Мемлекеттік басқару жайлы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫ ЖӘНЕ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4
1.1 Мемлекеттің пайда болуы, негізгі белгілері, қалыптасуы ... ... ... ... ... .. 4

1.2 Мемлекетті басқару түсінігі, ерекшелігі, функциялары мен атқарушы билікпен қарым . қатынасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
7
1.3 Мемлекетті басқару қажеттілігі,тиімділігі, концепциялары мен әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
12


2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКААСЫНДА НАРЫҚ ҚАТЫНЫСТАРЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ...

16

2.1 Қазақстан Республикасындағы экономиканы мемлекеттік реттеу үрдісін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
16
2.2. Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік саланы басқарудағы қалыптасқан жағдай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
27
2.3 Қазақстан Республикасының әлеуметтік дамуын басқарудағы негізгі мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
32

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫ ШЕТЕЛ ТӘЖІРИБЕСІ НЕГІЗІНДЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

38

3.1 ҚР әкімшілік реформасы мемлекеттік басқару үрдісін жетілдіру бағыты ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
38
3.2 ҚР мемлекеттік басқаруды шетел тәжірибесі негізінде жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
42

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 44

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45
Алғашқы қауымдық қоғамның экономикалық, әлеуметтік, құрылымдық, басқарушылық салаларындағы объективтік даму процестері бір - бірімен тығыз байланыста өзгеріп, жаңарып отырады. Бұл объективтік даму процесінің күрделі сатысы әлеуметтік революциялық төңкеріс- б.з.д. 10-15 мыңжылдықтарда болған.Ол төңкеріс кезінде малшылық пен егіншілік қалыптасты, ажарланған тастан жасалған қарулар өмірге келді, адамның тәжірибесі молайды. Қоғамдық еңбек төрт күрделі тарауға бөлінді: малшылық, жер игеру, өндірістік және саудагерлер тобы. Бұның бәрі еңбек өнімділігін арттырып, қоғамның шығысынан кірісін асырды.
Қоғамдық байлық қалыптаса бастады, оны иемденетін топтар, таптар пайда болды. Экономикалық өзгерістер әлеуметтік қайшылықтарды өмірге әкелді.5-4 мыңжылдықтарды сол қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен мемлекет пайда болды.Мемлекет пен құқық тарихы туынды – қоғамның антогонистік тапқа бөлінуінің нәтижесі болып табылады.
Құқық пен мемлекеттің өмірге келуінің, қалыптасуының негізгі объективтік заңдары:
- қосымша өнімнің пайда болуы;
- жеке меншіктің қалыптасуы,
- таптар мен топтардың арасында күрестің басталуы,
- қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен мемлекеттің өмірге келуі.
Мемлекеттің дамуы - мемлекет қоғамдық еңбек бөлінісінің, жеке меншіктің пайда болуы нәтижесінде алғашқы қауымдық құрлыс тапқа бөлінуінің туындысы.Мемлекет жария үкіметтің пайда болуы мен іс -әрекетінің нәтижесі ретінде қалыптасатын, қоғам өмірін ұйымдастырудың нысаны және оның негізгі салаларына басшылық ететін, қажетті жағдайларда үкіметтің күш- қуатына сүйенетін басқару жүйесі.
Шығыс елдерінде (Иран, Индия, Қытай, Араб елдерінде) мемлекеттің қалыптасуы басым түрде қоғамдық меншікті қорғауға байланысты. Себебі бұл елдерде алғашқы қоғам ыдырау кезінде күрделі құрылыстар болды: ірі су каналдарын жасау, суармалы ирригациялық жүйелер қалыптастыру, құрғақшылықпен күресу. Міне осы күрделі жұмыстарды жақсы жүргізу үшін қоғамдық мемлеекттік меншік қалыптасты. Сол меншіктіңиеліктері: чиновниктер, ру, тайпалар басшылары, король императорлар болды. Король –императорлар жердегі құдай дәрежесінде болды. Сөйтіп, бұл елдерде көбінесе мемлекеттік деспотизм орнады. Бұл елдердің экономикасы, әлеуметтік жағдайы, демократия өте бәсең дамыды. Мемлекеттік биліктің, қоғамдық меншіктің басында- абсолютті монарх болды, одан төменгі- екінші дәрежедегі билік уәзір министрлердің қолында, одан төменгі билік–чиновниктерде болды. Осы сатылық биліктер бәрі бірігіп қалың бұқараны қанауда болды.
. Н.И.Матузова. Теория государсива и права. - Москва.: Юристъ, 2004
2. С.С.Алексеев. Проблемы теории государства и права. – Москва.: Юрид.лид., 2002
3. Г.В.Атаманчук. Государственное управление; проблемы методологии правового исследования. - Москва.: Омега-Л, 1975
4. А.Е.Лунаев. Теоретические проблемы государственного управления. – Москва.: Наука, 2003
5. С.С.Сартаев. Материалы по истории государства и права Казахстана. – Алматы.: Казахстан
6. Р.А.Фатхутдинов. Система менеджмента. – Москва.: Наука, 2001
7. Г.В.Атаманчук. Теория государства и права. – Москва.: Омега- Л, 2008
8. А., Файоль. Управление- наука и исскуство. – Москва.: Республика, 1992
9. О.К.Сабденов. Экономическая политика переходного периода на рубеже ХХІ века. – Алматы.: Қаржы- қаражат, 2001
10. Р.С.Каренов. Экономические функции государства. – Караганда.: 2004
11. Н.Б.Мухитдинов. Қаржылар саласындағы мемлекеттік басқару. - Алматы.: Атакент, 2002
12. А.Т.Быков. Местные советы в управлении экономикой. – Москва.: МГУ, 1992
13. ANALYTIC. Основные тенденции развития регионв Казахстана.: 2008/5
14. Эксклюзив. Госуправление: стартует систем. Астана, 2008
15. Международная конференция студентов, аспирантов и молодых ученых. «ЛОМОНОСОВ 2009» посвященная 250- летию МГУ. Астана. 2009
16. Конкурентоспособность экономики Республики Казахстан: Состояние6 проблемы и приоритеты развития. Материалы международной научно- практической конференции. Астана, 2009
17. Ю.М.Козлов. «Общее понятие управления», Управление как социальное явление в кн., «Административное право РФ».- Москва..: МГУ, 2000
18. Қазақстан Республикасының конституциясы. ҚР Президентінін 1999 жылғы 26 желтоқсандағы «ҚР Президенті туралы» Конституция күші бар жарлығы 10 бап.
19 Әбсаттаров Р. Әлеуметтік мемлекет: мәні мен анықтамасы // Саясат, 2008, №5
20 ҚР әлеуметі-экономикалық дамуы. 2008 жылдын қантар – желтоқсан статистикалық жинақ, Алматы, 2008
21 ҚР халқының өмір сүру, кедейлік деңгейі. Статистикалық жинақ, Алматы 2008.
        
        Жоспар
|Кіріспе...............................................................|3 |
|................................................ | |
| | ... ... ... жӘне ... | ... |4 ... ... пайда болуы, негізгі белгілері, |4 ... | |
| | ... ... ... ... ... ... мен атқарушы | |
|билікпен қарым – |7 ... ... | ... ... ... ... мен | ... ... | |
| | |
| | ... ... ... қатыныстарының қалыптасуы | ... ... ... | ... |16 |
| | |
| 2.1 ... ... ... ... ... | ... ... |16 ... ... ... әлеуметтік саланы басқарудағы | ... |27 ... ... | ... ... Республикасының әлеуметтік дамуын басқарудағы негізгі | |
|мәселелер.............................................................|32 |
|............................................... | |
| | |
|3 ... ... ... ... ... ... | |
|негізінде жетілдіру | ... ... | |
| | ... ҚР ... ... ... басқару үрдісін жетілдіру | ... |38 ... ... | |
| 3.2 ҚР ... ... шетел тәжірибесі негізінде жетілдіру | |
|жолдары...............................................................|42 ... | |
| | ... ... | |
| | ... |45 ... ... | ... ... ... ... әлеуметтік, құрылымдық,
басқарушылық салаларындағы объективтік даму процестері бір - бірімен ... ... ... ... Бұл ... даму ... ... әлеуметтік революциялық төңкеріс- б.з.д. ... ... ... ... малшылық пен егіншілік
қалыптасты, ... ... ... ... өмірге келді, адамның
тәжірибесі молайды. Қоғамдық еңбек төрт күрделі тарауға бөлінді: малшылық,
жер игеру, өндірістік және ... ... ... бәрі ... ... ... шығысынан кірісін асырды.
Қоғамдық байлық қалыптаса бастады, оны иемденетін топтар, таптар ... ... ... ... ... ... ... сол қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен
мемлекет пайда болды.Мемлекет пен ... ... ...... ... ... нәтижесі болып табылады.
Құқық пен мемлекеттің өмірге келуінің, қалыптасуының негізгі объективтік
заңдары:
- қосымша өнімнің пайда болуы;
- жеке ... ... ... мен топтардың арасында күрестің басталуы,
- қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін құқық пен ... ... ... - ... қоғамдық еңбек бөлінісінің, жеке меншіктің
пайда болуы нәтижесінде ... ... ... тапқа бөлінуінің
туындысы.Мемлекет жария үкіметтің пайда болуы мен іс ... ... ... ... өмірін ұйымдастырудың нысаны және оның негізгі
салаларына басшылық ететін, қажетті ... ... күш- ... ... ... елдерінде (Иран, Индия, Қытай, Араб ... ... ... түрде қоғамдық меншікті қорғауға байланысты. Себебі бұл
елдерде алғашқы қоғам ... ... ... ... ... ірі ... ... суармалы ирригациялық жүйелер қалыптастыру,
құрғақшылықпен ... Міне осы ... ... ... ... ... ... меншік қалыптасты. Сол ... ру, ... ... ... ... ... ... жердегі құдай дәрежесінде болды. Сөйтіп, бұл елдерде көбінесе
мемлекеттік деспотизм орнады. Бұл елдердің экономикасы, әлеуметтік ... өте ... ... ... биліктің, қоғамдық меншіктің
басында- абсолютті монарх болды, одан төменгі- екінші дәрежедегі билік
уәзір ... ... одан ... ... ... ... биліктер бәрі бірігіп қалың бұқараны қанауда болды.
1. Мемлекеттік басқарудың эволюциясы жӘне методологиялық негіздері
1.1 Мемлекеттің пайда болуы, негізгі ... ... ... ... жеке ... те дамыды. Шығыс типті (Азия типті)
мемлекеттер кейінгі ғасырларда шығыс Еуропа, Африка, Оңтүстік Америка
елдерінде де ... ... Азия ... ... ... ірі ... жүйелерді жасау;
- оны іске асыру үшін құлдарды, жұмысшыларды ... ... ... барлық жұмысты бір орталықтан басқару.
Мемлекеттік басқару аппараты бұрынғы ру - тайпаны басқаратын ... ... Жаңа ... ... ... ... түсіп,
әділетсіздікті, қанаушылықты күшейтті. Азия ... ... өте ... ХІХ – ХХ ... дейін көп өзгермей сақталып келді ( Қытай, Иран
т.б.)
Еуропалық елдерде – ... жеке ... ... күрделі дамуы,
қоғамның тапқа бөлінуі арқылы қалыптасты. ... мен ... ... ... ... ... ... топтар таптар мемлекетті өз қолдарына
алып, өз мүдде – мақсаттарын орындайтын ... ... ... ... ... демократиялық жүйедегі саияс бірлестік ... ... ... саны жергілікті халық санынан бірнеше есе көп
болып, жаңа ... ... ... ... ... ... қайшылыққа жол бермеу саясаты қалыптасты. Республикада қатаң
заңдылық, құқықтық ... ... ... ... ... ... Халықты туысқандығына қарамай, территориясына сәйкес ... осы ... ... ... ... ... аппараттың құрылуы.Бұл аппарат үстем
таптың, топтың мүдде – мақсаттарын орындау үшін қалыптасты;
3) Салалық жүйесінің болуы. Арнаулы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін салық
қалыптасты;
Мемлекеттің пайда болу, даму ... ... ... ... :
- ... басқаруды жақсарту, дамыту: қоғамның жұмысының көлемі де,
шеңбері де молайып, кеңейіп ескі ... ... ... ... жасай алмады.Жаңа мемлекеттік аппарат қажет болды;
- қалың ... ... ... ... ... ... ... іс -
әрекеттерін әлсірету, жою үшін күшті мемлекеттік аппарат керек болды;
- қоғамды, экономиканы дамыту үшін әлеуметтік ... ... ... аппаратты нығайту керек болды;
- қоғамның қорғанысын күшейту үшін , ... ... ... ... үшін ... ... ... негізгі белгілері болып келсілер саналады:
1) Басқару органдары мен мекемелерінің ерекше жүйесінің болуы (әскер,
полиция, сот, т.б.) ... ... ... ... ... мемлекттің механизмі де күрделене түседі.
2) Үстем таптың мүдделері мен мақсаттарына сәйкес ... ... ... ... ... билік жүргізетін белгілі территориясының болуы, халықты
руына қарай емес, жеріне сәйкес бөлу. ... ұйым ... ... ... белгілі бір ұлттың, ұлттық мемлекеттің қалыптасу процесіне әсер
етті. Дамыған қоғамда мемлекеттік органдармен ... әр ... ... ... т.б., ... ... қоғамның жалпы саяси ұйымын
құрайды. Таптық ... ... ... ... ... ерекшелігі
қоғамдағы жоғарғы үкімет билігіне (тәуелсіз – суверендік құқыққа) ... ... ... күші сол елдегі бүкіл халықты және барлық
қоғамдық ұйымдарды ... ... ... ... айырмашылық белгілері:
- мемлекет қоғамдық көлемде бірден – бір билік жүргізетін ұйым; басқа
бірлестіктердің билігі барлық халықты қамти ... ... ... ... күші бар ... актілерді қабылдай алады;
- мемлекет қоғамдағы барлық құқықтық нормалардың дұрыс, ... іске ... ... ... ... ... мемлекеттің ішкі және сыртқы істеріндегі ... ... ... мыңдаған жылдар өмір сүріп келеді. Жеке ... ... ... болып, сол мемлекеттің билігіне, құқықтық ... ... іс - ... ... тәртібін қоғамдық мүдде – мақсатты
орындауға жұмсайды. Қазіргі ... ... ... ... ... ... қалыптасқан.
1. Теологиялық теория – мемлекет пен құқық Алланың әмірімен қалыптасып,
дамып келеді деп ... Бұл ... ... түрде уағыздаған
Фома Аквинский, Жак Маритен т.б.,
2. ... ...... ... ... ... ... саналы түрде өздерінің мүдде – ... ... үшін ... одақ деп ... ... ... отбасы басшысы бірті – бірте мемлекеттің басшысына
айналған. Отбасы ... - әке, ... ... ... ... ... және дамытқан зерттеушісі Аристотель, оны жақтаушылыр
орта, жаңа ... ... ... ... ... ... ... теория – бұл пікірді Платон көне ... ... IV –III ғ). ... теория толық түрде ХІХ ғасырда ... ... Г. ... Вормс, Прейс т.б.
ХІХ ғасырдағы ғылымның жтістіктеріне сүйене отырып, бұл теория –
адам қоғамында табиғаттың объективтік даму ... ... ... ... ... ... Үкіметі – адамның басы-миы
сияқты қоғамды басқарады. Қанаушы тап ... ... ... ... ... деп ... Табиғи құқықтық теория – XVII- XVIII ғасырларда қалыптасқан теория.
Өкілдері: Г. Гроцский, Т. Гоббс, Д. Локк, Ж. Ж ... Б. ... ... т.б. ... ... ... өздерінің табиғи құқықтары
болады ( бостандық, теңдік, еңбек жасау т.б.). Оны ... жоя ... зиян ... ... ... даму процесінде адамдардың
арақатынасында қайшылықтар басталды. ... ... ... ... ... үшін ... ... шарт жасап,
мемлекетті құрады. Бұл шарттың мазмұны көп ... ... ... ... ... ... – ХІХ ... бұл теорияны уағыздаған: Ч. Тард, Л.
И. Петражицкий. ... мен ... бұл ... ... ... ... іс - ... мінезі, тәртібі – бәрі
келісіп ұжымдық түрде басқаруы. Қоғам мен мемлекет адамдардың табиғи
психологиялық даму ... ... ... ... ... ... ... теориясы – ХІХ ғасырда қалыптасқан пікір. Өкілдері: К.
Каутский, е. Дюринг т.б. ... ... ... ... ... әлсіз ру, тайпаларды күштеп, зорлық, озбырлық жасап, ... ... ... үшін ... ... ... теория – мемлекет пен құқықтың пайда болуын экономикалық
тұрғыдан түсіндіреді, ... ... ... ... ... жеке ... ... болуы, қоғамның қарама – қарсы екі тапқа
бөлінуі, қайшылық күресінің басталуы. Мемлекет пен құқықтың мазмұнының
тарихи ... ... ... мүдде – мақсатты қорғауы.
Мемлекет қоғамның көп салалы, көп жүйелі құбылыстарына сәйкес дамып,
өмірге келген ... Оның ... ... ... ... ... құрастырады: биологиялық, психологиялық,
экономикалық, ... ... ... т.б. құбылыстар. Сондықтан бір
теорияның шеңберінде мемлекеттің пайда ... ... ... түсінуге
болмады.Мемлекеттің пайда болуын ғылыми тұрғыдан дұрыс түсіндіретін ... ... ... ... Бұл ... мемлекетті тарихи туынды –
қоғамның антагонистік ... ... ... болып табылады деп
түсіндіреді.
Басқару ықылым заманнан ... ... ... кезден бастап белгілі.
Қандай да алға ... ... жету ... екі адам ... соның
біреуіне мәселені шешу міндеті жүктелсе, яғни ол басқарушыға айналса, ал
екінші адам оған бағынышты ... ... жылы ... ... Ф. Тейлор «Ғылыми
басқарудың ... атты ... ... ... 1920 жылы ... А. К.
Басқаруды жетілдіру жөніндегі концепцияларды алға ... ... ... үлес ... басқару мектебінің классиктері ретінде Ф.
Тейлор, Ф. ... А. ... және ... ... болады. Бұл оқымысты
басқарушылардың алға қойған мақсаты басқарудың әмбебап ... ... ... ... Анри ... 1923 ... «басқару дегеніміз
болжамдау, ұйымдастыру, жарлық беру, үйлестіру, бақылау» деп ... ... –ақ ... 14 ... ... еңбекті бөлу;
2. өкілеттілік және жауапкершілік;
3. тәртіп;
4. орталықтандыру;
5. қызметкерлерді марапаттау;
6. жеке адамның мүддесінің қоғам мүддесіне ... ... ... ... дара ... ... ... дәреже – деңгейі;
10. әділеттілік
11. қызметкерлер үшін тұрақты жұмыс орнының болуы;
12. бірлесу;
13. ... ... ... ... Мемлекетті басқару түсінігі, ерекшелігі, функциялары мен атқарушы
билікпен қарым - қатынасы
Мемлекет және құқық теориясы, құқықтану саласының ... ... С. С. ... ... ... ... ... деп айтқан
болатын: Мемлекеттік басқару мемлекеттің, оның органдары мен мекемелерінің
қоғам жүйесіне немесе оның ... ... ... ықпал етуі. Сондықтан
биліксіз әлеуметтік басқару болмайды деген тұжырымның ... бар ... ... ... мына келесідегідей өзіне тән ерекшеліктері
бар:
1. мемлекеттік басқару саяси сипатта болғандықтан басқару жөніндегі
негізгі ... ... ... ... ... ... және тағы басқа
да басқару құралдарына арқа ... ... ... ... мемлекеттік басқару құқықтық нысанда жүзеге асырылады;
3. мемлекеттік басқару ғылыми негізге сүйенеді;
Алексеев С. С. Мемлекеттік басқару өзара ... ... ... ... ... ... деп айта келіп, сондай-ақ осы аядағы
органдардың басқару қызметтерінің ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... ... ... қабылдауға қажетті ақпараттарды жинау, өңдеу және
талдау;
2. басқару шешімін дайындау және ... ... ... ... ... және бақылау.
Мемлекеттік құрылыс және құқық салассының белгілі ... Г. ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
басқару мемлекеттің ұйымдарға, адамдардың тәртіптері мен ... ... ... ... тікелей ықпал етуге бағытталған, ғылыми
негізделген, жоспарланған, ұдайы және құқықтық нысанда жүзеге асырылатын
қызмет.
Сонымен қатар ... ... ... мына ... ... ... көрсеткен:
- басқару субъектісінің ұйымдастырылуы және қызмет атқаруы;
- басқарушы мен басқарылушы ... ... ... ... іс ... ... ... басқарушы ықпалдарға тікелей бағынатын қоғам жүйесінің
элементтері;
Осы жүйе басқаруға байланысты ... ... ... ... ... ... ... субъектісі немесе оның лауазымды адамы, органы;
2) құрылған және жүзеге асырылатын басқарушы ықпал;
3) жеке ... ... ... және ... түріндегі ықпал ету объектісі.
Сондықтан басқаруға әлеуметтік процесс тұрғысынан қарасақ, оның ... ... ... және ... ... бар ... байқаймыз.
Алғашқылардың бірі болып басқару ісіне жеткілікті деңгейде көңіл бөлген
К. Маркс болатын. ... ... ... ... ... ... басқару дегеніміз «еңбектің қоғамдық прпоцесінен туындайтын айрықша
функция» деген қорытындыға ... ... ... ... мәні ... ... істеу бағдарламасын жасау,
оны қажетті материалдармен қамтамасыз ету, бірлесіп еңбек етушілердің
арасында жалпы ... ... ... ... мен ... ат ... және ... күнделікті қызметтерін реттеп отыру,
сондай- ақ барлық ... ... алға ... ... ... ... жүргізу болып табылады. Осы бағыттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... көздеп
бағындыруды қамтамасыз ету жүзеге асырылады.
Әлеуметтік басқарудың объектісіне адамдардың тәртібі және іс-қимылдары
жатады.
Осы процесте тұлғаларды басқару ... ... ... ... ... ... ... кезінде адамдардың жүріп-тұруы,
іс-қимылы оны еркіне, сана-сезіміне байланысты болады. Демек, ... ... ... қатынастары арқылы жүзеге асырылады.Әлеуметтік
басқарудың субъектісі адамдар болып табылады, яғни басқару ... ... ... ... ... ... нақты субъектісі
ретінде адамдардың ұйымдастырылған ұжымдары, ... ... ... ... жеке ... есептелінеді.
Сонымен басқару субъектісі мен объектісінің арасындағы белгілі бір
байланыс басқару ретінде көрініс табады. Оның мәні ... ... ... ... ... түрде ықпал етуі. Басқарудың
шынайы көрінісі ретінде өктем билікті айтуға болады. Бұл жөнінде Ф. Энгельс
«Беделсіз ұйым болу ... бе? Жоқ, ... ... ... ... ... шарты
болып басшылық ететін ерік – бедел табылады». [6]
Басқару функциясын атқару үшін басқару субъектісі қажетті билікке ... ... ... бұл ... ... ету- ... қатынастары
туындайды.
Билік жүргізу басқарудың белгісі ретінде әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... табылады. Козлов Ю.М.
басқаруды әлеуметтік функция деп қарастырсақ, онда оны ... ... ... ... тек ... ... іс- қимылдарын жүзеге асыратын
жерден орын алады;
2) басқару адамдардың бірлескен іс- қимылдарын біріктіру және ... ... мен іс- ... ... ... нысаналы
мақсатқа бағыттап қамтамасыз етуге ат салысады;
3) басқару бірлескен ... ... ... ... ... ... ретінде жүзеге асырылады.
Сонда басқару деп өктем- ұйымдастырушы функцияларды жүзеге асыруды
айтамыз.Әлеуметтік ... ... екі ... ... ... ... және ... басқару. Демек, мелекеттік басқару
әлеуметтік басқарудың ... түрі ... ... ... ... ... ... ол мемлекеттің мүдделері мен міндеттеріне қызмет етеді.
Мемлекеттік сипаты мына жайлардан көрініс табады:
- ... ... ... ... ... ... көзделеді;
- басқару функцияларын мемлекет еркіне сай қалыптастырылған арнайы
субъектілер ... ... осы ... ... ... ... ... оларға қажетті мемлекеттік- өктем сипаттағы өкілеттілік беріледі.
Кейде барлық мемлекеттік органдардың қызметі, барлық ... ... деп ... ... ауқымындағы және мемлекет атынан жүзеге
асрылатын басқарушылық функцияларының өзіне тән белгілері мен ... ... ... ... ... маңызы бар
басқару сипатындағы мәселелер шеңбері;
2) Мемлекет аумағында басқару ... ... ... арнайы
аппаратты, яғни мемлекеттік басқару органдарын қалыптастыру. Осыған
орай мемлекеттік басқаруды кез- ... ... ... емес, тек
қана арнайы құрылатын атқару және жарлық беру ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру.
Атқару дегеніміз заңдар мен заңға сәйкес актілердің ... ... ... іске ... ... басқарудың белгілі бір материалдық базасы болады. (Бұл
жерде айта кететін жай ... ... ... ... бола ... ... сот билігінде және т.б.)
5) Мемлекеттік басқару тек ... мен ... ... ғана ... ... ... аумағының барлық түкпірінде, яғни заң
талаптарына бағындыруға қажеттілік ... ... ... ... ... ... ... қызмет. Басқару
процесінде адамдардың қызметі ұйымдастырылады, ... ... ... Мемлекеттік басқару тар мағынада заңды- өктем сипаттағы қызмет болып
табылады. Өйткені бұл ... ... ... Мемлекеттік басқару заңға сәйкес қызмет болып ... ... ... тек заң ... яғни ... нақты жағдайларда қолдланылады. Заңға сәйкестіктің бір
көрінісі мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... негізінде және соларды орындау
мақсатында ... ... ... ... ... ... дегеніміз шаруашылық,
әлеуметтік- мәдени және әкімшілік- саяси құрылыстарды тікелей және
күнделікті ... ... ... ... ... ... ... - өктем ұйымдастырушы қызмет.
Мемлекеттік басқару процесін құрылым тұрғысынан алып ... ... ... мына ... ... ... ... бір бір
тәртіппен жүзеге асырады:
1. Басқарудың бастапқы сатысында басқару ... ... ... ұйымдастырылады және басқару субъектілері мен
объектілерінің мәртебелері алдын- ала белгіленеді.
2. Бұл сатыда ... ... ... мен ... оларға түзетулер жүргізілуі және тікелей жарлық ету жүзеге
асырылады.
3. Басқару жүйесінің қызмет атқаруын тексеру және қадағалау.
Мемлекеттік басқарудың ... ... олар ... ... ... ... ... Негізгі функциялар мемлекеттік
басқарудың мәні, маңызымен тығыз байланысқан басқарушы қызметтің түрлері
болып табылады және олар ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Негізгі функциялар жалпы және
мамандандырылғанг болып екіге бөлінеді.
Жалпы ... ... ... ... да ... басқару
процесінде болады. Жалпы функцияларсыз басқару процесі жүргізілмейтіні
белгілі. Осы функцияларға келесілер ... ... ... ... басшылық ету;
4) жарлық беру;
5) бақылау.
Ал мамандандырылған ... ... ... тән ... және оған ... ететін басқарушы қызметті көрсетеді.
Басқару функциялары іс жүзінде басқару органдарының ... ... ... ... ... ... ... теориясы
басқарушы ықпал жасау әдістерін алға шығарады. Мемлекеттік ... бұл ... ... атынан, оның тапсырмасы мен мүддесін
көздей отырып пайдаланылады.
Бұл әдістерден мемлекеттік басқару органдарының ... ... ... ... ... ... ... мен
функциялары өзара шарттас. Мемлекеттік басқару функциялары мемлекеттің
қоғамдық ... ... ... және олар мемлекеттің қоғамдық
функцияларының жүзеге асу жолдарын ... ... ... ішкі функциялар, бұл мемлекеттік басқарушы жүйенің ішіндегі басқаруды
білдіретін ... ... ... ... ... ... Басқарудың бұл функциясының мақсатты
бағдарлануы әрбір мемлекеттік органға динамикалылық пен заңдылықты
берумен байланысты;
- сыртқы ... бұл ... ... қоғамдық процестерге
ықпал ету процесі.
- жалпы функциялар ( ішкі және сыртқы), ... ... ... ... ... ... байланыстарын білдіреді.Жалпы
функциялар ішінде түрлі функцияларды бөліп көрсетуге ... Р. ... ... ... ... ... ... жазады.
Мемлекеттік басқару, оның функциялары мен әдістері өздерінің объектісі
ретінде адамдардың іс- қимылдары мен ... ... ... ... қатынастарда тұрақты қатысатын мына ұйымдық – құқықтық
категорияларды бөліп шығаруға болады:
1) адамдардың әртүрлі ұжымдары;
2) өндірістік- ... және ... да ... ... ... мемлекеттік басқару салалары;
4) мемлекеттік басқару аялары;
5) мемлекеттік басқару облыстары.
Мемлекеттік басқару функциялары мемлекеттік және ... ... , ... ақ азаматтарға байланысты жүзеге асырылады.
Осыған орай басқарушы сипаттағы қоғамдық қатынастарға әсер ететін жалпы
механизм ішінен мына ... ... ... ... ... ... тұлғаларға басшылық ету жөніндегі қызмет;
2) мемлекеттік емес заңды ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі қызмет;
3) азаматтардың заңды мүдделері мен мұқтаждықтарын қанағаттандыру және
олардың құқықтарын қорғау жөніндегі қызмет.
Мемлекеттік заңды ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.Орталықтандырылған басшылық тікелей емес
өзара қатынастар туындатады. Бұл жерде басшылық ортадағы звенолар ... Ал ... ... ... ... ... заңды тұлғалар –
басқарушылармен тығыз, тікелей байланыста болады.
3. Мемлекетті басқару қажеттілігі,тиімділігі, концепциялары ... ... ... оның атқарушы органдарының ... ... ... типтеріне тиеселі ережелер мен міндеттерден
тұрады. Басқару ... ... ... қарай қызмет
көрсетудің сатылық деңгейінің бөлінуіне байланысты ерекшеленеді.Басқару
тиімділігінің алғышарттары келесідегідей:
1) алға қойған мақсаттың бір ... жаңа ... ... ... ... жүйелі түрде жоспарлау;
4) ақпараттылық;
5) сенімділік;
6) тәуелділік.
Мемлекеттік ... және ... ... топтардың жұмыс
жетістектері басқару тиімділігінің негізгі көрсеткіштері, яғни мемлекеттік
басқару ... ... ... ... тиімділігін арттыру арқылы
жүргізіледі.Мемлекеттік басқару қызметінің тиімділігін арттыру қағидалары
төмендегідей:
- іс - әрекеттілік және ұйымның ... жету ... ... ... ... көрсеткіштерінің тұтынудың стандарттарына жауап беруі;
- пайдалылық, жалпы шығынның пайдаға ... ... ... қызмет шығындары мен ресурстардың өнімділік
деңгейінің ... ... ... өнім ... ... ... ... белсенділік, мемлекет өзінің заңдық өзгерістерін ... өз ... және ... ... ... ... жаңа ... енгізеді.
Мемлекеттік сипаттағы басқару тиімділігін арттыратын және басқарудың
экономикадағы қажеттілік екендігін түсіндіретін ... ... ... бар. ... ... ... және ... билік органы
міндетті түрде қарастыруы керек мынадай көрсеткіштер бар:
1) Ұлттық экономиканың әлеуметтік – экономикалық ... ... ... еңбекақы деңгейін ескере отырып, оларға мақсатты
деңгейде көңіл аудару;
2) Мемлекеттік басқару органдары және кез – келген ұйым үшін ... адам ... ... ... ... ... ... саладан тұратындығына
байланысты нақты іс -әрекетті бағалай білу;
4) Мемлекеттік органдар, олардың қарамағындағы ... мен ... ... ... ... ... құқықтық негіз екенін ескеру;
5) Жалпы мемлекеттің, басқа ұйымдардың негізгі құнды бағыттарын ... ... оның ... ... ... ... Мемлекеттік сипатта қабылданған заңды немесе экономикалық ережелер
халыққа түсінікті, әрі ... ... ... ... ... және жеке ... бірнеше концепцияларды
атауға болады. Олар :
1) Либералды және ... ... ... ... Мемлекеттік – діни;
Басқарудың либералды және демократиялық концепциясы түрлі мектептермен
таныстырылады, соның ішінде «мемлекет – ... және ... ... ... – түңгі күзетші» және «мемлекет – басқарудың саяси
және экономикалық ... ... ... ... ... ... бюрократия» концепциясымен байланысты ... ... ... ... назар жеке бостандыққа аударылса,
демократиялық концепцияда халық билігіне орын ... ... ... де
жалпы адамдық құндылықтар, демократия қағидалары, саяси және идеолоиялық
плюрализм қағидалары, билік ... ... ... жергілікті
басқаруды мойындау сияқты мемлекеттік басқарудың жалпы ... ... мен ... қабылдамайды, мемлекеттік
қызметкердің халық алдында жауапты ... оның жеке ... ... ... қызмет жасауы туралы айтады.
Авторитарлыжәне тоталитарлы концепциялар антидемократиялық көзқарасқа
негізделеді, жеке билік, күшті қол және т.б ... ... ... ... ... ... Германия мен Франко билік еткен кездегі
Испаниға (70 ... ... ... ... блік ... ... (80 жылдардың ортасына дейін) тән. 90 ... ... ... ... ... мен оның іс ... көрінісі
Оңтүстік Африка Республикасында орын ... Оның ... ... ... ... азаматтық құқықтан айырылған, мемлекеттік
басқару мен «Ақ парламентке» сайлауға ... ... ... ...... ... ( мысалы,
Сау Арабиясы) немесе клерикалды (Иран) көзқарастар көбіне ... тән. ... ... ... ... ... ең ... нысаны ретінде ... ... ... –ақ ... ... сайлауды терістеумен байланысты.(олар
монарх сайлайтын консультативтік кеңеспен алмастырылады- ... ... ... ... ... ... басқарылатындармен кері
байланыс нысаны ретінде маджилис тәжірибесі қолданылады (адамдарды қабылдау
бекітілген күні болады, мемлекет ... имам ... ... ... ықпалында болған араб елдер (Алжир, Египет т.б. ) республика ... және ... ... тек ... сақталған (әйелдерді саясат пен
мемлекеттік қызметке жібермеу, аш–шура болса президент жанындағы ... ... ... ... ... ... ... анықтау – бул басқару теориясы мен
прктикасындағы маңызды ... ... ... ... бойы ... ... қоғамды көргісі келетіндігі жайлы мәселе қозғалған жоқ.
Мемлекет пен ... ... ... ... ... ... жоғары
басқарушылармен шешілген. Мемлекеттік басқарудағы мақсаттарды көрсету үшін
оның жүйені құраушы кезеңдерін көрсету керек.Олар:
- мемлекеттік басқарудағы мақсаттардың қалыптасуы мен ... ... ... ... қарамастан мемлекеттік басқару
мақсаттары төменде қалыптасу керек, яғни мақсаттар мемлекетке біріккен
адамдардың қызығушылығы мен мүдделерінен туындауы ... ... ... ... жағы мен мемлекеттік басқарудың
қалыптасқан мақсаттарының ашықтығы мен қатыстылығы.
Мақсатты негіздеуде ... ... ... ... ... ... қалады, ал болашақ жайлы тек болжай аламыз. Француз философы О.
Конттың формуласы белгілі: алдын – ала көре білу үшін білу ... ... үшін ... – ала көре білу ... ХХ ... 20 ... Н. ... алдын–ала көре білу, оның ішінде өзара байланысты алдын – ала
көре білу мәселесін қарастырды.
1 ) ... ... ... адамдармен жүзеге асырылатын әрекеттер мен ... ... ... ... ... мүмкін қаражаты;
4) көзделген әрекеттер мен шаралардың орындалуынан күтілетін нәтижелер
мен олардың өмірге ықпалы.
Сол ... «4П» деп ... ... ... мәнін түсіне
бастады.Олар: предвидение – алдын–ала көре ... ... ... программирование – бағдарламалау, планирование – жоспарлау.
Оларды интелектуалды бейнелеудің қиын екенін, ал іс ... ... ... ... ... ... ... басқаруда бұл құбылыстар өте қажет.
Басқарудың мәні ... ... ... ... ... етеді.
Абстрактілі жалпы алдын – ала көре білуден нақты болжамдауға ... одан ... ... ... және ... да ... ... келу, соңғы жоспарлау қажетті әрекетті таңдау мен оны іске
асыру. АҚШ зерттеушілерінің көрсеткеніндей, «жоспарлау – бұл ...... ... қашан істейтіндіг туралы қабылданған шешім», сондықтан
жоспарлаудан бас ... ... ... ... ... ... деген сөз, сәйкесінше мемлекеттік басқарудан да. Ондай жағдай болса
бірінші орынға стихиялық механизмдер орын алады және оның ... ... ... ... ... ... келесідегідей:
2. қоғамдық – саяси, қоғамның кешенді, тұтас, балансталған, сапалы дамуын
біріктіретін мақсаттар;
3. әлеуметтік, қоғамның әлеуметтік ... оның ... ... адамдардың әлеуметтік өмірінің жағдайы мен деңгейіне
қоғамдық – саяси мақсаттардың ықпалын ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарды қабылдаумен
байланысты мақсаттар;
5. экономикалық, қоғамдық – саяси және басқа мақсаттардың жүзеге асуының
материалдық негізін қамтамасыз етуші экономикалық ... ... және ... ... өндірістік, жоғарыда аталған мақсаттарға сәйкес келетін және олардың
іске асуына көмектесетін басқарылатын объектілердің белсенділігін
қалыптастыруға және ... ... ... ұйымдастырушылық, мемлекеттік басқарудың объектісі мен субъектісіндегі
ұйымдастырушылық мәселелерді шешуге бағытталған мақсаттар;
8. Қызметтік–праксеологиялық, нақты ... ... пен ... ... ... ... және реттейтін мақсаттар;
9. Ақпараттық, көзделген мақсаттарды қажетті, нақты, адекватты ақпаратпен
қамтамасыз ететін мақсаттар;
10. Түсіндірмелі, мемлекеттік басқару мақсаттарының кешенінің практикалық
жүзеге ... ... ... ... ... мен ... ... ететін мақсаттар;
2. Қазақстан Республикаасында нарық қатыныстарының
қалыптасуы жағдайындағы мемлекеттік басқарудың
қажеттілігі
2.1 Қазақстан Республикасындағы экономиканы мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... реттей алу
қабілеттілігі мен аса маңызды ролі саясат пен экономиканың байланысынан
және экономикалық саясатты жобалауға тәуелді.
Мемлекет – ол ... ... ... болып табылады, ол
институционалдық иерархияның негізін қалай ... ... ... ... нысандарын ұйымдастырады, билікті шоғырландырады. Мемлекет
жалпы қызығушылықты жеке қызығушылықтан бөле отырып, адамның тәртібінің
қоғамдық шарттылығының жаңа ... ... ... мемлекеттің қалыптасуы мен бар болуы тек қана тарихи қажет
емес, сондай–ақ дамудың қоғамдық прогресивті және маңызды ... ... ... болуымен оның экономикалық іс - әрекетінің саласы
қалыптасады. Мемлекеттің экономикалық саясаты басты буын әрі ... ... ... ... ... ... А. Смит
жазған бәсекелестіктің «көрінбейтін қолын» реттеп отыруы керек.
Мемлекеттің экономикаға ... ел ... ... па, әлде
әкімшілік- бөлінушілік пе оған тәуелсіз түрде кез ... ... ... ... ... ... ... экономикада мемлекет өз мойнына
тауарды өндіру мен бөлу міндетін және қызмет ... ... ... қажеті жоқ. Алайда іс жүзінде мұндай жүйе өзінің тиімсіздігін
көрсетті.
Нарықтық шаруашылықта ... ... ... ... ... ... ... міндеті тұрған жоқ.Ол өз ... ... ... ... ... ... жүйе – ол ең ... өндірушілер мен тұтынушылардың шешім
қабылдаудағы құқығы.Нарықтық механизм экономикалық ... ... шеше ... ... ... ... өндіруші күштердің
басым бөлігі классикалық жеке меншіктің шегінен шығып, сол себепті ... ірі ... ... ... өз ... алуына тура
келеді.Олар: темір жолдар, почта, байланыс жүйесі, т.б. Еңбек ... ... ... күшеюуі ұлттық шекараларға деген
жалпы экономикалық ... ... ... ... ... ... күшін қайта өндірумен және т.б. байланысты
туындайтын жаңа ...... ... ... және экономикалық шешімдерді қабылдауды реттеу механизіміне
мемлекеттің құрылымның ... өте ... ... туындайды.
Бәрімізге белгілі монополистік емес, дамыған нарық экономикасының
қозғаушы ... ... ... даму ... ... Бұл ең алдымен мынадан көрініс табады: экономикадағы
жүйелік теңдік өндіріс ... ... ... ... орын ... ... ... күшінің толық қамтылмауы кезінде. Стагнацияның қайшылығын
шешу үшін мемлекетті оның үлкен потенциалымен тарту керек. ... ... ... пен ... ... бір болуының қамтамасыз ету функциясын
өз мойнына алады.
Қазақстан Республикасы Еуропа мен ... ... ... ... ... ... жолында кенледі. Ол нарық жүйесін
қолдану мен қалыптастырудың жеткілікті тәжірибесі ... ... ... ... ... ... пайдалануды жөн көріп отыр.
Тәжірибені зерттеу экономиканың дамуында кездесетін көптеген қателіктерден
сақтануға мүмкіндік береді.
Тарихи тұрғыдан қарасақ дамушы елдерде ... ... ... екі
жетекші әдістемелік көзқарас бар: кейнсиандық мектеп (шаруашылық механизмді
мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... неокейнсиандық пен консервативтік мектептері синтезі.
Осы екі теориялық ағымның негіздері бір. Олар мемлекетті ... ... ... ... ... саясатты өткізу
үшін шаруашылық функциялар мен белгілі бір меншігі бар экономикалық ... ... ... арасындағы өзгешелік
мемлекеттік ықпалдың қолданылатын әдістері мен осы ықпалды терістеуге ... ... ... ... ... тек ... ... ғана роындап, экономикалық процестерге араласпауы керек деген.Дж. М.
Кейнс пен посткейнсиандық ... ... ... ... бақылау
жасау бұл мемлекеттің (үкіметтің ) қызметтерінің бірі деп есептейді.Кез
–келген теңсіздік тудыратын ... ... ... ... тең, ... ... траекториясына бағытталуы керек.
Осылайша үкімет нарықтың басқа да сегменттеріне әсер етеді.
Айта кететін ... ... ... реттеу сұрақтарында
кейнсиандықтар бірқалыпты емес.Ол негізінен үш ағымға ... ... ... ... және неоклассикалық. Кейнсиандықтың сол жағы
қазіргі қоғамның қайшылықтарынан Қоғамдық мақсаттарға: тұрғын үй ... ... ... сақтандыру, жол құрылысы және т.б., сондай –
ақ ... ... ... ... ... ... жасау мемлекеттік шығындарды ұлғайту арқылы шығуды ұсынады.
Кейнсиандықтың консервативтік бағыты экономиканы мемлекеттік реттеуде
басты жол ол ... ... мен ... ... деп есептейді.
Неоклассикалық мектеп пен оның өкілдері тиімді ақша–несиелік және
фискалды ... ... ... ... ... бөлігінің табыс деңгейін
анықтауға, инвестициялық саясатты үйлестіруге, прогрессивті ... ... және т.б. ... және ... ... ... ... болады деп ойлайды.
Экономикалық дамуды мемлекеттік реттеу қажеттілігі қандай ... ... ... ... тән кемшіліктерді түзетуге қажет. Бәрімізге
белгілі нарықтың теріс жақтары бар: ... ... ... өндірілмеген
ресурстардың сақталуына жағдай жасамайды, мысалға мұхиттың балық байлығы.
Нарық шарттарында кей ... ... ... ... ... ескерілмейді және ұжымдық қолдануға арналған тауар мен қызмет
өндірісі үшін ынталандыруларқалыптастырылмайды, ... пен ... ... ... ... ... ... дамуы
қамтамасыз етілмейді.Нарық нгізінен әлеуметті қажетті тауар өндірісіне
емес, кімде ақша бар ... ... ... ... және инфляциялық процестер тән тұрақсыз дамуға подвержен.
Мемлекет ... ... ... ... тең ... ... ... монополияланған өндірісті шектеуге
байланысты жауапкершілікті өз мойнына алады.Мемлекеттен адамдардың ұжымдық
қажеттілігін қанағаттандыру үшін экономикалық ... ... ... әрі ол ... ... мен қызмет өндірісін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... оның ... қарттарды асыраумен, еңбен нарығын реттеумен, жұмыссыздықты
қысқартумен байланысты.Сондай –ақ сыртқы ... ... ... мен ... ... ... ұмытпау керек.
Жалпы алғанда ... ... ... және ... ... жүзеге асырады.Ол макро
және микроэкономикалық процестердің қалыптасуына ... ... ... экономиканы мемлекеттік реттеу - бұл шаруашылық
етудің өзгермелі шарттарына әрекет етуші ...... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын заңдық,
атқарушылық, ... ... ... ... ... есептеуінше, экономиканы мемлекеттік реттеу жалпы
экономикалық жүйесінің тең ... жету ... ... ішкі және
сыртқы нарықтардың жекелеген сегметтеріне микро және ... ... ... ... ... ... процесі.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің мақсат ағашында ... және ... ... ... ... мақсаттардың ішінде негізгілері
болып келесілер табылады: экономикалық және әлеуметтік ... ... ... сақтау, экономикалық қауіпсіздік, нарық
механизімінің түрлі жағдайларға бейімделуі.
Нақты мақсаттар мемлекеттік реттеу объектілері ... ... ... және жеке ... ... ... ... объектілеріне ұлттық экономиканың мемлекетаралық одақтарының
ұлттық ... ... ... көмегімен шешілмейтін мәселелер
туындайтын жеке секторлар мен аймақтарды жатқызуға болады.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің субъектілері болып басқарудың ... ... ... ... ... ... шығады.
Мемлекеттік реттеудің келесідегідей түрлерін бөліп көрсетуге болады:
- шаруашылықты басқарудағы толық мемлекеттік монополизм.Ол КСРО – ... ... ... елдеріне тән болды, алайда қазіргі уақытта
ол кейбір ... ... ... ;
- ... және ... ... түрлі аралас нұсқалары. Ол
«жапондық», ... ... ... ... ... ... шаруашылық моделінде және дамудың «қытайлық»
нұсқасында жүзеге асрылған;
- шекті ... ол тек қана ... жеке ... ... деп ... Ең ... ол АҚШ–на тән. Мемлекеттік реттеудің
тиімділіг күшті, заңдық, атқарушылық, және соттық мемлекеттік биліктің
болуымен анықталады.
Мемлекеттік реттеудің институционалды құрылымы өз ... ... ... ... ... ... асу ... мен
шешім қабылдау тізбектілігін ... ... бұл ... ... елдегі басқарудың орталықтандырылу деңгейінен тәуелді.
Осылайша Ұлыбритания үшін ... ... ... ... бақылаудың орталықтандыру деңгейі ... ... ... ... құрылымдарында автономдық органдар саны басым
болып келеді. ГФР–ға басқарудың неғұрлым интеграцияланған ... тән, ... және ... ... ... мен ... Осылайша корпаративтік модель мүдделердің теңдікте болуына жету
үшін ... ... құру ... Бұл ... мен Жаңа ... ... Жапониядағы жеке капитализм, Швейцариядағы
«социетарлы » ... ... ... мен Ұлыбритания) мүдделерді келістірудің
арнайы ... жоқ. Олар ... ... ... мен
партиялардың қатысуымен саяси процестер шегінде жүзеге асырылады.
Қорытындылай ... ... ... бір ... ... ... ... екі түрін бөліп көрсетуге болады:
1. Реактивті (бейімделу) ... АҚШ – қа тән. Ол ... ... ... Бұл ... ... мен қызметтерінің қозғалмалығымен, макро және микро
деңгейде тікелей және ... ... ... жеке бизнес пен мемлекеттің бірлесіп қызмет
етуі үшін меншіктің түрлі нысандарының ... ... ... ... ... ... ... жоспарлауды
қолдану арқылы, мемлекет пен кәсіпкерлер арасында келіссөздер
жүргізу барысында үйлестіруші және ... ... және ... ... көлемінің «нақты» улесі
жолымен нарықтық механизмдегі болуы мүмкін бұзылуларды ... ... ... ... ... жағдайын келесідей сипаттауға болады.
Экономиканың нақты секторы. 2008 ... ... ... ... ... ... бағамен 491,6 млрд. теңге болды, бұл 2007
жылдың қаңтар- ақпанымен салыстырғанда 8,9% артық. Өндірістің ... ... осы ... ... кен ... ... – 11,5%, өңдеу
өнеркәсібінде – 7,6%, электр энергиясын, газ бен су өндіруде және бөлуде –
5,0% ... ... ... өнімінің көлемі ағымдағы бағамен 35,7 млрд.
теңге болып 2007 ... ... ... ... 5,9% ... жалпы көлемі (көлік емес ... мен ... ... ... ... жүк көлемінің бағасын
есепке алғанда) 253,9 млн. ... ... 2007 ... ... ... 6,3% артты.
Есепті кезеңде бөлшек тауар айналымының көлемі (қоғамдық тамақтандыру
айналымынсыз) 159,1 ... ... ... 2007 ... қаңтар- ақпанымен
салыстырғанда 5,5% артты. Негізгі капиталға инвестициялардың көлемі 124,9
млрд.теңгені ... ,бұл 2007 ... ... 21,6%- ға көп. ... 1 ... ... ... республикада 193190 шаруашылық субъект
(заңды тұлға) тіркелді, олардың 142066 жұмыс істеп тұр, соның ішінде жұмыс
істеп тұрған ... ... ... – 130400. ... ішінде шағын кәсіпорындары
– 105571, олардағы шағын бизнес субъектілері – ... ... ... ... сыртқы сауда айналымы (кеден
статистикасының ... ... ... ... алмағанда)
2187,5 млн. АҚШ долларын құрап, 2007 жылмен салыстырғанда 54% ... ... ... 1402,3 млн. АҚШ долларына (47% өсті), ...... ... өсті ... ... ... 2008 ... ақпанында тұтыну бағаларының
индексі 2007 жылдың желтоқсанымен салыстырғанда 101,1% құрады. Азық- түлік
тауарларының бағалары мен ... ... ... – 0,5%, ... емес ... – 0,1% ... 2008 жылдың ақпанында өнеркәсіп өнімін
өндіретін ... ... 2007 жыл ... ... ... 2008 жылдың 1 ақпанына Қазақстан Республикасы Қаржы
министрлігінің жедел деректері ... ... ... бюджетіне түсімдер көлемі 104,4 ... ... ... ... жылдың 1 ақпанына қарағанда 14,8% аз, шығыстар мен кредиттеу –44,2
млрд. теңге (4,7% аз). Есеп ... ... мен ... ... 2008 ... ... ... нәтиже табыс есебінде 95,4 млрд.
теңге ... ... бұл ... ... ... 37,1% ... ... – 36,9%. Есеп берген кәсіпорындардың ... ... ... ... – 38,7% ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің деректері
бойынша екінші деңгейлі банктердің экономика салаларына салған кредиттік
салымдары 974,6 ... ... ... ... ... тұрақта серпін
байқалады. Кредиттік салымдардың жалпы көлемінде ұзақ мерзімді ... - 62,7%, шет ел ... ... ... - 53,7%. ... 1 ... банк ... депозиттер көлемі 738,7 млрд. теңгені
құрады, ол өткен жылмен салыстырғанда 26,9% көп. Соның ... ... ... 334,6 ... ... болды, бұл 31,7% көп.
Еңбек нарығы мен еңбекке ақы төлеу саласында 2008 жылдың ... ... ... жұмыссыздар саны 712,9 мың адамды ... ... ... ... белсенді халықтың санына 9,4%
құрады.
2008 жылдың қаңтарында қызметкерлерге ... ... ... ... 24846 ... ... өткен жылмен салыстырғанда 18,5% артты. Нақты
жалақы 9,4% құрады.
Халықтың ... ... 2008 ... ... бағалау бойынша
халықтың жан басына шаққандағы орташа атаулы ... ... ... ... 2007 ... қаңтармен салыстырғанда – 19,9%, ал нақты ақшалай
табыстары – 12,7% артты.
Кесте 1 - ... ...... ... ... ... ж |2008 ж ... ... |2008 ж |
| | ... ... ... кезеңіне %|ақпан |
| | ... | |- бен |2008 ж |
| | | | | ... |
| | | | | |% -бен |
| | | | |2008 ж |2008 ж | |
| | | | ... ... | |
| | | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... |491,6 |246,6 |108,9 |109,0 |95,0 ... | | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | | ... ауыл ... Теңге |35,7 |18,0 |105,9 |106,1 |99,5 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |253,9 |127,3 |106,3 |106,5 |100,6 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | |11,3 | |131,6 |92,5 ... |теңге | | | | | ... (өсу | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |159,1 |79,4 |105,5 |105,2 |99,7 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
| ... 1 жалғасы |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |Млн. АҚШ | |2187,5 | |154 |98 ... ... | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | |1402,3 | |147 |107 |
| | | |785,2 | |169 |85 ... ... |124,9 |68,0 |121,6 |127,3 |119,4 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | |106,4 |101,1 |100,5 ... | | | | | | ... | | | |103,8 |102,6 |100,3 ... | | | | | | ... ... | | | | | ... |Мың. адам | | | | | ... ... | | |712,9 | |101,4 |99,4 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | |10922 | |119,9* |98,8 ... | | | | | | ... ... |% - бен | | | | | ... ... | | | |112,7* |98,1 ... ... | |24846 | |118,5 |88,1 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында
(шағын, қосалқы кәсіпорындарды, үй ... ... ... ... 491,6 ... ... өнімін өндірілді, бұл 2007 жылмен
салыстырғанда 108,9 % ... ... ... ... ... өсуі 2007
жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда Ақмола және Оңтүстік ... ... ... ... ... ... жылдың қаңтар- ақпанында кен өндіру өнеркәсібінде 236,1 млрд.
теңгенің өнімін өндірілді,бұл 2007 ... ... ... ... ... ... өсуі ... газ түріндегі табаиғи газды ( тауарлы
шығарылым) (47,3%- ға); газ конденсатын (20,2%- ға); шикі ... ... ... (3,2%- ға) ... қамтамасыз етіледі.Сондай- ... ... ... ... ... қорғасын- мырыш
және хром кендері; құм және қиыршық тас 2007 жылдың ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінде 202,1млрд. теңгенің
өнімін өндірілді, бұл 2007 ... ... ... ... 7,6% ... резина және пластмасса бұйымдар (1,6 есе), машина ... (43,2%); ... ... емес ... ... (36,1%- ға); ... қағаз өнеркәсібі,
баспа ісі (11,2%- ға); сусындарды қоса ... ... (9,6%- ... (7,8%- ға); ... және ... ... (6,6%- ға) өндірісі
көлемінің артуы есебінен қамтамасыз етілді.
2008 жылдың қаңтар- ақпанында 48,5 млрд. ... ауыл ... ... ... ... ішінде сусындарды қоса тамақ ... ... ... ... 2007 жылғы тиісті кезеңнің деңгейіне 109,1% ... ... және ... ... ... ... және
көкөніс шырындары; сары май; ақтаған күріш; қант; макорон; майонез ... ... ... ... ... ақ ... су және алкргольсіз
сусындар (2 есе), коньяк (52,1% -ға), сыра (38,6%–ға) ... ... ... ... ... ... ақпанында тоқыма және тігін өнеркәсібінде 8,7 млрд.
теңгенің өнімін өндірілді, бұл 2007 жылдың қаңтар- ... ... ... ... ... және ұқсас трикотаж
бұйымдарды (46,6%-ға), маталарды (9,3%-ға), ... ... ... ... ... 106,6% құрады.
Үсті былғарыдан тігілген аяқкиім (24,3%-ға) және ірі қара ... ... ... ... ... терісінен дайындалған былғары (5,1%-ға)
шығару есебінен былғары және ... ... ... мен ... өнімнің 0,8%- ға өсуі қамтамасыз етілді.
2008 жылдың қаңтар- ақпанында кокс, ... ... және ... ... нақты көлем индексі өткен жылғы тиісті кезеңмен
салыстырғанда 94,7% құрады. Мұнай ... ... ... 13,8%-ға
төмендеді, бұл негізінен моторлық отынды (соның ... ... ... ... (85,2%); ... топтамаларға қосылмаған мұнай отынын
(мазут ) (74,7%) өндірудің ... ... ... ... ақпанында химия өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 5,2
млрд. ... ... бұл 2007 ... ... деңгейге фосфор,
моногидраттағы күкірт қышқылын, ... ... ... бихроматын,
минералды немесе химиялық азотты тыңайтқыштарды өндірудің ... ... ... де ... емес ... ... өндірісінде өндіріс 36,1%- ға
өсті, бұған өнімнің силикат және қож кірпіштері (1,9 есе), ... ... ... ... (1,7 есе), ... ... ... (45,1%-ға), цемент (31,4%-ға) өндірісінің артуы есебінен
қол ... ... ... ... метеллургия өнеркәсібінде және металдан
жасалған дайын бұйымдар өндірісінде 89,2 млрд .теңгенің өнімі өндірілді,
соның ... қара және ... ... ... тиісінше 40,4 млрд. және
43,5 млрд. теңге. Бүкіл қызмет түрі бойынша 2008 жылы ... ... ... ... 2007 жылғы қаңтар- ақпанман салыстырғанда 103,4%
құрады. Сондай- ақ ақ қаңылтыр және ... ... ... ... ... ... ... болат (9,1%-ға), шойын (6,4% -ға), өңделмеген
мырыш (4,7% –ға ), өңделмеген алюминий, алюминий тотығы (3,4%- ға) өндіріс
өсті.
2008 ... ... ... ... ... саласында нақты көлем
индексі 2007 жылғы қаңтар- ақпанындағы деңгейге 143,2% ... бұл ... мен ... (1,6 есе); ... мен ... (40,9% - ға), ... ... және оптикалық жабдық шығаруды (23,9%-ға) арттыруға
байланысты еді. Сұйықты айдауға ... ... ... ... шарик
немесе ролик подшипниктері, ... ... ... мен ... ... өзге де аппаратуралар, электрлі
трансформаторлар өндірісінің өсуі қамтамасыз ... ... ... ... ... ... газ бен су ... бөлуде нақты көлем индексі 2007 жылғы қаңтар- ақпанмен салыстырғанды
электр энергиясын өндіру мен бөлу ... ); ... және ... ... ... (2,6% - ға) өсуі ... 105 % құрады. (Қосымша А,
Ә).
2008 жылдың қаңтар- ақпанында құрылыс жұмыстарының ... жете ... ... 29,8 млрд. теңгені құрады, бұл 2007 жылдың сәйкес кезеңімен
салыстырғанда 1,5% жоғары. Республиканың 12 өңірінде құрылыс ... ... ... асып түсті. Көлемнің едәуір өсуі Оңтүстік Қазақстанда-
2,2 есе, Коостанайда-1,9 есе, Акмолада-1,6 есе, ... ... есе, ... есе, ... мен ... ... 1,9 есе ... отыр.
2008 жылы жалпы алаңы 425,2 мың шаршы шақырым 2148 үй ... ... ... үй 311,9 мың ... шақырым 1670 үй.
2008 жылдың қаңтар- ақпан айларында 10,9 млрд. теңге инвестиция болды,
бұл 2007 жылдың ... ... ... 2,6 есе ... ... ... ... мен ұйымдар және тұрғындар өз
күштерімен 290,4 мың шаршы шақырым 2295 жаңа пәтер салды, бұл 12,1 % ... ... ... 1 шаршы шақырымының орташа құны 22,5 мың ... 2007 ... ... ... Халықтың өзінің салған үйінің 1 шаршы шақырымы 14,7 мың теңге,
2007 жылы- 8,9 мың ... ... ... ... жылы бюджет есебінен
әлеуметтік жағынан әлсіз халық ... ... 1600 ... және ... бойынша қымбат емес әрі халықтың қолы ... 11700 ... ... ... ... үш жыл ішінде 12 млн. шаршы шақырым тұрғын үй немесе
195 000 пәтер салынуы тиіс. (Қосымша ... ... ... өнеркәсіп өнімі өндірісінің
көрсеткіштеріне сиапаттама беретін ... ... ... ... ... өсуіне ықпал еткен кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... 2007 жылы қалыптасқан жағдай
күшейді, оған келесі ... ... бола ... ... ... республикалық деңгейі 108,8 % құрап елдің 11 аймағында бұл
көрсеткіш асып түсті. Қызылорда облысы – 118,7%, ... ... ... ... 117,2%, ... ... 115,9%, ... облысы- 114,2%,
Павлодар облысы- 113,5%, Костанай облысы- 112,5%, Батыс Қазақстан ... ... ... ... 109,8%, ... ... 111,5% және
Алматы қаласы- 115,3% /1/.
Осы кезде тек қана тау- кен өнеркәсібінің ғана емес (2007 жылы ... ... өнім ... бұл 2006 ... салыстырғанда 8,8% жоғары),
сондай- ақ өңдеуші өнеркәсібінің ролі де ұлғайып келеді (1207,9 млрд. теңге
және 8,9%).
Қайта өңдеу өнеркәсібіндегі оң өсу ... ... ... ... өнімдердің, резина мен пластмасса бұйымдарының (2007 жылы-12,4
млрд. теңге, 130,9% 2006 жылға ... ... ... салаларында
(38,3 млрд. теңге және 16,3%), целлюлитті қағаз өнеркәсібінде, баспа ісінде
(26,9 млрд. теңге және 102,4%), ... ... ... (88,5 ... және 120,7%) көлемінің ұлғаюуынан болып отыр.
Қалыптасқан үрдістің негізгі алғышарттары болып тау- кен өнеркәсібінің
өнімдеріне деген қолайлы баға ... ... ақ ... өнеркәсібі
салаларының дамуына бағытталған жалпы шаралар кешенінің ... ... ... ... ... салалық бағдарламаларды жүзеге асыру,
өңдеу саласындағы берілетін салық жеңілдіктері мен ... ... ... ... ... даму үрдістерінің бірі болатын инвестиция жағдайына
талдау жасайтын ... онда ... ... бар. ... ... ... ... инвестиция көлеме өсіп отыр. 2007 ... өсуі ... ... (4 есе), ... облысында (1,7 есе),
Алматы облысында (1,6 есе), ... ... (1,5 есе), ... (1,4 есе), ... мен Оңтүстік Қазақстан облысында (1,3 есе),
Ақтөбе облысы мен Астана қаласында (1,2 есе) ... ... ақ ... облысында 101,9%, Қарағанды облысында 102,1%, Шығыс Қазақстан
облысында 112,5% және Солтүстік ... ... 112,6% ... ... деңгейде негізгі капиталға салынған инвестиция көлемінде
Атырау (25,7%), Батыс Қазақстан (10,9%), Ақтөбе (8,2%) ... мен ... және ... (10,6%) ... ... ... ... жалпы республикалық көлемінде басы бөлігі Атырау
(41%) мен Батыс Қазақстан (40%) облыстарында игерілді.
Сонымен қатар тұрғын үй ... ... ... 2007 ... ... ... 2006 жылдың сәйкес кезеңімен ... ... ... ... ... ... ... өскен. Сонда неғұрлым
ірі көрсеткіштер Солтүстік Қазақстан (405 есе), Жамбыл (3,8 есе), Оңтүстік
Қазақстан (1,5 есе), ... ... ... ... (1,3 ... байқалған.
Кесте 2 - Экономикалық көрсеткіштер бойынша ассиметриияның мәлеметтері
| |Жан ... ... ... |Ауыл шаруашылығы |Тұрғын үй |
| ... ... ... өндірісінің|құрылысына |
| | ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |6,581 |13,232 |128,046 |74,579 ... |10,425 |21,359 |136,533 |75,820 ... 2 ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |10,793 |17,308 |138,122 |57,970 ... |10,280 |19,366 |160,704 |76,93 ... |12,055 |21,037 |165,324 |84,304 ... Қазақстан Республикасындағы ... ... ... жағдай
2008 жылы 15 жас және одан жоғары жастағы экономикалық тұрғыдан белсенді
халық саны 7,6 млн. адам. Республикада экономикада ... ... 6,9 млн. ... бұл ... ... ... 334,5 мың адамға көп.
Жалдамалы қызметкерлер саны 4,2 млн. адам , 2007 жылмен салыстырғанда ... ... ... ... емес ... 173,5 мың адам (5,2% ), ... ... 6000 (2,5% ) адам жұмыс жасайды.
Жұмыссыздыр саны ( табысты жұмысы болмаған, бірақ оны ... ... ... ... дайын ) 712,9 мың адам, жұмыссыздық – ... ... ... ... ... ... министрлігінің
жұмыспен қамту органына 2008 жылы 147,6 мың адам ... 2008 ... 2 ... 20,5 мың адам ... орналастырылған, бұл 2007 жылмен
салыстырғанда 3,2 мың адамға көп. Ақпанда 11 000 адам ... ... ... ауыл тұрғындары 2,8 мың адам.
Кесте 3 - 2007- 2008 жылдары Қазақстан ... ... ... ... ... жұмыспен қамту органынмен жұмысқа
орналастырылған азаматтар саны
| ... ... ... ... ... ... ... |Қайта ... |
| | ... % ... ... |
| | | ... |қатысқандыр |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... жыл ... |7607 |27,8 |649 |19696 ... |9777 |37,1 |2045 |12131 ... |11129 |5204 |1558 |12574 ... |12586 |49,3 |2682 |19820 ... |15346 |72,6 |3167 |14754 ... |19020 |76,5 |3894 |13958 ... |13017 |59,5 |2309 |11232 ... |13999 |68,2 |2007 |9031 ... 3 ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |17547 |74,1 |4145 |10155 ... |11944 |55,2 |1907 |8634 ... |11085 |55,8 |1418 |6049 ... |11500 |58,9 |578 |4557 ... жыл ... |9565 |38,6 |806 |18471 ... |10969 |44,7 |1831 |10800 ... ... 1 ... Қазақстан Республикасының Еңбек және Әлеуметтік
қорғау министрлігінің ... ... ... ... 172 ... ... ... жартылай –359, толық емес ... ... ... ... саны- 52, толық емес жұмыс уақытында жартылай
жұмыс істеген кәсіпорындар- 86. Мәжбүрлі демалыста жүрген қызметкерлер саны
29,2 мың ... ... бұл ... ... ... 3,3 мың ... көп.
Республикадағы ірі және шағын кәсіпорындарда 2008 жылдың ақпанындағы
мәліметтер бойынша 2,4 млн. адам істеді, олардың ішінде ... ... ... 33,1%- ... пен құрылыста, 59,5%- қызмет
көрсетуде. Өткен жылмен салыстырғанда ... ... 12,8 ... ... 12,2 мың ... ... ... операцияларда- 9,4
мың адамға, саудада- 7,4 мың адамға көбейген.
2008 жылдың ақпанында халық саны 14961,9 мың адам. ... 8488,8 мың ... ... 6473,1 мың адам (43,3% ). Жыл ... салыстырғанда 10,6
мыңға көбейген.Табиғи өсім 8354 адам, бұл ... 2007 жылы 5185 ... ... ... 2000- 2004 ... ... ... 1992- 1999 жылдармен салыстырғанда 211,5 мың адамға немесе 3 есе
өскен. Осы уақыт аралығында ... ... ... ... 2,7 есе ... мың ... азайған.
2003 жылдан бері қарай Қазақстан экономикасында ілгерілеу бар. ЖІӨ
алдыңғы жылмен ... 2 % ... ... ол ... ... деген
сұраныстың азаюуын тоқтата алмады. Ресми тіркелген жұмыссыздық деңгейі 4,5%
құрады.
Ең жоғарғы жұмыссыздық деңгейін Қызылорда, Маңғыстау, Павлодар облыстары
көрсетіп отыр.Осыған орай ... ... ... ... ... ... Қызлордада- 3729, Маңғыстауда- 3066, Павлодарда- 9866 жетті.
Жұмысбастылықпен қамтудағы мемлекеттің саясатында қорғау ... ... ... ... ол ең ... ... ... тұлғаларға
бағытталған. Үкіметтің нақты функциялары тұрғысынан қарайтын болсақ,
қазіргі кездегі заңдар ... ... ... әлеуметтік қорғау
объектісіне айналып отыр, ал тұрақта еңбек табысы көзі жоқ, ресми жұмыспен
қамтылған ... ... ... тыс ... ... және олар мемлекеттің
әлеуметтік саясатының объектісі болып табылмайды.
Мемлекеттің әлеуметтің саланы басқарудағы шешетін маңызды мәселелерінің
бірі- ол үкен ... ... яғни ... ... ... есептер бойынша еліміздің барлық ... ... ... ... ... мысалы Атырау
облысында жұмыссыздық деңгейі 2007 жылдың қорытындысы ... 9,4% ... (2004 жылы бұл ... 15,5% құрады), Қызылорда облысында
аталған көрсеткіш 10,8 % (2004 жылы – 14,5%), Жамбыл ...... жылы – ... ... ең ... жұмыссыздық деңгейі Шығыс қазақстанда 7,6% ... ... 7,6% ... көп жұмысқа орналастырылғандар саны Алматы, Ақтөбе, Қарағанда
облыстарында.
Жұмыссыздарды қоғамдық жұмысқа араластыру бойынша ... ... ... және ... ... ... мен Алматы қаласы.
Оқумен қамтылған жұмыссыздардың неғұрлым көп бөлігі Қарағанды (4,8 мың
адам), Алматы (4,0 мың ... ... ... ... мен ... (2,5 мың ... ал ... аз саны Жамбыл, Солтүстік Қазақстан,
Костанай облыстарында.
Соңғы жылдардағы жұмыссыздық деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіліп отыр.
Сонымен қатар жұмыссыздық деңгейінің төмендеуінің оң динамикасына қолы
жетпеген облыстары да бар. Шығыс Қазақстан ... ... саны ... 56,4 мың ... құраса немесе 2006 жылға 107,2%, Маңғыстау облысында
сәйкесінше 15,9 мың адам немесе 110,4 %, ... ... ... ... мың адам ... 103,7%, ... ... 22,7 мың адам немесе 109,1%.
Бұл аймақтардағы жұмыссыздықтың өсу ... ... ... ол негізінен
алғанда халықтың миграциялық өсіміне (оның ішінде жақын ... ... ... ... ... ... өндірісі көлемінің кемуіне
байланысты.
Аймақтық дамудың оң тенденцияларымен қатар теріс тенденцияларын бөліп
көрсетуге болады.
1. жалпы ел ... және ... ... ... ... үлесінің төмендеуі.
Мысалы, жалпы алғанда республика бойынша ауыл ... ... ... 11%- дан 2007 жылы 8,2%- ға дейін төмендеп кетті.Соның өзінде ауыл
шаруашылығы ... ЖАӨ- нің ... ... ... ... аймақтарда ғана емес, сондай- ақ ауыл шаруашылық аймақтарында
да ... ... ... 2003 жылы ауыл ... ... ... 2007 жылы бұл көрсеткіш 31,3%- ға ... ... ... ... ... ... 2003 жылы 38,96%, ал 2007
жылы 36,2 болды.
Ауыл ... ... ... ... ... ... ... облысында бұл көрсеткіш 2003 жылғы 9,5%- дан 2007 жылы 6,7%- ... ... ... ... 2,6%- дан 1,7%- ға ... Бұл ең ... кездегі өнеркәсіп дамуы үшін, оның ішінде мұнай- газ ... ... ... ... ... ... ... шикізатына
деген жоғары баға, мұнай- газ ... ... ... ... тұрақтылығы мұнай- газ ... ... ... етті. Осылардың барлығы және ауыл шаруашылы өнімін өндірушілер
алдындағы қиыншылықтар ЖАӨ ... ауыл ... ... ... ... ... күшеюуі. Ассиметрия дегеніміз
белгілі бір периодтағы ... даму ... ... яғни ... ... ... да бір ... бойынша период басында ... бар ... оны ары ... ... ал ... ... да ... бойынша қатысты артта қалуы бар болса, онда оны ... ... ... ... аймақтар мен ... ... ... жақсы байқалады.
Экономикалық ассиметрияға баға беру үшін жан ... ... ... өнім ... ... ауыл ... ... өндірісі көлемі,
тұрғын үй ... ... ... ... ... материалдан экономикалық көрсеткіштер ... ... ... ... келе ... көрсетеді. Жан басына шаққандағы ЖАӨ-
нің ең көп мөлшері Атырау облысында (2007 жылы 1099,4 мың теңге), ал ... ... ... (2007 жылы 91,2 мың теңге). Жыл сайын екуінің
арасындағы алшақтық үлкейіп келеді.
Өнеркәсіп ... ең ... ... ... ... ... (2007
жылы 612 433 млн. теңге), ең төмен днңгей Солтүстік Қазақстан облысында ... млн. ... ... ... ... өзара байланысты.
Экономикалық ассиметрияның күшеюуінің ... ... ... ... ... әрбір аймақта басынан бастап ... ... ... ... бар және ... ... ... түрлі
сатысында;
- екіншіден, мұндай жағдай ел экономикасы мен ... ... ... ... ... ... алатын аймақтарда тиісті деңгейде аймақтардың
дамуы үшін жағдай жасалмайды және ... ... ... ... саны ... ... ... бойынша аймақаралық дисбаланс бар. Астана
ман Алматы қалаларындағы құрылыс жұиыстарына ... ... ... ... ... ... ... дамымайтын облыстардың
көрінісінде ерекше көрінеді, мысалы Қостанай облысында.
Аймақтық дамудағы әлеуметтік ... ... ... ... ... орташа номиналды жалақы, жан басына шаққандағы табыс
(кесте2, сурет ... ... жан ... шаққандағы кіріс бойынша аймақтардың
күшейіп келе жатқан диспропорциясы туралы ақпарат береді. ... 2003 ... ... ... ... ... ассиметрияның размахы 3,3368-
ден 3,0840- ге төмендеді, ал 2003 жылдан ... жыл ... ... 2007 ... ... ассиметриялық размах 2003 жылғы деңгеймен салыстырғанда 1,5
есе өсті ... ... ... ... ... ... ... размахы да
жетерліктей маңызды. 2007 жылы ... ... ... ... ... (59 078 теңге), ал ең төмен орташа жалақы Солтүстік Қазақстан
облысында (17 172 ... 2007 жылы ең ... жан ... шаққандағы табыс
деңгейі Атырау облысында (280 111 теңге), ал ең төменгі- Оңтүстік Қазақстан
облысында (60 679 теңге).
Әлеуметтік ассиметрияның ... ... ... ... ... жоғары жалақы мен жан басына шаққандағы табыс
мұнай- газ өндіруші ... орын алып ... ... ... ... ... ... жатқан әрі перспективті салалардың бірі.
Кесте 4 – Әлеуметтік көрсеткіштер бойынша ассиметрияның размахы
| | ... ... ... |Жан басына ... ... ... |1,7081 |- ... |2,3545 |- ... |2,5542 |- ... |2,7800 |- ... |3,4240 |- ... |3,3940 |3,0240 ... |3,5127 |3,2970 ... |2,8013 |3,3368 ... |2,9118 |3,0840 ... |3,4856 |3,1643 ... |3,5718 |3,3472 ... |3,3709 |4,2839 ... |3,4404 |4,6163 ... ... бұл ... ... ... ... Осындай әлеуметтік
көрсеткіштердің жоғары деңгейі тек орташа аймақтық деңгей туралы ақпарат
береді. Аймақтар мен аудандар ... бұл ... ... ... ... жеке ... аудандарда бұл
көрсеткіштер өмір сүруге жетерлік минимумнан сәл ғана асады.
кіншіден, ... және ... даму ... бірінен тығыз
байланысты болғандықтан, қалыптасып отырған ... ... ... ... ... құрылымымен қалыптасқан экономикалық ассиметрияға
байланысты.
2.3 Қазақстан Республикасының ... ... ... ... республикасы қазіргі уақытта әлеуметтік ... ... ... ... ... ... асырып жатыр.
Мұнда Президенттің жолдауындағы әлеуметтік саланы көтеруге ... ... ... ... атап ... ... Мемлекеттіміз
әлеуметтік жағдайларды жақсартуға бағыт алды, алайда әлі де ... ... ... осы саладағы мәселелерінің жетілдіру
керектігін көрсетуде.
Қазақстанның экономикалық өсуге ... ... ... ... мәселеріне жауап ретінде әлеуметтік саясат жүргізілетіні
белгілі. Жүргізіліп отырған әлеуметтік саясат тек қана ... ... ... ... қалың топтарын ынталандыра ... ... ... әсер ету ... деп ... ... тек қана
жалпы қазақстандықтардың өмір сүру деңгейін жоғарылатуға ғана емес, сондай-
ақ қазіргі кезде қиын ... ... ... халық топтарына
көмектесуге байланысты шараларды ... ... ... ... сөз тек қана
табыстың жетіспеушілігі мен адамның негізгі әлеуметтік және физиологиялық
қажеттіліктерінің жеткілікті деңгейде қанағаттандырылмайтындығы жайлы ... ... ... ... ... ... көбейіп кетуі,
әлеуметтік қауіпсіздік пен адам дамуының басқа да аспектілері жайлы болып
отыр. ... ... ... ... ... тоқталайық. Республикада 2003 жылдан бері 2008 жылға ... ... ... 2,5 есе (2 605 ... 6 600 ... дейін);
- минималды зейнетақы деңгейі 1,9 есе (3000 теңгеден 5 800 ... ... ... ... 2 есе (11 864 ... 23 221 теңгеге дейін);
- орташа зейнетақы 2 есе (4 104 теңгеден 8 335 теңгеге дейін);
- өмір сүру деңгейі ... 1,5 есе (3 394 ... 5 128 ... ... ... ... ... 1,3 есе (3 441 теңгеден
4 561 теңгеге дейін).
Халықтың алатын табыстарының бөлінуі бойынша талдау жасайтын ... ... ... ... ... тұрмыс жағдайлары анықталады.
Кестеден көрініп тұрғандай қарастырылып ... ... ... бір
өзгерістерге өмір сүру деңгейі көрсеткіштері, азық- түлік ... ... ал өмір сүру ... ... ... бар ел халқының саны 10%
артыққа төмендеген.
2002 жылдан 2007 жылға дейін табыстың ... ... ... ... ... ... Бұл ... табысы
азайғандығын, олардың жағдайы қиындағанын білдіреді. Сонымен қатар ең ... жылы ... ... ... 2007 жылы айтарлықтай төмендеген.
Көрсетілген екі кедейлік индикаторы екі жаққа бағытталған.Бір ... ... ... ... ... ... екінші бір жағынан
кедейлік терңдігінің төмендегенің көрсетеді. Бұл менің ойымша көптеген
жағдайларда кедейліктің ... ... ... себебі адамдар бірнеше
рет оларға төлемдердің, ... мен ... ... ... ... тәуелді екі бағытта да кедейлік сызығынан асып кетеді.
Кесте – 5 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Джини |10% неғұрлым|
| ... ... ... ... ... |көп не аз |
| | ... сүру| ... 20 ... |
| | ... ... сүру|% тобы ... |
| | ... ... ... ... |
| | | ... | ... |
| |өмір ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | |
| | ... | | | | ... жыл |39,0 |16,2 |12,8 |3,8 |0,347 |11,3 ... жыл |34,5 |14,5 |13,7 |5,5 |0,340 |11,0 ... жыл |31,8 |11,7 |10,3 |4,0 |0,343 |11,9 ... жыл |28,4 |11,7 |7,8 |3,1 |0,348 |11,3 ... жыл |24,2 |8,9 |6,1 |2,2 |0,312 |9,8 ... жыл |19,8 |6,3 |4,6 |1,6 |0,3200 |8,9 ... ... 2005 жылға дейінгі өсімі халықтың неғұрлым бай
топтарындағы табыстың шоғырлану тенденциясын ... сол ... ... 2007 жылы сәл ... халықтың неғұрлым бай топтарындағы
табыстың шоғырлану тенденциясының баяулағанын көрсетеді.
Сонымен қатар кесте 6 көрсетілген ... ... аз ... 10%- ның табысы неғұрлым көп қамтылған халықтың ... көп ... ... жекелеген әлеуметтік индикаторлар бойынша жасалынған
талдауҚазақстан ... ... ... ... ... өмір
сүру жағдайы, шарттары мен ауқаттылығы деңгейі ... ... ... ... ... болады.
Олырдың ішінде жұмыссыздық пен кедейлік кешенді шешімді қажет ететін
әлеуметтік саланың ... бір ... ... ... ... ... сүру ... төмен табысы бар халықтың үлесі мен ... ... құны ... ... олардың үлес слмағы әлі де болса жоғары.
Жұмыссыздық деңгейінің ... ... ... ... ... ... салалары мен секторлары арасында мемлекеттік емес және
өндірістік секторлардың пайдасына жұмыс күшінің қайта бөлінуі. 2008 ... ... ... саны 655,8 мың адам болды, соның ішінде 16 мен
24 жас ... ... ... мен ... ... Қазақстандағы жұмыс орнын көбейтудің негізгі бағыты ... ... ... тоқтап қалған кәсіпорын қызметін жандандыру
табылады, сондай- ақ жаңа өндірістер ашу. ... ... ... ... тау- кен ... шығарылатын өнімнің жаңа түрлерін игеру мен
көлемін өсіру есебінен әрекет етуші ... ... ... ... ... даму үшін ауылдық жерлерде жұмыс орнын
қалыптастыру сұрағын шешуге көңіл бөлу ... ... ... ауылдық жерлерде
тұрғындар үшін кедейлік сұрағы ерекше ... ... онда ... көбінде табыс деңгейі өмір сүру деңгейінен ... Сол ... ... ... мен ... және ұсақ ... ұйымдастыру үшін микро
несиелеу мен гранттық көмек сияқты ауыл халқының ... өзі ... ... ... жоғарылатуға арналған нарықтық тетіктерді іске қосу
керек.
Перспективті ауданнан перспективті ... ... ішкі ... ... ... мен ... аудандарды дамыту.Аталып отырған
шара аймақтарда мемлекеттік бюджеттің шығындарын азайту үшін ... ... және ... бағдарламалармен әлеуметтік инфрақұрылымды
дамытуға болады.
Әлеуметтік салада айта кететін ол оқу- ... ... яғни ... ... ... оған баса ... аудару қажет, себебі еліміздің
ертеңгі көшбасшылары бүгінгі білім алып жатқан жастарымыз болады. Жастар
мен әйелдерді ... ... үшін ... ... ... даярлау
арқылы арнайы бағдарламаларды қабылдау. Жасы 50- ден ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік ынталандыру шаралары. Ол
үшін білім мен кәсіпорындар арасындағы байланысты күшейту көмегімен ... ... және ... ... оқу ... ... және тиімді білім
беру.
Шешілуді талап ететін тағы бір ... ... ... шаруашылығының
салалары мен аймақтар бойынша жалақының ... ... ... ... ... ... ... бойынша үй шаруашылығының 68 % табыстың негізгі көзі жалақы ... егер ... ... ... себебі жұмыссыздық болса, ал қазір
еңбекақының ... ... ... ... табылады.
Орташа номиналды жалақының талдауы оның 2008 жылдың қарашасында ... ... ... салыстырғанда 21,7 %- ға өссе, нақты жалақы 13,9 %-
ға өскен. Жеке ... ... ... ... ... ... республикалық
деңгейден 50%- ға төмен (бұл – «ауыл шаруашылығы» - 41,2%,
«балық аулау- 32,8%»); 85%-дан төмен «денсаулық сақтау мен ... ... (52,4%), ... (64,3%). ... ... ... тау- кен
өнеркәсібінде, құрылыс пен қаржылық әрекет саласында орташа ... 186,6%, 137,8% және 245,2%. ... он ... ... ... ... ... республикалық көрсеткіштен
төмен.
Талданып отырғанкөрсеткіштің республика бойынша максималды көрсеткіші
Ақмола облыс деңгейімен салыстырғанда 2,7 есе ... ... айта ... ол ... денсаулық сақтау, ғылым салдасындағы ... ... ... ... төмен болуы, олардың жағдайларына байланысты
қоғамның еңбек, әлеуметтік және ... ... ... жағдайда жеке аймақтар мен ... ... ... ... ... ... арқылы еңбекақы
жүйесін жетілдіру және халықтың ақша табысын реттеу бойынша ... ... ... ... ... ... өндіріс функциясын қата
жандандыру керек, оның деңгейін ... ... ... ... ... ... ... өнімділігінің өсуімен байланыстыру керек.
Жалақының өсуімен қатар азаматтардың ... ... үшін ... ... әрі ... ... ... тарту
керек. Бұл халық жинағын аккумуляциялайтын ... ... ... ... ... үй ... ипотекалық
несиелеудің дамуы мен мемлекеттік емес зейнетақы қорлары және ... ... ... қызметін жетілдіру ... ... ... ... ... кеңейтуді қарастырады.
Еңбекақы мен кәсіпкерлік табысты реттеуді күшейту үшін заң ... ... ... неғұрлым көп көрсеткіштер шеңберінде
бекіту қажет, себебі қазіргі күндері әлеуметтік ... ... ... ... нақты бейнелей алмайды және ... ... ... байланыс жоқ.
Осылайша экономиканың әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік- экономикалық дамуы стратегиясының маңызды
сипаттамасына ... ... Осы ... ... және ... ... әрекеттестігін ескеру тек қана ... ... ... мүмкіндіктерін ғана бермейді,
сонымен бірге жоғары ... ... ... ... ... ... инвестициялар тек қана пайдалы болып
шықпайды, ол елдің ары қарайғы ... ... ... ... айнала алады.
Әлеуметтік салада мемлекеттің басқарылу ... бірі ... ... ... тоқталсақ, онда Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың
жарлығымен 2008 жылғы 13 қыркүйекте ... ... ... ісін реформалау мен дамытудың 2009- 2010 ... ... ... ... Ол еліміздің әрбір азаматының мүддесін
көздейді. Бұл жолда мемлекеттік билік ... ... ... ... болсын аталған өзгерістердің оң бағыт ... ... ... бейілді. Әрине қазіргі күні бағдарламаны іске асыруда бірлесіп ... ... ... ... отыр. Бұл бағдарлама жай ғана тар ... ... ... Ол- халықтың денсаулығын сақтау, демографиялық
жағдайды жақсарту, халықтың ... ... ... қолдауды көздейді.
Денсаулық сақтау- мемлекеттің әлеуметтік функцияларының бірі. Алайда
әрбір жеке адам денсаулығын қайта қалпына ... гөрі оны ... ... ... ... ... тәсіл нарықтық экономикасы дамыған
елдерде берілген салада ақылы және ... ... ... ... ... ... ... стратегиясын туғызды. Бұл қатынас әр
елде әртүрлі қалыптасады. КСРО- да социолизмнің ұлы ... бірі ... ... ... ... алу болды. Сонымен қатар ... ... ... төмендігі, бюджет қаржысының
үнемі жетіспеуі сол уақыттың өзінде көптеген ... ... ... ... ... бұл проблемаларды жойған жоқ,
одан әрі күшейтіп жіберді. Экономика жағдайының жақсаруымен қатар денсаулық
сақтауға ... ... ... саны да ... ... ... қызмет
көрсетуді одан әрі дамыту мен күшейту стратегиясын ... үшін ... шешу ... ... салада басқарудың мемлекеттік және нарықтық тетіктерді үйлестірудің
концептуалдық негізін ... ... және ... ... ... заңнамалық негізін
жасау;
- пациенттің денсаулығына зиян келтіруде экономикалық, ... ... ... ... ... ... және ... түрде
қатаң заңдылықты әзірлеу;
- егер де олар пациентті емдеуде барлық күштерін ... ... та ... ... ... қол ... ал пациент оған ... ... ... және т.б. дәрігерлерді қорғаудың заңды және
әлеуметтік шараларын ... ... ... ... денсаулық сақтау саласын
бюджеттік және қаржылық реттеудің бұрынғы тетіктерін жүйелі өзгертуді қажет
етті. Бұл сұрақтарды шешу перспективалары ... ... ... ... қызмет көрсету нарығы дамуының дербестігінде жатыр. Сол ... даму ... ... ... басқаруды қайта құру және
денсаулық сақтау ... ... ... ... ... шаруашылық принциптері негізінде шешілетін проблемалардың
жүйелік тәсілінде жатыр. ... ... ... ... қазіргі кезде бар және болжамды ақпараттық ... ... ... ... ... құру ... ... Бірыңғай
ақпараттық жүйені құру азаматтардың денсаулық жағдайы, медициналық көмек
алуы мен ... ... ... ... ... ақпаратты жинаудың, өңдеу
мен сақтаудың бірыңғай әдістемесін әзірлеуді көздейді.
Денсаулық саласын ... мен ... ... ... ... жаңа ... жасауға, екіншіден, денсаулық сақтау
жүйесін реформалау мен дамыту ... ... ... ... ... Көп ... денсаулықты күту
адамдардың өздеріне байланысты, Бұл ретте мемлекет ... ... ... қамқарлықты күшейту қажет. Осыған байланысты ... ... өз ... ... ... бірлескен түсіністік пен
жауапкершілік тұрғысынан өрбуі тиіс.
Мемлекет кепілдік берілген адам үшін тегін, ... ... ... ... ... ... етуге тиіс / Президенттің Қазақстан
халқына жолдауынан/.
3 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік басқаруды ... ... ... жолдары
3.1 ҚР әкімшілік реформасы мемлекеттік басқару үрдісін жетілдіру
бағыты ретінде
Осы жоғарыда ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару саласын жетілдіру жөнінде . Қазақстан
Республикасында ... ... типі ... ... жатады. Бұл
модель нарықтық экономика даму кезеніңді әлеуметті бағытпен сипаталғанменде
не бір кемшіліктері бар.
Қазіргі заманда мемлекеттік басқару көптеген ... әлі де ... біте ... жоқ. ... ... ... деңгейінің өсуі, ХІХ
ғасырдың шығармашылық гуманистік ... ... ... ... ... ... революция, космостық кеңістікті игеру, қоғам
қажеттілігін ақпараттық қамтамасыз ету мен ... жаңа ... және т.б. адам ... ... дарыны, еңбегі мен тәжірибесі.
ХІХ ғасыр мемлекеттік басқаруға қатаң әрі ... ... айта ... жөн, сол себепті қазірден бастап дайындала беру артық
болмас еді. Қоғам болашақта бір жағынан адам ... үшін ... ... ресурстарының шектеулілігімен, ал екінші бір жағынан адамдардың
өркениетті ... ... ... сұраныстың өсуімен
сипатталатын шарттармен кезігетіндігі туралы ... ... бар. ... ... ... ... көрсетуге болады:
1. тарылту, қажетті сападағы және көлемдегі минералды ... ... ... ... адам ... ететін табиғат ортасының дағдарыстық
жағдайы;
3. күрделену, кейбір ... ... ... ... ... процестерінің теңдік шегінен асып кетуі;
4. ... ... ... ... ... ... ... тереңдеуі және темпінің төмендеуі;
5. көпшілікпен қолданылатын және таратылатын әлеуметтік ақпараттың
шектен тыс ... ... адам ... кедейленуі.
Басқарудың түрлі тәжірибесі келесілерді көрсетеді, яғни негізделген
мақсаттарды алға ... үшін (не ... неге ... ... оған ... ... қалыптастыру үшін, жұмыс істейтін ұйымдық
құрылымын және т.б. ... ... құру үшін олар ... қарағанда күшті әрі жоғары дамыған болуы тиіс. Шындығында да
егер басқарылу объектісін қайда, не үшін, қалай ықпал ... ... ... Мысалы, егер университеттегі мұғалімнің білім деңгейі
студентпен салыстырғанда терең әрі негізделген болмаса, ... не ... ... ақ ... ... пациент, инженер- жұмысшы, т.б. Алайда
тек қана ... ғана ... ... қарағанда
интеллектуалдық қатынаста бір сатыға төмен бола алады.
Субъективтік фактордағы объективтік қайшылықтардың ролін түсінетін күш
қажет, ол ... ... оны ... және адам ... ... ... ... әсер етуге қабілетті болу керек. Тарихи түрде мұндай ... ... ... ... және оның мемлекеттік басқаруы
көмегімен жүзеге ... ... ... осы ... ... ... сипаты
мен деңгейіне байланысты. Ол санкцияға негізделген диктаторлы, қатал әрі
білімге негізделген интеллектуалды, шығармашылықты болуы мүмкін.
Мемлекеттік басқарудың ... ... ... бұл оның жүйесінде,
ең алдымен субъектісінде ... ... ... ... ... ... басқару шешімдерін ерікті шығармашылық іздену,
басқарудың түрлі ... ... ... ... ... басқару
нәтижелерін қоғамның қажетіліктерімен ашық түрде салыстыру, басқару қоғам
мүддесіне қызмет етеді және оның дамуын ... ... ... ... ... ... көрсетуге болады.
1) нақты объективтік шарттар мен субъективтік ... ... мен ... нақты мүмкіндіктерін, олардың
динамикасы мен өзгеріс тенденциясын терең есепке алу;
2) мемлекеттің ... адам ... ... ... ... жетілген әрі әлемдік тәжірибеде ұсынылған әдістер, мен
механизмерді қолдануға бағдарлау;
3) ғылыми ... мен ... ... өзар ... ... ... ... дамыған, қоғамдық экспертизасы,
қазіргі заманғы қоғамдық даму деңгейінде ... ... ... ... жаңа ... мен ... тез қабылдау мен ашық болу,
басқару проблемаларын шешудің ең үздік әдістері мен ... ... ... ... ... элементтері мен жүйелік өзара байланыстарының икемділігі мен
бейімделгіштігі, басқарушы ықпалдың тұрақты түрде ... ... өзі ... ... ... ... ... «алдағы кезеңдегі» басты нәрсе ол ондағы ... ... ... ... ... ... болуы,
талдау және бағдарламалық ойлаудың болуы, зерттелетін құндылықтардың
қоғамдық ... ... ... ... демократиялық басқару
тәжірибесінің болуында. Көптеген елдерде қоғам да, ... ... да, ... да, жек ... ... де ... ... даму үшін жақсы
ұйымдасқан және қызмет ететін мемлекеттік аппарат керек, ал онда ең ... ... ... ... ... ... атқаруы қажет. Қоғам дамуындағы
мемлекеттік басқарудың ... ... құру ... ... мен ... ... мәні ... мемлекеттік басқаруды жетілдіру процесі
табылады. Мемлекеттік басқаруды жетілдірудің мақсатты бағдары келесілерден
көрініс табады:
біріншіден, ... ... өзі ... мен мемлекеттік билік
органдарының басқарушы ықпалының мазмұнын басқарылушы объектілердің ... ... ... ... мен ... ... сәйкес
деңгейін қамтамасыз ету;
екіншіден, мемлекеттің ... ... мен ... ... сондай- ақ басқарудың басқа түрлерінің ... ... ... және ... өзар ... қалыптастыру;
үшіншіден, мемлекеттік басқарудың ұйымдық құрылымын ( қоғамдық және
экономикалық көзғарастар тұрғысынан) оптималды жағдайда ұстап тұру;
төртіншіден, ... ... ... шығындардың абсолютті және
қатысты түрде тұрақты азаюына ықпал жасау;
бесіншіден, мемлекеттік – ... ... ... ... тағы ... элементтерінің тиімділігін жоғарылату.
Мемлекеттік басқаруды жетілдірудің жалпы мақсатты бағдарын шартты ... ... ... болады. Сыртқы мақсаттардың іске асуы басқарушы
ықпалдың ... ... ... жүйелендіру мен тәртіпке
келтіруде, басқарылушы объектілердің объективті ... ... ... ... ішкі ... ... асуы басқарушы жүйенің
өзінің жетілдірілуін, оның ... ... ... ... ... ... ... жетілдірудің
маңызды және басты элементі ... ... ... «мақсат ағашы»
табылады. Оның негізінде мемлекеттік басқаруды жетілдірудің құрылымы, пәні,
актуальділігі, тізбектілігі ... ... ... ... не ... ... ... мақсаттармен қатар мемлекеттік басқаруды жетілдірудің маңызды
элементі болып оның пәні шығады. ... біз ... ала нені ... ... ... ... ... айтылған жайттарды қорытындылайтын болсақ,
мемлекеттік басқаруды жетілдіру пәнінің келесі блоктарын көрсетуге болады,
яғни:
- тұрақты түрде және ... ... мен ... ... басқару жүйесінің ... және ... ... ... ... ... мен
жақсарту, бұл ең алдымен «мақсат ағашы» мен ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың ұйымдық құрылымын жетілдірумен ... ... ... ... ... ... ... өзі
басқаратын қоғамдық механизмдерді қалыптастыру мен активизациялау және
мемлекеттік басқаруды одан әрі демократияландыру көмегімен мемлекеттік
басқарудың қоғамдық мәнін үздіксіз ... ... ... мен ... ... ұйым өкілдерінің бірлескен күшімен
рационализациялау жоспарларын жобалау мен жүзеге асыру.
Көрсетілген әдістердің әрбіреуінің әлсіз және күшті жақтары бар, ... бір ... ... ... ... ... да ... ақпарат тек тек
сол орган ұжымына белгілі.Бірақ та ... ... ... және ... жақсы біледі және басқару процесін талдау мен баға берудің
талданған ... ие, ... тек ... ... ... Сол себепті
бұл жерде ең жемісті ... ... ұйым мен ... ... ... ... ... болады.
Соңғы кездерде жоғарғы деңгейден стандартты қайта құруларды орындатып
отырған жайлар кездеседі.Олар ... ... ... ... әрі ... негізі жоқ болып табылады. Субъективті унификация ... ал ... ... қиындық туғызбайды.
Көптеген елдерде, әсіресе дамыған елдерде мемлекетті, оның аппараты мен
мемлекеттік басқаруын жетілдіруге ... ... мен ... түрде жасалады. Осы мақсаттар үшін министрлік, комитет, комиссия
түріндегі түрлі ... ... ... біздің елімізде де әкімшілік реформалар ... ... ... Ол негізінен алғанда мемлекеттік ... ... іске ... негізі болып табылады.
Елімізде мемлекеттік ... ... ... бойынша Қазақстан
Республикасының Прензидентінің 2005 жылдың 4 желтоқсанындағы №735 қаулысы
бойынша Қазақстанның даму стратегиясын жүзеге ... ... ... Қазақстан Республикасының 2010 жылға дейінгі стратегиялық
жоспарында әкімшілік реформа ... Оның ... ... ... ... басқару саласындағы жағдайды сипаттай келе,
ел басшысы елде мемлекеттік басқару жүйесін ... ... ... ... ... ... қабілетті Қазақстан, бәсекеге
қабілетті экономика, бәсекеге қабілетті ұлт» жолдауына сәйкес ... ... ... ... ... мен ... маңызды
бағдарламаларын іске асыру ... тұр. ... іске ... ... мен ... үй бағдарламасын жүзеге асыру керек.
Агроөнеркәсіптік бағдарламаны неғұрлым сапалы деңгейде әрі ашық ... теу ... ... ... ... бастап, реформалаудың негізгі үш бағдарламасы іске қосылу керек.
Олар:білім, денсаулық сақтау салаларындағы және әлеуметтік реформалар.
Барлық даму бағдарламалар қаржыландырылған, ал ел ... ... асып ... Ол ... ... ... ... ету
міндетін алға қояды. Сондықтан алдағы кезде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ұштасуы керек.
Елбасының тапсырысы бойынша мемлекеттік басқару жүйесінің функционалдық
талдауы жүргізілді, әлемдік тәжірибе ... оны ... ... жасалынды. Жасалған жұмыстың ... ... ... ... ... жасады.
3.2 ҚР мемлекеттік басқаруды шетел тәжірибесі негізінде жетілдіру
жолдары
ГФР-дағы заң билігі екі ... ... ... ... ... және жоғарғы палата- бундесрат. Олар өздерінің қалыптасуы тәртібі
мен құзыреттілік көлеміне қатысты түрлі ... ие. ... ... ... ... және ... Үкіметке тиеселі. Заңдық процесте басты
рольді бундестаг иеленеді. Үкімет заң жобасын бундесратқа енгізеді, ал ... өз ойын алты ... кеш емес ... ... білдіруі керек.
Ерекше жеделдікті талап ететін жағдайларда үкімет үш апта ... ... ... ... бере ... жасырын дауыс беру арқылы жалпы тікелей сайлау жолымен 4 жылға
сайланады. Сайлауға 18 жасқа толған ... ... ... ... ... ... ... жатқан бір мандатты аймақтар бойынша
сайланады. Олар мажоритарлық жүйе ... ... ... ... ... көпшілігінің дауысына ие болған адам сайланған болып
есептеледі ) сайланады.
Депутаттардың қалған бөлігі көп мандатты округтерде ... жер ... ... ... ... екі дауыс береді, яғни жеке
кандидат үшін және партиялық ... ... ... ... ... дауыс санына пропорционал түрде
партиялар ... ... ... ... ... таза ... ... үшін де өкілеттілікке кепілдік бергендіктен, бұл өз кезегінде
үкіметті қалыптастыру кезінде күрделі ... ... ... ... тұрқсыздығымен ерекшеленген Веймар республикасының
тәжірибесінен сақтану үшін ... 5 ... ... ... ... орындарды партиялық тізім бойынша берген
дауыстардың 5 пайызын не одан көп ... ... ... ... не ... ... сайлау округтерінде 3 реттен кем емес ... ... ... ГФР- дың ... ... ұсақ ... біржола кетті.
Бундестагта партиялық (немесе партияаралық )
фракцияны қалыптастыру үшін депутаттардың ең болмаса 5 пайызының болуы
талап ... ... ... неміс конституциялық дәстүрі бойынша ең
күшті парламент фракциясының ... ... ... 4
орынбасарымен қосылып, ол бундестаг ... ... ... ... бір ... ... етеді.
ГФР- дың негізгі заңы императивтік мандатты қабылдамайды, онда ... беру ... ... ... ... ... белгілі бір шешімді
істеткізеді. Конституцияға сай депутаттар дауыс ... ... тек ... ... ғана сүйенеді. Негізгі заң сондай- ақ ... ... жол ... ... ... ... ... фракцияның да) ескереді. Алайда егер ол ... ... үшін ... не ... ... оның депутаттық мандаты
сақталады.
Бундестаг депутаттары ... ... және ... өз ойын ... ... дауыс бергені және ойын білдіргені үшін қудаланбайды,
(ескерту өсек) әрі бұл ... ... ... ... де күшін жоймайды, яғни
бұл өмірлік болып табылады.Заң бундестаг келісімінсіз депутатқа қарсы іс
қозғауға және оны ... ... ... Егер ... ... ... не келесі күні күзетке алынса, рұқсаттың қажеті ... ... үшін де ... ... ... егер ... саяси
сипаттағы жәбірлеуге байланысты болмаса,онда ол ... ... ... ... береді. Депутат қандай- да бір фактілер туралы айтқан
тұлғаларға қатысты куәгерлік мағлұмат беруден бас ... ... ... бар ... ... ... ... жатпайды.
Депутаттардың қаржылық тәуелсіздігі ... ... ... ... ... 8 ... кем емес ... жұмыс жасаған адам
зейнетақы жасына жеткенде зейнеткерлікке шығуға құқылы.
Бундестаг өзінің ұйымдық құрылымын және жұмыс ... ... ... ... бар (4 ... жарғылық сипаты баржұмыс регламентін
қабылдайды, бундестагқа сайлану дұрыстығын тексереді) Бундестаг ... 670 ... бар, ... ашық ... ... отырысты өткізу
туралы шешім парламенттің 1/10 ... ... ... ... ... ... қабылданады.Бундестаг шешім ... үшін ... көбі ... ... Ережеге сай шешім көп санымен қабылданады,
алайда Федералды канцлер және конституцияға өзгеріс енгізу ... ... ... көп ... не 2/3 ... ... ... шешім қабылданады.
Бундестагтағы парламенттік қызметті жүзеге асыру үшін ... ... олар заң ... ... мен заңдарды қабылдау
процесінде маңызды роль ойнайды. Негізгі заң ... ... ... ... 3 ... ... Олар:
- петициялар бойынша;
- сыртқы істер бойынша;
- қорғаныс бойынша.
Бундестаг сонымен қатар қажет деп санаған жағдайда басқа да комитеттерді
құра ... ... ... ... ... 22 ... жұмыс
істейді.Фракциялар өз партиялары сайлаушылардың қанша дауысына ие ... ... ... ... комитеттерге мүшелерін жібереді.
Бундестаг заңдылық саласында негізгі рольді ... ол ... заң ... ... құқықты. Сонымен қатар ол ... ... ... ... ... ... үкіметті қалыптастыруға қатысады, үкіметтің қызметіне ағымдық
бақылауды жүзеге асырады, үкіметті не Федералды канцлерді кетіру ... ... ... ... ... вотумын енгізу
қүқығына ие.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы алғанда мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... ... заманда мемлекеттік басқару көптеген мүмкіндіктерді әлі ... ... біте ... жоқ. ... ... ... ... өсуі,
ХІХ ғасырдың шығармашылық гуманистік мұрасы, өндірістің ... ... ... техникалық революция, космостық кеңістікті игеру,
қоғам қажеттілігін ақпараттық қамтамасыз ету мен ... ... ... және т.б. адам ... жетістіктері, дарыны, еңбегі мен
тәжірибесі. ХІХ ғасыр мемлекеттік басқаруға қатаң әрі ... ... айта ... жөн, сол ... қазірден бастап дайындала
беру артық болмас еді. Қоғам болашақта бір жағынан адам ... ... жер ... ... ... ал ... бір жағынан
адамдардың өркениетті қажеттілігінің көбеюімен байланысты сұраныстың
өсуімен сипатталатын шарттармен ... ... ... ... ... ... ... жалпы мақсатты бағдарын шартты түрде
екіге бөліп көрсетуге болады. Сыртқы мақсаттардың іске асуы ... ... ... оларды жүйелендіру мен ... ... ... ... ... ... ... болса, ішкі мақсаттардың жүзеге асуы басқарушы жүйенің
өзінің жетілдірілуін, оның ... ... ... ... білдіреді. Мемлекеттік басқаруды жетілдірудің
маңызды және басты элементі болып ғылыми ... ... ... Оның ... ... ... ... құрылымы, пәні,
актуальділігі, тізбектілігі анықталады. ... ... ... не ... ... ... ... қатар мемлекеттік басқаруды жетілдірудің маңызды
элементі болып оның пәні шығады. Әрине біз алдын- ала нені ... ... ... ... Алдындағы айтылған жайттарды қорытындылайтын болсақ,
мемлекеттік басқаруды жетілдіру пәнінің ... ... ... болады,
яғни:
тұрақты түрде және барлық деңгейлер мен бағыттарды қамтитын мемлекеттік
басқару жүйесінің ... және ... ... ... әрекеттерді қарапайымдау мен жақсарту, бұл ең алдымен «мақсат ... ... ... ... ... ... білдіреді;
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Н.И.Матузова. Теория государсива и права. - ... ... ... С.С.Алексеев. Проблемы теории государства и права. – Москва.:
Юрид.лид., ... ... ... ... ... ... исследования. - Москва.: Омега-Л, 1975
4. А.Е.Лунаев. Теоретические проблемы государственного ... ... ... ... ... ... по истории государства и права Казахстана. –
Алматы.: Казахстан
6. Р.А.Фатхутдинов. Система менеджмента. – Москва.: Наука, ... ... ... ... и ...... ... Л, 2008
8. А., Файоль. Управление- наука и исскуство. – Москва.: Республика,
1992
9. О.К.Сабденов. ... ... ... периода на рубеже
ХХІ века. – Алматы.: ... ... ... ... Экономические функции государства. – Караганда.: 2004
11. ... ... ... ... басқару. -
Алматы.: Атакент, 2002
12. А.Т.Быков. Местные советы в управлении экономикой. – ... ... ... ... тенденции развития регионв Казахстана.: 2008/5
14. Эксклюзив. Госуправление: стартует систем. Астана, 2008
15. Международная конференция ... ... и ... ... 2009» ... 250- ... МГУ. Астана. 2009
16. Конкурентоспособность экономики Республики Казахстан: Состояние6
проблемы и приоритеты ... ... ... ... ... ... 2009
17. Ю.М.Козлов. «Общее понятие управления», Управление как ... в кн., ... ... РФ».- ... МГУ, 2000
18. Қазақстан Республикасының конституциясы. ҚР ... ... 26 ... «ҚР Президенті туралы» Конституция күші бар жарлығы
10 бап.
19 Әбсаттаров Р. Әлеуметтік мемлекет: мәні мен ... // ... ... ҚР ... ... 2008 ... ... – желтоқсан
статистикалық жинақ, Алматы, 2008
21 ҚР халқының өмір сүру, кедейлік деңгейі. ... ... 2008.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтардың қауіпсіздігі мен қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудегі мемлекеттік басқару жүйесіндегі ішкі істер органдары81 бет
Аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуын мемлекеттік басқару86 бет
Бүгінгі Қазақстандағы мемлекеттік басқарудың күйіне кешенді талдау жасап, орталықтандыру мен орталықсыздандыру балансына қол жеткізу қажеттігін елдегі әкімшілік реформасы тұрғысында негіздеу123 бет
Діни қатынас мәселесіндегі мемлекеттік билік және жергілікті өзін-өзі басқару органдары қызметінің бейімділігі13 бет
Жергiлiктi мемлекеттiк басқару101 бет
Инфляцияның мемлекеттік басқарудағы жолдары28 бет
Мемлекеттік басқару жүйесіндегі заң шығарушы және атқарушы билік18 бет
Мемлекеттік басқару жүйесіндегі заң шығарушы және атқарушы биліктің ролі12 бет
Мемлекеттік басқару жүйесіндегі кадрлық саясат және оны жүзеге асыру механизмі20 бет
Мемлекеттік басқару және Қазақстан экономикасының серпінді дамуын қамтамасыз ету97 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь