Депозиттік операциялар туралы түсінік

1. Депозиттер түрлері
2. Депозиттерді сақтандыру қорлары
3. Депозиттерді сақтандыру жүйесі
4. Дипозиттерді тарту және қайтару есебі.
5. Пайыздарды есептеу есебі
Банктер өзінің активті операцияларын жүргізу үшін пассивті операцияларды өткізу нәтижесінде пайда болатын тартылған қаржыларды қолданады.
Коммерциялық банктің пассивті операциялары келесі нысанда жүзеге асырылуы мүмкін:
- банк қорын қалыптастыру және ұлғайту үшін банктердің пайдасы есебінен аударулар;
- басқа заңды тұлғалардан алынған несиелер;
- депозиттік операциялар.
Депозиттік операциялар - бұл заңды және жеке тұлғалардың тартылған каржылары бойынша белгілі бір мерзімге немесе талап ету салымы бойынша банктердің операциялары.
Депозиттік операцияларды жүргізу кезінде кез келген банк өздері дайындаған депозиттік саясатты ұстанады және олар өз кезегінде келесі ережелерге негізделеді:
- депозиттік операциялар банктің пайда табуына немесе болашақта пайда табуға мүмкіндік жасауға негізделіп ұсынылады;
- депозиттік операцияларды ұйымдастыру үдерісінде депозит¬тік операциялар субъектісінін әр түрлілігіне және депозиттердің әр түрлі нысандарының үйлесімділігіне ұмтылыс болады;
- депозиттік операцияларды жүзеге асыру барысында оны және депозиттер мен несиелік салымдардың мерзімдері мен сомалары бойынша несие ұсыну операциялары арасындағы өзара байланыс пен өзара келісімділіктің болуын қамтамасыз ету қажет;
- депозиттік операцияларды ұйымдастыру үдерісінде банк балансының өтімділігін жоғары деңгейде қамтамасыз ететін мерзімдік депозиттерге ерекше назар аударған жөн;
        
        ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАР ТУРАЛЫ ТҮСІНІК. ДЕПОЗИТТЕР ТҮРЛЕРІ
Банктер өзінің активті ... ... үшін ... өткізу нәтижесінде пайда болатын тартылған қаржыларды
қолданады.
Коммерциялық ... ... ... келесі нысанда жүзеге
асырылуы мүмкін:
- банк қорын ... және ... үшін ... ... ... басқа заңды тұлғалардан алынған несиелер;
- депозиттік операциялар.
Депозиттік операциялар - бұл заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... бір мерзімге немесе талап ету ... ... ... ... жүргізу кезінде кез келген банк өздері
дайындаған депозиттік саясатты ... және олар өз ... ... ... депозиттік операциялар банктің пайда табуына немесе болашақта пайда
табуға мүмкіндік жасауға негізделіп ұсынылады;
- ... ... ... ... депозиттік
операциялар субъектісінін әр түрлілігіне және ... әр ... ... ... ... депозиттік операцияларды жүзеге асыру барысында оны ... мен ... ... ... мен ... ... ... операциялары арасындағы өзара байланыс пен ... ... ... ету ... депозиттік операцияларды ұйымдастыру үдерісінде банк ... ... ... ... ... мерзімдік депозиттерге ерекше
назар аударған жөн;
- депозиттік операцияларды ... ... банк ... бос қаржы резервтерінің (активті операцияға тартылмаған)
ең аз ... ... ... ... ... әсер ... банктік қызметтерді дамыту және
қызмет көрсету сапасы мен ... ... ... ... ... ұсақ және шағын банктер үшін депозиттер ақша қаржыларынын
басты көзі болып табылады. Банктер қаржы нарығында қаржылық ... ... ... мен ... ... ... бос ақша
қаражаттарының ірі сомасын орналастырады. Банктер бұл ... ... ... сақталуын қамтамасыз етеді және қарыз ... ... ... ... жеке тұлғалар, іскер фирмалар,
акционерлік компаниялар, жеке кәсіпорындар, коммерциялық емес ... ... ... ... жергілікті органдар өз
қаржыларын коммерциялық ... ... ... ... ... ... төрт топқа бөлінеді:
- мерзімді депозиттер;
- талап етілмелі депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағалы қағаздар.
Бірінші топ - ... ... ... олар ... ... деп те аталады. Талап ету депозиті түрінде қаржы тарту ... пен ... ... ... ... ... Чектік депозит
- бұл міндетті түрде өтелуге тиісті, салымшыға чек жазуға құқы беретін шот.
Чектік ... ... ... ... және чек ... төлем жүргізу қарапайымдылығымен түсіндіріледі. Сонымен қатар олар
бірінші талап бойынша нақты ақша ... ... ... ... ... асыру үшін есеп операциялары мен өткізбелерінің
айтарлықтай көлемі керек, ... ... осы ... ... ... белгілейді. Бұл кезде төлем мөлшері бір ай көлемінде жазылатын чектер
саны мен ... ... ... ... Егер ... бір ай
көлемінде шотта банктің өзінің коммерциялық мақсаттары үшін қолданылатын
жеткілікті ... ... ... ... ... ... ... алудан бас тартады.
Талап ету депозиттік шотының ерекшеліктеріне мыналарды жатқызуға
болады:
ақшаны салуға ... ... ... ... ақша ... қолма-қол түрде, сондай-ақ чектер көмегімен алынуы
мүмкін;
- шот иесі ... ... ... мөлшерде немесе әрбір жазылған чек үшін
коммисия төлеуі;
- Ұлттық банкке ең аз резервтік мерзімдік депозиттермен ... ... ... ету ... бір түрі ... клиентпен барлық операциялары
есептелетін контокоррент - бірыңғай шот болып табылады. Контокоррентте банк
қарыздары сондай-ақ шоттан ... ... ... ... ... және ... салы аударым және т.б. түрде түсетін ... ... ... ... шот ерекше сенімділік белгісі ретінде тек ... ... ... ... ... ... Шот иесі ... түсімдерден
артуы кезінде әрбір жеке жағдайда, арнайы рәсімдеусіз-ақ банкпен ... ... ... сома ... ... ... ... бар.
Талап ету депозитіне сондай-ақ ағымды овердрафт шотын жатқызуға болады,
овердрафт - банк пен ... ... ... сәйкес банк анықтаған
мөлшерде шотта бар қаржы көлемінен артық соманы алуға ... ... бұл да ... ... ... ... контокорренттен
айырмашылығы кездейсоқ сипатты болуында. Атап өтетін ... ... ... ... ... ашу мүмкіндігін шектемейді. Овердрафт ағымды шоты
жеке және заңды тұлғалардың уақытша шығындарын жабу үшін ашылады.
Талап ету депозитінің басқа бір түрі - ... - ... ... шегі жоқ ... яғни ол қалқымалы болуы мүмкін. Суперняу-шотғар ... ... ... ... шоттары, оларды ашу қызметтер кешенін ұсынады.
Депозиттік шоттардың келесі түрі – автоматтық аудару шотғары ... ... ... ақша ... ... ... ... беретін, чектерді жабу үшін чектік депозиттерге пайыз әкелетін
депозиттің түрі. Банктер ... ... ... ала ... әкелетін шоттарды талап етуге несиенің артуын жабу немесе чектік
шоттардағы ең аз балансты көтеру ... ... ... автоматты түрде
қосады. Мұндай тәжірибе салымшыға өте аз соманы салым да талап ... ... және бір ... ... ... автоматты түрде аударылған
пайыздар алуға мүмкіндік береді.
Бұл депозиттерден тыс көптеген банктердің ... есеп ... ... ... ... және ... ... деп аталатын
шағын баптар енгізіліп жүр. Куәландырылған чектер - банк қызметкерлері
беретін ... ... ... ... ... ... кезінде,
куәландырылған чекте көрсетілген соманы салымшы шотынан алады және оны ... ... ... ... чекті банк қызметкерлерінің бірі ... ... ... ... үшін ... ... ... соңғысы ол
бойынша төлемдердің жүргізілуін күте отырып, қызметкерлер жазған ... ... ... ... ... ету депозиттері бойынша
эксплициттік (анық түрде белгіленген) ... ... ... ... ... ... осы ... депозиттердегі
қаржыларының мөлшерін төмендетуге тырысады. Шығынды ... ... бірі ... ... ... ... ... Мұндай шоттары ағымды операцияларды жүргізе отырып, банк
клиентпен келісілген аз ... ... кез ... ақша ... ... (немесе оларды аударады), оларды пайыздық кіріс сатып қаржылық
құралдарға орналастырады, ... ... ... алу ... ... яғни
операцияны банк күнде іскерлік сонында ... ... ... бұл ... ... қажетті чектер төлемге түскенде, қаржылар
қайтадан талап ету депозитіне аударылады.
Көптеген банктер өзінін клиенттерінен компенсациялық балансты ... ... бұл ... ету ... ... пайыздық кіріс келмейтін
нысанды, яғни ... ... ... ... үшін қажет.
Компенсациялық баланс яғни қорларын тартуға орташа шығындарды ... ... ... ... төмендету айтарлықтай тиімділік береді.
жағдайларда ... ... ... ... сондай-ақ банктік қарыз
бойынша пайыздық төлемдер туралы келісімді ұстану қызметтері үшін ... ... тобы - ... ... Жинақ депозит туралы келісім
(2, 3-қосымша) негізінде ашылады. Қазіргі жинақ депозиттерінің басты ... ... ... ... ... ... ... жазбасы бар
шоттар, сондай-ақ ақша нарығының депозиттік ... ... ... кітапшаларындағы шоттар - бұл ... ... ... ... емес детюзиттер. Олардың ерекшеліктеріне мыналар жатады:
- кітапшалы жинақ салымында ... ... ... ... ... ақша қаржысын алу туралы ... ... ... ... ... ... да, бұл шоттардан ақша қаржыларын
алуда банктер ол ... аз ... ... ... ... ... ... салым иесінін шоттан ақша алу немесе салу үшін ... ... ... ... ... ... ... міндетті ең аз баланстық қалдық мазмұны туралы ... ... ... ... ... бар ... ... шоттарға ұқсас, алайда олар үшін шот жағдайы туралы
кезеңдік жазбалар жазбаның жүргізілу тұрғысынан ... ... ... бойынша осындай пайыз төленеді және олар осындай функцияны орындайды.
Ақша нарығының депозиттік шоттары алғаш рет 1982 жылы ... ... бір ... ... ... кезде оларда жинақ кітапшасындағы
шоттармен салыстырғанда, ол бойынша пайыз мөлшері ... ... ... ... және бұл шоттарды қолдану кезінде
операцияларды тіркеу үшін жинақ ... ... ... ... ... ... салымдарының ерекшелігі мынадай:
- бұл шоттардын анықталған мерзімдері жоқ;
- салымда ақша нарығының депозиттік шотынан қаржыларды ... ... ... бұл ... бойынша ең аз баланстық қалдық талап
етілген, қазір банктер оны ... ... ... құқылы;
- осы шоттар бойынша салымшы чектердің тек ... ... ... құқылы;
- бұл шоттар қызмет ... ... ... ... мақсатында
қолданылады;
- банк шығындарын етеу мақсатында шот иесінен белгіленген төлем
алынады;
- егер ... - ... ... ... осы ... бойынша
белгіленген резервті сақтауға міндетті.
Кең тараған топтардын бірі - ... ... оған ... және ... алу ... алдын ала хабарлауы бар салымдар кіреді.
Бұл салымдар неғұрлым ұзақ ... яғни бір ... кем емес ... Салымшылар басқа депозиттерге қарағанда неғұрлым үлкен пайыз
алады және салым салымшыға ... ала ... ... ... ... ... өз ... бойынша келіскен мерзім ағымында
толық пайдалана алады. Депозиттің бұл ... ашу үшін ... ... ... ... ( 4.5- қосымша). Бұл салымдар қабылданатын мерзім
4 топқа бөлінеді: 30 ... 89 ... ... 90 ... 179 ... ... 180 күннен 359 күнге дейін;
- 360 күннен жоғары.
Мерзімді салымнан қаржы алу үшін ... ... ... ... ... түсуі талап оның мерзімі
келісімде ... Бұл ... ... пайыздық мөлшер белгіленеді.
Егер клиент банкті қаржы алу ... ... ... банк ... ... ... ... активті операцияларын басқа көз
есебінен ... ... ... алу ... ... сол банк ... ... азайтуға құқылы.
Депозиттердің төртінші тобы - бағалы қағаздар, депозиттер ... ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың
кооперативтің, акционерлік қоғамдар мен ... ... ... ... және ... ... ... акциялық мен
облигациялар:
- шетел операциялары бойынша құндылықтар мен ... ... ... ... сертификаттар.
Депозиттік сертификаттар - қаржылық құралдардың ең бір кең ... ... - ... банктің ақша ... ... ... ... оның ... ... ... салым бойынша салым сомасын және ол ... ... алу ... ... ... сертификат - кірісті бағалы қағаздың бір түрі, сол
себепті ол ... ... ... көрсетілген қызмет үшін есеп
айырысу ... ... ... ... ... Сондай-ақ
оларды бір заңды тұлғадан екіншісіне жолдауда шектеулер болады.
Талап ету ... ... - ... ол ... сертификаттың
сыртқы бетінде екі ... ... ... өз ... ... - ... пен ... алушы цессионарий. Сертификатты
қайтару ... ... банк ... және ... түсетін
шот көрсетілген салымшы ... ... ... ... Банк ... ... ... туралы келісімнің үздіксіз орындалуын, сондай-ақ
өкілетті ... ... ... және ... ... сертификаттардың екі түрі болады:
- жолданбайтын - салымшыда сақталады және төлем мерзімі жеткенде банкке
ұсынылады;
- жолданатын - ... ... ... ... ... өтуі
мүмкін.
Жолданатын депозиттік сертификаттар капиталды кез ... ... ... көмектеседі, ал ... ... ... тез ... ақшаға ауыстыруға болады.
Сертификаттар келесі белгілері бойынша бөлінеді:
• Шығарылуы бойынша:
- бір ... ... ... ... тәсілі бойынша:
- арнайы;
- ұсынушыға.
• Төлеу шарттары ... ... есеп ... ... аяқталғанға дейін пайыздық мөлшері
үнемі төленіп тұратын сертификаттар:
- сертификатты өтеу күні ... ... ... ... жаңа ... ... ... түрлеріне
немесе талап етілмелі депозиттеріне қолма-қолемес аударымдармен және ... ... ... ... ... ... ... сертификаттар баспалық тәсілмен шығарылуы және осы
сияқты ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде келесі деректемелер болуы тиіс:
- аты:
- ... ... ... ... күні;
- салым сомасы;
- депозитке енгізілген соманы қайтаруға банктін сөзсіз міндеттемесі;
- сертификат сомасын ... ету ... ... ... және ... пайыз сомасы;
- эмитент банктің аты және мекен-жайы ... ... ... банк ... ... ... міндеттемелерге қол қоюға өкілетті
екі тұлғаның қолы.
Банк сертификаттар шығарады және ... ... ... ... ... ... ... Өз сертификаттарын тиімді
орналастыру үшін ... ... ... ... алады:
- инвесторлар үшін тартымды пайыздық мөшерлеме деңгені;
- ... ... ... ең аз ... пайыздық мөлшер қайта қараудың икемді механизмін;
- шығарымды стандартты шарттарын ... ... және ... ... құны ... ... төлеудің сенімді кепілдігі;
- кең жарнаманы.
Жай депозиттік ... ... ... ... ... ... артықшылықтарға ие;
- сертификаттарды тарату ... ... ... ... санына сәйкес әлеуетті торлар ауқымы кеңейді;
- екінші ... ... ... иесі ... ... ... мерзімі
үшін кіріс ала отырып, банк ресурстарының көлемін өзгертпей-ақ жедел
сатуы мүмкін.
Сертификаттар бойынша табыстарға, ... ... ... ... мерзімдік салымдардағы кірістерге сияқты салығы салынбайды.
Мерзімдік салымдармен салыстырғанда сертификаттардың жетіспеушілігі
оның эмиссиясымен байланысты банктің жоғары ... ... ... ... ... ... қорғау жүйесі Ұлттық банк тарапынан коммерциялық
банктердің ... ... ... ... ... Ол
мемлекеттік жеке сақтандырулармен ... ... ... ... ... ... 60 жыл. Салымдарды ... ... 70 ... соның ішінде АҚШ, ... ... ... ... ... жұмыс істейді.
Салымдарды сақтандыру негізінде банктердін депозиттерді жалпылама
қайтарып алуға байланысты қорғау ... ... ... егер ... онда ... өздерінің ақша қаржыларын қайтарып
алуларына себеп болмайды. Тіпте банк күйзеліске ұшырған жағдайда да, ... ... ... қайтарады немесе клиенттермен олардың
салымдарын басқа төлем қабілеттілігі жоғары банкке аудару ... ... ... жалпылама қайтарудан құтылуға болады, бір ... ... ... ... ... ... банктік жүйеге
түгелдей қауіпті шудан құтылуға болады. Бұл кезде банктердің міндетіне
сақтандыру қорларында ... ... ... ... ... жасау кіреді. Шығындарды жабу үшін сақтандыру жарналары
жетіспеген жағдайда мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қайтару кепілдігін беру банктік жүйе
тұрақтылығын қамтамасыз етудің басты әдістерінің бірі болып табылады. Банк
жүйесіне деген сенімді арттыру ... ... ... ... ... ... ... жүргізілді. 1999 жылы қарашада екінші
деңгейлі банктердегі жеке ... ... ... ... кепілдік
беру немесе сақтандыру ережесі, ал 1999 жылы ЖАҚ ... ... ... ... жеке ... ... ... кепілдік берудің (сақтандыру) қазақстандық қоры құрылды. Жарғылық
капиталы 1 ... ... ... бұл қор ... емес ұйым ... Қор ... ... Республикасының Ұлттық банкі, ал оның
мақсаты -депозиттерді сақтандыру жүйесіне ... ... ... ... жеке ... ... салымдарының қайтаруын
қамтамасыз ету. Қор жұмысының ең басында ... ... ... ... және ... ... тұрды. Бұл халықаралық стандартқа өткен 16 банк,
қаржылық жағдайы қауіп тудырмайтын, активтері күн сайын ... ... ... ... жүйелі банктер.
Қор Ұлттық банк атынан, мемлекет атынан салымдарды орналастыруға
негізгі кепілші ... ... және егер ... ... ... ... іздеуге әкелсе, онда қор қызметі өзінің жақсы ... ... Осы ... ... ... ... деңгейлі банктеріндегі жеке тұлғалардың салымдарына міндетті ұжымдык
кепілдік беру ережесі не негіз болған.
Қор қаржылары ұжымдық сақтандыру ... ... ... үш валютаның бірінде жүзеге асырылуы мүмкін: теңгеде, АҚШ долларында
және еурода. ... ... ... ... ... ... ... мөлшерден артық емес салымдар бойынша ... ... ... ... ... қор ... ... 1 шілдесінен:
- теңгеде жылдық есеппен 16 пайыз;
- доллар және еурода жылдық есеппен 9 ... 2001 ... 1 ... ... ... ... 14 ... доллар және еурода жылдық есеппен 8 пайыз.
Салымдар (депозиттер) және олар ... ... ... ... ... ... қай ... болса сол валютада толық қайтарылады.
Қор әрбір салымшыға қайтарылуы міндетті салым мөлшерін төлеп ... ... ... ... ... ... - салынған салым (депозит) сомасы, бірақ 400 мың тенгеден ... ... ... ... ... банктің ресми қайта қаржыландыру
мөлшерлемесінің 50% шегінде банктік операцияны жүргізуге ... ... ... ... сыйақы мөлшері.
АҚШ доллары және еурода - салынған ... ... 90% ... 360 мың теңге шетел валютасына балама сомасынан артық болса.
Талап ету ... ... ... - ... ... ... сомасы
қайтарылады.
Бір салымшы әр түрлі валютада салынған мерзімді салымдар (депозиттер)
бір салым түрі ... ... ... ... сәйкес төленеді.
Сонымен қатар, қайтару есебі салынған мерзімді ... ... 400 ... ... көлемінде жүзеге асырылады.
Салымшы өзінің әр түрлі валютада салған ... ... ... ... ... өзі анықтауға құқылы.
Жинақталған резервтер салымдар бойынша ... ... ... ... ... ... ... қосымша жарнасы есебінен
төленеді, ал қалғаны қор ... ... ... Қор өз несиесін
таратылушы банкке қойылатын регрестік талаптар арқылы, ... тыс ... ... қайтарып алады. Қор мен қатысушы банк ... және ... да ... енгізу тәртібі мен мерзімдері және
негізгі ережеге сәйкес банк ... ... ... ... тиіс. Сондай-ақ
аталған келісімшарттарының орындалуы үшін жауаптылық соның ішінде қордың
күнтізбелік мерзімде теленбеген ақша ... ... да ... және
төлемдерді банк келісімінсіз алу құқығы қарастырылған.
Міндетті күнтізбелік жарна ... әр ... банк үшін ... ... ... банк бекіткен әдіспен жеке бекітіледі және
салымдар (депозиттер) мен ол ... ... ... ... бойынша
міндетті күнтізбелік жарнаны енгізу алдындағы есептік тоқсанның соңғы
күніне 0,125 пен 0,375 ... ... ... құрайды, оларды қайтару 13
сәуірдегі 2002 жылғы №136 ҚР ... ... ... жеке ... ... ... ... ұжымдык кепілдік беру
(сақтандыру) ережесімен кепілденеді.
Қордың 80 пайыздан кем емес ... ... ... ... қосу ... оның ... - бүгінгі ... ... ... ... үшін ең сенімді құрал. Сонымен
қатар құралдар ... ... ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарға өту бойынша бірінші
топқа ... ... және ... жүйесінің мүшелеріне қойылатын
талаптарға ... ... ... да ... ... алады. Қатысушы
банктердін бірі ықтиярсыз таратылған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... жолдануы тиіс.
Барлық банктер ұжымдық сақтандыруға қатысуға ... ... ... ... ... ... ... капиталынан
аспайтын көлемде ғана депозиттер тарта алады. Ал мүше банктерге ... ... Кез ... банк өз ... ... ... ... жүйесінен еркін шыға алады.
Шетелдік тәжірибе елде қалыпты жұмыс ... ... ... ғана ... сақтандыру жүйесінің қызмет ету мәні бар
екенін ... ... елде ... ... бір ... ... да
нысандары қолданылады. Швейцария банктік ассоциациясы ассоциациясының
қатысушы-банктердің клиенттеріне жинақ салымдарын және 30 мын ... ... ... ... есеп ... ... төлеуге
кепілдік береді. Егер банкке қарсы күйзеліс процедурасы басталса, ... ... ... ... бір ... кепілдік 400 мың француз франкін құрайды. Бұл
кезде шетел ... ... ... ... ... ... бір банкке қатысты депозитті 200 млн франктен аспайтын жалпы
кепілдік шегі бар. ... ... ... ... төлемі
түріндегі қалыпты жарналарды ұстамайды. Нақты төлем сомасы ... ... ... ... олардың меншікті депозиттерінің
мөлшеріне үйлесімді жүргізіледі.
Германияда неміс банктерінің федералдық ассоциациясы жетек-шілігіндегі
депозитті қорғау ... кіру ... ... ... қорға қабылданудың
міндетті шарты неміс коммерциялық банктерінің аудиторлық ассоциациясына
мүше болуы. Ол ... жиі ... ... ... және капиталға,
кадрларды басқару біліктілігіне және ... ... ... ... Жыл ... ... ... банкаралық салымдарды қоспағанда
банктің сомалық міндеттемелерінін 0,03 пайыз құрайды. ... ... ... және ... ... ... ... бақылауында. Сонымен қатар Испания, Голландия және Ұлыбританияда
қалыпты жарна төлеу ... ақша ... жабу ... қор ... ... ... жеткенге дейін енгізу қарастырылған.
Канада, Жапония және ... ... ... ... ... ... ... депозиттерді сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... 0,1 пайызын құрайды. Бұл кезде салымшыға 60 мың ... ... ... ... ... ... барлық салымдары
өтеледі.
Жапонияда банктің депозиттер бойынша сақтандыру сомасы бір салымшыға 10
миллион жапон йеніне дейінгі көлемде өтеледі. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... және жеке меншік банктерден
енгізілген. Банктердің қорға ... ... өте ... ... ... - 0,012 ... мөлшерінде, алайда соңғы кездері жапон банктік
секторы проблемаларының қорытындысында олар ... ... ... федералдық бағдарламасы бойынша АҚШ-та банк
шығындары жоғары. Басында жылдық жарна салымдардың жалпы сомасынан 0,083
пайыз құраған, 1990 жылы ол 0,12 ... ... ал 1991 жылы - 0,15 ... ... Заң бойынша жарналардың жоғары шегі банктік салымдардың жалпы
сомасынан 0,325 пайыз құрауы тиіс.
Салымның жоғары сақтандырылатын ... шек қою ... ... депозиттерді сақтандыру бағдарламасы ... ... ... ... жағдайлары бойынша бюджеттің әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... шектеу қойылады. Мысалы, АҚШ-та депозиттерді ... ... әр жеке ... 100 мың АҚШ ... ... ... бір ... көрсетілген сақтау сомасы ... ... иесі ... ... ... ... ... мемлекеттік емес елдерде ... ... ... банктер өздері күйзеліске түскен банктердің ... ... ... ... ... ... ақша қаржыларын жинақтауға ынталандырудың келесі
механизмі - банктік құпияны қатаң сақтау. ... ... ... құпия -
құқықтың жеке объектісі, жасырын ақпараттын жеке ... ... ... ... ... үшін заң ... бойынша шаралар
қарастырылған.
Соңғы кездері ел экономикасына ... бос ақша ... ... сақтандырудан басқа тәсілдерінің бірі ретінде
капиталдap амнистиясы ұсынылады.
Қазақстан Республикасының депозиттік операцияларының одан әрі ... ... ... ... атап ... жөн. Бұл ... ... түрде
екі топқа бөлуге болады. Бірінші топты Қазақстан Республикасының ... ... ... ... саясатынан шығатын факторлар құрайды.
Оған резервтеу мөлшерін (депозиттер бойынша), ... ... және ... ... болады.
Резервтеу мөлшері факторынын ерекшелігі депозиттерді тарту құнын банк
операциялары сияқты ұлғайтады. Бүгінгі күні салым және депозиттермен жұмыс
істеуде ... банк ... ... ... қоюда. Резервтік қорға
депозиттер бойынша аударым ... өсуі ... ... ... ... ... ... бойынша пайыздық мөлшерлеменін
азаюына әкеледі. Несиелер және депозиттер бойынша пайыздық ... ... ... тиісті шығындары мен қажетті табыстылығы
кірмейді. Сондықтан қолданылып жүрген ... банк ... оның ... ... ... ... ... үшін
тартымды етеді. Қазақстанда резервтеу мөлшері депозит ... ... сол ... ... ... ... тиімділігін төмендетеді.
Республикада резервтеу механизмі жетідірілетін ... сол ... ... ... ... жүйе ... ... өте орынды.
Коммерциялық банктер жүргізетін депозиттік саясатқа әсер етуші
факторлардың бірі Ұлттық банк ... ... ... ... ... операциялардың дамуына әсер етуші факторлардың екінші тобына
депозиттік саясатты, ұзак мерзімді жинақтау қорларын енгізуді және ... ... ... ... индексациясы мәселесін, банк беделін және
басқаларды жатқызуға болады. Маңызды тежегіш факторлардың бірі - салымдарды
индексациялаудың ... және ... ... болмауында. Осы мәселе
банктердің ірі жинақ жобаларын жүзеге асыруда өте ... Ұзақ ... ... ... бағдарламасы, инфляция жылдық есеппен 12-15
пайыз деңгейінде ... ғана ... ... ... ... ... ... қаржыны талап ету және қысқа мерзімді депозиттер
құрағанына қарамастан, болашақта коммерциялық банктер ... ... ... ... ... болатын жинақ сақтық және басқа ... ... ... ... одан әрі жетілдіру мен кеңейтудің маңызды
факторларының бірі - ... ... ... ... ... және ... салым түрлерімен салыстырғанда пайыздық мөлшерлердің
бәсеке қабілеттілігі, сондай-ақ депозиттердің бір түрінің аумағында банктің
қызмет ... ... - ... ... өйткені осы ... ... ... ... ... ... ... және қайтару есебі.
Салымшы депозиттік шотты ашпас бұрын, банк пен ... ... ... екі ... ... мен міндеттерін белгілейді. Банк пен салымшы
арасындағы келісім - салымшы жарна енгізіп, банк өз ... оған ... ... сома ... ... ... арнайы кітапшаны жүргізуіне
негізделеді. Бұл кітапша ... ... ... соң беріледі. Сонымен
қатар клиент ақша сомасын жаңадан ... ... ... ... ... ... ... сома немесе сома болашақта ашылатын депозиттік шотқа жазылуы
жөнінде келіседі. Клиент пен банк арасында ... ... ... ... ... ... уақытша пайдалануға ақшасын жолдайды, ал банк өз
кезегінде пайыз қосуға және клиентке ол ... ... ... ... ... соң қайтаруға міндеттенеді. Заңды түрде мұндай шартты
қатынас қарызды білдіреді, ол ... ... - ... ал банк - ... табылады. Келісім жинақ шотына депозит салынған соң күшіне енеді.
Депозиттер тарту банк үшін маңызды ... ... ... ... ... есебін ұйымдастыру маңызды. Салым
операцияларының бухгалтерлік есебін ұйымдастырудағы міндет әр ... ... ... дәл ... ... ету және банк ... қызметін
басқару үшін қажетті ақпаратты алу. Бұл міндетті ... ... ... ... және ... ... ... қол жеткізіледі. Аналитикалық есептің мәні нақты ... ал ... ... мәні ... ... ... депозиттер. Депозиттік салымдардың есебі үшін қолданылатын шоттар:
2211 - Клиенттердің талап ету бойынша салымдары;
2215 - ... ... ... салымдары;
2217 - Клиенттердің ұзақ мерзімді ... - ... ... ... - ... арнайы салымдары;
2222 - Арнайы ... ... ... ... ... - ... кепілдік - салымдары.
Барлық көрсетілген шоттар пассивті: кредиттік сальдо банктің клиент
алдындағы берешегін білдіреді: айналым ... ... ... ... ... ... өтеу және ... қосу; кредит бойынша
айналым бұрын қабылданған ... ... ... есептеу және- жаңадан
қабылданған салымдар.
Депозиттерді кіріс құжаттары негізінде, қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... 1001 ... нақты ақша»
Кт 2211-2229 «Тартылған салымдар»
Депозитор - заңды тұлғалардан депозит қабылдау кезінде:
Дт 2203 «Клиенттердің есеп ... ... ... ... ... банктер қызмет көрсететін клиенттерден депозиттер тарту кезінде,
тиісті ақша қаржылары корреспонденттік ... ... ... Бұл ... ... ... ... «Корреспонденттік шоттар»
Кт 2211 -2229 «Тартылған салымдар»
Депозиттер бойынша тартылған қаржыларды қайтару ... ... ... ... ... ... ... 1001 «Кассадағы нақты ақша»
2203 «Клиенттердің ағымды шоттары»
1051-1052 «Корреспонденттік шоттар»
Банк тартылған депозиттерді ... ... ... ... қатарына жатқызады және оған келесі өткізбе жасалады:
Дт 2211—2229 «Тартылған салымдар»
Кт 2224—2226 «Клиенттердің салымдары бойынша мерзімі ... ... ... ... сомасын қайтарған кезде келесі ... ... ... ... салымдары бойынша мерзімі өткен қарыз»
Кт 1001 «Кассадағы нақты ... ... ... ... ... ... есептеу есебі
Қарыздық пайыз - ақша қаражаттарын қарыздық құн үшін қарыз ... ақша ... ... ... және қаржы нарықтарында
орналастырушы делдал-кредиторға (банкке) уақытша ... ... ... ... ... бос ақша ... орналастыру және кіріс
алу тәуекелдігімен байланысты, ақша және несие ресурстарына деген сұраныс
пен ұсыныстар пайда болатын сандық шектеуге ие. Бос ақша ... ... ... ... және аз ... ... ... оңтайлы нұсқаларын іздейді.
Ақша қаржыларын тарту кезінде банктер салыстырмалы қаржы тарту сипатына
байланысты жеке ... ... ... ... белгілейді. Банктік пайыз мөлшері депозиттік ... ... ақша ... ... берешек қалдығына есептеп,
есептеу әдісіне сәйкес банк шығындарына жатқызады. Есептеу әдісіне, ағымды
айдын соңғы жұмыс күнінен кешіктірілмей, ... айда ... ... ақша ... ... оның шығындарына жатқызылады. Пайыздарды
есептеу келесі тәсілдердің бірімен жүзеге асырылады:
- жай пайыздар формуласымен,
- ... ... ... ... ... ... ... негізгі борыштың өскен
сомасын тартылған қаржылар бойынша білдіреді. ... ... ... ... ... яғни депозиттін жалпы сомасын
ұлғайтады. Банктердің тартылған ... ... мына ... Жай ... ... - ... ... мөлшерлеме;
t - тартылған ақша қаржылары бойынша пайыз қосылатын күн саны;
К - ... ... күн ... - тартылған ақша қаржыларының бастапқы сомасы;
S - қайтарылуға ... ақша ... ... ... ... ... пайыздарға тең.
• Күрделі пайыз формуласы:
(4)
Мұнда:
I — жылдық пайыздық мөлшерлеме;
J - банк ... ... ... жүргізатін кезеңдегі
күнтізбелік күн саны;
К - күнтізбелік ... күн ... ақша ... ... ... ... ... қосылған
пайыздарды капиталдандыру бойынша операциялар саны;
Р - тартылған ақша қаржыларының бастапқы сомасы;
S - қайтарылуға жататын ақша ... ... ... ... ... сомасы және оған қосылған пайыздарға тең.
Банктік депозиттер бойынша пайыздық мөлшерлеме екі ... ... ... ... ... және оған ... салымшы
қаржысын қолданғаны үшін төлем ретіндегі пайыз. Екіншісінің көлемі депозит
мерзімі мен көлеміне байланысты және жеңіл анықталатын болады. ... ... ... ... дәл жабатын пайызды анықтау ... ... ... ... ... Осы ... ... шешу
банктерге объективті пайыз мөлшерлемесін нарыққа сәйкес қалыптастыруға
мүмкіндік ... ... ... ... ... қаржыландыру
мөлшерлемесінің денгейіне бағдар жасай отырып, пайыздық мөлшерлемені еркін
белгілей алады. Банкаралық нарықпен салыстырғанда, ... ... ... ... ... ... ... тарта отырып, банктер
ресурстардың сыйымды және қымбат емес нарығын ... оның ... ... ... ... ... ... заңды және жеке
тұлғалардың жинақтары, есеп айырысу және ағымды шоттар басым ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер мен 2002
жылдың 1 қарашасындағы қаулымен бекіту мен оларға қарсы провизия (резерв)
құру тәртібіне ... ... ... ... ... ... ... стандартты;
- күмәнді, олар өз кезегінде 1 дәрежелі күмәнді, 11 дәрежелі күмәнді,
111 дәрежелі күмәнді деп ... ... ... ... ... ... ... көлемін есепке
алуы және шығыстардың сәйкес шоттарында толық көлемде көрсету қажет.
Провизияның ... ... үшін ... ... және Қазақстан
республикасының екінші денгейдегі банктерінің олар бойынша провизия құруы»
кестесінде ... ... ... пайыздар есептеу келесі шоттарда жүргізіледі:
2720 «Клиенттердің талап ету салымдары бойынша есептелген шығыстар»
2721 «Клиенттердің ... ... ... ... сыйақы төлеуге байланысты шығындары бесінші сынып шоттарында
есептеледі:
5211 «Клиенттердін талап ету салымдары ... ... ... ... ... ... ... салымдары бойынша сыйақы төлеуге
байланысты шығыстар»
5217 «Клиенттердің ұзақ ... ... ... ... ... ... ... шартты салымдары бойынша сыйақы төлеуге байланысты
шығыстар»
5221 «Клиенттердің арнайы салымдары бойынша сыйақы төлеуге байланысты
шығыстар»
5223 «Клиенттердің салым-кепілдіктері ... ... ... ... ... ... ету ... бойынша банктің мерзімі
өткен берешегіне сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»
5226 «Клиенттердің мерзімді салымдары ... ... ... ... ... ... байланысты шығыстар»
Депозиттер бойынша сыйақыны есептеу кезінде ... ... ... ... «Клиенттердін тартылған салымдары бойынша сыйақы төлеумен
байланысты шығындары»
Кт 2720-2721 «Клиенттердің салымдары бойынша есептелген шығындары»
Депозиттік келісімшартта көрсетілген мерзімде пайыздарды төлеу ... және ... ... жазу жасалады:
Дт 2720-2721 «Клиенттердің салымдары бойынша есептелген шығындары»
Кт 1001 «Кассадағы ... ... ... ... ... ... шоттар».
Мысалы:
Банк клиенті заңды ... ... ... ... ... ... ... 50000 тенге сомасында бір ай мерзімге жылдық
есеппен 20% көлемінде - ... ... ... ... 2203 ... ағымдағы ... 2211 ... ... ету ... ... ... ... бойынша пайыздар қосылды:
(50000 х 30 х 20%) / (360 х 100) = 750000 / 36000 = 833 тенге
Дт 5211 ... ... ету ... ... ... төлеуге
байланысты ... 2720 ... ... ету салымдары бойынша есептелген шығыстар»
833
3. Келісім мерзімі аяқталған соң депозит қайтарылады:
Дт 2211 ... ... ... бойынша салымдары» ... 1001 ... ... ақша»
Немесе 2203 «Клиенттердің ағымды есеп ... осы ... 35 ... ... несие берді. Оның кірісі
1458 тенге құрады, ал ... 625 ... ... ... ... ... кеңеюі мен өсуі
клиент пен ... ... ... ... әсер ... ... ... арқылы үнемі табыс алып отыруы керек, өйткені
оның қаржыларының айтарлықтай ... есеп ... ... ... ... көбіне
қозғалыссыз жатады және кіріс әкелмейді немесе аз кіріс ... ... ... ... бос ақша қаржыларын қолдану арқылы депозиттік базаны
нығайтуға мүдделі. Бұл сомалар болашақ есептік жылдағы есеп ... ... ... ... мен ... ... ... әсер, инфляция,
төлемсіздік және т.б.) есептеліп, жоспарланады.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік несие және банк депозиті47 бет
Банктің депозиттік (аманат) операциялары32 бет
Банктің депозиттік операциялары31 бет
Банктің депозиттік операциялары және олардың қорларды қалыптастыруындағы ролі36 бет
Банктің депозиттік операциялары және оның ҚР дамуы36 бет
Банктегі депозиттік операциялар және олардың есебі27 бет
Банктегі депозиттік операцияларды ұйымдастыру жолдары66 бет
Банктекрдің депозиттік операцияларын реттеу32 бет
Банктердің депозиттік операциялары, Қазақстанда депозит нарығын дамыту33 бет
Банктердің депозиттік операцияларын реттеу12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь