Қазақ романдарындағы өнер адамдарының образдық жүйесі


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1 М.Әуезовтың «Абай жолы» романындағы Абай бейнесі ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2 Д.Әбіловтың «Ақын арманы» романындағы Сұлтанмахмұт бейнесі ... ... ... 23
3 Сәкен Жүнісов "Ақан сері" дилогиясындағы Ақан образы ... ... ... ... ... ... ... ..32
4 Зейін Ақышев "Жаяу Мұса" романындағы Жаяу Мұса образы ... ... ... ... ... 55

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64
Қазақ халқының қоғамдық саяси өмірі мен руханиятының, ұлттық өнері мен әдебиетінің ілгері жылжып, дамуына ағартушылық еңбегі, ғылыми ізденістері, саналы білімі, ақындық дарыны, жазушылық еңбегі, сазгерлік, күйшілік өнері нәтижесінде үлес қосқан тарихи қайраткерлер қатарын негізінен шығармашылық тұлғалар толықтыратыны анық. Олар – ғұлама ғалымдар әл-Фараби мен Ш. Уәлиханов; ұлы ойшыл, ақын Абай, ағартушы әрі ақын жазушылар Ы.Алтынсарин мен С.Торайғыров, С.Сейфуллин, ақын-жырау, сал-серілер: Бұқар, Ақтамберді, Махамбет, Базар, Ақан сері, Біржан сал, Балуан Шолақ, Жаяу Мұса, Мәди; әнші-күйші, сазгерлер: Қорқыт, Ықылас, Құрманғазы, Дәулеткерей, Тәттімбет, Дина, Сүгір т.б.
Осы біртуар тұлғалардың өмір сүрген ортасын, әрқилы тағдырын, елге еткен еңбегін, өнерінің сырын көркемдік шеберлікпен жинақтап, олардың көркем бейнесін сомдаған шығармалар қазақ прозасында жетерлік. Мәселен, М.Әуезовтің “Абай жолынан” бастау алған С.Мұқановтың “Балуан Шолағы” (1941) мен “Аққан жұлдызы” (1967), Д.Әбілевтің “Ақын арманы” (1971), Ә.Әлімжановтың “Махамбеттің жебесі” (1969, 1972, 1987), “Ұстаздың оралуы” (1978, 1981), А.Тоқмағамбетовтың “Жыр күмбезі” (1975), Т.Әлімқұловтың “Ел мен жер” (1978), “Сейтек сарыны” (1966), С.Бақбергеновтің “Қайран шешем” (1963), З.Ақышевтің “Жаяу Мұса” (1978), І.Жақановтың “Ықылас” (1990), Қ.Жұмаділовтің “Дарабоз” (1994, 1996), Ә.Сарайдың “Исатай мен Махамбеті” (1997), Ж.Молдағалиевтің “Алғашқы қоңырау” (1978), “Таза бұлағы” (1984) сияқты романдардан басқа да повесть, деректі әңгімелерді тізіп айта беруге болады.
60-80 жылдардағы қазақ прозасындағы тарихи тұлғалардың, олардың ішінде өнер адамдарының жиынтық бейнесін сомдаудағы жекелеген қаламгерлердің суреткерлік шеберлігін, көркемдік ізденістерін терең зерттеген әдебиетші ғалым, профессор Қансейіт Әбдезұлы “Тарих және тағдыр” (2004) атты еңбегінде: “Жалпы, қазақ қаламгерлері өнер адамдары жайындағы қай шығармасында да бас кейіпкердің рухани дүниесін жан-жақты, әлеуметтік ортамен тұтастыра терең ашып көрсетуге бейім. Адамның жан-дүниесіндегі құбылыстар жалаң, жалпылама емес, қайта сол кезеңнің әлеуметтік тарихи, қоғамдық-саяси шындығымен сабақтас, тамырлас танылады. Сондықтан да қаламгерлер толғаған заман бедері, дәуір лебі кейіпкер болмысынан алшақтамай, ара жігі ажырамай, қайта көркемдік шындық пен тарихи шындық тұтас көрінеді”¹, - деп өнер адамдарының толыққанды тұтас тұлғасын танытуда тарихи оқиғалардың басты фактор, себепші болғанын баса айтады. Мұны басқа әдебиетші-ғалымдар да құптайды. Ғұмырнамалық, деректік сипатта жазылатын тарихи шығармаларда кейіпкерлердің тарихи тұлға болуы, оның іс-әрекет, мінез-құлқы суреттеліп отырған белгілі бір тарихи дәуір шындығына сай келуі ең қажетті белгілер екенін профессор Ж.Дәдебаев “Жазушы еңбегі” (2001) кітабында атап көрсете келе: “…тарихи шығарма өзегінде, оның басты желісінде жекелеген адамдардың басында болған тұрмыстық оқиғалар емес, белгілі кезең, дәуірдегі халық тағдырын таныта алғандай тарихи-әлеуметтік құбылыстар жатуы шарт”², - дегендей талаптар қояды.
1 Рахыжанов Т. Қазіргі қазақ романының поэтикасы. II бөлім. //Педагогика институтының филология факультетінің студенттеріне арналған оқу- методикалық құрал // Алматы., - 1992.
2 Дадебаев Ж. Өмір шындығы мен көркемдік шешім. Алматы: "Ғылым", - 1991.
3 Дадебаев Ж. Жазушы еңбегі және тарихи шындығы. Алматы: "Қазақ университеті", - 2001.
4 Жүнісов С. Ақан сері. Алматы: "Жазушы", - 1994, I том.
5 Жүнісов С. Ақан сері. Алматы: "Жазушы", - 1981, II том.
6 Жұбанов З. Замана бұлбұлдары. Алматы: "Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет" баспасы, - 1963.
7 Әбішев Ә. Найзағай. Алматы: "Жазушы", - 1969.
8 Мұқанов С. Балуан Шолақ. Алматы: "Өнер", - 1980.
9 Ақышев З. Жаяу Мұса. Алматы: "Жазушы", - 1990.
10 Әбдезұлы Қ. Т. Әлімқұлов шығармашылығы және 60-80 жылдардағы қазақ прозасы. // Дәстүр және жалғастық //, Алматы: "Санат", - 2001.
11 Әбдезұлы Қ. Тарихи тұлғалар және қазақ әдебиеті. Оқу құралы, - Алматы: Қазақ әдебиеті, 2004.
12 Әлімқұлов Т. Көк қаршыға. Алматы, - 1994.
13 Негимов С. Қазақтың сал-серілері. Ғылыми эсселер. Алматы: Ана тілі, - 2005.
14 Атымов М. Қазақ романдарының поэтикасы. Алматы: Қазақ ССр-нің "Ғылым"баспасы, - 1975.
15 Қирабаев С. Шығармалары. Екінші том. // Сын мақалалар және зертеулер// Алматы: Жазушы, 1992.
16 Имашев М. Жаяу Мұса. // Нұрғали Р. 7, шығармалар жинағы.// Алматы: Жазушы, - 1992.
17 Қирабаев С. Әдебиет және дәуір талабы. // Сын мақалалар мен зерттеулер.// Екінші кітап, Алматы: ҚазАқпарат, 2008.
18 Қирабаев С. Тәуелсіздік өрісі. // Сын мақалалар мен зерттеулер.// Алматы: Жазушы, - 1976.
19 Бердібаев Р. Роман және заман. Алматы: Жазушы, - 1967.
20 Бердібаев Р. Қазақ тарихи романы. Алматы: Қазақ ССР-нің "Ғылым" баспасы, - 1979.
21 Бердібаев Р. қазақ романы. Алматы: Қазақ ССР-нің "Білім" баспасы, - 1975.
22 Ақан сері. // Қазақ әдебиет тарихы// 10 том, Алматы, - 2006, Т.5.
23 Марғұлан Ә. Шығармалары. 2 том. // Д.Ә.Марғұлан, Д.А.Марғұлан.//, Алматы: Алатау, - 2000.
24 Хұсайынов Ш. Үкілі Ыбырай. Алматы: Жазушы, - 1972,
25 Сүлейменов Т. Сегіз сері. Тарихи ғұмырнамалық хикая. Алматы: өнер, - 1991.
26 Қорғанбек А. Біржан бұрмалары: әдебиет пен өнер хақындағы ой-толғамдар. Алматы: Информ-Арна, 2006.
27 Қабдолов З. Сөз өнері. Алматы: Қазақ университеті, - 1992, - 349.
28 Қазақ әдебиеті энциклопедия. Алматы: "Білім" баспа үйі, - 1991.
29 Әбуталиев Н. Сегіз сері. Алматы: Жалын, - 1991.
30 Рахымжанов. Романның баяндау жүйесі. (С.Жүнісовтің "Ақан сері" романына сын.). Жұлдыз, 1994, №2, 192-196 б.
31 Керімов Ш. Сал-серлік дәстүрдің этнографиялық қырлары // қазақ фольлорының тарихилығы, Алматы, 1993.
32 Ысмайылов Е. Ақындар. Алматы, 1956.
33 Сейфуллин С. Ақан сері. Алматы, 1955.
34 Жұмабаев М. Шығармалары. Алматы: "Жазушы", 1989, - 318 б.
35 Тұрсынов Е. Қазақ ауыз әдебиетін жасаушылардың байырғы өкілдері. Алматы: "Ғылым", 1976, 148 б.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге








Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көркемдік тәжірибе және ақындық шеберлік6 бет
Мақал-мәтелдер-халық творчествасының төл жемісі10 бет
Төлеген Айбергенов туындыларындағы лиризм66 бет
Шопеннің фортепианолық шығармашылығы5 бет
Қазақ әдебиетiндегi ұлттық дәстүр және М. Әуезовтiң жаңашылдығы26 бет
Қазақтың музыкалық фольклорын ұйымдастыру4 бет
Драмадағы тарихилық. Қазіргі қазақ комедиясы7 бет
Соғыстан кейінгі жылдары очерктерден құрастырылған жинақтар12 бет
Ауыл адамдарының да жағдайын ойлай келетін болсақ4 бет
Д. Досжанның романдарындағы тарихи образ жасау мәселесі53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь