Қазақстандағы этносаралық келісімнің құрылымдары

Қазақстанның ішкі саясатында этносаралық келісім басты рөл атқарғанымен, оның жүзеге асу механизмдері өмір талабына сай айқындалмаған. Ел қауіпсіздігінің ішкі сыйпаты аталмыш салаға басымдық берілгенімен, оның саяси негіздемесі елдегі ұсақ этностардың мүддесін қазақ ұлты мен Қазақстан мемлекетінің мүддесі есебінен қамту қолға алынған. Бұл сайып келгенде өзін ақтайтындай саяси механизм болмай отыр. Мұның салдарын соңғы бір жыл ішінде елде болып жатқан этносаралық қақтығыстардың орын алуына әкеліп соғуда.
Қазақстандағы этносаралық келісімнің өзі не нәрсеге негізделгенін айыру қыйын. Бір қарағанда, елдегі азаматтардың құқық теңдігі ғана емес, этностардың да тепе-теңдігі саяси жалауша желбірейді. Алайда, бұл теңдіктің тамыры неде екендігі және қандай критерилерге негізделгендігі түбірімен айқындалмаған. Ғылыми негізсіз және зерттемесіз құрылған Қазақстан халқы ассамблеясы атауының өзінен «халықтары» сөзінің жуырда ғана ығысуы мемлекеттің субъектілік сыйпатын қандай қауіптің болып келгендігін көрсетіп берді. Аталмыш құрылым қазырғы кезде конституциялық қайшылыққа ұрындырып отырған заңдамалық көп фактордың бірі болып отыр. Аталмыш ассамблеяның құрылу мақсаты мен қалыптасу әдісі де, жолы да саяси және заңдық қыйсынға келмейді. Егер ассамблеяның мақсаты елдегі ұсақ этностарды қазақ ұлтымен теңестіру болса, оның түбінде қандай пиғыл жатса да, мемлекеттің унитарлық құрылымы мен мұратына қарама-қайшы. Ал ассамблея мәртебесінің анықталмағандығы өз алдына, енді оның атынан мемлекеттік басты органдарды жасақтау мүмкіндігінің жартылай заңдануы елдің ішкі саясатын тұйыққа тірейтін тағы бір факторға айналатын түрі бар. Мәселен, демократиялық та, заңды жолға да татымайтын әдіспен ассамблея атынан парламент мәжілісінің тоғыз депутатының сайланбай тағайындалуы (сайлау тек қана сайлаушылар тарапынан атқарылатын акт) азаматтар теңсіздігінің жаңа көрінісін әйгілеп отыр. Оның үстіне ұсақ этностардың тікелей жоқшылары парламент деңгейінде пайда болып, мемлекет құраушы ұлт ретінде қазақ этносының мүддесін қорғайтындай заңдық мотивацияға негізделген мандатты тұлға болмай қалуда. Мұның өзі қазақ ұлты тарапынан зор қарсылық туындатуда. Сөйтіп, о баста елдегі этносаралық келісімді нығайтуға тиісті Қазақстан халқы ассамблеясының миссиясы кереғарлыққа тап болуда. Оның үстіне аталмыш органның не мемлекеттік екені, не қоғамдық екені белгісіз, мәртебесі айқындалмаса да, жоғарғы мемлекеттік органдармен теңестірілуі елдің стратегиялық саяси бағытына үлкен өзгеріс апаруға итермелеуде. Мәселен, 2030 жылға дейінгі елдің стратегиялық даму программасына сәйкес болашақта азаматтардың этностық тегін мойындамау арқылы қазақстандық ұлт аталмақшы космополиттік пиғыл осы жайттан туындап отырған саяси салдар деуге болады. Бұл пиғылға қазақ халқы түгілі ұсақ этностардың өзі өздерінің жұтылу қатері ретінде үзілді-кесілді қарсы болуда.
        
        ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЭТНОСАРАЛЫҚ КЕЛІСІМНІҢ ҚҰРЫЛЫМДАРЫ
Қазақстанның ішкі саясатында ... ... ... рөл
атқарғанымен, оның жүзеге асу механизмдері өмір талабына сай айқындалмаған.
Ел ... ішкі ... ... ... ... берілгенімен, оның
саяси негіздемесі елдегі ұсақ этностардың мүддесін қазақ ұлты мен ... ... ... ... ... алынған. Бұл сайып келгенде өзін
ақтайтындай саяси механизм болмай отыр. Мұның салдарын соңғы бір жыл ішінде
елде ... ... ... ... орын ... ... ... этносаралық келісімнің өзі не нәрсеге негізделгенін
айыру қыйын. Бір ... ... ... құқық теңдігі ғана емес,
этностардың да тепе-теңдігі саяси ... ... ... бұл ... неде ... және ... ... негізделгендігі түбірімен
айқындалмаған. Ғылыми негізсіз және ... ... ... ... атауының өзінен «халықтары» сөзінің ... ғана ... ... ... қандай қауіптің болып келгендігін көрсетіп
берді. Аталмыш құрылым ... ... ... ... ... ... көп ... бірі болып отыр. Аталмыш ассамблеяның
құрылу мақсаты мен қалыптасу әдісі де, жолы да ... және ... ... Егер ... мақсаты елдегі ұсақ этностарды қазақ ұлтымен
теңестіру болса, оның ... ... ... жатса да, мемлекеттің унитарлық
құрылымы мен мұратына қарама-қайшы. Ал ... ... өз ... енді оның ... мемлекеттік басты органдарды
жасақтау мүмкіндігінің жартылай заңдануы елдің ішкі ... ... тағы бір ... ... түрі бар. ... демократиялық та,
заңды жолға да татымайтын әдіспен ассамблея атынан парламент мәжілісінің
тоғыз ... ... ... ... тек қана ... ... акт) азаматтар теңсіздігінің жаңа көрінісін әйгілеп
отыр. Оның үстіне ұсақ этностардың тікелей ... ... ... ... ... құраушы ұлт ретінде қазақ этносының мүддесін
қорғайтындай заңдық мотивацияға негізделген мандатты тұлға ... ... өзі ... ұлты ... зор ... ... ... о баста
елдегі этносаралық келісімді нығайтуға тиісті ... ... ... ... тап болуда. Оның үстіне аталмыш
органның не мемлекеттік екені, не ... ... ... ... да, ... мемлекеттік органдармен теңестірілуі елдің
стратегиялық саяси ... ... ... ... ... Мәселен,
2030 жылға дейінгі елдің стратегиялық даму программасына сәйкес болашақта
азаматтардың этностық тегін мойындамау арқылы ... ұлт ... ... осы ... ... ... саяси салдар деуге болады.
Бұл пиғылға қазақ халқы түгілі ұсақ этностардың өзі өздерінің жұтылу ... ... ... ... ... ... орталықтардың жасақталуы да
көкейге көп түйткіл туындататын ... ... ... ... кездейсоқ
келген кез келген азаматтар тобының әлдебір этносқа бірігу көрінісі саяси
және ... ... ие бола ... түрі бар. ... кез ... этносқа біріккен оншақты азаматы елдің кез келген өңірінде өздерінің
ұлттық мәдени орталық құру ... ие ... ... Мәселен, тараздық
дұңғандар Астанаға саудамен жайғасып алып, ассамблея мен ішкі саясат
департаменті ... ... ... ... алу ... ... үшін тағы да елордада ұлттық мәдени орталық құрып ... ... ... ... ұйғыр, өзбек, тәжіктер де бір бір отау ... Шын ... ... гастербайтерлерден өзге мүдделі болып
отырған аталмыш ... топ бар ... ... ... он ... ... жылы атап өткелі отырсақ та, осы
уақытта елордаға жыйналған түрлі этностық шетелдік топтарға дейін ұлттық
орталықтар құру ... ... ... ... ... түрде мәдени
этностық ошақтарын құрумен бірге кәсіптік нысандарға да ие ... ... ... ... жер алу ... ... ұлттық мәдени
ықпалдарын күшейтуді қолға алуда, оған Украина елшілігі ... ... ... ... оның ... Қазақстан халқы ассамблеясы тарапынан
бөлінетін ... тағы бар. ... ... елорда маңынан ұйғырлар да жер
тілімін алуда. Болгарлар Павлодардан жер ... Бір ... ... ... де жоқ ... ұсақ этникалық топтарға мәдени мүмкіндік
беріліп жатқандай сыңай бар. ... бұл ... ... ... алып ... шара ... Елдегі ұсақ этностық топтар арасында
келісімді нығайтудан гөрі эгоистік өзара бәсеке бары ... ... ... ... мен ... мол ... сол ... қалуға тырысуда. Мысалы,
байығыш та біріккіш өкілдері арқасында корей диаспорасы да ... және ... ... ... ... ... Ал, ... секілді жоқшысы жоқ этностық топтардың халы керісінше. Сөйтіп,
елдегі әрбір биліктегі ықпалды немесе бақуатты этнос өкілі өз ... ... ... локомотивтің рөлін атқаратындай ахуал қалыптасқан.
Ассамблея тарапынан ұйымдастырылып жатқан ... ... ... жатқанына күмән келтірерліктей жағдайлар да орын алуда.
Мысалы, биылғы Тілдер мерекесі күні ... ... ... ... ... ... өтті. Сол жарыстағы әйелдер арасында өткен
қолкүрес нәтижесінде дұңғандар мен ... ... ... бола
жаздағаны бар. Бұл шараның не ... ... де ... ... ма, әлде ... ... ... арттыру арқылы кикілжіңге
ұрындыру ма? Мұндай этносаралық спорт бәсекесі кімге керек еді деген сауал
өзінен өзі туындайды. ... өзі ... ... ... ... ойластырылмағаны, арнайы жоба ретінде рәсімделмегені көзге қораш
көрініп тұр. Жалпы, елдегі этносаралық саясат шынайылықтан гөрі сырт ... ... ... жалаң насихаттан тұратындығы барған сайын ашыла
бастауда. ... ... ... ... ... бірлесу күні
аталатын мерекеге байланысты Астана ... кіші ... ... ... ... ... мәдени орталықтар өздерінің өнерлерін даярлау
сәтінде ұлттық-мәдени орталықтардың ... ... ... ... ассамблея хатшысына бағынбай оны жыларман еткені бар. ... ... ... ... әбден түгелденіп, мемлекеттің қамқорлығы олар үшін
міндетті әлдиге айнала бастаған түрі бар.
Бір қызығы, бірнеше жүз мыңдаған қазақтар атынан ... ... ... ғана «Тіл және ... ... бірлестігі енген. Шын мәнінде
ассамблеяға ену ... мен ... ... нақты айқындалмаған. Астанада
тұратын кездейсоқ келген он жапон да, бөгде планеталық ... да ... ... алатын құқығы болса, тоғыз ... ... та ... бір ... барлық мәдени мүмкіндігін дамытуға қанағат етеді.
Басқа жағынан ... ... ... ... ... ... қоғамдық саяси қозғалыстардан да құралғаны таң ... ... ... қауымдастығы мен казактар қоғамын ... ... ... жатқызуға болатыны түсініксіз. Қазақстандағы ұлт пен
этнос және этностық топ ұғымдары ... ... ... ... ... ... тереңдей түсіп, оның арты этносаралық шиеленіске
апаратын түрі бар. Бұл жағдайды ... ... ... ... да, орган
да жоқ. Қазырғы ассамблея ... ... ... тек ... ... тауып беріп, солардың мүддесін көздеу арқылы әлгі
ассамблеядағы ... ... ... ... де ... ахуал орнаған. Ал, елдегі қазақ еместердің қазақтарға қатынасы
жалаң ұран мен насихатқа құрылғанын ... ... арты ... ... ... ... Елді егесіздік билеп бара жатқандай әсер бар.
Қазаққа деген құрмет емес, оны мүсіркеу орын алған. ... ... ... ... ... патриоттары емес, ең алдымен
өздерінің ... ... ... бір ... ... ... және ... сарайында республика күніне арналған ұлтық мәдени
орталықтарының биылғы концерті кезінде армяндардың ... ... ... деп жазып алыпты. Сөйтіп, олардың қай елдің
республика күнін тойлап жүргені беймәлім ... ... Айта ... ... жеткілікті. Мәселе, елдегі этнос өкілдерінің қазақты не ... ... ... саясаттың бейбастақ кетуінде және елдің
этностық саяси ... ... ... Бұл мәселенің елдің ішкі
саясатының маңызды ... ... ... ... ... этносаралық келісім ішкі саяси саудаға айналмас үшін,
жоғарыдағы ... атай ... ... ... алға ... ... ... халқын мемлекет құраушы ұлт ретінде ресми түрде ... ... ... құжат қазақ ұлтының миссиясы мен оның ... ... және ... ... керек;
3. елдегі этностық топтардың мәдени сақталуы жөніндегі өз алдына бөлек
бағдарлама жасалуы керек;
4. ... ... ... ... ... ... ... жасанды заңсыз органнан құтқару керек;
5. Ұлттық-мәдени орталықтардың заңдық формасы нақтыланып, олардың құрылу
және жасақталу жолдары ... ... ... ... этностық-мәдени орталықтар аталып, олардың
қызмет ететін этностық топтары сандық және ... ... ... ... ... ... ... бақылайтын, мониторинг жасайтын, сондай-ақ
материалдық жағдайды ұйымдастыратын арнайы тігіңкі бағыттағы құрылым болуы
керек;
7. этносаралық келісім шаралары мен ... ... ... ... бір бірінен ажыратылатындай нақты жобалар ... ... ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет
Азаматтық, Қазақстандық елжандылық, этносаралық келісім тұралы ұғым5 бет
«ҚОЗЫ КӨРПЕШ - БАЯН С¥ЛУ» жырының варианттары41 бет
Алексей Иванович Тевкелев Петербург елшісі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь