Қаржылық құқық. Қаржы қатынастарын құқықтық қамтамасыз ету

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1 ҚАРЖЫ ҚҰҚЫҚҰҚЫҒЫНЫҢ ПӘНІ МЕН ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ
1.1.Қаржылардың жалпы түсінігі
1.2.Қаржы құқығы құқық саласы ретінде
1.3.Қаржы құқығының пәні және зерттеу әдістері

2 ҚАРЖЫ ҚАТЫНАСТАРЫН ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ
ЕТУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
2.1 Қаржы құқықтық қатынастары және қаржы.құқықтық нормалар ... ...22
2.2 Мемлекеттін каржылық қызметі және оны заңнамалы жүзеге асырудың әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
2. 3. Қаржы заңнамасы жүйесіндегі каржы.құқықтық актілері ... ... ... ... .27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Бұл тақырыптың негізгі бөлімінде біз қаржылардың жалпы түсінігін қарастырамыз, яғни қаржылар дегеніміз не және ол қандай қызмет атқарады? Бұл сұрақтарға қысқаша тоқталатын болсақ, қаржылар бұл мемлекеттің өсіп дамуының материалдық негізі және тірегі ,сондай-ақ оның міндеттері мен функцияларын жүзеге асыруды қамтамасыз етудің қайнар көзі болып есептеледі.
Қаржылар экономикалық категория ретінде де айқындалады. Экономикалық мағынада қаржылар деп ,мемлекеттің ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және пайдалануды ұйымдастыру пайдалану жөніндегі қатынастардың жиынтығын айтамыз. Дәлірек айтсақ, экономикалық қатынастардың жүйесі болып табылады.
Және тағы бір қарастыратын мәселе құқықтық салада қаржы құқығының рөлі, яғни қаржылық құқық дегеніміз не? Қаржылық құқық дегеніміз – мемлекеттің ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және пайдалануды ұйымдастыру барысында пайда болатын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығын айтамыз.
Сонымен қатар негізгі қарастыратын мәселеміз,қаржы құқығының пәніне тоқталатын боламыз. Қаржы құқығының пәні ретінде мемлекеттің ақша қаражаттары қорларын қалыптастыру,бөлу және пайдалануды ұйымдастыру барысында пайда болатын қоғамдық қатынастар қарастырылады.
Және де бұл, мемлекеттің алға қойған мақсатын жүзеге асыруға қажетті ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және пайдалануды ұйымдастыру процесінде пайда болатын қоғамдық қатынастар құқықтық реттеуді қажет ететіндігі туралы сөз болады.
Тақырыптың аяққы бөлімінде қаржы құқығының құқықтық реттеу әдістеріне тоқталамыз. Яғни, бұл жерде әдісі дегеніміз-бұл мемлекеттің қаржылық қатынастарға қатысушыларының,олардың құқықтары мен міндеттерін белгілеу барысында қолданылатын әдістер мен тәсілдер жиынтығы болып табылады.
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмінде де қаржы зор рөл атқарады. Қаржы — нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатгы жүзеге асырудың кұралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтік-экономикалық мәнін түсіне білудің, оның іс-эрекет етуінің ерекшеліктерін терең үғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғүрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің маңызы зор.
Қоғамдық өнімді бөлумен және осының негізінде ақшалай қорланымдарды, табыстарды және қорларды жасаумен, оларды үлғаймалы ұдайы өндірістің мақсаттарына және қоғамдық дамудың қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты болатын экономикалық қатынастар қаржы туралы ғылымның мағынасы болып табылады. Қаржы ресурстары мен мақсатты ақша қорлары, олардың қалыптасуы, қозғалысы және пайдаланылуы қаржының объектісі, ал қоғамдық өмірдің ұйымдастырушысы ретіндегі мемлекетті қоса алғанда қызметтің өндірістік және өндірістік емес сфераларының сан алуан шаруашылық, қоғамдық және басқа үйымдары оның субъектілері болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. — Алматы: Қазақстан, 2000.
2. Әмірқанов Р.Ә., Тургүлова А.К,. Қаржы менеджменті. Оқу құралы. — Алматы: 1999.
4. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник.- М.: 2001.
5. Балабанов А.И., Балабанов И.Т. Финансы. Учебное пособие. - Петербург: 2000.
6. Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. — М.: Приор, 2000.
7. Елубаева Ж.М., Бюджетная система Республики Казахстан: теория, практика и направления развития. — Алматы: 2004
8. Заяц Н.Е., Фисенко Ы.К., Бондаръ Т.Е. и др. Теория финансов. Учебное пособие. - Мн.: Высш. шк., 1998.
9. Зейнельгабдин А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и механизм использования. — Алматы. Қаржы-қаражат. 1995.
10. Құлпыбаев С. және басқалары. Қаржы теориясы. Оқу құралы. — Алматы: Мерей, 2001.
11. Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. — Алматы: Институт развития Казахстана, 2001.
12. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятиях. — Алматы: Центраудит - Казахстан, 2002.
13. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Оқулық. - Алматы: 2003.
        
        ЖОСПАРЫ:
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1 Қаржы құқыҚҰҚЫҒЫНЫҢ ПӘНІ МЕН ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ
1.1.Қаржылардың ... ... ... ... ... ретінде
1.3.Қаржы құқығының пәні және зерттеу әдістері
2 Қаржы ... ... ... ... ... қатынастары және қаржы-құқықтық нормалар.......22
2.2 Мемлекеттін каржылық қызметі және оны заңнамалы жүзеге асырудың
әдістері....................................................................
...............................................25
2. 3. ... ... ... ... тақырыптың негізгі бөлімінде біз қаржылардың жалпы түсінігін
қарастырамыз, яғни қаржылар дегеніміз не және ол ... ... ... ... қысқаша тоқталатын болсақ, қаржылар бұл мемлекеттің өсіп
дамуының материалдық негізі және ... ... оның ... ... ... ... ... етудің қайнар көзі болып есептеледі.
Қаржылар экономикалық категория ретінде де ... ... ... деп ... ақша ... ... бөлу және
пайдалануды ұйымдастыру пайдалану ... ... ... ... ... ... қатынастардың жүйесі болып табылады.
Және тағы бір қарастыратын мәселе ... ... ... ... яғни ... ... ... не? Қаржылық құқық дегеніміз –
мемлекеттің ақша қорларын қалыптастыру, бөлу және ... ... ... ... ... ... ... құқықтық
нормалардың жиынтығын айтамыз.
Сонымен қатар негізгі қарастыратын мәселеміз,қаржы құқығының пәніне
тоқталатын боламыз. Қаржы ... пәні ... ... ... ... ... және пайдалануды ұйымдастыру
барысында пайда болатын қоғамдық қатынастар қарастырылады.
Және де бұл, мемлекеттің алға қойған ... ... ... ... ... қалыптастыру, бөлу және пайдалануды ұйымдастыру процесінде
пайда болатын қоғамдық қатынастар құқықтық реттеуді қажет ететіндігі ... ... ... ... ... ... құқықтық реттеу
әдістеріне тоқталамыз. Яғни, бұл жерде әдісі ... ... ... ... ... мен міндеттерін
белгілеу барысында қолданылатын ... мен ... ... ... ... ... да, мемлекет тарапынан
оларды реттеу механизмінде де қаржы зор рөл ... ...... ... бөлігі және мемлекеттік саясатгы жүзеге асырудың
кұралы. Бұл орайда қаржының ... ... ... ... ... ... ... терең үғынудың, Қазақстан
экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғүрлым ... ... ... ... мен ... көре білудің маңызы зор.
Қоғамдық өнімді бөлумен және осының негізінде ақшалай қорланымдарды,
табыстарды және қорларды ... ... ... ... өндірістің
мақсаттарына және қоғамдық дамудың қажеттіліктерін ... ... ... ... қатынастар қаржы туралы
ғылымның мағынасы болып табылады. Қаржы ... мен ... ... ... қалыптасуы, қозғалысы және ... ... ал ... ... ұйымдастырушысы ретіндегі мемлекетті қоса
алғанда қызметтің өндірістік және өндірістік емес ... сан ... ... және басқа үйымдары оның субъектілері болып табылады.
Қаржы туралы ғылымда және қаржыны ... ... ... ... ...... ... әдіс қолданылады, ол
нақты тарихи жағдайларды ескере отырып, қаржы қатынастары мен құбылыстарын
олардың дамуы мен өзара байланыстылығы ... ... ... жұмыста негізінен қаржы түсінігі мен пәні, мақсаты мен әдістері
бейнеленген. Сондай-ақ ... ... ... ... байланысы
қарастырылған.
1 Қаржы құқыҚҰҚЫҒЫНЫҢ ПӘНІ МЕН ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ӘДІСТЕРІ
2.1.Қаржылардың жалпы түсінігі
Қаржылардың қоғам өмірінде және жекелеген ... ... орны ... ... ... ету жөнінде атқаратын рөлі
өте зор екені әркімге ... ... өсіп ... ... және тірегі ,сондай-ақ оның міндеттері мен функцияларын
жүзеге асыруды қамтамасыз етудің ... көзі ... ... ... ... еліміздің экономикалық өсіп дамуына белсенді
,пәрменді түрде ... ... ... ... ... ... өндіріс аясында да көбінесе қаржыларды ақша немесе қаражат деп
түсінетін айта кетуіміз қажет.Ақшалардың ... ... ... ... шығар.Ақшалар құн өлшеу ,айналым ,айырбас және тағы басқа
құрал ретінде жалпыға бірдей құндалық ... ... ... атқаратын басты рөлі мемлекетке жүктелген ... ... және ... ... ... ... ... сатып алу ,сату ,айырбастау және ... ... ... бір айта ... жәйт ... ... А-Т және ... тікелей жұмсау түрінде көрініс тапса,ал мемлекеттік қаржыларды
жұмсау – бөлу ... ... ... ... пайда табу
көзделмейді.Бірақ ... ... ... ... ... ... ... қарастырсақ ,онда кейбір ақша ... ... ... қаржы түсінігінің өте кең мағынада
болатынын байқаймыз.
Өркениетті ,нарықтық мемлекеттердің өзінде де қаржыларға айрықша ... ,осы ... ... ... жүйесі арқылы ұлттық табысты
қайта бөлу көрсеткіші елу ... асып ... ... ... бюджеттерінің көлемі де күрт өсіп отыр.
Сонымен ,қаржылардың көпқырлы ұғым екенін байқадық.Сондықтан,оның
мәнін ашып көрсету мақсатында оны ... ... ... ... ... үш қырынан көрініс табатынын көреміз.
Біріншіден,қаржылар деп ... және ... ... бір түрі ... ... ... және ақша
қаражаттарын айтуға ... ... пен ... ... ... ,жоғарыда айтылғандай, қаржылық ресурстар болып есептеледі.Олар
мемлекетте немесе шаруашылық ... ... ... ... ... ,аударымдар мен түсімдердің есебінен қалыптастырылып
,қоғамның әлеуметтік және басқа да ... ... ... жағынан ынталандыруға, ... ... ... ақша қаражаттарының жиынтығы ретінде қаржыландыру
терминімін байланысты болады.Сондықтан ... ,бұл ... ... термині
мемлекетті ,кәсіпорындарды ,кәсіпкерлерді , аумақтарды ,әлеуметтік-
экономикалық және тағы ... ... ... ресурстармен
қамтамасыз етудің қайнар көзін ,көлемін, түрлерін және ... және ... ... ... ... ... қатынастарын көрсетеді.Нақты бағыттарға арналып ақша бөлу ... ... ... өзі бөлу ... табылады.Қаржылардың
арқасында экономиканың барлық құрылымдық бөлімдерінде және шаруашылықтың
әрбір ... ... ... ... ... бөлу ... ... ұлттық табыстың құнын бөлу ақшалй табысты ... ... мен ... ... деңгейінде бөліктерге бөлу
арқылы жүргізіледі және осы жағдайларда туындайтын көптеген ... ... деп ... ... ... өте ... ... және ақшалардың қаржылар болмысының міндетті ... ... ... ... тауар айырбасында ,өзіндік
айналымда болуы ,қолдан-қолға өтуі ақшалай қатынастар түріндегі ... ... ... ... нысандағы экономикалық қатынастар қаржылық болып
саналады.Сонымен ,қорыта келіп ... ... ... ... өте ... ... қаржылық қатынастардың бөлу сипатында
болуы ,ақша нысаныедағы құнның тек біржақты қозғалысын ... тағы бір айта ... жәйт ... ... негізі өндіріс
болып табылады.Өйткені шаруашылық субъектілерінің ақщалай табыстары мен
экономикалық өнімді жасау және оны ... ... ... ... сол ... ... өзіне қызмет көрсетеді.,яғни өндірістің
ұлғайтылуына ... және ... ... ... ... мемлекеттің мұқтаждықтарын қанағаттандыруға
,әртүрлі меншік нысанына ... ... ... ... ... ... ... асыруға қажетті ақша
қаражаттарын мемлекет қарамағына жұмылдырады.Қаржылардың негізінде ... ... ... ... ... және ... жүзеге
асырылады.
Енді осы қаржылар жөнінде оқымыстығалымдардың ... ... ... ... ... ... ... ғалымы
А.И.Худяков «қаржы» термині латынның «финис» , яғни ... да бір ... ... ... ... төлену мерзімі деген сөзінен
туындаған дейді.Орта ғасырлық латын тілінде finatio ... ... ... ... ... деген мағынады айтылған болатын .Он сегізінші
ғасырда француздар finance , яғни ... деп ... ... және шығысын
,мемлекет мүліктерінің жиынтығын немесе мемлекеттік шаруашылықты айтатын
болған.
Қазіргі ... ... - ... терминінің мағынасы ақшалармен тығыз
байланысты.Сондықтан болар, көптеген жағдайларды азаматтар қаржыларды қолда
бар және ... ... ... деп ... ... азаматтардың
қаржылары ,мемлекеттің қаржылары, заңды тұлғалардың қаржылары ... тар ... ... тек ... пен заңжы тұлғалардың
ақша қаражаттарын қамтиды деп түсіндіреді.
Осы терминнің тағы бір сирек айтылатын мағынасы «мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... да
болмасын мағынада түсіндірілсе де .ең ... ... ... ... деген тұжырым.Егер арнайы мағынада қаржыларды – мемлекеттік
қаржылар десек, яғни белгілі бір ... ... ... ,пайдалану тәртібі белгіленетін және оларды қалыптастырып,
бөлетін ... бар ... ... деп ... ... ... жиыстырылған ақша қаражаттары әрдайым мемлекеттік
меншік нысанында болады.Сондықтан материалдық мағынада қаржылар ... ... ақша ... ... айтамыз.
Қаржылар экономикалық категория ретінде де айқындалады.Экономикалық
мағынада қаржылар деп ,мемлекеттің ақша қорларын ... ... ... ұйымдастыру жөніндегі қатынастардың жиынтығын айтамыз.Дәлірек
айтсақ, экономикалық қатынастардың жүйесі болып табылады.
В.И.Белинский қаржыларды экономикалық категория ретінде және ... ... ... қажет деген пікір айтады.Осы автор қаржыларды
ақша құжаттары ... құру және ... ... ... негізде бөлу жөнінде ... ... деп ... ... негізі өндірістік
қатынастар болып табылады.Сонымен қатар қаржылардың ... ... орын ... ... шарты тауарлық өндірістің және айналымның
өздерін тән ... ... ... ... ... ... ресурстарды,кіріс және шығысты ,сондай–ақ,ақша
қорларын жатқызады.Қаржылардың шынайы нақты ... ақша ... ... ... ... ,қаржылардың ақшалай қатынастарға
негізделетіні және күнделікті өмірде ,іс ... ақша ... ... ... бір айта кететін жәйт , ... өзі ... ... ... ... ... ғылымның объектісі болып
табылмайды.Қаржылардың экономикалық категория ... ... ... тек ақша ... ... құру ... және
пайдалануға байланысты ақшалай ,яғни экономикалық қатынастардың ерекше
аясын көрсетеді.Алайда қаржылардың осы ... ... ... маңызын
айқындай алмайтын сияқты.Себебі мемлекеттік ... , ... ... ... ,мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық
жоспарларында қатынастар емес белгілі бір мөлшердегі ақша ... ... ... ... ... ... нәтижесі
екені белгілі.
Сондықтан қаржылық ресурстар деген ... ... ... ... ... ... қандай да болмасын меншік нысанындағы
кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша ... ... ... ... ... қоғамдық өнімді және ұлттық ... ... ... ... ... ... ақша ... өнімдерді бөлуге байланысты экономикалық қатынастардың едәуір
аумағын қамтиды.Қаржылардың ақша сипатында ... ... ... категориясына жататындығын және оларды жүзеге асыру нысаны болып
табылатындығын көрсетеді.Қаржыларды экономикалық ... ... ... ... үшін олардың мағынасын зерттеп ,зерделеп білуіміз
қажет.
2.2.Қаржы ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру үшін ,осы қызмет барысында
пайда болатын қаржылық қатынастарды құқықтық реттеу ... ... ... ... және ... ... құқықтық негізі болып
табылады.
Қалыптасқан дәстүрлі көзқарастар бойынша қаржылық құқық тек қана өктем-
әмірлі (императивті) әдісті ... ,ал ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар ,яғни қаржылық-экономикалық
қатынастар шартты түрде кездесетін ... ... ... ... деп есептелінетін.Бұл көзқарасты мыандай негіздерді қарастыра отырп
,қате деп табуға болады:
1. ... ... ... ... оның ... мәні ... жерде қарама-қайшылық пайда болады ,өйткені қатынастар
мәні бойынша ... ,ал ... ... құқықтық болып табылады.
2. құқық салаларын шектеудің негізгі критерийі ретінде құқықтық
реттеудің ... ... ... ... реттелетін қоғамдық
қатынастардың айырмашылығы.Бұл жерде осындай критерий ретінде ,пәніне
қарамастан,құқықпен реттеу әдісі алынған.
3. мемлекеттің ... ... ... ... ... жасасақ ,оларда азаматтық-құқықтық шарттарға тән басты белгі –
екі жақтың тең ... жоқ ... ... ... ... ... ... құқықпен реттеу
әдістерінің бірі – шарт жасасу әдісін жоққа шығаруға болмайды ,бірақ ... ... бұл ... ... ... шарт – қаржылық-құқықтық
шарт.
Қаржылық-құқықтық шарттың азаматтық-құқықтық шарттан ... ... ... ... қоғамдық қатынастардың айырмашылығында ғана емес,
сонымен ... осы ... ... жақтардың тең құқыты емес
екендігінде.
Қаржылық қызметтің түсінігін алып қарасақ ... ... ... ... ... кезінде пайда болған қатынсатр кірмейді.Себебі,
ақша қорларын басқа қорларға қаражат беру ... ... ақша ... ... беру ... қорларды «бөлу» түсінігін қамтиды.яғни,
осындай жолдармен орталықтандырылған қорлардың ,мысалы, бюджеттік-банктік
кредиттеу ... ... және тағы ... ... ... ... ... екі
жолмен жұмсалына алады:біріншіден,қорларын бөліп беру арқылы; екіншіден,
қорларын пайдалану.
Сонымен,қаржылық құқық дегеніміз – ... ... ... ... болатын ,қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық
нормалардың жиынтығы.
Қаржылық құқықта қоғамдық қатынастарды ... ... екі ... ... - ... ... ... императивтік әдәс;
2. қаржылық-шартты әдіс,яғни диспозитивтік келісімге келу.
Бірінші әдістің кеңінен ... ... бірі ... ... ... ... білеміз.Мысалы,халықтан салық алу ... ... еркі ... ... ,ақша қаражаттары міндетті және
ықтиярсыз түрінде ... ... ... ... ... ... ,мемлекет тарапынан икемділік көрсетіледі, яғни ақша ... ... ... ... ету ... ... ... өз
еріктерімен ақшаларын береді.Мысалы,мемлекеттік заемдарды сатып ... ... ... сақтау кезінде.
Бұл жағдайларда мемлекет ,екінші әдісті, яғни шарт ... ... әдіс ... ақша қорларын бөлу процестерінде де
қолданылады.Мысалы, банкілердің қарыз ... ... ... ... негізінде қаржылық қызметтің несиелік қатынастарға ... ... беру ... экономикалық табиғаты екі
жақтың келісімге келуін керек етіп қана қоймай, ақшаны беру ... ... ... ... ... ... ... қараздың сомасын
,оның қайтарылу мерзіміне және процентіне елісу ,тағы басқа ... ... ... мына ... қаржылық шарттарды атап
көрсетуге болады:
✓ бюджеттік-банктік заемдар шарты;
✓ бюджетаралық ссудалар шарты;
✓ мемлекеттік заем ... ... ... ... жинақ банктерінде ақша
сақтау шарттары;
✓ ведомствалық ссудалар шарты;
✓ мемлекеттік банктің несие беру ... ... ... бәрі қаржылық қызметтің процесінде
өолданылады да ,қаржылық-құқықтық шарттарға жатады.Қаржылық ... ... ... жатады:
1. қаржылық шарттар мемлекеттің қаржылық қызметін жүзеге асырудың
заңды жолы болып табылады;
2. қаржылық шарттар ,өздеріне тән ... ... ... ... болып табылатын қоғамдық
қатынастардың заңды түрі ретінде кездеседі және бұл ... ... ... өте ... ... ... бір жағында әрқашан да мемлекеттің біртұтас өзі
немесе мемлекет мүддесін көздейтін өзі уәкілдік еткен ... ... ... ... ... ... ... қатысатын екі жақта азаматтық құқықққа тән тең құқықтық
болмайды.Мұндағы қатынастар ... да ... ... ... - ... сипатта болғанымен,құқықпен реттеудің әмірлі
әдістеріндей үзілді-кесілді емес, кейбір белгілі жерлерінде
қолданылады;
5. қаржылық шарттардың қайсысы болмасын ,тек екі ... ... ... ... ... арқылы жасалады.
Бұл жерде шартқа қатысатын екі жақтың бірі мемлекет те, ... ... шарт ... өз ... ... ... ... құралы ретінде және қаржылық шарттың субъектілерінің
ықпал ету әдістері ... ... шарт ... ... реттеу
әдісі мен азаматтық-құқықтық келісім әдісінің аралығын дербес орын алып
отыр.
Қаржылық құқық басқа да ... ... ... ... ... заң
шығарушылық қызметінің барысында пайда болады.Ал қаржылық-экономикалық
қатынастар объектілік түрде тек қаржылық-құқықтық қатынастар арқылы ... ... ... ... ... ... көзқарасымызда мемлекет, қаржылар және қаржылық
құқық өзара тығыз байланыста бола отырып, бір уақытта пайда болған деп ... ... пәні және ... әдістері.
Мемлекеттің ақша қаражаттары қорларын қалыптастыру ,бөлу ... ... ... ... болатын қоғамдық қатынастар
қаржылық құқықтың пәні болып ... ... ақша ... ... ... , бөлу ... ұйымдастыру жөніндегі мемлекеттің немесе оның өкілетті
органдарының ... ... ... ... болып
табылатындығын білеміз.
Қаржылар экономикалық ... бірі ... ... ... ... ,ал осы экономикалық қатынастар жүйесіне кіретін
қаржыларға байланысты ... ... ... болып
табылады.Қаржылық-экономикалық қатынастардың өздеріне тән ерекшеліктері
мыналар:
... ... ... ... ... ... ... бірдей қаржылық қатынастар деп ... ... ... ... ... қаржылық
қатынастарға жатпайды.Өйткені, «пайдалану» терминінің экономикалық
мағынасына тоқталатын болсақ,ол «пайда табу», ... ... ... ... ... тұтынушылық құны жоқ.Тұтыну құны
деп белгілі бір заттың ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ... ... және осы ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.сондай-ақ қоғам мұқтаждығы мен
мүддесіне қажетті ақша қаражаттары жиыстырылады;
➢ Қаржылық қатынастар бөлу ... ... және осы ... ... ... ... ... Бұл қатынастар мемелкетің қаржылық қызметінің нәтижесінде пайда
болады;
➢ Қаржылық қатынастардың өздеріне тән ,ерекше қасиеті – олар ... ... ... Бұл ... ... ... болып есептелетіндіктен
базистің құрамына жатады;
➢ Қаржылық қатынастар әрқашанда құқықтық формада кездеседі және олар
тек қаржылық-құқықтық ... ... ... алға ... ... ... ... қажетті ақша
қорларын қалыптастыру ,бөлу және ... ... ... пайда
болған қоғамдық қатынастар құқықтық реттеуді қажет етеді.
Қаржылық құқықтың құқықтық ... ... ... ... ... ... ... олар өз кезенгінде ... ... ... және ұйымдық болып бөлінеді.
Материалдық қаржылық қатынастар келесі белгілермен сипатталады:
1. бұл қатынастар мемлекеттің қаржылық қызметінің өнімі болып табылып,
қаржылық құқық ... ... бұл ... ... ... экономикасы мен қаржылық жүйесінің
негізін көрсетеді және де жария шаруашылық сферасында қаланады.
3. бұл қатынастар бөлінетін құнның ақша эквивалентінің мазмұндық ... ... тек ақша ... ... ... ... бұл ... жариялылық және корпоративті шаруашылық сферасын қамти
отырып,трансфертабельді қасиеттерімен ерекшеленеді.
5. бұл қатынастар мемлекеттің ақша ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын ... ... бұл ... ... ... ... орталықтандырылған
қаржылық көздермен қамтамасыз етумен байланысты туындап ,нарықтық
экономиканы ... ... ... ... мақсаттарына жетуіне
әсер етеді.
7. бұл қатынастар мемлекетпен белгілі бір құқықтық әдістерді пайдалану
процесінде туындап, тек ... ... әсер ... қаржылық қатынастардың келесі ерекшеліктері бар:
1. олар материалдық қаржылық қатынастардың қалыпты іс-әрекет етуімен
байланысты туындайды.
2. олар ... ақша ... мен ... ... ... жинақталады.
3. олар мемлекеттік қаржылық құрамының қызметі мен ... ... олар ... ... ... ... ... мен мемелкеттік
қаржылық жоспарларды ұйымдастыруға байланысты туындайды.
5. олар мемлекеттің іс-әрекет етуіне байланысты және ылғи да ... ... ... ... ... әдісі дегеніміз – бұл мемлекеттің
қаржылық қатынастар қатысушыларына ,олардың құқықтары мен ... ... ... ... мен ... ... ... құқықтық реттеу әдістерінің негізгі екі ... ... ... ... әдіс.
Қаржылық құқықтың қазіргі кездегі ең көп таралған әдісі – императивті
әдіс болып табылады.Ол қаржылық құқықты ... заңи ... ... ... ... құқықтық материалының бірігуінің бастамасы
ретінде қызмет атқарып ,оған ерекше салалық рең ... ... ... ... мемлекет қаржылық заңнамада және қаржылық
құқық ... ... ... ... ... мен бағынуын
талап етеді.
Қаржылық қатынастардағы субъектілердің іс-әрекеттінің түбегейлі реттеу
мен қатаңдығына байланысты императивті әдіс ... ... ... ... ... ... құқықтық актіледі шығару ... ... ... ... әдісті қолданудың артықшылығы
болып мемлекеттің айрықша қаржылық қызметімен түсіндіруге ... ... ... ... ... ... ... және иілмелі
әдісі тән ,яғни экономиканың нарықтық қатынастарға көшуіне ... әдіс ... ... кең ... әдіс қаржылық қатынастарға субъектілер әрекетіне ... ... ... ... ... құқықтық
акты толық кешенін қамтымайды ,кейбір құқықтар мен міндеттер келісім
негізінде ... ... ... ... ... негізделген қаржылық қатынастардың келісімді ... ... ... ... ... ... Қаржы құқықтық қатынастары және қаржы-құқықтық нормалар
Қоғамда пайда болатын қаржы қатынастары құқықтық реттеуді қажет ... ... ... ... әр түрлі нормалары қолданылады.
Қаржы құқыгы — бұл қоғам дамуының тиісті ... ... ... ... үшін ... ақша қорларын жасау, болу және
пайдалану процесінде пайда болатын ... ... ... ... ... Ол біртекті қаржы қатынастарына жататын ... ... ... құқығына, салық құқығына, шаруашылық құқығына
межеленіп айырылады; қаржының кең ұғыныс тұрғысында ... ақша ... баян ... ... ... құқығына соны-мен бірге валюта жоне
сақтық заңнамасын, банк ... ... ... ақша ... ... сияқты белімдерді де қосады.
Қаржы құқығында қаржы-құқықтық нормалар — құқықтың негізгі бастапқы
элементтері, яғни ... ... және ... ... ... (күштеу) шараларымен қамтамасыз етілген қылықтың
қатаң белгілі бір ережесі пайдаланылады. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... Қағида бойынша, олардың
үзілді-кесілді нысанда көрінетін ... ... және ... ... ... жол ... қаржы қатынастары қатысушыларының құқықтары
мен міндеттерінің ауқымын дәл ... ... ... тыйым салушылық, және уәкілеттілік (яғни белгілі бір іс-
қимылдарды жа-сауға бағытталған қаржы қатынастары қатысушыларының бекітуші
құқықтары) ... ... ... ... ... ... ... қаржы-құқықтық
нормаларды пайдаланған кезде қаржының құқықтық қатынастарына жаңғырады ... ... ... ... субъективті заңи құқықтар мен
міндеттіліктер арқылы өзара байланыста болады, ал байланыстар (қатынастар)
мемлекетгің ... ... ... ... тыс ... ... ... Жүзеге асуы мемлекеттің
мәжбүрлеуші күшімен кепілдендірілген тек өзара байланысты заңи құқықтар ... ... ... ... мемлекеттің алуы, оларды
белгіленген ... ... бөлу және ... ... ... ... Бұл ... мемлекеттік органдарға билік өкілеттіктері
үлестіріліп берілгсн, қаржы құқықтық кдтынастарының басқа қатысушыларының —
кәсіпорындардың, ұйымдардың, мекемелердің және ... ... ... ... ... ... құқы бар.
1 сызба. Қаржы мен құқықтың ... ... ... ... ... ... түрі біріншілердің бағынышындағы мемлсксттік
органдарға да бағышталуы ... ... ... ... ... ... ене ... мемлекеттік органдардың әмір ету құқығына ... ... ... ... қатынастарының басқа қатысушыларының
құқықтарымен байланысты ... де ... ... ... ... қатысушыларының құқықтары да, сол ... де ... ... ... және оның ... ... етіледі.
Мсмлексттік-өкіметтік мәжбүрлеудің, яғни ... ... ... ... мен ... ... ... құқықтық қатынастарын шаруашылық жүргізудің нақтылы нәтижелеріне
жаңғырту қоғамның қаржылық тіршілігін реттеудің құқықтық механизмі ... сан ... ... ... мен ... оның ... ретіндс
көрінеді. Сөйтіп қаржы және құқықтық нысандар мен әдістердің экономикалық
процестерге ... ... ... ... ... қосылуы
болады.
Қаржы қатынастарының бір қатысушыларына мемлекет тарапынан болатын
тиісті өкілеттіктер үлестіріліп берілген ... ... ... нұсқамалары, сондай-ақ ұсыныстары, келісулері қаржы-
құқықтық реттеудің әдістері болып табылады. Қаржылық міндеттемелердің
орындалуы ... ... мен ... ... ... ... және ... негізделген сенім әдісімен қамтамасыз етілсді.
Қаржылық міңдеттемелерді орындамаған ... ... мен ... ... ... ... уақытында түспеген төлемдерді даусыз
өндіріп алу және қаржы санкциялары.
Санкциялар қаржы-құқықтық нормаларды бұзушыларға ... ... ... ... ... сипаты бар және оларда
ақша қорлары мен қаражаттары ... ... ... мәжбүрлеуші
ықпал жасаудың шаралары ... ... ... ... ... (төлемі), қаржыландыру мен несиелендірудің тоқтатылуы,
несиелендірудің шарттарын қатайту, ресурстарды артық, ... ... ... және т.т. ... ... ... ... субъектілерінс олардың құқықтарын
әкімшілік сот тәртібімсн немесе мемлекеттің билеп-төстеуші органдарының —
өкілдікті органдары мен ... ... ... ... мүмкіндігіне кепіл болады; олар ездерінің ... ... ... ... ... ... бұза алады.
2.2 Мемлекеттін каржылық қызметі және оны заңнамалы жүзеге асырудың
әдістері
Мемлекеттік қаржылық қызметі оның ақша ... ... бөлу ... сияқты үш жалпы бағытта іс-әрекет ететін толып жатқан және сан
қырлы функцияларында білінеді. Бұлардың ... ... ... ... ... табылады.
Мемлекеттің қаржылық қызметінің сан алуандығы қаржы жүйесін құрудың
ерекшеліктерімен анықталады. Мемлекет әр ... ... ... қорларға, сондай-ақ меншіктің басқа нысандарының
шаруашылық жүргізуші субъектілерінің ақша қаражаттарына өзінің ықпалын ... ... ... ... ... ... бөлу және ... жөніндегі функцияларын жүзеге асырады.
Сол немесе өзге функциялардың мазмұнына, рөліне және ... ... ... ... ... ... немесе мемлекеттік
басқару (атқарушы-өкімші қызмет) түрінде ... ... ... ... ...... Республикасының Парламенті, мемлекетгж
биліктің жер-жердегі органдары — депутаттардың ...... ... басшысы Президент болып табылады, атқарушы-өкімші
қызметті Қазақстан Республикасының Үкіметі, жергілікті жерлерде — ... және ... ... аппараты жүргізеді.
Мемлекеттің қаржылық қызметі мына факторларға:
мемлекеттің іс-қимыл етуінің ... ... оның ... ... ... қызметі негізделген меншіктің
нысавдарына;
мемлекет кірістсрінің көздеріне;
ақша қаражаттарын пайдаланудың мақсаттарына;
мемлекеттің қарамағына ... ... мен ... ... ара ... ... әр ... әдістермен жүргізіледі.
Мемлекеттің қаржылық қызметінің мынадай әдістері пайдала-нылады:
1. Орталықтандырылған мемлекеттік қорларға: ... ... тыс ... сақтық және кредит қорларына төленетін міндетті және
ерікті төлемдердің әдістері. Міндетті ... ... ... ... ... арнаулы және бюджеттен тыс қорларға
аударылатын аударымдар жатады). Ерікті негіздерде ... ... ... ... ... ... ақшалай-заттай лотереялар,
банктерге салынатын ...... ... ... бір ... асырылады.
2. Мемлекеттің ақша қаражатгарын бөлген кезде мына ... ...... ... және өтеусіз беру және
несие беру (несиелендіру) — қайтарымдылық және өтеулілік негіздерде ... ... ... ... ақша қаражаттарымен қолма-қол ақшасыз
және қолма-қол ақшамен есеп ... ... ... ... есеп ... басымырақ болуы тиіс, өйткені олар ақша айналысының
шығынын қысқартады, мемлекеттің кәсіпорындармен, ... ... ... ... ... ... ... қызметінің нысандары мен
әдістері түрліше болып келеді (21.2 болімді қараңыз).
2. 3. Қаржы заңнамасы ... ... ... ... ... ... кезінде мемлекеттік органдар өзінің
өкілетгікті шегінде қаржы ресурстарын жұмылдыру, бөлу, пайдалану, ... ... ... ... ... және ... алдындағы
қаржылық міндеттемелерді орындау жөніндегі ... ... ... ... бүл қатынастардың қатысушыларына басшылық ететін белгілі бір
қаржы-құқықтық актілерді қабылдайды.
Қаржы-құқықтык, ... ... ... ... қабылданған
және зандық салдары бар мемлекеттік билік пен басқару ... ... ... ... қызметгің мәселелері жөніндегі шешімдер. Бұл
актілер ... ... ... ... немесе бұзады
немесе нақтылы ... ... ... болуының, тоқтатылуының,
өзгеруінің негізін атқарады. Қаржы-құқықтық, актілердің жиынтығы қаржы
заңнамасын құрайды.
Қаржылық ... сол ... өзге ... нысандарын қолдану
реттелінетін қатынастардың маңызымен және мазмұнымен айқындалады. Мәселен,
заңи акті ұзақ және ... ... ... ... ... және ... бекітеді; қысқа қатынастар, мысалы республикалық бюджет тұралы
заңды да елдің әлеуметтік-экономикалык ... үшін ... ... қарай осы орган бекітеді. Заңи емес қаржы нысандары ... ... іс ... ... ... ... ... және салық,
органдарының аппаратында кеңестер өткізу, кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу
кезіндегі комиссиялардың мәжіліс-терін өткізу және т.б.
Қаржы-құқықтық актілер заңи негіздер бойынша нормативтік жәнс ... және ... ... болып бөлінеді.
Нормативтіктерге біртекті қаржы қатынастарының тобын реттсйтін актілср
жатады; бұл актілерде олардың қатысушыларының жалпы ... ... ... болады және әдетте ұзақ уақыт іс-әрекет етсді. ... мен ... ... ... ... міндеттіліктерін,
анықталған төлсмдерді ссептеудің тәртібін, төлемдердің тұрпатты нышандарын
жәнс басқаларын белгілейді.
Жвке ... ... ... ... бір ... ... алушыға қатысты нақтылайды.
Заңнамалык, актілер — бұл Парламент шығаратын зандар мен ... ... ... актілер — бұл заңға негізделген және ... ... ... ... ... және жоғарғы органдарының
бұйрықтары, Қаржы министрлігі мен ... және ... ... ... лауазымды адамдардың қайсы бір іс-әрекеттергс
рұқсат етуі тұралы қарарлары және ... ... ... ... сол ... қаржы саласындағы белгілі бір кезеңге арналған нақтылы тапсырмалар
болады, яғни олар ... ... ... болу және пайдалану
жөніндсгі жоспарлар болып ... ... ... ... ... мен ... қаржы жоспарлары, бюджстте қаржыландыруда
тұратын мемлекст мсксмслсрі шығындарының ... ... ... және ... ... демократияландыру,
экономикалық реформа шаруашылық қызметті мемлексттік құқықтық ... ... ... ... ... Бұл ... ... дамуындағы жаңа кезеңці ашуға, өндірістік ... ... үшін ... ... ... ... қалаушы заңнамалық актілер сай
келсді: меншік тұралы, мемлекет ... алу және ... ... тұралы, бюджет және салық жүйесі тұралы, ... ... және ... ... ... ... ... қызметті
ұйымдастыру тұралы, банктср және банк қызметі ... ... ... банкроттық тұралы, шетелдік инвестициялар тұралы, азаматтарды
зейнетақымсн қамтамасыз ету тұралы зандар және ... ... ... ... да қоса, қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық қатынастарды
құқықтық реттеуді жасау үшін база болып табылады. Өзінің табиғаты ... ... ... ... жаңа ... ... ... тиімділігін
ұзақ мерзімдегі және тұрақты факторлар ретіндегі ... ... ... ... тіршілігі, экономикалық өзара қатынастар,
қаржылық қызметі аймақтардың, көсіпорывдар мен ұйымдардың жәнс шаруашылық
жүргізуші басқа субъектілсрдің нақтылы дербсстігін ... ... ... ... ... ... ... қаржының экономикалық рөлі мен маңызы мына бағыттардан
көрінеді:
Қаржы капиталдың айналымын тездете отырып, кәсіпорындардың, фирмалардың
өндірістік ... ... ... ... ... мен шығыстарды ұдайы салыстырып отыру ... ... ... ... ... ... ... ақша қорларын бөлу және қайта бөлу арқылы экономикалық өсудің ара
салмағын қамтамасыз етеді;
қаржы ұлттық табыстарға қорлану және ... ... ... ... ... негізін жасайды;
қаржы ұлттық экономикада ... сан ... ... ... ... ... дамуына мүмкіндік туғызады.
Сонымен бірге қаржы оңтайлы ұлттық ... ара ... ... белсенді рөл атқарады: олардың көмегімен экономикалық және
әлеуметтік дамудың индикативтік жоспарының басты элементгерінің ... қол ... ... ... ... пайдалану қоғамдық
ұдайы өндіріске каржының ... ... ... ... негізгі
қаржылық көрсеткіштерді мемлекетке орталықтандыра отырып анықтауға жағдай
жасайды.
Қаржы көмегімен жететін нәтижелерді бағалауға жалпы тәсілдеме ... 3 ... ... ... ... ұдайы өндірістің қажеттіліктерін қажетті қаржы көздерімен
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... реттеу үшін пайдалану
түрғысынан;
3) қаржының әлеуметтік - экономикалық дамудың ынталандырмасы ретінде
пайдалану тұрғысынан.
Қаржы ... ... ... ... ... ... қоғамдық
өндірістің, сондай-ақ өнеркөсіп өндірісінің материалдық-заттай қрамы да
әсер етеді. Қаржының ... ... ... ... ... ... ... табады, бүл ресурстар бюджет, мемлекеттік және
мемлскеттік емес әлеуметтік сақтандыру және қамсыздандыру, ... ... ... ... және басқа көптеген ақша ... ... ... ұғым ... ... ... ... азаматтардың өмірінде алатын орны,олардың мұқтаждықтарын
қамтамасыз ету жөнінде ... рөлі өте ... ... дамуының материалдық негізі және тірегі ,сондай-ақ оның міндеттері мен
функцияларын жүзеге асыруды қамтамасыз етудің қайнар көзі болып есептеледі.
Экономикалық ... ... ... өте ... ... ... бөлу ... болуы ,ақша нысанындағы құнның теу
біржақты қозғалысын білдіруі.Қорытынды ... айта ... тағы ... ... ... ... ... табылады.Өйткені
шаруашылық субъектілерінің ақшалай табыстары мен экономикалық өнімді жасау
және оны өткізу нәтижесінде құралады.
Ал жалпы қаржылық ... ... ... ... ... – мемлекеттің ақша қорларын қалыптастыру ,бөлу және пайдалануды
ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын айтамыз.
Қаржылық құқықтың пәні болып,айтып кеткеніміздей,осы мемлекеттің ақша
қаражаттары ... ... ... және пайдалануды ... ... ... ... ... ... осы қоғамдық қатынастарды ,яғни ... ... ... қаржылық-құқықтық қатынастар ... ... ... ... мемлекеттің қаржылық қызметінің
нәтижесінде пайда болатын және оның тек қаржылық құқықтың пәні ... есте ... ... ... ... және құқықтық
белгілердің жиынтығы қаржылық қатынастарды жалпы экономикалық қатынастардың
ішінен ,ал ... ... ... ... ... бөліп шығаруға мүмкіндік береді.
Қаржылық құқықтың құқықтық реттеу әдісі ... бұл ... ... ... ... құқықтары мен
міндеттерін белгілеу ... ... ... мен ... бұл әдістердің түрлеріне келетін болсақ,ол екі түрлі біріншісі,
императивті,ал екіншісі,диспозитивті ... ... ... ... ... — Алматы: Қазақстан, 2000.
2. Әмірқанов Р.Ә., Тургүлова А.К,. ... ... Оқу ...
Алматы: 1999.
4. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник.- М.: 2001.
5. Балабанов А.И., Балабанов И.Т. Финансы. Учебное ... - ... ... С.И. ... финансов. Учебное пособие. — М.: Приор, 2000.
7. ... Ж.М., ... ... ... ... теория, практика
и направления развития. — Алматы: 2004
8. Заяц Н.Е., Фисенко Ы.К., Бондаръ Т.Е. и др. ... ... ... - Мн.: ... шк., ... Зейнельгабдин А.Б. Финансовая система: экономическое содержание и
механизм ...... ... ... ... С. және ... Қаржы теориясы. Оқу құралы. — Алматы:
Мерей, 2001.
11. ... В.Д., Ли В.Д. ... курс ... ...... развития Казахстана, 2001.
12. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на
предприятиях. — ... ... - ... ... Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Оқулық. - Алматы: 2003.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚР Екінші деңгейлі банктер қызметін реттеу тәртібі12 бет
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет
«Қоқыс жағатын және жылу беретін зауыт»13 бет
Ішкі істер органдары штабтарының жүйесі және құқықтық жағдайы71 бет
ААҚ сынау зертханасы жағдайында құрлыс өнімдерінің сапасын талдау40 бет
Автоматты технологиялық және химиялық реакторлы процесс51 бет
Аграрлық саясат9 бет
Азық-түлік қауіпсіздігін қалыптастыру және оны қамтамасыз ету55 бет
Аймақтардың дамуын мемлекеттік реттеуді жетілдіру жолдары6 бет
Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі және Қазақстанның саясаты99 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь