Әлихан Бөкейханов – публицист


Әлихан Бөкейханов публицист ретінде тану, оның жеке тұлға ғана емес, үлкен ірі қоғамдық тұлға екендігін көрсетеді. Оның өмір баяны, жүріп өткен жолдары, өзіндік дүние танымы барлығы сол уақыттың сол қоғамның тыныс тіршілігін аңғартқандай. Әлиханның өз заманының жаршысы тегеуірінді публицис екендігін баяндамас бұрын, нені публицистика және кімді публицис деп айта аламыз. Осыған қысқаша мағлұмат бере кетейік.
«Публицистика» - ол уақыт пен қоғам арасындағы шындықты көрсететін бірде белгілі қаламгерлер қауымының айналысатын кәсібі, жұмысы, енді бірде өзіндік сипаты бар шығармалар тобы, яғни творчество саласы, журналистика жанры, тағы бірде өмірді зеріктеудің, қоғамдағы болмыс құбылыстарды бағалап, білудің әдіс тәсілі деген ұғымдарды білдіреді.
Ал, публицист болса осы творчестволық кәсіпте арқау болып отырнған салаға әбден машықтанып жан-жақты зеріттеп білуін және соны уақыттан қалмай не озбай дәл сол күн талабына сай жауап беруші тұлға.
Міне, біз публицист пен публицистиканың өзіндік бір тұлға екендігін аңғардық. Екеуі де бір талапқа сай заңды ғылым немесе ғалым.
«Біз публицистердің ұдайы істейтін істерімен шұғылдануға - өз заманымыздың тарихын жазуға тиіспіз және біздің күнделікті өмірді жазуымыз қозғалысқа тікелей қатысушылар мен қаһарман тұлғаларға нақ сол қозғалыс үстінде мүмкіндігінше көмек беретіндей етіп жазуымыз керек, - жазғанда қозғалысты ұлғайтуға, күрес жүргізудің күш неғұрлым аз жұмсалып, неғұрлым көп және барынша баянды нәтижелер бере алатын құралдарын тәсілдері мен әдістерін саналы түрде таңдап алуға жәрдемдесетіндей етіп жазуымыз керек» - деген талап қоямыз.
Енді, Әлихан Бөкейхановтың осы талаптарға қаншалықты деңгейде жауап бере алды соған тоқтала кетейік.
Біз Әлиханды еске алғанда көз алдымызға сонау ХХ ғасырдың басы, сол кездегі тыныс-тіршілік жалпы, қоғам көз алдымызға елестетеміз. Әрине бір перзентіміздің бойынан бүкіл біз уақытпен қоғамды көз алдымызға елестету ұлы істің жемісі міне, Әлихан турасында бір ауыз сөзбен айтар болсақ әйтсе де сөзіміз дәлелді болуы үшін оған жан-жақты кеңінен тоқтала кетсек.
Әлихан Бөкейханов замандастары Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Жүсіпбек Аймауытов, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Мағжан Жұмабаев, т.б. сынды биігінде ел таныған азаматтарымызбен терезесі тең әрі өзіндік ерекшеліктері де, бар біртуар дара тұлға. Олай дейік себебіміз Әлиханның публицистика әлеміндегі өзіндік қолтаңбаларының аса сауаттылығы мен қоса оның өміршеңдігі. Яғни оның еңбектерінің уақыт талабының ауасындай құндылығында.
«Қазақ» газеті
Қ.Атабаев «Қазақ баспасөзі»

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Әлихан Бөкейханов – публицист

Әлихан Бөкейханов публицист ретінде тану, оның жеке тұлға
ғана емес, үлкен ірі қоғамдық тұлға екендігін көрсетеді. Оның өмір
баяны, жүріп өткен жолдары, өзіндік дүние танымы барлығы сол
уақыттың сол қоғамның тыныс тіршілігін аңғартқандай. Әлиханның өз
заманының жаршысы тегеуірінді публицис екендігін баяндамас бұрын,
нені публицистика және кімді публицис деп айта аламыз. Осыған
қысқаша мағлұмат бере кетейік.
Публицистика - ол уақыт пен қоғам арасындағы шындықты
көрсететін бірде белгілі қаламгерлер қауымының айналысатын кәсібі,
жұмысы, енді бірде өзіндік сипаты бар шығармалар тобы, яғни
творчество саласы, журналистика жанры, тағы бірде өмірді
зеріктеудің, қоғамдағы болмыс құбылыстарды бағалап, білудің әдіс
тәсілі деген ұғымдарды білдіреді.
Ал, публицист болса осы творчестволық кәсіпте арқау болып
отырнған салаға әбден машықтанып жан-жақты зеріттеп білуін және
соны уақыттан қалмай не озбай дәл сол күн талабына сай жауап
беруші тұлға.
Міне, біз публицист пен публицистиканың өзіндік бір тұлға
екендігін аңғардық. Екеуі де бір талапқа сай заңды ғылым немесе
ғалым.
Біз публицистердің ұдайы істейтін істерімен шұғылдануға - өз
заманымыздың тарихын жазуға тиіспіз және біздің күнделікті өмірді
жазуымыз қозғалысқа тікелей қатысушылар мен қаһарман тұлғаларға нақ
сол қозғалыс үстінде мүмкіндігінше көмек беретіндей етіп жазуымыз
керек, - жазғанда қозғалысты ұлғайтуға, күрес жүргізудің күш
неғұрлым аз жұмсалып, неғұрлым көп және барынша баянды нәтижелер
бере алатын құралдарын тәсілдері мен әдістерін саналы түрде
таңдап алуға жәрдемдесетіндей етіп жазуымыз керек - деген талап
қоямыз.
Енді, Әлихан Бөкейхановтың осы талаптарға қаншалықты деңгейде
жауап бере алды соған тоқтала кетейік.
Біз Әлиханды еске алғанда көз алдымызға сонау ХХ ғасырдың
басы, сол кездегі тыныс-тіршілік жалпы, қоғам көз алдымызға
елестетеміз. Әрине бір перзентіміздің бойынан бүкіл біз уақытпен
қоғамды көз алдымызға елестету ұлы істің жемісі міне, Әлихан
турасында бір ауыз сөзбен айтар болсақ әйтсе де сөзіміз дәлелді
болуы үшін оған жан-жақты кеңінен тоқтала кетсек.
Әлихан Бөкейханов замандастары Ахмет Байтұрсынов, Міржақып
Дулатов, Жүсіпбек Аймауытов, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Мағжан
Жұмабаев, т.б. сынды биігінде ел таныған азаматтарымызбен терезесі
тең әрі өзіндік ерекшеліктері де, бар біртуар дара тұлға. Олай
дейік себебіміз Әлиханның публицистика әлеміндегі өзіндік
қолтаңбаларының аса сауаттылығы мен қоса оның өміршеңдігі. Яғни
оның еңбектерінің уақыт талабының ауасындай құндылығында.
Әлихан Бөкейхановтың өзіндік ерекшелігі оның орыс тілін өте
жақсы меңгергендігі тіпті оның туындыларында оның орысша ойлап
пайымдап қазақ тілінде жеткізді. Олай дейтін себебіміз оның
шығармаларының жоғарғы деңгейдегі ғылымға толығы осыдан кейін
Әлиханның тағы бір ерекшелігін аңғарамызол оның білімділігі.
Әлихан публицистикасы ғылымды сөйлете білген яғни ол өзінің
тақырыбын жан-жақты терең зерттеп ашық пікір білдірген сонымен
қатар сол өзі көтеріп отырған салаға немесе проблемаға сай нақты
шығар жолды да көрсете білген.
Біз Әлиханды публицист ретінде тануда 1913-1918 жылдар
аралығында жарық көрген Қазақ газетіндегі мақалаларынан айқын
танимыз. Тек осы бір ғана Қазақ газетіндегі публицистикалық
шығармаларына тоқталатытн болсақ оның еңсесі биік әрі дара
публицист екендігіне аздық етпейді.
ХХ – ғасырдың басындағы, демек, ең бір күрделі кезеңдегі, қазақ
халқының өмірінің сан алуан қырынан мағлұмат беретін деректер
ретінде Әлихан Бөкейхановтың өз еңбектері. Ол еңбектерінің ұлт
тарихының құнды деректер тобын құрайтындығына қазір ешкімнің де
күмәні жоқ Әлихан Бөкейхановтың шығармашылық мұрасы - деген
мақалада Ғалымның негізгі, басты еңбектері қазақ халқының
тарихына, экономикасына, мәдениетіне, шаруашылық жүргізу
тәсілдеріне, ру тайпалары шежіресіне, тұрмыс-салтынта, қазақ
жеріндегі отарлау тағдырына арналған. Бұл еңбектерде мың сане
деректер, цифрлар, таблицалар, қысқасы үшан теңіз материал бар
Бұған қосарымыз бүгінгі күні Ә.Бөкейхан еңбектерін тарихи
дерек ретінде пайдаланбай, ғасыр басындағы қазақтар тарихы туралы
бірде бір ғылыми жұмысының жазылмайтындығы.
Мұндай жағдайда Әлихан Бөкейхан еңбектерінің деректілік маңыздылығы,
көптеген мәселелердің ауқымдылығы,еңбектерінде сақталған деректердің
шынайылық дәрежесінің жоғарғы болуынан туындайтыны даусыз. Автордың терең
энциклопедиялықбілімі, екі тілде бірдей жазу шеберлігі, өз ұлтының
жағдайын және дүниежүзілік тарихты жетік білуі оған мәселелерді
кең қойып, терең талдау жасауға, жан-жақты ашып көрсетуге
мүмкіндік берді. Сөйтіп, Әлихан Бөкейханов публицистикасы ұлттық
өшпес мұрасына, сарқылмас қазынасына айналды.

Әлиханның тарихи құжаттарды іздеп табу, құжаттардың нақтылығын
жариялауы тағы да басқа еңбектерін ескерсек оның бұл салада
атқарған ғылыми ізденістерінің қазақ тарихы үшін маңызы зор
екендігі анық.
Әлихан Бөкейханның публицистикада тағы бір қосқан үлесі ол
оның шығармаларында айтқан тарихи деректанушылық айтары, нақты төл
деректерімізді сынауға байланысты көзқарастары.
Мысалы 1911 жылы жарық көрген Шәкәрім Құдайбердіұлының Түрік, қырғыз,
қазақ хәм хандар шежіресі деп аталатын кітабына арналған рецензиясында
мұнан бұрын қазақ шежіресі қазақ тілінде кітап болып басылған
жоқ. Шәкәрімнің бұл кітабы – қазақ шежіресінің тұңғышы, қазақ
білмек ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Әлихан Бөкейханов
Әлихан Бөкейханов. Алаш Орда
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы жайлы
Алихан Бөкейханов өмірбаяны
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы
Әлихан жаңғырығы. Ә.Бөкейханов өмірі мен өлімі.
ХХ ғасырдың ұлы жаршысы - Әлихан Бөкейханов
Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан тарихы
Бөкейханов Әлиханов Нұрмұхамедұлы
Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь