетедi. Девиздiк саясат мемлекеттiк ұйымдардың ... ... ... валютасын сатып алу мен сату жолымен
ұлттық ... ... әсер ету ... бiлдiредi. / 1, 255 б /
Девальвация мен ...... ... ... ... ... – ұлттық валютаның ... ... ... ... ... .Ревальвация – ... ... ... ... ... ... ... . Девальвация пайызын өлшейтiн формуласы ... / ... б ...... = * ... Бе - ескi ... Бж - жаңа ... пайызын есептеу формуласы:
Бж – Бе
Р = * ... функ ... ... ... ... 2.8 ден 2.4 ... төмендетiледi. Ондағы девальвациялау пайызын есептейiк:
2,8 – 2,4
Д = * 100 ... ... ... бiр ... ... ... ... пайдалынады.
Валюталық шектеу ... мен ... ... және ... ... құндылықтармен жасалатын
операцияларын ... ... ... ... ... тиым ... бiлдiредi. Валюталық шектеу, валюталық бақылаудың құрамас
бөлiгi болып ... ... ... ... ... ... шектеудiң мақсаттары келесiдей :
• төлем балансын теңестiру;
... ... ... ... және стратегиялық мiндеттердi шешу үшiн ... ... ... шоғырлануы;
Валюталық шектеу келесiдей қағидаларға сүйенедi :
• валюталық ... ... және ... ... валюталық операциялар жасау үшiн ... ... ... ;
• валюталық шоттарды жартылай немесе толық жабу;
• валюталардың қайтарымдығын шектеу.
ІІ ТАРАУ. ... жүйе және оның ... ... ... эвалюциясы.
Валюталық жүйенің даму заңдылықтары ұдайы өндірістік критеримен
анықталады, ұлттық және ... ... ... ... ... Бұл ... ... әлемдік валюталық жүйе принциптерінің
әлемдік шаруашылық ... ... ... түрде сай
келмейтіндігінде және оның негізгі орталықтары арасындағы күштің ... ... ... ... түрде әлемдік валюталық жүйенің
дағдарысы болып отырады. Бұл, яғни ... ... жүйе ... ... ... жарылысы, әлемдік валюталық механизмнің
ұйымдастырылуының құрылымдық ... ... ... ... ... және әлемдегі күштердің ара-қатынасына сәйкес келмеуінен
оның функциясының күрт бұзылуы. Бұл түсінік ... ең ... ... ... ... ... ... кейін қалыптасқан.
Периодты дағдарыстар тарихта ұзақ-ұзақ уақытқа созылған: алтынмонеталық
стандарт ... 10 ... ... созылған (1913-1922жж.), Генуэздік
валюталық жүйенің дағдарысы- 8 жылға ... ... ... ... ... ... кезінде оның құрылымдық принсиптерінің
іс-әрекеті бұзылады, және валюталық қарама- қайшылықтар күрт туындайды.
Әлемдік ... ... ... ескі ... сынуымен және оны жаңа
салыстырмалы валюталық тұрақтылықты ... ... мен ... Жаңа ... ... ... құру ... негізгі үш этаптан
тұрады:
• Алғышартардың туындауы, құрылуы, жаңа жүйе принсиптерінанықтау
осымен ... ескі ... ... сақталады;
• Құрылымдық бірегейліктің қалыптасуы, құралудың ... ... ... ... іске ... бастауы;
• Аяқталған тұтастық пен элементтердің арасындағы органикалық
байланысы базасында жаңа толық шеңді қызмет ... жаңа ... ... артынан жекеленген мемлекеттердің валюталық- экономикалық жағдайы
жақсара басталатын, ал ... ... жүйе ... ... ... белгілі шектерде сәйкес келетін және алдыңғы державалар
мүддесіне салыстырмалы тиімдікпен қызмет ... ... ... ... Генуэздік және Бреттонвудстік валюталық жүелердің алғашқы
кездерінде болған.
Әлемдік валюталық ... ... ... және ... ... мен оның ... ... күштердің қалыптасуымен
анықталады.
Алтынмонеталықтан (Париждік валюталық жүйеден) алтындевиздік стандартқа
(Генуэздік валюталық жүйеге) көшу.
Алғашқы әлемдік ... жүйе ... ... XIX ғ. ... ... алтын монометализмі базасында алтынмонеталық стандарт
формасында қалыптасқан. Заңды түрде ол 1867 жылы Париждік ... ... ... ... ... ... жалғыз формасы
етті. Алтын ақшаның барлық функцияларын атқарған ... ақша ... ... ... және ... тең ... ... жүйе келесі құрылымдық принциптерге негізделген
болатын:
1. Оның негізі болып ... ... ... Әр валютаның алтындық үлесі болатын.
3. Тек алтын нүктелерінің шеңінде ... ... ... пен ... ... еркін өзгермелі курс режимі қалаптасады.
Алтын стандарты белгілі дәрежеде өндірістің, сыртқы ... ақша ... ... ... ... ... ... ролін атқарған.Алтынмонеталық стандарт валюталық курс
пен төлем балансын нарықтық реттеу ... ... ... ... соғысқа дейін салыстырмалы түрде тиімді болған. ... ... бар ... ... ... ... алтынды
шетелге құюда ақша массасын шектеп отыруына тура ... ... ... ... ... ... (1890-1913жж.) қарамастан
капиталдаң нетто-ағымын басынан кешірмеген. Бірінші дүниежүзілік соғысқа
дейін тек АҚШ доллары мен ... ... ғана ... ... фунт стерлинг пен француз франкінің алтындық құрамы 1815-1914 жылдары
өзгеріссіз қалған.
Біртіндеп алтын ... ... ... өз ... ... ... ... байланыстарының масштабына және ... ... сай ... Бірінші дүниежүзілік соғыс әлемдік
валюта жүйесінің дағдарысы белгісімен ... ... ... және валюта жүйесі ретінде функциясын толық тоқтатады.
Екінші әлемдік валюталық жүйе 1922 жылы Генуэздік халықаралық экономикалық
конференцияда заңды түрде рәсімделіп, мемлекетаралық ... ... ... жүйе ... принциптері негізінде қызмет еткен:
Оның негізі болып алтын мен девиз- шетел валюталары саналған.Сол ... ... 30 ... ... ... Алтын паритеттері сақталған еді.Алтын валюталардың конверсиясы ендігі
жерде тек тура жолмен емес (АҚШ, ... ... ... ... ... ... ... (Германия және 30 жуық елдер) арқылы да
жүргізіле бастады.
2. Валюта курсының еркін ауытқитын режимі қалпына ... ... ... ... ... ... саясат түрінде,халықаралық
конференцияда, сухбаттарда жүргізіле бастады.
1922-1928 жылдары біршама валюталық тұрақтылық байқалған еді, ... ... ... ... ... ... ... ақша және валюта жүйелерінде
алтын монометализмінің қиындылары орын алған еді ;
• Валюталардың тұрақтану процесі ... ... ... ... ... Валюталық тұрақтандыру әдістері оның әлсіздігін байқата бастады.
Көп елдерде девальвация жүргізілген еді, Германия, Австрия,
Польша және Венгрия елдерінде ол нуллификациялық сипатта ... ... ... ... ... ... ... еді.
АҚШ, Ұлыбритания, Франция біршама елдердің ауыр валюталық-
экономикалық жағдайларын пайдаланып өте тиімсіз және ауыр
шартты мемлекетаралық ... ... ... жүйе 1937 жылы тағыда экономикалық дағдарыспен шалдыққан
еді. Көптеген елдерде валюталардың ... ... ... ... Екінші
дүниежүзілік соғыс қарсаңында бірде-бір тұрақты валюта қалмаған еді.
Фашистік елдер валюта-қаржылық механизмдерді барынша пайдаланып, соғысқа
белсенді түрде дайындалып жатты, әсіресе, АҚШ пен ... ... ... ... ... валютамен кірді.
2.2 Генуэздік валюталық жүйеден бреттонвудстікке көшу.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде валюталық ... ... ... ... ... ... Валюталардың қатаң ресми
курстары соғыс жылдары өзгермеген еді, алайда тауар бағалары өсіп, инфляция
салдарынан ақшаның ... алу ... ... ... ... ... ... ролін жоғалтқан болатын. Бұл құбылыс тек ... ғана ... ... ... сыртқы сауданы несиелеу ... ... ... ... ... ... ... көрінген одақаралық
қарыздардың сабағын алған АҚШ енді ондай несиелерді беруді ... ... ... ... ... ленд-лизинг арқылы, яғни жалға беру
арқылы жүзеге асыруды жөн көрді.
Екіншіден, құралдардың импортын өтеу көзі ұзақ мерзімді болған.
Үшіншіден, төлем ... ... ... ... ... ... ал ол ... алтын мен шетел валютасына конверциялауға
хұқы жоқ еді.
Төртіншіден, соғыс жағдайында, ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық және тапшылық тауарларын тек
осы валюталық металға ғана алуға болатын еді. Сол ... ... ... ... ... еді. Ұлыбритания ленд-лизді
ендіргенге дейін 1943 жылы АҚШ-тан келген біршама тауарларды ... ... ... ... ... біраз қоры АҚШ қазынашылағына көшті.
Екінші дүниежүзілік соғыс Генуэздік жүйенің дағдарысын асқындырды. ... ... ... ... ... ... құралып жатқан
еді, себебі елдер бірінші ... ... ... ... ... еді. 1941 ... бері жұмыс атқарған англо-американдық эксперттер
басында-ақ алтын стандартқа ... ... ... еді. Олар ... өсуді қамтамасыз ете алатын және экономикалық дағдарыстардың
әулеметтік-экономикалық салдарының кері ... ... ... ... ... ... ... еді. АҚШ- тың әлемдік
валюталық жүйеде доллар гегемониясын орындау ұмтылыстары Г.Д. ... ... ... ... ... бөлімінің басшысы) жоспарында өз
орнын табады.
ІІІ ТАРАУ. Қазақстан Республикасында валюта нарығын реттеуді
жетілдіру жолдары
3.1. ... ... ... ... ... Республикасында валюта операцияларын жүзеге ... мен ... ... ... бақылауы органдары мен агенттері жүргізген тексеру актілерімен
танысуға;
✓ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... агенттері мен органдарының іс-әрекетіне шағым жасауға;
✓ Қазақстан Республикасының басқа да ... мен ... ... ... өзге ... ... ... құқығы бар.
Қазақстан Республикасында валюта операцияларын ... ... мен ... ... ... ... органдары мен агенттеріне барлық ... мен ... ... ... ... ... ... валюта бақылауы органдары мен агенттеріне ... ... ... сондай-ақ олардың нәтижесі бойынша түсініктеме беруге;
✓ валюта бақылауы ... мен ... ... ... ... фактілермен келіспеген жағдайда, бұл актіге
қол қоюдан бас тарту себебіне жазбаша түсініктеме беруге;
✓ өздері ... ... ... ... есеи ... және ... олардың кемінде бес жыл сақталуын қамтамасыз етуге;
✓ валюта бақылауы органдарының ... ... ... ... ... ... орындауға;
✓ Қазақстан Реслубликасының вапюта заңдарында белгіленген ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттеу мен
қадағалауды тиімді жүргізу жалпы ұлттық ... ... ... ... ... ... мәртебесін сақтау, халықаралық
валюталық қатынастарда теңгенің орнын ... ... ... валюталық реттеу мен қадағалауда мемлекеттің негізінде ... ... ... валюталық рететудегі операциялары мен шараларының
орны ерекше. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... бір ережелер негізізінде әрекет етеді.
Тауарлармен, қызметтермен саудаласқанда, капиталдар мен несиелердiң
қозғалысы кезiнде, дүниежүзiлiк және ұлттық рыноктардың бағаларын, ... әр ... ... ұлттық немесешетелдiк валюталарға шаққандағы құндық
көрсеткiштердi салыстыраған уақытта валюталық бағам аса қажет. Валюталық
бағам дегенiмiз – бұл бiр ... ақша ... ... бiр елдiң
ақша бiрлiктерiне бейнеленген бағасы. Әрбiр елдiң ... ... ... ... және ... ... ... болатын
обьективтi құндық қатынастарына ... ... ... ... пен ... ... ... көптеген факторларға
байланысты өзгередi.
Ұлттық валюта ... ... ... ... ... ... қалыптасты. Ұлттық валюта жүйесiнiң негiзiн осы
мемлекеттiң ... ... ақша ... ... Қазақстанның ұлттық
валютасы Елбасының 1993 жылғы 12 ... ... ... ... ... ... негiзiнде 1993 жылдың 15 қарашасынан ... ... ... ... ... ... ... елiмiздiң экономикалық
тұрақтылығын, әлемдiк экономикадағы ұлттық ... ... ... атап ... тағы да бір маңызды жағдай ол биылғы 2007 жылдың
қараша айының ... ... ... жаңа ... ... ... Банктің жаңа валютаны айналысқа шығаруының қажеттілігі бұрынғы
теңгелердің қазіргі заманғы ... ... ... ... ... Осы
айналысқа шығатын жаңа валюталардың ерекше қорғаныш белгілері бар ... ... ... ... ... ... сонымен қатар жаңа теңгелерді жай
ғана тексерулер арқылы шынайы ... көз ... ... Яғни бұл
аталған теңгені жаңа теңгелерге ауыстыру шарасыда валюталық реттеу мен
қадағалаудың бір жолы ... ... ... Баян ... Оқу ... / ... несие, банктер, валюта
қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
2. “Валюталық ... ... Қ.Р ... заңы // ... ... ақша ... ... Қ.Р-ның Заңы // 13.12.1996.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. ...... ... - 466 ... “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы ... күшi бар ... 1995 ... 30 ... ... Сайденов А.Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и
других ... ... ... ... // ... №12, - 2004 г. 2-4 ... С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ
хабаршысы. №5, - 2003 ж.
8. Бұхарбаев Ш.М. ... ... және оның ... ... ... ... ... әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2006
ж.
9. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. Президентiнiң заң күшi ... // ... ... ... ... ... / Под. Ред. О.И ... Изд.
2-е, - Москва: 1999г.
11. Абрамова М.А., Александрова Л.С. / ... ... ... ... ... ... – Москва , 1996г.
12. Бункина М.К. / Деньги, банки, валюта, Учебные пособие – ... – 173 ... Роде Э и др. / ... ... валюта современного капитализма, - Москва,
1986 г.
14. Байгiсиев Майдан-Әли / Халықаралық валюта қатынастары және ... Оқу ...... ... ... 2004. – 302 бет.
15. «О международных резервах и денежной базе» // ... Банк ... №33 от 17 ... 2005 ... ... ... 2005 г.
№10. 65стр
16. А.К.Омарбаева “Ұлттық ақша өлшемiнiң валюталық бағамын реттеу ... ... // ... ... ... ... №1, 2003ж.
17. «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2005 г. №10. 89стр

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында валюта нарығын реттеу сараптамасы27 бет
Валюта нарығы және валюталық реттеу туралы жалпы түсінік43 бет
Валюталық реттеу және оның тәртібі9 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеудегі фискальдық саясат және оның рөлі32 бет
Қазақстан республикасындағы валюталық реттеуді жетілдіру жолдары және оның даму перспективасы21 бет
Валюталық реттеу қызметі47 бет
ҚР валюта жүйесі37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь