Әлихан Бөкейханов – публицист

Әлихан Бөкейханов публицист ретінде тану, оның жеке тұлға ғана емес, үлкен ірі қоғамдық тұлға екендігін көрсетеді. Оның өмір баяны, жүріп өткен жолдары, өзіндік дүние танымы барлығы сол уақыттың сол қоғамның тыныс тіршілігін аңғартқандай. Әлиханның өз заманының жаршысы тегеуірінді публицис екендігін баяндамас бұрын, нені публицистика және кімді публицис деп айта аламыз. Осыған қысқаша мағлұмат бере кетейік.
«Публицистика» - ол уақыт пен қоғам арасындағы шындықты көрсететін бірде белгілі қаламгерлер қауымының айналысатын кәсібі, жұмысы, енді бірде өзіндік сипаты бар шығармалар тобы, яғни творчество саласы, журналистика жанры, тағы бірде өмірді зеріктеудің, қоғамдағы болмыс құбылыстарды бағалап, білудің әдіс тәсілі деген ұғымдарды білдіреді.
Ал, публицист болса осы творчестволық кәсіпте арқау болып отырнған салаға әбден машықтанып жан-жақты зеріттеп білуін және соны уақыттан қалмай не озбай дәл сол күн талабына сай жауап беруші тұлға.
Міне, біз публицист пен публицистиканың өзіндік бір тұлға екендігін аңғардық. Екеуі де бір талапқа сай заңды ғылым немесе ғалым.
«Біз публицистердің ұдайы істейтін істерімен шұғылдануға - өз заманымыздың тарихын жазуға тиіспіз және біздің күнделікті өмірді жазуымыз қозғалысқа тікелей қатысушылар мен қаһарман тұлғаларға нақ сол қозғалыс үстінде мүмкіндігінше көмек беретіндей етіп жазуымыз керек, - жазғанда қозғалысты ұлғайтуға, күрес жүргізудің күш неғұрлым аз жұмсалып, неғұрлым көп және барынша баянды нәтижелер бере алатын құралдарын тәсілдері мен әдістерін саналы түрде таңдап алуға жәрдемдесетіндей етіп жазуымыз керек» - деген талап қоямыз.
Енді, Әлихан Бөкейхановтың осы талаптарға қаншалықты деңгейде жауап бере алды соған тоқтала кетейік.
Біз Әлиханды еске алғанда көз алдымызға сонау ХХ ғасырдың басы, сол кездегі тыныс-тіршілік жалпы, қоғам көз алдымызға елестетеміз. Әрине бір перзентіміздің бойынан бүкіл біз уақытпен қоғамды көз алдымызға елестету ұлы істің жемісі міне, Әлихан турасында бір ауыз сөзбен айтар болсақ әйтсе де сөзіміз дәлелді болуы үшін оған жан-жақты кеңінен тоқтала кетсек.
Әлихан Бөкейханов замандастары Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Жүсіпбек Аймауытов, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Мағжан Жұмабаев, т.б. сынды биігінде ел таныған азаматтарымызбен терезесі тең әрі өзіндік ерекшеліктері де, бар біртуар дара тұлға. Олай дейік себебіміз Әлиханның публицистика әлеміндегі өзіндік қолтаңбаларының аса сауаттылығы мен қоса оның өміршеңдігі. Яғни оның еңбектерінің уақыт талабының ауасындай құндылығында.
«Қазақ» газеті
Қ.Атабаев «Қазақ баспасөзі»
        
        Әлихан   Бөкейханов  –  публицист
Әлихан Бөкейханов публицист ... ... оның жеке ... ... үлкен ірі қоғамдық тұлға екендігін көрсетеді. Оның ... ... ... ... ... дүние танымы барлығы сол
уақыттың сол ... ... ... ... Әлиханның өз
заманының жаршысы тегеуірінді публицис екендігін баяндамас ... ... және ... ... деп айта ... ... ... бере кетейік.
«Публицистика» - ол уақыт пен ... ... ... ... ... қаламгерлер қауымының айналысатын кәсібі,
жұмысы, енді ... ... ... бар ... тобы, яғни
творчество саласы, ... ... тағы ... ... ... ... ... бағалап, білудің ... ... ... ... ... ... осы ... кәсіпте арқау ... ... ... ... жан-жақты зеріттеп ... ... ... ... не озбай дәл сол күн ... сай ... ... біз ... пен публицистиканың өзіндік бір ... ... ... де бір ... сай заңды ғылым немесе
ғалым.
«Біз публицистердің ұдайы істейтін ... ... - ... тарихын жазуға тиіспіз және ... ... ... қозғалысқа тікелей қатысушылар мен қаһарман тұлғаларға нақ
сол ... ... ... көмек беретіндей етіп жазуымыз
керек, - жазғанда ... ... ... ... ... аз ... ... көп және барынша баянды нәтижелер
бере алатын ... ... мен ... ... ... алуға жәрдемдесетіндей етіп жазуымыз керек» - деген талап
қоямыз.
Енді, ... ... осы ... ... деңгейде
жауап бере алды соған тоқтала кетейік.
Біз Әлиханды еске ... көз ... ... ХХ ғасырдың
басы, сол ... ... ... ... көз ... ... бір ... бойынан бүкіл біз уақытпен
қоғамды көз алдымызға елестету ұлы ... ... ... Әлихан
турасында бір ауыз сөзбен айтар ... ... де ... ... үшін оған ... кеңінен тоқтала кетсек.
Әлихан Бөкейханов ... ... ... ... ... ... Сұлтанмахмұт Торайғыров, Мағжан
Жұмабаев, т.б. ... ... ел ... ... ... әрі ... ... де, бар біртуар дара тұлға. ... ... ... ... ... ... аса сауаттылығы мен қоса оның ... ... ... ... ... ауасындай құндылығында.
Әлихан Бөкейхановтың ... ... оның орыс ... өте
жақсы меңгергендігі тіпті оның ... оның ... ... ... ... ... Олай дейтін себебіміз оның
шығармаларының жоғарғы деңгейдегі ... ... ... ... тағы бір ... ... оның ... публицистикасы ғылымды сөйлете білген яғни ол ... ... ... ... ашық ... ... ... сол өзі көтеріп отырған салаға немесе проблемаға сай нақты
шығар ... да ... ... ... ... ... тануда 1913-1918 жылдар
аралығында жарық ... ... ... ... ... Тек осы бір ғана ... ... публицистикалық
шығармаларына тоқталатытн болсақ оның ... биік әрі ... ... ... ...... ... демек, ең бір күрделі кезеңдегі, ... ... сан ... ... ... ... ... Әлихан Бөкейхановтың өз еңбектері. Ол еңбектерінің ұлт
тарихының ... ... ... ... ... ешкімнің де
күмәні жоқ ... ... ... ... - ... ... негізгі, басты еңбектері қазақ ... ... ... шаруашылық жүргізу
тәсілдеріне, ру ... ... ... қазақ
жеріндегі отарлау тағдырына ... Бұл ... мың ... ... ... қысқасы үшан теңіз материал ... ... ... күні ... еңбектерін тарихи
дерек ретінде пайдаланбай, ғасыр басындағы қазақтар тарихы ... бір ... ... жазылмайтындығы.
Мұндай жағдайда Әлихан Бөкейхан еңбектерінің деректілік маңыздылығы,
көптеген мәселелердің ауқымдылығы,еңбектерінде ... ... ... жоғарғы болуынан туындайтыны даусыз. Автордың терең
энциклопедиялықбілімі, екі тілде ... жазу ... өз ... және ... ... ... білуі оған мәселелерді
кең қойып, терең ... ... ... ашып ... ... ... Әлихан Бөкейханов ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды іздеп табу, құжаттардың нақтылығын
жариялауы тағы да ... ... ... оның бұл ... ... ... ... тарихы үшін маңызы зор
екендігі анық.
Әлихан Бөкейханның ... тағы бір ... ... ... ... айтқан тарихи деректанушылық айтары, нақты төл
деректерімізді ... ... ... 1911 жылы ... көрген Шәкәрім Құдайбердіұлының «Түрік, қырғыз,
қазақ хәм ... ... » деп ... кітабына арналған рецензиясында
«мұнан бұрын қазақ шежіресі қазақ тілінде кітап ... ... ... бұл кітабы – қазақ шежіресінің тұңғышы, ... ... ... ... осы ... ... енді ... қазақ шежіресін жазбақ болған кісі ... ... ... қадам баспа. Кітап жиған жер жоқ ... ... ... шежіресіндей кітап жазбақ оңай жұмыс емес» - деп ... ... төл ... бірі ... жариялаудағы ерекше
орны, автордың обективті шындықтарға ... ... ... ... ... осы сияқты көптеген еңбектерінде ... ... ... ... дүниетанымы кеңдігін аңғарамыз және
оның өзіне ғана емес өзі ... ... ... ... ... кейбір туындыларына сын көзбен қарай білген. Бұлай ... оның ... ... ... ... Ол әр ... ... болуы керек екендігін жақсы ұққан. ... ... ... ... ... ... ... маңызы,
ондағы халықтың тұрмыс салтының ... ... ... ... ... тарих ғылымында алатын орны ... ... ... Ол: ... көркем ждырда сол уақытта қазақтың
болмыс салты көрініп ... ... ... ... жолы ... Бір ... ... пайдаланған соғыс істер біздің қазақ
білетін тарих осы... Тарихтың екінші түрлісінің ... ... ... ... ... дәрежесі. Бұлардың бәрі ... сол ... ... ... ... ... ... сөздерінен білінеді. Анық тарих осы екіншісі. Бұған
жем ... ... шын ... ... ... жерлерда
болады» - дейді. Міне, осындай талапты қоя білуі оның ... ... ... жетелеген болар. Әлиханның ... ... ... ... ... ... арналған әдеби сынында
деректерге аса сын ... ... оған баға ... онда ... онда ... көп ... ... оның
бәрі жырдың ... ... ... оның ... құндылығына
нұсқан келтіргендігін айта келе жырда кездесетін ... ... ... бал шай, алты атар» ... ... көп ... ... ... түзету ескерту береді. Міне, ... ... оның жеке ... ... ... өз ... ... жазған публицист екендігін ұға аламыз.
Жоғарыда біз ... ... ... ... екенін
әңгімеледік, енді оның ... ... ... ... оның ... ... мақалаларына қысқаша
тоқтала кетейік.
Әлихан Бөкейхан бастаған сол ... ... ... ... ... ... солардың үнін қалың жұртшылыққа жеткізіп
тұрған ... ... ... бес жыл бойы 265 ... ... Қазіргі өлшеммен қарасақ тым аз, ... ... ... ... тұрғысынан бағаласақ, отарлық езгідегі
елде отаршылдардың көз алдында ... ... ... идеясын
насихаттайтын газетті бес жыл бойы ... тұру ... ... Оның ... ... ... ... рөлін де басым
айтып кетуіміз парыз, өйткені бұл ... ... өз ... ... жарқырап келеді, олай дейтін ... ... ... ... ... ... құнды яғни
өткен тарих шындығы. Әлихан Бөкейханның «Қазақ» ... 200 ... ... ... ... көрген. Оларды қазақ елінің
ең ... ... ... ... ... ... жері
отаршыл болуы, ... ... ... ... ... ... сот, ... шаруашылық ісін жүргізу туралы ... ... ... ... Шоқан Уалихановтың,
Абайдың Шәкәрімнің еңбектеріне сілтеме ... ... ... жасайды.
Оның бір ғана ... ... атты ... ... оның сол уақыт талабының ... ... ... ... береді. Бұл мақала ... ... ... ... ... ... жазу мен ... одан шығудың
жолдары да ... Олай ... ... ... мәні бар, ... біріншіден нақты проблема
отырықшылыққа ... ... ... орай ... ... осыған орай отырықшылыққа жаппай көшу қазақ ... ... ... Сол ... сол ... ... халқы
сана-сезімінің деңгейіне орай сөйлей білген шеберлігін ... бір аса ... ... ол ... сол проблемаларды
егжей-тегжей баяндап қоймай, өзі де сол ... ... ... Осы екі арада айқын шыңдалған ... ... ... ... жайынан сөйлеуден бұрын
шаруашылық деп нені айтамыз, ... ... ... деп ... ... ... Дүниелік деп – адам баласының ... ... ... » деп ... ... оның сол
кездегі қазақтарымызды шаруашылық ... ... ... ... көз ... ... ... асқан шеберлігінің
желісімен баяндалатын публицистикасының ... ... сол ... көз алдымызға елестетеді, әрі өз ... ... ... ... қысқаша тоқталар болсақ әйтседе, бұл Әлиханның бір ... ... ... ал, ... ... да ... ... болсақ бұл өз алдына үлкен төбе.
Пайдаланылған әдебиеттер:
«Қазақ» ... ... ... |

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
публицист жазушы Нұрмахан Оразбеков 73 бет
Әлихан жаңғырығы. Ә.Бөкейханов өмірі мен өлімі.11 бет
Алихан Бөкейхан6 бет
«Қазақ» газетінің шығу тарихы4 бет
«Қанды ғасырдың» қыран ұлы Ә.бөкейханов15 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет
Абай публицистикасындағы философиялық сарындар106 бет
Алаш көсемдерінің құнды публицистикалық мұралары23 бет
Алихан Бөкейханов өмірбаяны9 бет
Алтынбек Сәрсенбайұлы - публицист70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь