Қырғызстанның мемлекеттік және тәуелсіз басылымдарының ерекшеліктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 2

I тарау
Қырғызстандағы баспасөз журналистикасына жалпы шолу

1.1 Қырғызстанның тәуелсіз және мемлекеттік басылымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Қырғызстанның тәуелсіз басылымдарымен мемлекеттік басылымдарының арасындағы ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

II тарау
Қырғызстан және Қазақстан басылымдарының айырмашылығы

2.1 Қазақстан Республикасының «Жас Алаш» газеті мен Қырғызстандағы «Республика» газетінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... 28
2.2. «Егемен Қазақстан» газеті мен «Слово Киргизстана» газетінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
Қырғызстан Республикасындағы БАҚ саны халқының аздығына қарамастан, өте көп. Алайда санаулы-ақ ақпарат құралдарының ғана күнделікті оқырмандары бар. Бәсекелестік тек қана бірнеше ақпарат құралдарының арасында ғана жүреді. Қырғызстандағы БАҚ-ты мынадай категорияларға бөлсе болады:
1) Тіліне қарай;
2) Жарыққа шығару технологиясына қарай;
3) Таралымына қарай;
4) Ұстанымына қарай (мемлекеттік және тәуелсіз);
Республикадағы баспа журналистикасының саны көп болғанымен, олардың ішінен оқуға татырлығы аз. Олардың арасында сары басылымдары да бар. Мемлекеттік басылымдар көбінен үлкен өзгеріске ұшырап отыратындардың бірі болып есептелінеді. Асқар Ақаев орнынан түскеннен кейін, мемлекеттік басылымдар түп-тамырымен өзгерді десе де болады. Билік басына келген Құрманбек Бакиев мемлекеттік басылымдарға өзінің ойын салады. Сөйтіп, мемлекеттік басылымдар 180 градусқа өзгерді. Өздерінің саяси ойларымен тарататын ақпараттарыда өзгеріске ұшырады.
Қырғызстан Республикасында журналистика саласы жақсы дамыған. Оның ішінде басылымдарға деген сұраныс көп. Әсіресе оқырман қауымның ішінде. Сонымен Қырғызстан Республикасының баслымдары екіге бөлінеді. Тәуелсіз және мемлекеттік болып. Тәуелсіз басылымдар мемлекет тарапынан ешқандай көмекті талап етпейді. Олар өз бетінше қызмет етеді, олардың ең басты қаражат көзі демеушілер, ол дегеніміз елдің тәуелсіз басылымдарына жаны ашитын ағалар мен көкелер. Және екінші қаражат көзі ол – жарнама. Жарнама бұндай газет, журналдардың қырық пайызын алады. [4]
Ал мемлекеттік басылымдар аты айтып тұрғандай, мемлекеттен қаражаттанады. Және биліктің айтуы бойынша жүреді. Бұл басылымдарда көбінен билік басшыларының іс қағаздары, олардың қаулылары және қабылданған заңдар, ресми жаңалықтары басылып шығарылады.
Ақпарат құралдары туралы заңмен қоса «жарнама туралы заң», «авторлық құқық», «Іскерлік беделіне нұқсан келтірмеу» жайында заң және «адвокаттық қызмет» жайында заңдар арқылы жұмысы жүреді.
Жалпы Республикадағы журналистиканы бірнешеге бөлуге болады. [1]
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеті – Қырғызстандағы мемлекеттік және тәуелсіз баспасөзіне анықтама бере отырып, олардың бірінен-бірінің арасындағы ерекшеліктеріне тоқталып өту. Және Қырғызстсандағы журналистикаға жалпы шолу жасау. Дегенмен Қырғыз республикасында журналистиканың ішіндегі ең жақсы дамығаны да баспа журналистикасы, себебі газеттерде қоғам қайраткерлері мен халықтың жанашырлары қызмет етеді. Және елге ақпарат беріп, керек кезде оппозицияға тоқтам айтып, көкейкесті мәселелерді шешетінде осы баспасөз өкілдері. Сонымен, дипломдық жұмысымның мақсаты – қырғыз баспасөзін өз білгенімше зерттеп, оқырманға қырғыз елінің тәуелсіз баспасөздерімен мемлекеттік баспасөзінің ерекшеліктерін көрсету. Сонымен қатар, қазақ-қырғыз бауыр демекші, көрші елдің баспасөзін қазақ баспасөзімен салыстыру арқылы ерекшеліктерін көрсету.
1. «СМИ Центральной Азии: настоящее и будущее», Бишкек, 1999)
2.Князев А. Государственный переворот 24 марта 2005 года в Киргизии. Алматы, Бишкек, 2005.
3.Муратов Р. СМИ Кыргызстана – на грани профессиональной деградации // газ. «Белый пароход»
4.Ибраева Г. Журналистика и языки: Восприятие и функции русско- и кыргызскоязычных СМИ в Кыргызстане. Бишкек, 2002, с. 25.
5.Ибраева Г. Журналистика и языки: Восприятие и функции русско- и кыргызскоязычных СМИ в Кыргызстане. Бишкек, 2002, с.71.
6.Ибраева Г., Куликова С. История развития и современное состояние СМИ в Кыргызстане. Бишкек, 2002, с.177.
7.Р.Муратов. СМИ Кыргызстана – на грани профессиональной деградации // газ. «Белый пароход»
8.Марков С. Медиакратия: СМИ как эффективное орудие власти в информационном обществе/ В кн. В.Третьяков. Как стать знаменитым журналистом. М., 2004., с. 14.
9. «Жас Алаш» газеті, 29 мамыр 2010 жылғы саны
10. «Жас Алаш» газеті, 2008, 3 сәуір
11. «Жас Алаш» газеті, 2009, 9 сәуір
12. «Егемен Қазақстан» газеті
13. «Айқын» газеті
14. «Түркістан» газеті
15. «Ана тілі» газеті
16. «Дала мен Қала» газеті
17. «Үш Қиян» газеті
18. Дағдарыстан жаңару мен дамуға. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа Жолдауы // Айқын. – 2009. – 7 наурыз.
19. Культура Советского Казахстана. Сб. статей. – Алма-Ата: Казгосиздат, 1957.– 237 с.
20.Кереева-Канафиева К. Дореволюционная русская печать о Казахстане. – Алма-Ата: Казгосиздат, 1963. – 303 с.
21.Құдайбергенов Ә.Н. «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасының білім беру үдерісіндегі маңызы // Жоғары оқу жүйесін реформалау жағдайында жоғары оқу орындарының даму мәселелері мен келешегі Рес. ғылыми- тәжірибелік конф. материалдары. – Алматы: Абай атындағы ҚазҰПУ, 2008.–139 б.
22.Демешева Г.А. Казахстан в изданиях научных обществ. 1766–1955. Библиографический указатель. – Алматы: Центральная научная библиотека, 2000. – 398 с.
23. Рычков Н. Дневные записки путешествия в киргиз- кайсацкой степи - СПб., 1772. – 15 с.
24. «Время» газеті
25. «Новое поколение»газеті
26. «Экспресс –К» газеті
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Журналистика факультеті
Халықаралық журналистика кафедрасы
БІТІРУ ... ... және ... ... ... курс студенті: ... ... ... ... ... ... ... бақылаушы: ________________
аға ... ... ... ... ... ______________
Алматы, 2010
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
................................................. 2
I тарау
Қырғызстандағы баспасөз журналистикасына жалпы шолу
1.1 Қырғызстанның тәуелсіз және ... ... ... ... ... ... басылымдарының
арасындағы ерекшеліктері........................................... 16
II тарау
Қырғызстан және Қазақстан басылымдарының айырмашылығы
2.1 Қазақстан Республикасының «Жас Алаш» ... мен ... ... ... 28
2.2. «Егемен Қазақстан» газеті мен «Слово Киргизстана» газетінің
ерекшеліктері...............................................................
........................................ ... ... ... ... БАҚ саны ... аздығына
қарамастан, өте көп. ... ... ... ... ... оқырмандары бар. Бәсекелестік тек қана ... ... ... ғана ... ... ... мынадай
категорияларға бөлсе болады:
1) Тіліне қарай;
2) Жарыққа ... ... ... Таралымына қарай;
4) Ұстанымына қарай (мемлекеттік және тәуелсіз);
Республикадағы ... ... саны көп ... олардың
ішінен оқуға татырлығы аз. Олардың арасында сары басылымдары да ... ... ... ... ... ұшырап отыратындардың бірі
болып есептелінеді. Асқар Ақаев орнынан түскеннен кейін, мемлекеттік
басылымдар ... ... десе де ... ... ... ... ... мемлекеттік басылымдарға өзінің ойын салады. Сөйтіп,
мемлекеттік басылымдар 180 ... ... ... ... ... ... өзгеріске ұшырады.
Қырғызстан Республикасында журналистика саласы жақсы ... ... ... ... сұраныс көп. Әсіресе оқырман ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
Тәуелсіз және мемлекеттік болып. Тәуелсіз басылымдар мемлекет тарапынан
ешқандай көмекті талап етпейді. Олар өз ... ... ... ... басты қаражат көзі демеушілер, ол дегеніміз ... ... жаны ... ... мен көкелер. Және екінші қаражат ...... ... ... газет, журналдардың қырық пайызын алады. [4]
Ал мемлекеттік басылымдар аты ... ... ... Және биліктің айтуы бойынша жүреді. Бұл ... ... ... іс ... ... қаулылары және
қабылданған заңдар, ресми жаңалықтары басылып шығарылады.
Ақпарат ... ... ... қоса ... ... заң», «авторлық
құқық», «Іскерлік беделіне нұқсан келтірмеу» ... заң ... ... ... ... арқылы жұмысы жүреді.
Жалпы Республикадағы журналистиканы бірнешеге бөлуге ... ... ... ... мен ...... және ... баспасөзіне анықтама бере отырып, олардың
бірінен-бірінің арасындағы ерекшеліктеріне ... өту. ... ... ... шолу ... ... Қырғыз
республикасында журналистиканың ішіндегі ең жақсы дамығаны да ... ... ... қоғам қайраткерлері мен халықтың
жанашырлары қызмет етеді. Және елге ... ... ... ... ... ... көкейкесті мәселелерді шешетінде осы баспасөз
өкілдері. Сонымен, дипломдық жұмысымның ...... ... ... зерттеп, оқырманға қырғыз елінің тәуелсіз баспасөздерімен
мемлекеттік баспасөзінің ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... ... елдің баспасөзін ... ... ... ... ... жұмыстың зерттеу объектісі – Қырғызстанда 400- ге жуық
газет, журналдар ... оның ... ... көбі ... ... ... ... Республикасында жергілікті район, облыс
әкімдіктерінің газеттері бар. Ал, ... ... ... ... ... ... ... газеттер десе де болады.
Қырғызстан Республикасының газеттері мен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның мемлекеттік және тәуелсіздік газеттерінің
айдарларын, жарық көрген материалдар мен шешілген ... ... ... отырып, олардың арасындағы ерекшеліктерін көрсету.
Олардың шығу тираждарына дейін салыстыру.
Өзектілігі – Қырғызстанда баспасөз ел арасында ... роль ... ... ... ... тән ... халыққа беретін көмегі
бар. Тәуелсіз басылымдар елдің қамын ... әлек ... ... басылымдар үкіметпен халықтың арасындағы ... десе ... Осы екі алып ... шет ел ... ... ... тұрмыс тіршілігін бақылай алады. Газет, ... ... ... мен ... ... оған баға бере ... ... айтқандай баспасөзді «халықтың көзі, тілі һәм құлағы»
десек те артық етпес. ... ... ... ... ... ... ... деген дипломдық жұмысымынң
тақырыбы ... ... ... ... ... ... Қоғамдық өмірдегі бұқаралық
ақпарат құралдарының алатын орны ... ... ... ... толғау
сөз айтылып, түрлі пікірлер ортаға түсіп келе ... ... ... Себебі
бұл – ақпараттық қоғамның бүгінгі болмысын, оның мән-маңызын бейнелейтін
құбылыс. ... ... ... ... ... ... құралдарының «температурасымен» бағамдалады. Сондықтан болу керек,
ірілі-ұсақты деңгейде медиафорумдар өткізу, журналистиканың жай-жапсарын
талқылау әріптестер арасындағы ашық ... жол ашу ... ... жұмыстың құрылымы: Дипломдық жұмыс ... ... ... шолу ... және ... ... басылымдарының айырмашылығы» деген екі
тараудан тұрады. Бірінші тарауда Қырғызстанның ақпарат құралдарына
шолу жасап, ... және ... ... туралы жазылған.
Екінші тарауда, Қырғызтанмен Қазақстанның ... ... ... ... айқындап берген.
Өткен жылдың 9-10 желтоқсанында Мәскеу қаласында өткен ... ... ... ... міне, біздің осы ойымыздың айқын ... ... ашып айту ... ТМД ... ... ... ... әңгіме өткізсек деген ниеттің өзі қуана қолдауға тұрарлық бастама
болғаны сөзсіз. Бұрыннан қалыптасқан ... ... ... 18 жыл ... ... ... кедергіге тап келіп, үзіліп қалуы
ТМД аймағындағы ... ... ... мәселелерінің пісіп-
жетілуіне, белгілі бір ... ... ... ... болғаны
сөзсіз.[6]
Мәскеудегі Музыка үйі ғимаратында өз ... ... ... ... және ... медиафорум» деп аталды. Медифорумның негізгі
ұйытқысы «РИА Новости» ақпарат агенттігі болғанымен, оның ... ... кісі бұл ... ... ... ... ... мән
берілгеніне айқын көз жеткізу қиын емес еді. Екі күнге созылған форумның
алғашқы күнінде ... ... ... ... ... ... ... және бұқаралық коммуникация министрі И.Щеголевтің,
ТМД Атқарушы ... ... ... «РИА ... Бас ... ... Ресей Журналистер одағының
төрағасы В.Богдановтың сөз алып, ой бөлісуі мәслихаттың мән-маңызын арттыра
түскен.[7]
Форум ... ... ... мен ... ... ... алмасу алаңына айналды. Бұған Президент Д.Медведевтің жиылған қауым
алдында ақпарат құралдары өкілдерін ашық-жарқын ... ... ... ... рас. ... ... мен Украинадан келген әріптестеріміз
Латвияда русофобия орын алып отыр ма деген ... ... сөз ... ... қаламдастар Ресей қоғамындағы аракідік ... ... ... ... пиғылдар төңірегіндегі пікірлерін жасырып
қала алмады. Ал, Әзірбайжан Республикасы президенті ... ... ... ... ... ... әріптестеріміздің қоқсыта беруін
қоюы керектігіне назар аударды. Оның пікірінше, осы ... ... ... ... мен ... мүддесіне қызмет етудің нақты көрінісі
болмақ.[6]
Украина Жоғарғы Радасының депутаты Инна Богословская өз ... ... ... ... ... ... ... бұқаралық
ақпарат құралдары өкілдерін мәселенің мән-жайына қанығып барып, қолға ... ... ... Оның ... ... ... ... ел руханиятын
жайлаған импортталған идеологияның салдары ежелден тағдыры да тарихы да
біте қайнасып ... ... ... ... қатынасқа сына түсірген.
Қазір ғаламдық даму тенденциясына байыппен қарайтын кез келді. Дүниежүзілік
қаржы дағдарысымен бірге ... ... ... де ... қойылатын
кез келген секілді. Депутаттың толғана айтқан тағы бір пікірі ... ... ... көз ... ... ... ... өсек-
аяңның жетегінде кететіндігі. Жұрт ... 90-шы ... ... кезіндегідей қаңқу сөзге, дейді ... көп сене ... ... ... тағанды, ойы орнықты ақпарат ... ... ... біз де ... ... ... Ақпараттық технологияның соңғы
әдіс-тәсілдерін жіті меңгеріп, ... жиі ... ... ... ... жатқан бүгінгі басқосу соның бастамасы деп білемін.[5]
Скачконың сөзіне қарағанда ол бас редактор болып ... ... 1878 жылы ... ... ... 40 000 ... бар апталық Украинадағы
қоғамдық пікірге әсер ететін басылымдардың бірі көрінеді.
– 90-шы жылдардағы нарықты экономиканың қылбұрауы ... ... ... ... ... де тән болды, – дейді ол. – ... ... ... ... ... үшін қолға түскен нәрсенің бәрімен газет бетін
толтыруға тырыстық. Өсек-аяң да, оқыс ... легі де, ... ... ... ... ... жазған жағдайларымыз да болды. Ал қазір
бұл үрдіс түбегейлі ... ... ... ... Қазіргі оқырман
сауатты, салиқалы, әр мәселені бағамдап, байыптап отыратын ... ... ... ... күні өтіп бара ... ... Демек, газетті қайтсек қызықты, оқылатындай етіп шығару басты
мәселеге айналып отыр. Ол үшін ... өзі ... болу ... ... ... бас редакторы Тато Ласхишвилидің пікірі
де жиналған қауымды елең еткізбей қойған жоқ. Оның пікірінен ... ТМД ... ... де ... орыс ... газеттер мен журналдар
шығады. Бұл басылымдарға айырықша жауапкершілік жүктелетінін, онда ... ... ... сезінуі керек. Ұлт намысына тиетін, рухани даму
үрдісіне кері әсер ететін ... ... мен ... ... ... ... ... әбден мүмкін.
Молдовияда шығатын «Коммунист» газетінің бас редакторы Александр Исаев
мерзімді ... ... ... алдында тұрмыз, мұның орнына
Интернет ... ... ... ... ... ... білдірді.
Екіншіден, қазір ғаламның түкпір-түкпірінде әр қилы ... ... осы ... ... өтіп ... ... Шынын айту керек,
олардың дені ... ... ... ... халықаралық кикілжіңдердің
себеп салдарын іздеу бағытындағы ... ... ... ... ... өзгерді делік. Олай болса, мұндай медиафорумдарда ТМД
аумағындағы ұлттық баспасөздің мұң-мұқтажы да билік ... ... ... ... Айталық, мұның жарқын үлгісін Қазақстан ... ... ... ұлттық азшылық басылымдарының («Коре Ильбо», «Уйгур
авази», ... ... ... ... бәрі ... ... Оның сыртында «Известия» , «Комсомольская правда»,
«Аргументы и факты» ... ... ... да ... шет ... жоқ. Олай ... ... Федерациясы аумандағы Омбыдан шығатын
«Атамекен», «Жұлдыз», Таулы ... ... ... ... ... ... қаржылай көмек көрсетілсе деп ойлаймыз. Жалпы Ресей жерінде
2002 жылғы санақ бойынша 665100 ... ... ... күні ... дейін
оның мөлшері көбеймесе, кеміген жоқ қой деп ... ... 19 жыл ... ... құрсауынан шықтық.
Моноидеология сценариіндегі «тар жол ... ... ... ... ... ... Олай болса, ынтымақ пен әріптестікке ұмтылдырған
жаңа өрістен ескі сүрлеуді ... ... ... ... ... ... ... үшін жұмыс істейік. Сонда
ғана Тату көршілік, Достық, Тәуелсіздік дейтін киелі ... ... ... ... ... бермек.
I тарау. Қырғызстандағы баспасөзге жалпы шолу
1.1Қырғызстанның ... және ... ... ... ... дамуы мен өсуі Орталық
Азиядағы басқа да елдерден ... ... ... ... ... бойынша 380 газет және журналдар бар. Ол ... ... жуық ... ... ... ... аз көрсеткішке
қарамастан бұл елде ... ... ... ... «Қызжыгыт» тағы да басқа сол ... ... ... істеуде.
Мемлекетте жалпы ұлттық «Қырғыз туусу» және «Слово Кыргызстана»
газеттерінің күнделікті 5-6 мың, ал ... ... ... 20 мың
тиражға дейні жетеді. 30 Республикалық және 10 облыстық, 11 ... ... ... ... бұл елде ... ... ... арналған, ведомстволық, мамандандырылған, партиялық және кәсіби
журналдар бар. Және ... ... ... газеттер тағы бар.
Ең соңғыларының ... өте ... ... ... арасында
рейтингтері де мықты. Мысалы ауқымы жағынан Бішкектен кейінгі ... ... Оша ... ... жекеменшік «Ош парк» газеті он
бес мыңнан жиырма бес мың ... ... ... ол ... ... артық тұрады. Ол шын мәнінде ... ... ... ... де ... ... ... ақпарат құралдарының ішіндегі жаңа үлігісі ол ... ... ... ... ... ... газеттерге
сұраныс көптеп тууда. «Деловая неделя», «Бизнесмен Кыргызстана» ... ... ... бұл ... ... ... жарнама,
ақпарат жайында жазады. Сонымен қатар ештеңені ... ... ... ... «Час ... ... ... де үлкен
сұранысқа ие. [3]
Жергілікті газеттердің басына жұлдызды сәттер туды. ... ... ... ... ... ... ... Ол жерде өзінің
тұрғылықты жеріндегі ақпараттармен, өзіне керекті мағлұматтар жазылған.
Ең қызығы қырғыз баспасының шығу тілі әр ... ... ... бұл елдегі газеттер екі тілде орыс және ... ... ... ... ... орналасқан басылымыар өзбек, және
орталықтағылар басқа да тілде ... Оның ... ... ... бар. Бұндай көптеген басылымдардың жарық көруі, ... ... ... деп ... Бұны ... ... бостандығымен, жеке тұлғалардың еркіндігі деп біледі.
Мемлекетте журналдар ... ... ... он алты ғана. Ол
полиграфиялық базаның жоқтығы және ... ... ... ... ... ... ... салық, әзіл - қалжың, кәсіби және түрлі
мамандықтарды қарастырады, республикдағы ... осы және ... ... ... Оның ... «Ала – Тоо» ... ... өзін
бұрыннан елдің сүйікті журналына айналды. Сонымен қатар, ... ... ... ... сот» ... нарығында жаңадан пайда болған бұл
газеттер ... ... ... ... ... ... ... жинағы білім алу, мәдениет, денсаулық, спорт тақырыптарын қозғайды.
Және бұл газет тек қана ... ғана ... ... ... ... ... ... Тәжікістанда, Өзбекстанда да танымалдылыққа
ие.[1]
Қырғызстандағы баспа ақпарат құралдарының ... ... оның ... ... ... ол – ... ... ... ... ... аша салып жабылып жатады.
Кейбіреулері ... ... ... ... істеуде. Мысалы, Ош қаласында
соңғы үш жылдың ішінде қаржы мәселесіне байланысты сегіз ... өз ... Оның ... ... ... ... ... Оларды жарыққа
шығаруға, алғашқы демін алуға түрлі ... ... ... Оның ... ... ... ... ЮНЕСКО, АҚШ-тың ақпарат қызметі де бар.
Олар қаржы жағынан көмек береді, ... қоса ... ... ... ... ... Мемлекеттік басылымдар бұндай
көмектен айырылған. ... ... ... ... ... ... қарағанда жойылып бара жатыр. Сондықтанда олардың
көпшілігі форматын өзгертуді көздеп жаңадан өмір ... ... ... тура ... ... ... құралдарының арасынан таңдау көп
болғанымен жергілікті ... асып ... екі ғана ... ... Қырғызстанда ең төмен жалақы құны 100 сом болса, ... 3-4 ... ... ... [1]
Қырғызстанда ақпарат құралдары өзінің төртінші билік ... ... Ол ... пікіріне тікелей әсер ететін,
қалыспаудағы ... ғана ... ... ... ... Бұны ... басқа партияларда жақсы түсінеді. Жалпы ... ... ... ... ... ... әлем ... бар зерін салып қорғайтын есік ... ... ... ... ... Бұл ... де ... бекер болмаса керек.
Тәуелсіз газеттердің өзі республикада бірнеше түрге ... сары ... және тағы ... ... ... ... бірі «Вечерний Бишкек», Оппозициялық газетерге «Асаба»,
«Республика» , бұл газеттер оқырман ... ... ... ... ие
болып отыр. Сабырлылыққа ... ... ... ... ... ... Танымалдылыққа ие болғанына байланысты бұл ... ... ... ... Ал, ... газеттер қазіргі
таңда қиын қыстау кезеңді басынан кешіруде. Областық газеттердің тиражы
соңғы он ... ... 10-15 есе ... ... Және қазіргі таңда
олардың басылымдары 1,5 мың және 4 мың ... ... ... ... газеттердің дәрежесі төмен болған сайын, ... ... ... ... мол. Ол ақпаратты толығымен
еркін жеткізе алмайды. Бұның бәрі психологияға байланысты болуы ... ... ... ... жұмысы «Бұқаралық Ақпарат
Құралдарының заңы» бойынша қадағаланып ... ... ... бұл ... ... аспайды, оған қазіргі таңдағы ... ... хал ... ... бола алады. [26]
Ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... монополизациялауы
болғаны және ... ... ... ... ... ... Тек қана
жарнамаға шектеу қою жайында ғана бар. ... ... және ... қуаты биліктің ... Енді ... ... ... басталып жатыр. Бұл билік тарапынан
басылымдарға қысым көрсетуге оңай болу үшін ... ... ... ... ... ... ... қорқытатын тағы бір қаруы бар.
Салық ... олар ... ... ... байланысты. Олардың
экономикалық жағдайы осы деседе болады.[1]
Жарнама республикада басылымыдарға қарағанда ... ... ... ... ... олар ақырындап пайда болып келе
жатыр. Профессионалды жағынанда және ... ... ... ... мәселелер көптеп кездесіп ... ... ... ... ... ... ... арасында түсініспеушілік
көптеп пайда болуда. Сөз бостандығы бар екен деп ... ... ... ... ... ... Ал ... келгенде
ешкім өз сөзіне жауап бере ... Ал, бұл ... ... алып ... ... ... ол байқамай айтылған ... ... ... және ... да ... ... ... Құбылмалы елде бұндай жағдай көптеп орын алып ... ... де ... әлсіз және толығымен азаматтық ынтымақтастыққа жеткен
жоқ.[3]
Қырғызстандағы ... ... ... түсініспеушілік
жағдайға түсуі ол ... ... ... ... ішінде
толығымен этиканың сақталмағанынан деседе болады. Көптеген ... ... ... ... қол сұғудың және оқырманды ... ... ... ... ие болған газеттерде
жетерлік. Бұндай басылымдарда жиі ... заң ... ... өзі ... ... Олар ... ақпаратты жоққа шығаруы
үшін қайтадан кешірім сұрап ... ... ... ... ... Ол ... айып пұл ... немесе, абақытыға отыруыда мүмкін.
Нарық экономикасына байланысты ақпарат тауарға айналып отыр. ... ... Және ... ... айналуы мүмкін. Әркімнің
айтқанымен жүретін ақпарат таратушыларыда кездесіп жатады.
Журналистермен ... ... ... ... де этикалық
қағидалар қадағаланбайтынын ... ... ... орын ... ... ... ақпарат құралдарының
басшылары бірігіп, ұйым ашып ... Олар ... ... шығаруды көздеп отыр. Алайда сұрақ жалпы ұлттың тарапынан
шешуді қажет етеді. Ең ... ... ... ... бастау
керек. Көптеген келеңсіз оқиғалар жас журналистердің ... ... ... ... ... Ұлттық Университетпен Қырғыз
Техникалық ... ғана ... Ош ... ... ... ... ... әлі күнге шейін
базасыда жоқ. Әсіресе білімді кадр ... ... ... ... табу ... Себебі, Республиканың оңтүстігінде Ош қаласында
өзбек тілінде шығатын үш ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтіндер
орташа есеппен алғанда 700 сом жалақы ... Сол ... ... өз ісін ... бұл іске ... ... ... ғана жұмыс
істей алады.
Бүкіл республика бойынша 5-6 ... ғана ... ... жалақымен қамтамасыз ете алады екен. Алайда, ... ... ақша табу ... тауып алды. [6]
Сонымен, республикадағы басылымдарға тән бес, алты ... келе ... бар. Ол ... ... ... арасындағы жиі болып
тұратын қақтығыс. Журналистердің әдеуметтік ... ... ... тәуелділігі, құқытарының толығымен орындалмауы, ... ... ... ... қол жеткізе алмауы болып
есептеледі. Осы мәселелердің ... ... ... ... ... басқада ақпарат құралдарынан ... бұл ... ... ... ... ... ... болған келеңсіз жағдайлар заңмен шешіледі. Бұған ... ... ... ... баға ... ... Мысал ретінде
«Республика», «Вечерний Бишкек», «Асаба» ... ... ... Екі ... билікпен ақпарат құралдарының арасында
түсініспеушіліктер орын алған жағдайда олар ... ... ... басылымдарында ұлтаралық ұйымдардың сарапшылары Қырғыз
Республикасындағы сөз бостандығын ... ... ... ... жөнінен ОБСЕ төрағасының ... ... ... айтуы
бойынша, «БАҚ мен биліктің арасындағы жан жал ол өте ... ... ... екі ... одақ, және олардың көзқарастарыда әр ... ... Және ... демократиялық елде билікпен ақпарат
құралдарынң арасында ұрсыс керіс ... ... Бұл ... жағдай» деген
болатын.
Бір шетінен кез-келген елдің сөз бостандығын алып ... ... ... ... ... ... деп ... Өзінің
экономикалық дамуының модельін құрастырған әрбір ел өзінің ... ... бар. ... табиғат ресурстарына кедей болғанымен ол
адами ресурсты дамытуға бел буды. Қырғызстанда ... ... ... ... жаңа ... ... басты назарға алынып отыр. Осыдан
бастап БАҚ ассосациясы пайда ... оның ... ... ... жоқ. Ең ... ... БАҚ Орталық Азиядағы басқа да БАҚ
қызметкерлерімен тікелей ... ... ... ... ... бұған көмек аздап түсуде. Газеттермен ... сөз ... ... ... тигізуде. 4,5 миллион
халқы бар ... бұл тән ... де ... ... жылы ... ... «қызғалдақ» төңкерісіне тәуелсіз
басылымдардың алған орын көп деп ... ... ... ... жылы 24 ... орын ... ... тәуелсіз ақпарат
құралдарының халықтың пікіріне тікелей ... ... ... Олар тек қана ... ... өз әсерін салып қана ... ... ... ... ... ... жағдайы бар екенін
билікке жеткізді. ... ... ... газеттері билік
тарапынан қысымға қарамастан, билікке төңкеріс алып ... ... ... ... ... депте жазған. Билік
бірнеше рет өз тарапынан тәуелсіз басылымдарға ... ... ... құралдарының сөзіне құлақ асатын болып шықты. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бірнешеге бөлуге болады. 24 -наурыз күні ... ... ... ... ... ... ... деген
болатын. Бірақта тәуелсіздікке көшу үшін біраз уақытпен, ... ... ... ... екені мәлім болды. Бұрын «Слово Кыргызстана»,
«Кыргыз Туусу» газеттері мемлекеттен қаржыландырылып отырған. ... ... ... ... ... ... ... ақпарат құралы
болып есептелінеді. [8]
Қырғыз республикасында Бұқаралық ақпарат құралдары жақсы дамыған
деседе ... Ол ... бір ... ... және сөз ... Орталық Азиядағы елдің бірі болатын. Журналистері де ... ... ұзақ және ... кір ... үшін бар ... әлек. Республикада ресми түрде төрт жүз бұқаралық ... ... ... ... ... бірқалыпты және жақсы
қызмет етіп келе жатқандарын ... ... ... Олар ... ... және ... радиостанциялар. Формасымен мағынасы жөнінен
олар Мемлекеттік және ... екі ... ... ... ... ең ... екі газет бар. ... ... ... Туусу» бес мың тиражбен газет аптасына екі
рет шығады. Ал ... орыс ... ... ... ... ол ... екі рет алты мың ... шығады. Және аптаның соңында әр
жұма күні «В конце недели» ... ... ... мың экземплярмен
қосымшасы шығады. Әр қаладағы және облыстағы ... ... ... ... ... он бір қалалық,он бір ... бар. ... бар жоғы жеті ... ... алты ... ... қала бар. Негізінде регионалдық мемлекеттік газеттер екі тілде
шығады, орыс және ... ... ... Ош ... ... болып келеді,
ол жерде газеттер орыс, қырғыз, өзбек тілдерінде ... Шу ... және ... ... екі ... тіркелген. Ыстық көл облысында орыс
және қырғыз тілінде екі газет жарық ... ... ... ... ... да екі ... жарық көретін газеттер бар. Бұл жердегі
газеттердің ... ... төрт ... ... ... ... бір ... Жалпыреспубликалық мемлекеттік телевидение және радио Қырғыз
мемлекетік ... ... ... ... ... Әр облыстың әкімшілік ... ... ... ... ... Бұл барлық мемлекеттік ақпарат
құралдары мемлекеттен ... Сол ... олар ... мемлекеттік биліктен тікелей тәуелді.Олардың барлығы ... ... ... атқарады. Сондықтанда олар оқырман арасында лкен
сұранысқа ие емес, ... ең ... ... және тираж осы ... ... ... ... және президенттік сайлауда,
және ... ... ... түрлі митингпен көтерілістер кезінде
оларға оппозция жақтан шабуыл жасалады. ... ... ... айларда
республикада мемлекеттік және тәуелсіз ... ... ... Және бұл ... ... ... ... айналған.
[2]
Ал, тәуелсіз Бұқаралық ақпарат құралдары саны ... ... ... ... көз ... Бұл ... ... халқы егемендігін алған кезде пайда болған болатын. Бұл жерде енді
басқаша, олардың басты мақсаттары елдің қамымен сөз ... ... бері ... ... таңға шейін, өзінің сол бір жылдары ... ... келе ... ... №» ... ... ... Сол жылдары
ел назарына ... ... шыға ... және ... ... көңілін
өзіне аулап алды. 2000 жылы елу мың ... ... ... одан қалды
аптасына екі рет ... ... 1992 жылы орыс ... ... ... шыға ... Оның тиражы осы күнге шейін он мыңнан
аспапты. Бірақ ... ... ... ... аз болмады. Бұл
газеттің редакторы ... ... ... ... «журналистикадағы
ерлігі» үшін деген марапатқа ие болған болатын.
Жаңа ... ... ... ... бұл ... ... жолдарын ойлап тапты. Оның бірі «Асаба» ... ... ... ... ... ... ... басшыларының қолына көшеді.
Редакторы Меліс ... ... ... 2002 жылы ... атты ... ... Ол сөз ... дәріптеген ең басты
газеттердің ... ... Бұл ... ... ... ... ... шындықты жайып салған алашқы газеттердің бірі ... ... ... ... 2002 ... басынан бастап аяғына тұсау байланған
деседе болады. [8]
1992 жылы 2 – ... ... ... Ақпарат Құралдары
жайында заңды өз ісіне енгізді. Ол ақпарат құралдары үшін ... және ... ... ... ... Ол ... ... құралдарының арасындағы қатынасты заңмен анықтап
берді. Ол ... ... ... ... жалпы ұлттық
ұйымдардың, халықтың арасндағы қатынасты анықтап ... ... ... ... ... жол жоқ» деп анық ... 1993 жылы ... Қырғыз Республикасында ... ол ... әр ... тұлға өзінің жеке ойына, идеясына, сөз
бостандығына, ақпаратты таратуға және оны ... ... бар ... жылы ... сол кездегі президент ... ... ... ... ... ... ... туралы екі
бірдей заң қабылдады. ... ... ... бар, ... қол ... және «Журналисттің шеберлігін қорғау» дегендей. Бір
шетінен бұл заңдар ... ... ... ... және
олардың ақпаратқа қол жеткізе ... сөз ... ... ... Ал, енді ... ... ол сол ... таратуға және оны
алуға шектеулерде қойып тастаған. Бұл ... ... ... және ... да ... арасындағы қатынасты
анықайды. Бұл заңға сүйену ... ... емін ... ... болады.
Қағаз бетіне түскен бұл заңдар ақпарат алуға көмектеседі. ... ... ... әр адам біле ... тиіс және бұл ... болмайды. Бұл жерде ... және ... ... 1994 жылы 14-сәуірде «мемлекеттік құпияларды сақтау» деген
заң қабылданған ... 1998 жылы ... ... құпия»
жайында заң қабылданды. [8]
Сонымен ... ... ... ... діни ... ... ренжіту, порнографияны таратуға, мемлекеттік символдарға
зақым келтіруге, былағат ... ... ... жеке өмірімен оынң
жеке шаруасына бас сұғуға болмайды Ең ... ... заң ... ... ... ... жеке ... қол сұғудың арқасында бірнеше
сот процестері де ... ... ... ... ... жерлерде
отырғандармен қарапайым журналистердің ... ... ... ... ... ... ... шындықты кейбіреулері
көтере алмай ... жала ... ... ... ... немесе
ақпарат құралдарын жауып, банкрот қылуға дейін барады.
1998 жылы 17-қазанда республикада Конституцияға ... ... ... ... ... 8 ... ... Ол жерде
«сөз бостандығына шектеу қоймау ... заң ... ... ... ... ... сөз ... осымен алға жылжуда
болды. Алайда, журналистердіәң ақпаратты таратуда шектеу ... ... ... ... ... ... Бұқаралық Ақпарат Құралдары қарама-қарсы екі топқа
бөлінуін қоймайды. ... ... ... ... ... ... қарсы шығуын тоқтатпағанша. Міне ... ... ... ... ... ... ... байлаулы деседе ... Ал, ... ... ... ... кете алмайды. Алайда, егерде бәрін ... ... ... отыратын заң қабылдаған жағдайда ғана, тыныштық орнамақ.
Себебі ... ... ... ... ал ... билік
басқарып отырады. Бұл қолайсыз жағдайды тек қана ... ... ... ... заң ... ... Және тағы ... айта кетерлігі елде жалпы ... ... ... ... жоқ. Ал ... ұйымдар тек қана ... ... ... бар. ... ... ... ... әсер етеді, ал ол өз ... ... ның ... ... болмақ.
Ал, қырғызстанда БАҚ қызметкерлеріне қысым ... әлі де ... ... ... ... ... ... өкілдерінің біразы
абақтыға да отырды. [2]
Ел ... және ... ... ... ... ... жайлары да
бар. Бірақ бұл ойлары сәтті аяқталды деп айтуға ауыз бармайды.
Қырғыз Республикасының «БАҚ ... ... 23 - ... ... бар деп ... және оған ... шыққандарға жазалар
қолдану туралы ... ... ... ... бұл ... ұмытқалы қай
заман. Тәуелсіз басылымдардың жыр ... ... елде ... тыюмен, журналистерді соттау көптеп кездесіп ... ... ... ... ... ... көмек көрсетілуіде, тіпті
олардың төлеген салықтары да қысқартылып, оларға ... ... БАҚ ... емін ... ... ... Бірақта биліктің айтқанынан
артық кетуге болмайыд. Мемлекет басшыларын ... ... ... ... орнатқан жаңа заң жобасын елге жариялап, биліктегілердің
оның ішінде министр ... ... ... мақалары жарық көреді.
Ол жерде министірліктердегі жаңалықтар және елге ... ... ... ... ... БАҚ ... және мемлекеттік
деп қана емес, сонымен қатар ол солтүстік, ... бай және ... ... ... ... ... деген қол жеткізе алмайтын сый
болып ... ... ... ... ... көп ... және мемлекеттікм басылымдардың басын қосатын, мемлекеттік
басылымдарды алға ... ... ... ... алдында
көбейтетін, ал керісінше тәуелсіз басылымдармен бліктің арасындағы қарым-
қатынасты жақсартатын ассоциациа жоқ. ... ... ... ... ... тиіп ... емес. Осының арқасында республиканың баспасөзі дамып, ... ісі ... ... ... ... ... мен ... басылымдары
арасындағы ерекшеліктері
Қырғызстандағы тәуелсіз басылымдардың тізімі
|аты ... ... ... ... |Бас ... руху ... ... |7000 экз |14 адам |Бақбұрбек |
| | |бір рет | | ... |
| ... ... ... |5000 ... адам ... |
| | |екі рет | | ... |
|Заман |Газет ... |6200 ... адам ... ... | |бір рет | | ... ... ... ... |10 |30 адам ... |
| | |екі рет ... ... |
| | | |0 экз. | | ... ... ... |12 |20 адам ... |
| | |екі рет ... ... |
| | | |0 экз. | | ... ... ... |5000 экз.|3 адам |Мырзакат |
| | |бір рет | | ... ... ... |Газет |Аптасына |10 000 |8 адам ... |
| | |бір рет |экз. | | ... ... ... |20 000 |150 адам ... |
| | |бес рет |экз. | ... |
| | | ... ... | |
| | | |60 000 | | |
| | | |экз | | ... ... |Аптасына |50 000 | ... |
| | |бір рет |экз. | ... ... |Газет ... |40 000 |20 адам ... |
| | |бір рет |экз. | ... ... ... ... бір |2 000 |4 адам. |Эдил Байсалов|
| | |рет |экз. | | ... ... ... |15 000 |15 адам ... ... в | |бір рет |экз. | ... ... | | | | | ... Ордо ... ... |5 000 |13 адам ... |
| | |бір рет |экз. | ... |
|Лица ... ... бір |3 000 |1 адам ... |
| | |рет |экз. | ... |
| | ... |17 000 |60 адам ... ... ... ... |бес рет |экз. | | ... | | | | | |
| | | | | | ... ... ... |5 000 |3 адам ... Сабыров|
| | |бір рет |Экз. | | ... ... ... екі | 3 000 |9 ... ... |
| | |рет |экз | ... |
Мемлекеттік басылымдар
| | | |7 000 | | | ... ... ... екі | | | | ... |рет | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... ... |Газет |Аптасына бір |24 000 |43 ... | ... | |рет | ... ... | ... ... |Айына бір рет |800 |24 ... ... | | | ... ... ... |
| | | | | |а ... | | | | | |ің ... of ... ... бір |5 000 |15 ... ... «CAMI» |
|central | |рет | ... ... | ... | | | | | | ... екі рет |1 000 |4 ... |АКИ |
| ... | | ... ... |
| ... | | | | ... ... |Аптасына бір | 6 000. |15 | |АКИ |
| | |рет | ... | ... | | | | | ... |
| | | | | | ... ... ... бір |5 000 |7 | ... ФПГ ... | |рет | ... | ... | | | | | ... Т» ... |Айына бір рет |7 000 | 43 ... ... ... не | | | ... ... ... | | | | | ... ... ... ... екі |10 000 |45 ... |КР ... | |рет | ... ... | ... ... бір |7 000 |16 |Александр |ЗАО «НК», |
|ий | |рет | ... ... ... ... | | | | | ... в | | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | ... Билим|Газет |Аптасына бір | 6 000 |13 ... |КР ... |
| | |рет | ... ... ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... | | | | | |гі ... ... бір | 5 000 |15 ... |АО ... | |рет | ... |Исатов | ... ... бес | 3 500 |5 ... |РФ ... ... |рет | | ... | ... | | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | ... ... бір рет |500 | ... |ЗАО | ... | | ... ... | |
| ... | | | ... |
| | | | | | |в» | ... |газет |Аптасына екі |20 000 |50 адам ... |КР ... | |рет | | ... |үкімет|
| | | | | | |і |
| ... ... және ... ... ... ... олар
Қырғызстандағы баспа журналисткасының пайда болуы «Туркестанские
ведомости», «Семиречинские ... ... ... ... ... жеріндегі бспа ісі 1913 жылы ... ... Сол ... орыс ... ... сельский хозяин»
атты 16-18 ... ... және бір мың ... ... газетті
шығарды. Алайда төртінші рет шыққан соң, ... ... бұл ... тарихына алғашқы газет ретінде өз орнын ... ... ... жылы Пишкекте жекеменшіктен «пишкекский бюллетень» атты ... ... Ол ... ... алу сату, тұрғындардың ... ... ... ... ... ... және ресейдегі
жаңалықтар беріліп ... 1916 жылы Шу ... су ... ... вестник» газеті газеті шығады. Алайда, ... ... аз ... және қаражаттың аздығынан бұл
газетте жабылып қалады.
Ал, ... ... ... ісінің тарихы негізінен 1916 жылдан
басталған. Пишкек қаласында ... бір ... ... ... атты ... ... атты ... жарыққа шығарады.
1918 жылдың басында ол бұл ... ... ... ... ... береді. Сонымен ол 1919 жылы «Красное знамья»
деп атын өзгереді. [8]
1920 ... ... ... ... ... ... Ол Жети-
Суйлік ... ... бір ... ... ... ... жерінің түкпір түкпірінде түрлі газеттер ... көре ... ... ... ... ... ... к
труду», 1922 жылы Пиш ... ... ... комиттінің «Красное
утро» газеті шыға ... 1922 жылы ... ... ... шығады. Бұл газеттер Совет билігінің ең жақсы екенін айтып,
сол кездегі билікті ... ... ... айтқанда мемлекеттік
басылымдар болып есептелінеді. Сонымен ... бұл ... ... ғана ... ... сондықтанда халықың көңілңнен шықпады.Ал,
«Кемек», «Тилши», «Жаны орюш», «»Ак ... «Жаш ... ... ... бұл ... ... Ташкентте қырғыз және түркі тілдрінде
шығады. Бұл жерде қырғыз қоғам ... оның ... ... ... ... ... ... жазған мақалалары
жарық көреді. Олар Уфа, Алма –ата, Қазань Жоғарғы Оқу ... ... ... ... ... ... болатын. Жоғарда аты
аталған газеттрдің кейбіреулері Қырғыздардың еншісінде еді. ... ... ... ... осы ... Бұл сол ... ... қайреткерлері газеттерде жарық ... ... ... мүшесі болады. С. Карачев ... 1919 жылы ... ... ревкомның мүшесі болады. Орталық
Азия елдері дами ... ... жаңа ... ... ... ... бастайды. РКП ның 1925 - жылы 6- ... ... ... ... ... атты ... ... комиссариатпен орталық
және жергілікті органдарға баспасөз ісін ... ... ... етіп ... ... деп ... - ның ... 13 - съезінде «Печать жайында» сөз ... ... ... ... орыс ... ... ... Және 1924 жылы Пишкекте ... ... ... ... қабылданды. [4]
Осы жылдардан бастап, Совет ... ... ... ... ... болу ... еді. ... алфавитті қабылдағаннан
кейін, Ташкентте 1624 жылы «Эркин Тоо» ... ... саны ... ... алғашқы бас редакторы Э.Алиев болды. Бұл санында білім
комиттінің елшісі Э. ... ... ... да ... ... ... ... С.Карачев тағайындалды. Редакцияда М.Салихов,
К.Карасов, М.Акматов, С.Тлеубергенов қызмет атқарды. 1925 ... ... ол ... ... шыға ... ... ... жарық
көрген ең алғашқы газет боғандықтан, мұғалімдердің және ... ... көп ... ... ... Тоо» ... жастарды тәрбелеп, олардың
білімін арттырады. 1927 жылы 20 – тамызда «Қызыл ... ... аты ... ... ... кыргызстана» деп, ал ... бері ... ... деп аты ... Осыншама уақыт бойы оның
бас редакторының ... ... ... ... А.Токомбаев, М.Абдукаримов, К.Каракеев,Т.Усубалев,
Ж.Субанбердиев, Н.Жаналиев, ... ... ... ... ... журналистр болды. [18]
1925 жылы 12 наурызда «Батрацкая правда» газеті ... ... ... ... деп аты ... 1927 жылдың басында
«Советская киргзия», 1926 жылы 7-қарашадан ... ... Жас» ... шыға ... 1991 жылы ол «Жаштық жарчысы» кейіннен ... аты ... Әр ... бұл ... бас редакторлары
Ж.Боконбаев, Ж.Турусбеков, ... ... А. ... ... ... К, ... ... М.Эшимканов және
басқалары болды. Бұл газетте елдің сауатын ашуда үлкен роль ... ... ... ... ... ... 1926 жылы Қырғыз Обкомымының қолдауымен «Коммунист» журналы
жарық көреді. 1928 жылы ... «По пути ... ... ... және әдеби журнал шығады. Оның ... ... ... К. ... атқарды. Халықтың сауатын
ашуға, мұғалімдерге методикалық көмек беруде, ... ... ... ... Осы ... қазан айында ... ... ... газетпен журналдардың қызметі артып, олардың
оқырмандары ... ... ... шығармашылығы артып,
жұмысқа деген ынталары алға жылжи бастайды. ... осы ... ... ... ... ... қайраткерлері шығады.
Тираждарының саны артып, қозғайтын тақырыптары да көбейе ... ... ... ... 1150 ... ... «Советский Киргизи»
15 000 тиражбен шығады. Сол ... ... ... ... жарық
көрреді. Қаракөлде «Жаны айыл», Ошада «Қызыл ... . Бұл ... ... ... ... ... С.Саспаев, А.Убукеев,
Т.Кекиликов сынды танымал журналисттерді осы газеттің ... ... ... ... деген мақсатта арнайы шақыртылған болатын.
Уақыт өте келе ... ... ... және ... ... ... шыға бастады. Бұл райондарда ... бар ... ... ... 1930 жылы ... ... бол) деген газет шыға бастайды. Бұл ... ... ... біраз мақалалар жарық көрді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... жазылып, және әр
санында әдеби шығармалар жарық көріп отырды. [4]
Қырғыз ... беру ... ең көп роль ... ... ... «Ала Тоо» деп аты ... Ең алғашқы бас редакторы
А.Токамбаев болды. Ол Қырғыз ... ... ... ... шығып отырды. Сол ... ... ... ... сана ... әсер ету жіне ... сауатын ашу болды.
1932 жылы «Дун хуашар» атты газет шығады. Ол ... және ... ... ... сол ... ... 1933 жылы
«Қырғызстан пионерлер» атты ... ... саны ... ... 1934
жылды қараша айында Қырғыз ... ... ... ... ... ... ... Алайда, журалисттерді дайындау,
олардың ... ... ... көптеп қозғалды. Сондықтанда ... ... ... ... ... ... ... Мәскеуге оқытуға жібереді.
1937 жылы газеттердің жалпы тиражы 100 ... ... ... ... 7 газет, 3 журнал жұмыс істеді. Сонымен ... 38 ... ... ... 45 000- ға ... ... 1938 жылы ... газетінің алғашқы саны шыға салысымен ... ... ... ... ... 4 округтің ... ... ... ЦК КП – сы ... ... ... ... өзбек тілінде
шығаруға бел буады. Сонымен ... ... ... ... ... де
шешім қабылданды. [8]
1940 жылға дейін баспа ісі кириллицаға көшеді. ... ... ... 192 мың тиражбен, 43 журнал 110 мың ... ... ... Отан ... ... ... киргизя», Советтик Киргизия»
газеттері үлкен роль ... Олар ... ... ... ... ... ... деген сенімдерін арттырады.
1946-50 – жылдары Қырғыз жерінде 5 ... 10 ... ... ... 160 мың ... ... ... шығып отырған
болатын.
1960 жылдары республикада жаңа ... ... ... ... ... ... «Ден ... атты журналы, Мәдениет және ... ... ... ... ... ... шығарып отырады. «кыргызстан маданияты» атты апталық газет
елдің ... сыр ... ... ... және ... ... біраз әсерін тигізеді. Бас редакторларының қызметін бір жылдары
М.Жанғазиев, С.Наматбаев,Ж.Садықов атқарады. 1985-90 ... ... ... және 80 ... ... ... ие газет болатын.
Ал, 1970 – ... ... ... ... орын ... 1974 ... Фрунзе» қазіргі «Вечерний Бишкек» газеті жарық көрді, 1977 –
жылы балаларға ... ... ... жарыққа шығады. ... ... ... ... ... ... көреді.
1983 жылы 8 респуликандық, 52 районлық, 1 қалалық және 40 ... көп ... ... ... шыға ... 1985 жылы ... мемлекеттік 16 журнал, 14 ... 8 ... 1 ... ... ... ... шығады.
1980-90 жылдары Бұқаралық Ақпарат Құралдары дамудың жаңа бағытына
көшеді. БАҚ ... ... ... және ... ғылымда қызмет
етіп жүрген танымал қоғам ... ... ... ... ... ақпараттар жазылды.
1990-91 жылдары 130 БАҚ ... ... Оның ... ... 15 ... ... жылдары халық демократияланғанына байланысты ... ... ... ... ... ... ... пайда бола бастады. Мемлекеттік газеттермен журналдар
елдегі демократяны ... ... ... ... шықты.[7]
Тәуелсіз басылымдарыдың эрасы пайда болды. «Қырғыз ... ... ... ... ... ... Тоо», «Кут Билим»,
«Қырғыз руху», «Республиа», «Дело№», «Аалам» және тағы да ... ... ... ... ... ... бар екенін көрсетуге
тырысып ... ... елде 800 ... ... Оның 20-30 пайызы апталық
газеттер. Мемлекеттік ... ... », ... ... ... №»,
«Моя столица», «Для Вас» атты орыс тілді және ... ... ... Тоо», «Заман қырғызстан», сынды газеттер шығып ... жылы ... ... сол ... ... ... және тәуелсіз басылымдардың ішіндегі ең ұзақ өмір ... ... ... деп атап ... ... ... бойынша, бұл газеттің басшысын тек қана мемлекет басшысы
ғана өзгерте ... және ... ... ... өте көп. ... атты газетте 2002 жылы Асқар ... ... ... ... Ол ... оның жалақысы 10 872 АҚШ долларын ... ... Ал, ... ... ол ... 3 есе көп, ... ... алса, халықаралық премия ретінде 20 026 АҚШ ... ... ... ел басы ... ... 331,8 кв метрлі үйі ... 1995 ... ... атты джип авто ... бар, және ... 152 ... және алты ... екі жылқысы бар
деп жазған болатын.Осы мақаланың бұл ... ... ... себебі,
бл мемлекеттік газет және блік ... ... ... ... ... ол жерде қағаз бетінде жазылған ресми ақпараттар
ғана жазылады. Бәлкім ... ... Бұл ... қарапайым халық бар
ынтсымен оқыды, осы мақаланы іздеп тұрып, ... ... алып оқып ... ... ел ... ... ... қызық
болып отыр. Заңда әр мемлекеттік қызметкерлер адамдар өздерінің ... және ... бар ... ... ... жасап отыру керек
деп ... Ел ... ... оның ... ... жайында
жазылған. Оның кітабының құны 177мың 538,5 АҚШ ... ... ... болатын. Ал, егерде ... ... ... ... ... ... ... олар бұл ақпаратты ресми түрде
емес, олар ... ... ... ... жазады. [6]
Сонымен қатар мемлекеттік басылымдарда «парламенттің жарығы және
президенттің ... атты ... ... ... Бұл ... ... ақша ... жазылған. Ол ақша парламент ... ... деп ... ... ... ... ... кеткенін және қайда жұмысалып жатқаны жазылған. Және әр депутаттың
алатын жалақысы олардың ... авто ... ... ... ... ел ... мемлекеттің жайын ... ... ... ... ... деп ... Және ол ... айына 21 мың сом жалақы алады деген ... ... ... ол екі есе көп. ... бұл ... ... ... ақпаратты тксерместен және өтірік жазғаны
анықталады. Бұл ... ... ... ... немесе мемлекеттік басылымдардың өтірікті көп ... ... ... Бишкек», «Қырғыз туусу», «Ағым»,
газеттеріне ақпаратты дұрыс ... үшін кінә ... ... ... ... ... қатар мемлекет басшылары
оппозицялық ... ... кінә ... Ол ... ... тән ... ... сатылды деген болатын. Үкімет басшылары ... ... ... «Бишкек таймс», «Южный рынок», газеттеріне
«МСН» загетіне ... ... ... Олар өз ... ... «БАҚ ... ... директоры Андрей Миясаров бұл
политика тарапынан істеген қысым деп, ... ... өз ... ... жатқан көптеген газеттер бар және кейбіреулері тіпті
тегін сатылады. Бұнда ... ... жоқ ... ... ... ... басылымдарды мемлекеттік қызметте ... да ... ... Содан кейін амалсыздан сатып алуға тура келеді.
Енді мемлекеттікпен тәуелсіз ... ... дау ... «МСН» газетіне қарсы ... ... ... ... ... ақша ... шеше ме?» атты мақала жарияланады. Ол
«МСН» газетін шетелден ақша алып ... ... ... елге ... ... деп ... болатын.
Және де тәуелсіз басылымдарға деген ... ... ... Бұл ... ... мемлекеттік газеттерге жариялайды. 2001 жылы ... ... сот ... ... ... ... ... ісі әлі
аяқталған жоқ ... ... Сол ... газетке және оның бас
редакторы Мельс Эшімкқановтың еншісіндегі екі авто ... ... ... ... ... құны 7 мың АҚШ ... ... отыр.
2001 жылы 27 - наурызда ... ... Ал ... күні депутат
бұл жаза оған аз деп бұл газеттің бас редакторы Мельс ... ... жолы ... ақша ... ... жылы ... Максим Горкий атындағы Бішкекте орналасқан
орталық саябақта ... ... ... ... ... риза емес
тұрғындармен, оппозиция өкілдері, ... ... ... ... ... бұл ойы еш нәтижесіз болып аяқталады.
Мемлекеттік газеттермен тәуелсіз газеттердің ... ... ... ... басында көп орын алды. Оның бірі 2001 жылы ... ... ... атты ... ... бас редакторы айтқан
болатын. Оның айтуынша «Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... газеттерді сатып алды, ... ... ... жете ... ... ... мемлекеттікпен тәуелсіз
басылымдардың арасындағы қолайсыз жағдайлар жиілеп ... Ал ... ... ... ... ... шығарудан бас тартады.
2000 жылы 26 - шілдеде «Дело №» газетінде ... ... ... ар ... ... ... көп» ... мақаласы үшін бас
редакторы Виктор Запольский және бас ... ... ... ... ... ... мәдениет Министірлігіне
шақырған болатын. Ол жерде «Ар - намыс» партиясының ... сот ... ... ... ... ... сақталған жоқ. Заңға
қайшылықтар орын алды деп жазылған болатын. Сонымен 8 ... ... ... бас ... орынбасары Светлана Красильникова аурханаға
естүссіз халде апарылған болатын. Бұның өзі заң ... ... ... ... ҚР ... ... 4 ... аспау
керек. Сонымен республикадағы тәуелсіз басылымдардың қол аяғы байлаулы
деседе болады. ... олар бір ... жаза ... болғаны, олардың
басы бәлеге ұшырайды да ... ... ... ... қиынға
соғуда. Олар көптеген ақпаратты жаза ... ... ... ... қарап отыр, бір артық жасаған қимылдары үшін олар заң алдында
жауап бермек. Мемлекеттік басылымдарда ... олар ... ... ... ... тек қана олар үкімт басышыларның айтқанынан
артық кете алмайды. Олар әр ... ... ... ... ... заңнамаларды, түрлі қаулыларды, билікпен халықтың арасындағы
ақпаратты тасымалдаушы болып ... ... ... де ... ... Қырғызстан және Қазақстан басылымдарының айырмашылығы
2.1 Қазақстан Республикасының «Жас ... ... мен ... ... ерекшеліктері
Қолына қалам ұстап, иығына диктафонын асып, дүрбелең дүние дауына
араласып, ... ... ... БАҚ ... оның ішінде
тәуелсіз басылымдар ерекше сыйластықты талап ... ... ... сөз ... бар екендігін мәлімдегенімен,
журналистер мен тәуелсіз БАҚ-ың сотта жауапқа тартылып ... ... ... сот ... басынан өткізген тәуелсіз журналистердің бірі -
Ермұрат Бапи. Ол жұмыс істеген оппозициялық бағыттағы басылымдар, осы ... ... рет ... жаңа ... қайтадан ашылған. Журналист Бапи,
Қазақстанда өзге бұқаралық ақпарат құралдарына қарағанда, оппозициялық және
тәуелсіз басылымдардың жиі жауапқа тартылып, ісі ... ... ... ... 4 рет сотқа тартылып төртеуінде де, соттың өтініші
бойынша, дәйексіз екендігі ... сот ісі ... ... ... және ... ... сот, прокуратура
тарапынан тіс қайрау әлі күнге дейін тиылған жоқ. ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ-на төрағалық ету қарсаңында да жалғасып
жатқандығын айта кету керек.[14]
Төртінші биліктің иесі ... ... ... Қазақстанда
сотқа жиі тартылуына, ақпарат беру кезіндегі абайсыздығы себеп ... ... ... ... ... ... ... байыбына
бармай-ақ, газетке бере салады. Сұхбат алған адамдардың аты-жөндерінде
қателік кетеді. Сондай-ақ мақалалары бір ... ... көп ... екінші
тарап ескерілмейді. Осындай мәселелерге ренжіген азаматтар оларды ... ... ... басындағылар газеттерді жабуды жиі айтса, ... ... ... ... ... етеді. Оның көлемі миллион,
миллиардқа ... ... ... ... ... ... заңды көбісі
біледі, сондықтан БАҚ ... ... беру ... ...... ... ... төрағасы Сейітқазы Матаев. Алматы ... ... ... Хайрулина, «Азаттық радиосына» берген сұхбатында,
әділет саласында жүрген мамандарды ... ... ... жиі ... ... ... ... «соттар
парақор, олар жемқор» деген мақалаларды жиі ... ... Ол ... ар-намысына келетінін олар ойламайды. Сондықтан біз ... ... ... ... сөзі үшін ... жауапқа тартуды
ойластырып отырмыз, - деді ол.
Қазақстандағы сөз ... ... ... сөз» ... ... Елена Малыгина, «сиясы серігіне ... ... ... ... ... жиі сотқа тартылуын, қоғамның журналист мамандығымен керекті
дәрежеде ... ... ... қаңтары мен наурыз айының аралығында Қазақстанда 1
журналист қаза тапты. 3-і жапа ... 2-іне ... ... 4-іне
әлімжітік көрсетіліп, 2-і қамауға алынды; оппозициялық бағыттағы 2 ... 3 сайт ... ... 27 ... ... ... етіліп, олардың
құқығы мен ар-ожданына қатысы 20 арыз-шағым түсті. Дәл қазір 3 іс сотта
қаралып жатыр, - ... ... ... егерде Қырғызстандағы тәуелсіз газет, ... ... Ең ... ... алған үш жылдың ішінде (1991-1993)
республиканың мас-медиясы еркіндікте жұмыс істеді. ... ... ... ... ... ... нөсерлетті. 1992 жылы ... ... ... ... жазылды. Олардың қызыл туыд
қабылдағаны үшін, депутаттар өз ... ... ... бұл мақаланың
авторы жазалануын талап етеді. Ал ол кісіні Генпркуратуроға ... ... оған ... үкім ... ... ... ... өзінің бас прокурор Ч. Баековаға «неге, не ... ... ... ... Ал ол болса журнадистті өзіне ... ... Бұл ... газеттердің тарапынан ... ... ... ... үшін ... ... шу болған болатын. Әрне бұл
оқиғадан кейін ... ... ... ... және ... тыйуға
тура келді. Ол кездері ... ... ... ... ... Бұл ... жасаған қысымның басы ғана еді. ... бұл үшін ... ... ... Сол кезде Совет
одағынан жаңадан бөлініп шыққан жас ... ... ... билік болып бөлінуге біраз ... ... ... ... ... өзін өп ... Үш ... кейін, блікке күш бітіп, қуаттана
бастады. Оймен сөз ... ... ... ... 15 ... ... ... Ақаев соттардың алашқы съезінде
ол «свободные горы» газетін жабу жайында сөз ... Ол бұл ... ... ар ... ... ... елдің және зхалықтың бете ұстар
адамы екеніме қарамастан мені әр ... ... ... тұрады»
деп түсіндіріп өткен болатын.[18]
Ал. бұның алдында «Собеседник» ... ... ... ... ... ... неге экономикада үлкен нәтижеге ... енді ... деп атап ... ... ... ел ... сот өкілдері және ... ... ... заң
қызметкерлері бұны жақсы түсініп қояды. Сот съезі болып өткен соң, ... жыл ... соң, ... ... үкім ... Баспалардың басшысы
сол күні –ақ газеттің санын шығарудан алып ... Ал, ... ... бұл істі ... алып, газетті жауып тастайды. ... Енді осы ... ... сөз ... ... шектеу
қойыла бастайды. Осыдан демократиялық және ... ... ... дегендей олар бұл істі қайталап әр ... айта ... ... негізі Асқар Ақаевтың жеке басына жасаған критикадан емес, ол
қырғыз алтынын ... ... ... ... ... ... жақтардың бетін ашқандығы үшін ... ... ... ... политиктердің арасынан осылай дегендер көптеп
кездесіп жатты. Бұл ... ... ... ... басында отырғандардың қырғыз ... ... ... ... ... ... құралдарының бұлай ... ... емес ... Бұл ойды олар ... швейцарлық Борис Бирштейннің
көмегімен іске асырамыз деп ... Ал, ... салу ... Аль
Капондәуірінің салымына ұқсай бастады. Бұл ... ... ... ... қарсылықтар білдіріп жатты. Олардың билікке ... ... ... шығып бара жатты.
Бас прокуратура 1994 жылы журналистка И. Степкиеваға ... ... Бар ... ... ... ... (13.08.94) бас
прокурор А. Шаршеналиеваға байланысты ... ... ... сол ... ... сөз ... деп бұл істі ... беріп жібереді. Бірақ
бұл жерде сот ... ... ... орын ... ... ... жүрген сот өкілдері ұл жолы тәуелсіз газеттің журналисті кінәлі
емес деп табады. Алайда ... бұл істі ... ... ... өкілдеріне жібереді. Жоғарғы сот қайтадан райындық ... ... ... ... емес деп бұл істі ... қарауға
жібереді. Бұл істі қарау екі жылға ... ... ... ... ... ... ... шағым жазады. Ал өз тарапынан
1996 жылы 15 мамырда бас ... өз ... ... ... өз ... қалдырады, алайда бұл істің сабы ұзын еді. Сонымен
соңында «Южный ... ... ... ... жылы сонымен қоса тағы бір үлкен жанжал орын алды. Бұл ... ... ... ... болды. (07.03.94) күні ... ... үй бер» атты ... ... жазылған болатын.
Ол жерде Асқар Ақаевтың ... ... және ... ... ... үйі жайында жазылған. Сот тез ... ... ... ... ортақ үйде тұрады және ... ... деп бұл ... ... ... ойлап табады. Ең
қызығы ... ... оның бас ... ... ... бас
бостанлдығынан айырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... Ал, президент сайланғанына бес жыл
толғаннан кейін ғана ... ... ... ... ... ... айналдырды. Себебі бұл бес жылдықта ... ... ... ... ... сөз ... бар
елдің қатарына жатқыз,ған болатын. Ал, республика ... бес ... соң, бұл ... ... ... сөз ... мүлдем жоқ
дейді. [17]
1996 жылы екі танымал политикпен бір ... ... ... ... ... ... ... жалған ақпаратты
таратқаны үшін ... ... ... ... газетінің
корреспонденті Ы. Өмірзақов екі ... бас ... ... ай бойы камерада отырады, кейіннен қалған ... ... ... ... ... оны «ар ... ... деген жаман атаққа
ие болады, және болған ... ... бірі ... ... ол рокурорлардың көздегеніне айналды. Келесі 1997 жылы
жарық көрген тағы бір ... ... ... ... оны қайтадан
түрмеге өзі отырып шыққан ... ... төрт ай ... ... ... жылы тәуелсіз басылымдарға деген ... арта ... ... ... ... ... көптеп орын алды. Қаңтар айында
Министір ... ... ... ... ... ... талап
етеді, олар бұйрықты тез арады орындап, газет өз ісін ... ... ... ... ... үш ... журналистеріне қарсы
іс қозғалады, оны ... ... ... ... зауодтың қожайыны Д.
Сарығұлов. Мамыр айында сот З. Сыдықованы бір ... ... ... ... ... еркектер калонасында бір жарым жыл отыруға
үкім шығарады. Ал, екі ... бір ... жыл бойы ... үкім ... Әлем ... ... ... қылығына
наразылық білдіріп, Бішкекте билікке қарсы акциясы өтеді, он бір ... ... ... адам ... ... ... митинг
ұйымдастырады. Соның арқасында тамыз айында жоғарғы сот ... ... ... ... ... ... істері осымен аяқталды.
1998 жылы Заң ... ... ... көптеген
газеттерге түрлі кінә тағып, оларды жабуға дейін ... ... де кінә ... сот ... 1999 жылы ... депутаты
Турсунбай Бакир уулу 12 бірдей журналистке кінә тағып, оларды ... ... ... ... деп, ... 400 мың АҚШ долларын талап
еткен болатын. Ал, ... өз ... бұл іске ... ... ... ақпаратты заңға сүйеніп жазғандарын айтып, және епутаттың
інісінің нашақорлықпен ұсталғанын айтып өтеді. ... бұл ... ... ... ... ойға ... деп тағып,
журналистерден кінәні алып тастайды. 2000 жылы «Трибуна» деп ... ... ... санынан кейін, редакторы Ы. Өмірзақовтың
басы бәлеге қалды. Сынға толы ... ... ... ... оны ... ... ... барды. Кейіннен барып бірақ
миллиционер журналистен ... ... тура ... [12]
Осы жылы Қырғызстандағы ең танымал «Асаба» газетіне ... ой ынан ... сот ... ... ең ... бірі Т.Усубалиев арыз берген болатын. Ол 25 жыл бойы ... ... ... ... ... Ол ар ... келтірді деген кінй тағып, 1 миллион АҚШ ... ... ... Алайда бар кінә бұлш газет сегіз жыл бой ы ... ... көп ... ... ... ... ... ақталуға тырысқанымен оны сот
кінйлі деп танып, 1 миллионның ... 100 мың АҚШ ... ... ... Сонымен қатар алтын шығаратын «Кумтор» зауытыда осы газеттің
үсітінен арыз жазған болатын, ол да ... ... сот ... ... Осыншама шығыннан кейін газет жабылып, бизнесмендердің қол ... Ал оның ... ... ... ... «Ағым» атты басқа
гшазет ... ... ол да ... ... ие ... өз оқырмандарны
тез тауып алады. Осы жылы тағы да бір ... №» атты ... ... іс ... Олар ... ... заңға
қарама қайшы келетін бір іс ... ... ... ... ... ... арқасында бұл газет кінәсіз болып шығады.Ал,
бұндайға еті үйреніп кеткен ... ... ... А. Карыпкулов оларға ар ұятына нұқсан келтірді деген ... сот ... айып пұл ... 5000 АҚШ ... ... ... жылы осы ... А.Елисеев сотқа беріп, қомақты ақша талап
етеді. Бірақта екі ... ... ... ... таба ... ... 2002 жылы жабылады, Ал қазіргі ... ... ... ... ... ... жүр.[13]
Сонымен, 2001 жылы тәуелсіз баспалардың ... «Моя ... ... ... бұл ... біразға дейін тіркемейді.
Бірақ 6 айдың ішінде олар ... ... ... оның алғашқы саны 2001
жылы 6 қарашада жарық ... Аз ... ... бұл ... ... үлгерді. Дегенмен блік ... ... ... орын ... «Моя ... ... типография басып шығарудан ... ... ... ... бұл ... ... ... шарқа
отырмаған екен. Осындай сылтиаудың ... ... ... ... рет ... ... ... типографияның қбас директоры
Қ. Иманалиев бұлш істі ... ... ... Сот екінші рет
типографияның жағында ... Ал ... ... ... ... тұрған
орындарға шағым жасайды, дегенмен соңында газеттің қолынан ... соң, олар ... ... ... шығып жүр. ... ... ... ... снаулы-ақ тәуелсіз газеттер
бар десе, біреулер саны жағынан тәуелсіз басылымдар қапы ... ... ... жүр. ... тәуелсіз басылымдар: “Жума-таймс Дата
недели”,“Свобода слова”,“Казахстан”,“Взгляд”,“Настоящий Ак ... ... ... тағы ... бар.
Сонымен Қырғызстанда тәуелсіз басылымдардың ... ... ... болса, Қазақстан Республикасында «Жас алаш»
газеті.
«Жас Алаш» — 85 ... ... бар ... ... ... О ... ... бағдарланғанымен, «Жас Алаш» — үлкен-кіші үзбей оқитын
дәстүрлі әрі жаңаша басылым. ... ... ол — ... ... ... ... ... тәрбиелеп шығарған ұстахана іспетті. Қазақ
әдебиеті мен мәдениетінің, журналистикасы мен ... ... ... алғаш рет осы қарашаңырақтан бастаған.
Бүгін де бұл басылымнан тұрмыс-тіршілігіміздің сан-саласын қамтыған өткір
де өзекті ... ... ... «Жас ... ... ... ... пен экономика, әдебиет пен мәдениет, өндіріс пен экология,
қылмыс және заң, қаржы және басқару ... ... пен ... ... мен денсаулық сақтау, өнер мен өзге де тақырыптарды қамтыған мақалалар
тұрақты жарияланады. «Студент», «Ырғақ», ... бір ... ... сөз» атты ... бар. ... ... оқырмандар
жіберетін хаттары «Мақатаев-22» бетінде жарияланатын болса, әр саланың
қайраткер тұлғалары мен сарапшы мамандардың ... ... ... ... Алаштың» өзіне тән ең бірінші сипаты — оның ... ... ... мен ... ... мейлінше объективті
беруі және мәселелерге жаңаша көзқараспен келіп, терең сараптауы ... ... ... ... басылымға айналдырып, кәсіби газет
деңгейіне көтерді деседе болады.
«Әлеуметтік технологиялар орталығы» ... ... ... сүйенсек, «Жас Алаш»тың оықрмандар ауқымы — 15 ... ... ... ... ... ... ... негізгі
оқырмандары — жоғары білімді азаматтар, жоғары оқу орындарының студенттері,
әр деңгейдегі мемлекеттік басқару органдарының басшылары мен ... ... ... мен ... ауыл ... жылғы «Алтын жұлдыз» байқауында «Қазақстандағы ең үздік газет» атанды.
2004 жылы «Жыл ... ... ... Үш жыл ... «Жас Алаштың»
тілшілері «Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты» атанды. Беделді
рейтинг агенттіктері жүргізетін зерттеулер нәтижесінде «Жас ... ... орыс ... ... қоса ... объективті ақпарат
тарататын беделді басылымдардың алғашқы үштігіне кірген.
Таратылуы:
Жазылым бойынша — 87%
Бөлшек саудада— 13%
Ұжымдық жазылуда — 9%
Жеке жазылуда — 78%
VІP-таратылуы — 3,4% ... ... ... және Парламент,
амақтардағы ірі өнеркәсіп орындары, отандық және шетелдік ірі ... ... және ... ... ... және ... ... жолымен тарайды.
Басылымның құрылтайшысы — «Жас Алаш» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі.
Газет Алматы қаласында басылады, ... ... ... екі рет Форматы — А2, көлемі — 6 бет. Апталық таралымы — 140 ... бұл ... ... ... ... ...... қолайсыздық тудырады екен деп, болып жатқан ... ... ... ... Оқиғаны аяншықтамай, ізін суытпай уақтылы жариялау
қадағаланады; Оқиғаның жай-жапсарын, себеп-салдарын еш ... ... ... ... ... – жаңалық:
Қоғамдық маңызы бар жаңалықтар объективті көзқарас тұрғысынан ұсынылады;
Жаңалық жалаң ... үшін ... ... ... ... қоса ... эмоциялық көңіл-күй сақталады, заңға ... ... ...... жағдайға қысқа әрі нақтылы баға беріледі;
Өркениетті, озық ойлы, ... ... ... көптеп тартылады;
Сараптама жасаушының әділдігі, адалдығы, біреудің отын ... ... ...... ... әңгіме, тікелей телефон әдістері кең қолданылады;
“Жас Алашта” дөңгелек үстелдер үзбей ұйымдастырылады;
Күрделі тақырыптарды көпшілік болып талдау ... ... ... ... ішіндегі әділетсіздік, жемқорлық, әлімжеттік, зорлық-зомбылық күн
тәртібінен түспейді;
Көзқарас аясын кеңейтетін танымдық ... кең орын ... ... ... мәні бар ... ... ... Алаштың” ұстанымы:
“Жас Алаш” ешкімге жау емес, ешқашан ... жол ... ... еш ... ... ... елге ... пайдалы істерге қай тараптан
жасалса да газет беті айқара ашық;
Айтылған сөзге, ойға, ... ... ... жасалмайды, аманатқа
қиянат жүрмейді.
“Жас Алаш” - оқырман:
Редакцияға келген хаттардың ешқайсысы да қараусыз қалмайды, бір жолын ... ... ... ұсынған тақырыптарға журналистік зерттеулер жүргізіледі, арнайы
жолсапарлар ұйымдастырылады;
“Жас Алаш” - “Мақатаев-22” ... ... ... ең ... ... ... ... түкпірдегі ауылдың зәру
мәселесін жаһанға жар салып жеткізетін жанашыр ... ... ... - ... ... ... ... газеттеріне мемлекет тарапынан қысым көрсетілді.
Тәуелсіз журналистерді ұрып, соғу, оларға қысм көрсету, тіпті олардың
өліміне алып ... ... ... ... ... ... медиа ұйымдармен құқық қорғау органдары бұл қолайсыз ... ... ... ... ... ... ... жылғы 24 наурыз оқиғасынан ейні қолға алынды. Себебі ... бұл ... ... деп заң ... ... ... ... Жасалған анализге сүйенсек журналистерге қарсы
шығу мемлекеттің тәуелсіз басылымдарды жақтырмағанынан көптеп орын алған
екен. Ал, ... 10 ... ғана ... ... ... ... алу
мақсатында жасалған тонау болып септелінеді. Бір ... ... ... киіп ... ... еді. Бұл заң ... ... болатын, ақпарат құралдарын көпшіліктің арасынан танып, ... ... ... ... ... салуға оңай болсын деген ... ... ... ... ... және тыныштық ... ... ... ... жабу басылмады. Және оларды ұрып соғуда
көптеп тарап ... атып ... ... бері үш жыл ... қылмыскерлер
ұсталмады. 2009 жылы 12 маусымда екі милиция ... ... ... Ташиев қаза болады. Осы жылы 3-наурызда ... ... ... Сырғақ Әбділдаев белгісіз адамдардың ... ... ... Оны ауруханаға жеткізген кезде пышақтапен 30 ... ... ... ... 2009 жылы 1 ... «Ош ... газетінің
бас редактордың орынбасары Құбанычбек Жолдошевта соққыға жығылған
болатын. ... бұл ... ... ... ... ... хат ... кеткен болатын. 2009 жылы 16 желтоқсанда аяғымен
қолы байланған Геннадий ... ... ... алты ... тұрғын
үйдің бірінің терезесінен лақтырылған болатын. 22 желтоқсанда ол, естүсін
білместен ... қаза ... ... өткен жылдың көрсеткіші
бойынша 2 журналист қаза тауып, 11 ... ұрып соғы орын ... ... бәрі айта ... ... ... журналистері. Міне
тәуелсіз журналистердің мемлекеттік журналистерден бір ерекшелігі осында.
5 жыл бұрын үлкен дәрежеге жеткен ... ... ... Алайда уақыт өте келе олардың дәрежесі ... Ал, ... ... ... ... ... алып ... политика жайында шындықты жазатын ... ... ... ... Бұған тек қана мемлекетік журналистер ғана
емес, ресейлік журналистерде опы ... ... ... ... ... ... алып ... соқтырады. Қазіргі ... ... ... және ... қол ... ... айналып кетті.
Политика ... ... ... ... ... журналист қарапайым
этиканы сақтамайды, және заң бойынша жұмыс істемейді.
Қазіргі таңда ... ... БАҚ ... ... ... ... тәуелсіз басылымдарда мемлекеттің айтқанынан
артық кете ... ... және ... ... ... Болған оқиғаға және түрліақпараттарға екі ... ... ... ... Екеуінің айырмашылығы да осында жатыр. Екі
басылымдар бір ... ... ... жазады. Тәуелсіз басылымдар
болған оқиғаны жан-жақты қарастырып, ол ... ... ... ... ... мемлекетік басылымдар керісінше, билікті жақтап, оны
мақтап жазады. Сонымен ол ... ... ... ... әсер етуге
тырысады. Көптеген мемлекеттік басылымдарды билік басшылары өздерінің
жекеменшігіне ... ... ... ... олар ... керекті
ақпаратты ғана жазғызып, өздеріне керекті мәселелерді ғана қозғайды. Соның
арқасында олар журналистердің еркіндігін ... ... ... ... шындықты жеткізу олардың еншісінде емес. Олар керісінше
шындықты бар ... ... ... ... тырысады. Соның кесірінен
мемлекеттік басылымдарда менеджмент қызметі өте төмен деңгейде. Ал ... ... ас ... және ... аз ... ... басылымдарда журналисттік ізденістерді мүлдем таппайсың,
аналитикалық мақалаларды кездестірмейсің, себебі ... ... жазу ... ... ... Ал, ... басылымдарда ақша өте аз. ... ... ... ... мақаларды даттау, және оларға қарсы
жазылған мақалаларды көп кездестіруге болады. Ал бұл өз ... ... ... кері ... ... ... халық бұл
басылымды оқымуға бел буады. [23]
Журналисттерге билік тарапынан ... ... бір ... ... де кінәсі бар ма деп қаласың. Себебі ... ... ... ... ... ... ... тудырады. Көптеген Тәуелсіз басылымдарды оқып отырып,
олардың тек қана өсек аян және ... ... ... ... ... ... ... Ал негізінде бұндай ақпараттар
елдің дұрыс ойлауына кер і әсерін ... ... бұл ... ... ... жоқ. Бұл ... ... кесірінен болып отырған жай. Ал, екіншісінен ... ... ... дұрыс деп ойлайды. Қырғызстандағы Жоғарғы ... ... ... ... бере ... депте айту қиын.
ЖОО бітірушілерге БАҚ жұмыс істеуге келген кезде ... және ... ... оқып ... тура ... ... алып қарасақ
жәрналисттер бас редактормен ... ... нені ... ... соны ... ... Журналисттер жұмысқа ешбір келісім шартсыз алына береді.
Содықтанда журналисттер өз ... ... ... ... ... айтқанынан шыға алмайды. Қаізргі ... ... ... ... ұйымдар бұл сұраққа жауап іздеуде. Олардың
ойынша ... ... ... ... ... заң ... ол заңды толығымен іс жүзінде істеп көрсе, журналисттерді қоқыту
азаюшы еді деп ... Ал, ... да ... ... ... ... деп ... Ал менің ойымша бұндай шаралар журналисттердің
беделін ел алдында және ... ... ... ... құрметпен қарауға
үйретуші еді. [20]
Жалпы алып қарағанда журналистттер өз ісі үшін ... ... ... ... ... ... басты негізі ол ... ... ... адам үшін өмір ... адам үшін ... ... алып ... БАҚ та адам үшін қызмет ... адам ... емін ... ... және ... ... құқылы.
Ешкімнің толық айтар ойына ешкімде қарсы шыға ... ... ... ... ... құқылы. Қырғыз республикасының заңының 14-бабында
жазылған. [25]
Сонымен конституция сөз бостандығын ... ... ... ... ... ... ... билік өкілдерімен
үйлестірулері міндетті емес. ... ... ... бермеуге
құқылы, және өздеріне ... ... ... ... ... ... ... өкілдерімен ақылдаспастан ... ... ... құқылы. 2003 жылмен 2007 жыл ... ... ... ... 200 ден астам сот ісі ... ... ... БАҚ қызметкері немесе журналист ... ... ар- ... және ... ... тиісу көп қаралған. Өтірік жала
жабу, жәбірлену деген дерде баршылық. Бұл істер заң ... ... сот ... әділ де ... шешім қабылданғаны да аз емес.
Бұған мынандай мысал ... ... 2003 жылы 29 ... ... ... ... ... газетінің редакторлары
Садырбаев Дооронбека, Байло Н.И. ... ... ... және ... ... президенті Л.Л. Сафроноваға ... ... ... ... газеті «Политикалық эктримизмді тоқтату
керек» деген мақала ... үшін ... ... Президентке арнайы
жазылған бұл мақалада Қырғыз ... ... ... ... алып ... болатын. Бұл үндеуді Әйел демократиялық
партиясының президенті Сафронова, ... ... ... ... қол қойып, президентке жазған бұл үндеуі ... ... ... ... ... ... сот бұл істі
жауапсыз қалдырды. Ол әр адам өз ойын ... ... ... деп ... болатын. Сот кеірісінше үндей жібергендерді ... ... ... ... ... ... еді. Бұл ... біз демократия
өкілдерінің мемлекеттік басылымдар арқылы ... ... ... ... Ол ... ... ... тәуелсіз
басылымдардың ерекшелігі де осында. Мемлекеттік басылымдарда ... ... ... жарыққа шығаруға болады. Ал, ... ... жоқ. Ал ... ... жағдайда да оны оқу оқымауы екі
талай. [26]
Ал, қазақстандағы мемлекеттік басылымдардың ... тағы ... ... ... ... басылымдар бар. Республикалық ... ... ... төрт рет ... Алайда тек бейсенбі күндері
ғана толық нұсқасы шығады. ... ... ... бейсенбі
күндері 25-30 мың данамен шықса, бейсенбі күні 180 000 ... Бұл ... ... Игорь Мельцер. [24]
«Экспресс К» газеті 1920 жылы 7 қарашада шыққан ... ... ... ... Ал, 1991 жылы атын ... ... бес рет ... көреді. Ең басты қозғайтын тақырыптары ... ... ... ... ғылым және білім. Бас директры
Алексей Пан.[15]
«Новое поколение» газеті 1998 жылы 10 000 ... ... ... ішінде газеттің тиражы 35-40 000-ға дейін өсті. ... ... ... және ТМД ... ... әлеуметтік
тақырыптарын қозғайды.
Сонымен қырғыз, қазақ бауырларынң тәуелсіз газеттер арасындағы ... ... ... да аз ... Ең ... ... ... басылымдардың мемлекет тарапынан көретін ... ... сөз ... ... болып отыр. Ал, ерекшеліктеріне
келіп ... ... ... ... және ... ... жазады. Оның ең басты ерекшелігі тәуелсіз басылымдарға
қаншама ... ... Олар ... ... сөз бостандығын
сақтауға тырысуда.[15]
1990 жылдардың басында басылымдардың 90 пайызы мемлекеттік болатын.
Жекеменшік ... ... 1989 ... енді ғана шыға ... ... ... ... үш мыңға жуық БАҚ бар болса, солардың ішінде «Жас
өркен» ЖШС, «Қазақ газеттері»ЖШС, «Егемен Қазақстан» мен «Казахская ... ғана ... ... ... ... 2005 жылы ... ... жоқ, күдікті, тіпті ұлттық руханиятымызға қарсы жұмыс істейтін
басылымдарға ... ... ... де ... мен ... 18-ақ млн. ... бөлінген. Ғаламторға қосылмаған, компьютермен
жабдықталмаған. 2008 жылы Мұхтар Құл-Мұхаммед мырза «Жас өркенге» 78 млн.
теңге ... ... ... «жасөркендіктердің» тиражы көбейіп, жағдайы
жақсарған. Тұманбай Молдағалиев редакторлық ... ... ... ... ... жылтыр қағазға шығады, оның тиражын 50 мыңға жеткізу
көзделіп отыр. Елімізде 12 телеарна бар, ... ... ... ... ... ... ... да қазақ тілінде білім алып ... үшін ... ана ... алу ... ... Осы ... ... балалар басылымымен толтырмақ. Жақында Сағат Ибраимов
«Ана тілі» ... ... ... ... орай ... «Ана ... мазмұны түрленіп келеді, әрі түрлі-түсті болып шығуда.
«Ақиқат», «Мысль» журналдары мен ... ... ... де өз ... ... осы басылымдарға көңілі толатындығын айтты. Мәдениет және
ақпарат министрлігі тарапынан ... ... ... ... ... ... ... журналдары қолдауға ие болыпты. Ал 30 ... ... ... «Сыр ... ... министр ерекше атап өтті.
Кездесуде министр: «Мемлекеттік емес жекеменшік газеттер ... ... ақша ... ... ... ... «өз балаларымызды»
жарылқаймыз», — дегенді қадап тұрып айтты. Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев:
«Ұлттық идея дегеніміз —әдебиет, ... ... ... ... барлық салаларда бәсекеге қабілетті болу», — деген еді. Сондықтан да
мемлекеттік баслымдарды бәсекеге қабілетті ету — ... ... ... ... ... ... [3]
2.2. «Егемен Қазақстан» газеті мен «Слово ... ... ... ... бой тұмары деген атқа ие
болған ... ... ... ... ... - 1919 ... 17
желтоқсаннан бастап шығатын жалпыұлттық күн сайын жарияланатын ... ... ... саны 1919 жылдың аяғында Орынборда жарыққа
шықты. Содан бері ... ... де, ... қуғын-сүргін кезеңі де,
соғыс жылдары мен соғыстан кейінгі қиын кезең де ... ... ... ... бола алмады. Тек атауы ғана «Ұшқын», одан ... ... ... ... «Социалистік Қазақстан» және соңғы жылдары «Егемен
Қазақстан» болып өзгерді.
Бұл газетте қазақ зиялы қауымының негізгі шығармашылығы ... ... ... ... ... ... ... алғашқы кезде
газетте қазақ зиялыларының күшті шығармашылық тобы ... ... ... бірі Сәкен Сейфуллин болды. Мұнда Мұхтар Әуезов,
Бейімбет Майлин, Ғабит Мүсірепов, Ілияс ... ... ... ... және ... жариялады.
«Егемен Қазақстан» мектебінен сандаған журналистер өтті. Әрине, уақыт ... ... ... ... сай және ... ... мүмкін қазақ тілді
жаңа газеттер пайда болды, бірақ ... ... ... ... мен объективтілігімен ерекшеленеді.
86 жылдың ішінде газеттің кеңсесі түрлі қалаларда орналасты, ең ... ... ... ... ... ал ... тарихы газеттің
сарғайған беттерінде сақтаулы тәуелсіз ... бас ... ... Билік, Жаңалықтар, Замана, Мирас, Парламент,
Руханият, Саясат, ... ... ... Экономика Құқық, Үкімет, Әлем
Әлеумет, Билік.
«Егемен қазақстан» газетінің «билік» деген айдарында
«БЮДЖЕТ ЕСЕБІ ТАНЫСТЫРЫЛДЫ» деген ... ... ... ... ... ... ... Үкіметі және Республикалық бюджеттің ... ... есеп ... 2009 ... арналған республикалық бюджет
жөніндегі есебінің ... ... ... ЖУЫҚ АДАМ ҮЙЛІ ... мақаласында:
Сенат Төрағасының орынбасары Мұхамбет Көпеевтің қатысуымен өткен “дөңгелек
үстел” ... ... ... үй ... саясатын тұрғын үй құрылысы
жинақтау жүйелері арқылы жетілдіру мәселелері ... ... және ... ... ... ... Нұрлығайым
Жолдасбаева жетекшілік етті, деп хабарлады.
«Жаңалықтар» ... ... ... ... КЕЛІССӨЗДЕРДЕ ӨЗ МҮДДЕСІН БЕРІК
ҚОРҒАУА» атты мақаласында.
Кеше Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Кәрім Мәсімов ... ... ... ... үшін ... қаласына ұшып келді.
«СЕНАТОРЛАР СУАРМАЛЫ ЕГІН ЖАЙЫН ТАЛҚЫЛДЫ» атты ... ... ... ... ... Көпеевтің қатысуымен өткен
“дөңгелек үстел” ... ... ... егін шаруашылығы мен
суармалы жерлерді ... ... ... ... талқыланды.
Шараға Аграрлық мәселелер және қоршаған ортаны қорғау комитетінің төрағасы
Толығырақ
Болат Жылқышиев жетекшілік етті.
«ДАЙЫНДЫҚ ... ... ИІС» ... ... ... ... Мәсімовтің төрағалығымен Астана және ... VІІ ... Азия ... дайындық және өткізу ... ... ... ... ... деп ... ... баспасөз Толығырақ
қызметі. Толығырақ
«ИННОВАЦИЯ – ДӘУІР ТАЛАБ» деген мақаласында.
Кеше қала ... ... ... ... І Астаналық иннова­циялық форум
болып өтті. Оны Астана қаласының әкімдігі мен ... ... ... ... ұйымдастырды. Форумға еліміздің ... ... оқу ... ... ... ғалымдар, ғылыми-зерттеу
орталықтары мен инновациялық қорлардың басшылары және ... ... ірі ... ... ... ... ... делегат
қатысты.
«замана» айдары:
«БАЯНДЫ БАСТАМА – ҮЛГІЛІ ҮРДІС» деген ... ... ... ... ... ... жастарға тән, жастыққа
жарасымды. Жасындай жарқылдайтын жастық жігердің ... ... ... ғой ... ... ... ... қолдап, оларды ел
болашағының ертеңгі тізгін қағарлары ретінде бағалап келе
«СЫРТҚЫ БАРЛАУ ТУРАЛЫ
ЕЛБАСЫ ... ДЕП АТЫН ... ... ... ... ... ... ОЗЫҚ ЖОБА САНАЛАДЫ» атты мақаласында.
Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаев 28 мамыр күні ... ... ... ... ... тікұшағы бірден “Васильковский ГОК” АҚ арнайы
алаңына қонды. Нұрсұлтан Әбішұлы ... пен оның ... ... ... ... ... Сергей Дьяченко мен
акционерлік қоғам президенті Алидар темұратов қарсы алды.
«АРМИЯ АЙБЫНЫН АСЫРҒАН КӨРМЕ»атты ... күні ... ... ... министрлігінің ұйымдастыруымен
“KADEX- 2010” бірінші ... және ... ... ... бас­талды. Оның ашылу салтанатын Елбасы Нұрсұлтан
Назарбаев пен елімізге ресми сапармен ... ... ... ... Гүл арайы келіп тамашалады.
Аталмыш көрме Әскери әуе күштерінің елордадағы авиациялық ... ... ... ... ... ЕШҚАШАН ҰМЫТЫЛМАЙДЫ» атты мақалада.
Кеше Ақордада Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев
Саяси қуғын-сүргін ... еске алу ... ... кезінде жазықсыз
қудаланып, құрбан болған азаматтар ұрпақтарының бір ... ... ... ... ... қоймай, олардың сол кезеңдердегі көрген
қиыншылығын тыңдады, сондай-ақ саяси қуғын-сүргін ... ... ... ... ... тарапынан қолға алынып жатқан жұмыстар жайында
ой бөлісті.
«Парламент» ... ... ... ... ... ... ... қатысуымен Қазақстан
Республикасы Үкіметі және Республикалық ... ... ... есеп ... 2009 ... ... республикалық бюджет
жөніндегі есебінің таныстырылымы болғанын. ... ... және ... ... ... Ищанов жетекшілік еткенін жазды.
«СЕГІЗ МЫҢҒА ЖУЫҚ АДАМ ҮЙЛІ БОЛАДЫ»
«Сенат Төрағасының орынбасары Мұхамбет ... ... ... ... барысында мемлекеттік тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... ... ... ... мәселелері талқыланды.
Шараға Экономикалық және өңірлік саясат ... ... ... ... ... деп жазылған осы мақаласында.
«ЖАУАПКЕРШЛІК ТАҒЫ БІР ЕКШЕЛДІ»
Ауруханалардың дәрі-дәрмекпен нашар қамтамасыз етілуі және осы ... оңды ... ... ... даму комитетінің
төрағасы Ақан Бижановтың төрағалығымен палата ... мен ... ... ... ЖШС ... мен бірқатар дәрі-дәрмек
өндіретін компаниялар басшыларының кездесу өткізуі болды.»деп жазылған.
«ҚАЗАҚСТАН ҰСТАНЫМДАРЫНА НАЗАР»
Мәжіліс депутаты халықаралық кнференция сөз сөйледі
Әзірбайжан астанасы – Баку ... ... ...... ... конференция болып өтті. Оған Әзірбайжан, Қазақстан, ... ... ... ... ... ... ... БАҚ өкілдері қатысты.
«ТУДЫ КӨБЕЙТІП, ЖАМАН НЫШАН ШАҚЫРМАЙЫҚ»
Үстіміздегі жылғы сәуірдің 14-і күні ... ... ... ... Уәли Премьер-Министр Кәрім Мәсімовтің атына сауал жолдап, кейбір
әкімдіктер өңірлердің белгісін туға айналдырып, жиналыс өтетін ... ... ... қатар орнатып қойғанын сынға алған болатын.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасында, оқырманы көп ... ... ... Соның бірі:Қазақ тiлiндегi ... ... ... газеті. Ол 1993 жылы қарашада ҚР Министрлер
Кабинетінің арнайы қаулысымен ... ... ... 8 ... - ... ... ... Алғашқы бас редакторы - Қазақстанның ... ... ... ... ... бас ... - ... Паттеев
Айдарлары: Ішкі саясат, Экономика, Тұлға, Спорт, ... ... ... сұхбат деген ... бар. Әр ... ой ... ... ... Оның ішінде, «Қазақстан
ішкі саясат» айдарында «Ер түріктің ... ... ... екі ... ... жайында жазылған. «Түрiк бауырдың Атажұртқа
деген ынта-ықыласы бөлек екендiгiне дау жоқ. Халықаралық ... ... ... жайт — ... Елiнiң тәуелсiздiгiн Түрiк Республикасының
бiрiншi болып сол сағатта мойындауы ... анық ... ... ... да қазақ-түрiк қарым-қатынасында Түркияның Қазақ мемлекетiне
берген көмегi де, ... ... да ... ... Түрiк
Респуликасының президентi Абдулла Гүлдiң Қазақстанға iссапарды "Екi дүние
есiгi, Ер ... ...... ... ... бiр белгiсi осы
болса керек. [10]
Түркiстан — барша түркiтiлдес бауырларға ортақ, жүрекке ... ... ХХ ... ... Әлихан Бөкейханұлы, Мұхамеджан Тынышпаев, Мұстафа
Шоқай бастаған Алаш зиялыларының идеясы бүгiн де маңызын жойған жоқ. ... ... ... ... түркiтiлдес халықтар өзара рухани
байланысын, мәдени ... ... ... ... қолдау
көрсетiп тұрмаса болмайды. Бауырлас елдермен рухани қарым-қатынастың қазақ
үшiн ... ... зор ... ... ... түркi бауырлар бiзге
кешегi Кәрi ... ... ... ... мен ... бабалар рухын
еске түсiрiп, дала философиясы мен төл өркениетi бар ерек ... ... ... жаңғыртып тұады.» деп жазылған.
2008 жылдағы 3-сәірдегегі санында,
«РАХАТ ӘЛИЕВ ТӨҢКЕРIС ЖАСАМАҚ БОЛДЫ МА?» деген мақаласы жарық көрген
болатын. Ол ... ... ... ... пен оның ... қарсы
қозғалған қылмыстық iс аяқталды. Үкiмдi Ақмола гарнизонының ... ... ... Үкiм Әлиевпен қатар Әлнұр Мусаев және тағы 14 адамға қатысты.
Ал, 20 ... ... ... ... ... өтiнгендiгiне,
өкiнiш бiлдiргенiне қарай рақымшылық жасалды.» деп ... сол бір 2008 ... ... ... келіп тоқталсақ, бұл
жердеде түркі тілдес ... ... ... ... ... тағы ... атты мақаласы жарық ... ... ... бөрi – ... Осы ... бауырлас халық – түрiктер
елiндегi бүгiнгi саяси ахуалға дәл келедi. Қырық ... ... ... ... телмiрткен Еуроодақ, Ирактың солтүстiгiне бекiнiп алып, дүркiн ... ... мен ... ... ұйымдастырған күрд содырлары,
қыршын кеткен 40 мыңға жуық бейбiт ... ... ... үй тiгуге
ұмтылған КЖП, былтыр айқын басымдықпен жеңiске ... ... ... ұмтылған оппозиция өкiлдерi, қапы қалмас үшiн Атазаңға өзгерiстер
енгiзуге ұмтылған премьер, Түркиядағы саяси қарсыластарды сабырға шақырған
еуропалық шенеунiктер... ... ... ... ... «Алматыда ұлы
дүбір басталды» деген мақала жарық ... Кеше ... ұлы ... Ол ...... ... ... Қазақ мемлекетiнiң
тарихында тұңғыш рет және бiрiншi болып Алматыда ... ... ... өттi. ... ... ... ұлттың ұлылығын ұлағаттаған
айтулы мереке қазақ тарихында алтын әрiптермен жазылып қалды.[11]
Сонымен қатар, біраз елдің көкейінде ... «Ов пен ев тен ... ... ... ... ... Ол ... «Әрқашан игi
бастаманың басы-қасында ... "Ұлт ... ... ... бiр ... "ов" ... "ев", ... қосымшаларының орнына "ұлы", "қызы"
деп жазуға көшу ... ... ... ... Бұл шараны "Ата тегiмiзге
қайтып оралайық" деген акция аясында ... құп ... олар жаңа ... мен ... ... жеке куәлiктерiн қолына алатын азаматтардан
бастау керектiгiн айтады.»
Ал, «Дін» айдарында, «Бақытты ана ... ... ... ... жерде, «Ана туралы жазғандары әлемге белгiлi ұлы ... ...... ... ... ақ ... ... деп текке айтпаса
керек. Ал, ана ... ... ... "Анаңды Меккеге мойныңа салып үш рет
апарып дүниенi түгел айналып ... де, оның ... өтей ... ... ... ... айтады.»
«Экономика» Айдарында, «халықаралық рейтингтік агентіктер» «Кез келген
ел халықаралық нарықтағы ахуалды бақылап отыруға және өзi ... ... ... ... беруге мүдделi. Бұл тұрғыда халықаралық рейтингтiк
агенттiкердiң атқаратын маңызы зор.»
« Руханият» айдарында,
«Болат пен ... ... ...Өз ... ... болайық»
деген мақаласы жарық көреді. Ол ... ... пен ... Тыныбековтар
Лондон қаласындағы Корольдiк музыка ... ... ... ... орындаудың шеберi болса, Ботагөз – ... ... ... олар "Қазақконцертте" "Болашақ" бағдарламасының 15
жылдығына арнап Симфония оркестрi және Қазақстан Республикасының дирижерi ... ... ... концерт бердi. Егiздер батыстың
классикалық туындыларын, оның ... Карл ... фон ... ... ... соль ... Эдвард Элгардың ми минорын және Абайдың
"Көзiмнiң қарасын" сәттi орындап ... ... ... қос ... ... Абайдың, Ахмет және Ғазиза Жұбановтардың, Серiк
Еркiмбековтың, ... ... ... ... және ... шығармаларын жақсы насихаттап жүр. ... ... ... ... ... Тыныбековтармен, және олардың анасы Гүлжан
Қалжанқызымен ... ... ... ... ... атты
мақаласында, «Азаматтың топ iшiн ... ... ... ... сол
азаматтың тiкелей өзiне байланысты екенi баршаға мәлiм екенін. Ал азамат
деген атты ... ... ... Әсiресе нарық кезеңiнде кiмнiң кiм
екенi танылар шақ.» деп жазылған. Осы ... ... ... ... – әлемге этномузыканы таныту»[10]
«4-5 сәуiрде Республика сарайында ... ... ... кешi ... Бұл кеш ... ... он жылдық продюсерлiк
еңбегiнiң жемiсiн көрсетпек. Әншi – продюсердiң де басты мақсаты – осы ... ... "Не ... ... бұл жобалар қазақ эстрадасына, ұлт мәдениетiне
не бердi, қандай үлес қосты?" деген сауалдарға ... ... Екi ... ... ... ... "Ұлытау" тобымен, "АБК", Қарақат, Нұржан
Қалжан, Рахат Тұрлыханов, "Қызық радиосы" ... ... ... ... ... бұрын өнер көрсеткен скрипкашы қыздардың өнерiн
тамашалай алады. Тұңғыш рет өткiзiлгелi отырған ... ... ... басты кейiпкерi Қыдырәлi Болмановқа ... ... ... ... 2009 жылы ... санында, «Ішкі саясат», «Ресей мен
Қазақстан дағдарыстан бірінші ... шыға ма?» атты ... ... Ол ... ... қос ... ... алған кезеңде әлем елдерi
бiр-бiрiн қиындыққа қарсы бiрiгiп күресуге, өзара тәжiрибе алмасуға шақырып
жатқаны мәлiм. Бұл ... ... ... талқысына тастаған тың
ұсыныстарына, ел iшiнде қолға алған дағдарысқа қарсы ... ... ... танытып отырғанын айта кеткен жөн.»
«Экономика» айдарында, «Сүтке арналған стандарттар сыны»
«Қазақстандағы сүт пен сүт ... ... ... сырттан тасымалданады.
Әсiресе, Қытай мен Ресейден әкелiнетiн құрғақ сүттiң үлесi басым. Былтыр
әлемдi дүр ... ... дауы ... ... ... ... ... ескерсек, сүттiң сапасына алаңдайтындай жөнiмiз
бар. Өкiнiшке қарай, iшкi ... ... ... ... отандық сүт
шаруашылығы қауқарсыз: техника тозған, өндiрiлетiн сүт көлемi мардымсыз,
кәсiпорындар ... ... ... ... ... ... болатын. Осыған ... біз ... ... ... ... ... бай екенін айтуға болады. Ал,
ерекшелігіне келіп қарасақ, ... ... ... аз, және ... ... мәселелердің өзектілігіде шамалы. [12]
Қорытынды
Газет — күрделі ... Оның ... ... ... жақтарын
әңгімелегеннен гөрі жақсылықтарды жарқырата ... ... ... ... «Ондай болма» деген сөз абстарктілі мағына берсе,
«сондай бол» деген сөз нақтырақ. Әбіш ... ... ... ... ... ... жаман екенін айту — қазымырлық» дегені бар. Бұл
сөздің астында үлкен мән жатыр.
Қырғызстандағы ... ... ... ... ... ... ... келеді. «Не деген сөзге бай ел, және онымен ілесе
не деген мүмкіншілікке кедей ел?!» деп ... ... және ... ... көп, ... ... олардың саны 300 ден асады. Алайда ... ... ... ... ... Оның ... ... ғана елге
ақпарат таратып, көпшіліктің ойынан ... ... ... ... жазу стильіне келсек, оқығанға жеңіл және ... ... ... ... ... өте ... ... бекерден
бекер оларды «отқа салса ... суға ... ... деп атап ... жоқ. ... ... ... батысына дейін
шаршамастан қызмет етіп ... ... ... қауымы өз ісіне
адал ... ... деп ... ... ... ... ... мол
журналистер жүрген жерде қызметте алға ... ... ... ... деп айтса да болады. Қырғызстанда газет,
журналдарды ... ... ... ... ... ... ... атқарып жүрген журналистер біраз қиыншылқытарды
басынан кешіргенімен, олар ... ... ... ... бас ... ... басылымдардың қаншалықты жалақысымен оқырмандары аз
болғанымен журналистер қызу ... ... ... ... ақпарат құралдары қарама-қарсы екі ... ... ... ... ... ... ... қысым
көрсетіп, оларға биліктің қарсы ... ... ... қолы ... деседе болады. Ал, мемлекеттік басылымдар
биліктің айтқанынан артық кете алмайды. Алайда, бәрін ... ... ... ... заң қабылдаған жағдайда ғана, ... ... ... басылымдар типографияға тәуелді, ал типографияны ... ... Бұл ... ... тек қана ... ... дұрыс қабылданған заң шешуі мүмкін. Және тағы да
бір айта кетерлігі елде ... ... ... ... ... жоқ. Ал ... ... тек қана ... ... ... бар. Бұндай ассоциация типографияның ... әсер ... ал ол өз ... ... ... ... болмақ.
Ал мұнсыз бұқаралық ақпарат құралдары біраз уақытқа дейін ... сүре ... ... Бұл үшін тек қана ... ... енгізіп қана
қоймай, сонымен қатар ... ... де ... қажет. Себебі,
жабылған тәуелсіз газеттердің орнына басқасы шыға ... ... ... ... ... қан ... тоқтайтынына кім кепіл?!
Қырғызстан ... ... ... ... ... бұндай
адам шошытарлық жағдайлар орын алмапты. Екі ... ... ... ... ... ... ... етеді. Сондықтанда егерде осындай
даудан тәулсіз ... ... ... биліктің әлем ... ... ... ... қатар, бұқаралық ақпарат құралдары
өзінің ... ... ... ... ... ... ... жауап беру керек. Сонымен ... ... тек қана ... ... ... ... билік басшылары да ... алу ... ... ... ... ... орындалғаныны қадағалаулары тиіс.
Апатқа ұшыраған ... ... ... ... ... өтемақы төлеу керек. Олардың ауруханада жатқан ... ... ... тұруы керек. Алайда бұл ... ... ... ... [4]
Ал, екінші ұсынысым журналисттердің құқығын қорғайтын қор ... бір ... ... тап ... осы бір ... көмек
сұрап келе алады Ал олар өз ... ... және ... көмек
беруге тиісті. Қазіргі таңда ... ... ... ... ... қор ашуға тырысуда.
Екіншіден кәсіподақтар (профсоюз) ашу. ... ... ... ... ... ... ... журналисттердің еңбектерінің қорғау,
оларды жұмыспен қамтамасыз ету, професионалды ... ... ... ... керек.
Үшіншіден журналистерге дұрыс білім беру керек. Тренингтермен,
семинарлар жүргізу ... ... ... беріп, сауатын ашу керек. Оларға
өз құқықтарын ... ... ... толықтап үйрету керек.
Алайда 2001 жылдан бастап журналистерге ... ... ... ... ... үш ... өткізіліп жатты. Дегенмен бұның ... ... ... ... ... Алайда, ... оқып ... ... ... ... ... дейсің, бірақ
олай болмауда. Сонымен қатар әр ... ... ... ... ... ... ... жылдары Баткенде, Нарында, Джалал-Абадта ... ... ... ... түрлі, сұранысқа ие көбінен
журналистердің проффесионалдық қабілеттерін ... ... ... ... журналистиканың майталмандары өз ісінің шеберлері береді. Олар
мен жоғарда ... ... ... ... ... ... ақпаратқам қол жеткізу, журналистік шеберліктің қиыншылықтары,
интервью ... ... ... ... ... ... семинарда Орталық Азядағы ... ... өмір ... бұқаралық ақпарат құралдарындағы ... ... ... ... осы және ... ... дәріс алуда. Көптеген семинарларда баспасөзбен
биліктің арасындағы ... ... ... және БАҚ, ... ... Ал бұл ... мен ... және ұлттық
ұйымдар айналысады. Бұл ... ... ... ... ... болады.
Бір семинар өткізу үшін 100 мың АҚШ доллары керек екен. ... ... ... жарты миллион АҚШ доллары кеткен екен. Бірақта ойлап ... ... алу үшін бұл көп ақша ... ... ... және ... ... есептеуі бойынша бұл өте ... ... ... үшін ... ақша деп жатты. Алайда,
тәуелсіз журналисттер үшін бұндай семинарлар аса ... да жоқ, ... ... оларға сөз бостандығын үйретіп қажет і жоқ, Ал ... ... ... ... ... ... олар ресмии жаңалықтарды жазады. Ал, тәуелсіз ... ... емес ... ... әр ... ... асыра сілтеп, әр
істің қаймағын іздеп жүреді. ... көп ... ... ... дейтіндері де баршылық.
Енді басты сұрақты қоюға ... ... 50 ге жуық ... ... елде ... ... сөз ... жақсарды ма?
Сөз бостандығын толығымен орнату ол ең ... ... ... де ... ... іс деп айтса ... ... ... ... ... бір бетке келуі үшін, әлі ... ... ... тура ... Ал ... ... алға ... назарын өзіне аулау үшін блік халықтың алдында ... ... ... ... мемлекеттік басылымдардың көпшілігі ... ... ... Ал ... ... ... мемлекеттегі сөз бостандығынң бар жоқтығының және ... ... ... да екеуінсіз мемлекет өмір сүруі
мүмкін емес. Ал журналисттің ... ... ... оған сын ... ... өзінің толығымен жетілгенін және мықты екенін көрсетеді.
Ол дегеніміз сынға ... ... ... ... ... ... ... Джефферсон: «Егер де маған газеті жоқ мемлекетті
таңдайсың ба, жоқ әлде ... ... ... ба?» ... ... екіншісін таңдайтын едім», - деп жазған болатын. Бұл ойдың
түп-тамырына ... амал ... ... ... «СМИ ... ... ... и будущее», Бишкек, 1999)
2.Князев А. Государственный переворот 24 ... 2005 года в ... ... ... Р. СМИ Кыргызстана – на грани профессиональной деградации // газ.
«Белый пароход»
4.Ибраева Г. Журналистика и языки: ... и ... ... ... СМИ в ... ... 2002, с. 25.
5.Ибраева Г. Журналистика и языки: Восприятие и ... ... ... СМИ в ... Бишкек, 2002, с.71.
6.Ибраева Г., Куликова С. История развития и современное состояние СМИ в
Кыргызстане. Бишкек, 2002, ... СМИ ... – на ... ... ... // ... ... С. Медиакратия: СМИ как эффективное орудие власти в информационном
обществе/ В кн. ... Как ... ... журналистом. М., 2004.,
с. 14.
9. «Жас Алаш» газеті, 29 ... 2010 ... ... «Жас Алаш» газеті, 2008, 3 сәуір
11. «Жас Алаш» газеті, 2009, 9 сәуір
12. «Егемен ... ... ... газеті
14. «Түркістан» газеті
15. «Ана тілі» газеті
16. «Дала мен ... ... «Үш ... ... ... ... мен дамуға. Қазақстан ... ... ... ... ... // ... – 2009. – 7 ... Культура Советского Казахстана. Сб. статей. – Алма-Ата: Казгосиздат,
1957.– 237 с.
20.Кереева-Канафиева К. ... ... ... о Казахстане. – Алма-
Ата: Казгосиздат, 1963. – 303 с.
21.Құдайбергенов Ә.Н. «Мәдени ... ... ... ... ... ... // ... оқу жүйесін реформалау жағдайында жоғары оқу
орындарының даму мәселелері мен ... Рес. ... ... ...... Абай атындағы ҚазҰПУ, 2008.–139 б.
22.Демешева Г.А. ... в ... ... ... ... ...... Центральная научная библиотека,
2000. – 398 с.
23. Рычков Н. Дневные записки ... в ... ... ... - ... – 15 с.
24. «Время» газеті
25. «Новое поколение»газеті
26. «Экспресс –К» ...

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қырғызстандағы баспасөз журналистикасы22 бет
Қырғызстандағы қазақтар6 бет
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы қазақ халқының тәуелсіздік үшін күресі54 бет
Автокөлік құралдарын банк қызметі үшін және тәуелсіз бағалау88 бет
Ата Заң - Тәуелсіздігімнің айғағы (эссе)6 бет
Біз – тәуелсіздіктің бақытты балаларымыз14 бет
Бүгінгі тәуелсіз Қазақстан Республикасындағы діни ахуал75 бет
Бүгінгі тәуелсіз Қазақстан Республикасындағы діни ахуал: қатынастар мен үрдістер. Ислам діні62 бет
Дипломатиялық корпус - дипломаттардың тәуелсiз бiрлестiгi51 бет
Егеменді және тәуелсіз Қазақстан7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь