Қазақстан өңірінде жабайы түрінде кездесетін таңқурай мен қара қарақаттың in vitro жағдайындағы өсу ерекшеліктері

Реферат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . .4

Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.1 Клондық микрокөбейту және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.2.1 Клондық микрокөбейтудің әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1.2.2 Қолтық бүршіктерінің дамуын қоздыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

1.2.3 Қара қарақат өсімдігі экспланттарын өсіруді реттеудегі
цитокининдер табиғатының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

1.2.4 Жеміс.жидек өсімдіктерін клондық микрокөбейту ... ... ... ... ... ... ... 11

1.2.5
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
Елімізде аса бағалы жеміс-жидек өсімдіктерінен аурулардан сауыққан экологиялық таза көшеттер алып өндіріске қажет шикізат қорын кеңейту өзекті мәселенің бірі болып саналады.
Жеміс-жидек өнімдерінің аса жоғары сұраныстарына байланысты елімізде ауыл-шарушылық өндірістерінде өсімдіктерді әртүрлі инфекциядан арылту және тезірек көбейту мәселелері аса маңызды. Өсімдіктерді in vitro жағдайында ұлпалары арқылы көбейту әдістерін пайдалана отырып, бір жағынан оларды инфекциялық аурулардан арылтып қана қоймай, екіншіден, цитокининдердің көмегімен апекс белсенділігін құлшындырып жаңадан бүршіктер қалыптасу және даму процестерін тездетуге мүмкіндік туады [1,2,4,29]. Асептикалық in vitro жағдайында өсімдік ұлпаларын көбейту әдістері селекция жұмыстарында, қолданбалы ботаникада және биологиялық алуан түрлерді сақтап қалу және көбейту мәселелерін шешуге кеңінен қолданылады. Бұл әдіспен өсімдіктердің түрі мен сорттарына қарай, көбейту коэффициентін тез арада 1 1000 ден 1 600000 ға дейін арттыруға болады. Көбейту нәтижесінде, регенеранттар әртүрлі зиянкес патогенді микрофлорадан арылып, өзгеріске ұшырамай өздерінің жоғары генетикалық біргелкі сапалық қасиеттерін сақтап қалады. Бұндай өсімдіктер патогенді микрофлорадан арылған генетикалық біркелкі таза болады.
Қазіргі таңда өркениетті дамыған елдермен қатар Қазақстан ғалымдары жеміс-жидек өсімдіктерін in vitro жағдайында көбейтіп өсіру әдісімен айналысуда. Олардың негізгі мақсаттары іn vitro жағдайында клондық микрокөбейту арқылы өнімділігі жоғары, сыртқы факторларға төзімді, патогенді микрофлорадан арылған бастапқы өсімдік түріне тән барлық белгілері мен қасиеттері сақталған өсімдіктер алу. Елімізде гермоплазма банкін құру үшін көбейтілген құнды өсімдіктер түрлері, сорттары мен формаларын асептикалық жағдайда температураны реттеп ұзақ ұақыт сақтауға болады.
Соңғы кездері, Қазақстанда жабайы түрінде кездесетін қара қарақат пен таңқурайдың түрлері антропогендік әсерлерден жойылып барады. Сол себепті, қара қарақат пен таңқурайдың көптеген вирустық және микоплазмалық ауруларға шалдығатыны белгілі. Аурулардан сауықтыруға қара қарақт пен таңқурайдың аса бағалы сорттарын in vitro жағдайында меристема арқылы көбейтіп, генетикалық біркелкі таза өсімдіктер алып Қазақстанның ұлттық гермоплазма банкін толықтыруға мүмкіндік туады. Жұмыстың мақсаты Қазақстанда ұлттық гермоплазма банкін толықтыру үшін бүлдіргеннің өнімділігі мол, бағалы сорттарын (таңқурайдың Rubus ideas L. және қара қарақаттың түрлері Ribes nigrum L., R. meyeri Maxim. R. hispidulum (Janc.) Pojark. ) in vitro жағдайына енгізіп, жаппай көбейтіп өсірудің технологиясын жақсарту болды.
1 Батыгина Т.Б., Васильева В.Е. Система воспроизведения у орхидных. – В кн.: Охрана и культивирование орхидей: Тез. Всесоюз.совещ. Таллин: АН ЭССР, 1980, с. 107-110.
2 Бутенко Р.Г. Культура изолированных тканей и физиология морфогенеза растений. М.: Наука, 1964. 272 с.
3 Бутенко Р.Г. Применение метода культуры изолированных верхушечных почек для изучения процесса роста органогенеза растений.- Физиология растений, 1960, 7, №6, с. 715-723.
4 Бутенко Р.Г. Биология клеток высших растений in vitro и биотехнологии на их основе. М. 1999. 159с.
5 Бутенко Р.Г. Гормональная регуляция дифференцировки растительной клетки в культуре in vitro. – В кн.: Рост и гормональная регуляция жизнедеятельности растений. Иркутск, 1974, с. 67-85.
6 Вовк В.В., Заякин В.В., Нам И.Я., Казаков И.В. Использование цитокининов ряда дифенилмочевины при микроклональном размножении межвидовых ремонтантных форм малины //Сельскохозяйственная биология.- 1999. -№5, - с.52-56.
7 Волкова Т.И. Экспозиция земляники в отделе культурных растений Главного ботанического сада РАН: пятидесятилетний опыт. //Бюллетень глав. Ботанического сада, вып.180, 2000.-С. 8-14.
8 Высоцкий В.А. Действие некоторых регуляторов роста на изолированные меристематические верхушки черной смородины -В кн.: Плодоводство и ягодоводство Нечерноземной полосы. М.,1947, 9, с. 101-107.
9 Высоцкий В.А., Поликарпова Ф.Я., Трушечкин В.Г. Использование 6-бензиламинопурина для размножения плодовых и ягодных культур.-В кн.: Регуляторы роста и развития растений: Тез.докл. 1 Всесоюз. Конф. М.: Наука, 1981, с.155-156.
10 Высоцкий В.А. Усовершенствование способов получения растений малины из изолированных меристематических верхушек. Ягодоводство в Нечерноземье.- М., 1984.-с. 3-8.
11 Щелкунова С.Е., Попов Ю.Г. Получение свободных от вируса растений малины путем культуры изолированных апексов.-Физиология растений, 1970,17,№3, с.618-622.
12 Калинин Ф.Л., Сарнацкая В.В., Полищук В.Е. Методы культуры тканей в физиологии и биохимии растений. –Киев, Наукова думка., 1980.-487с
13 Моисеева Н.А., Джаникашвили М.И., Смит М.В., Бутенко Р.Г. Модельная система для изучения закономерностей развития соматических эмбриоидов в культуре тканей растений // Цитология. 1987. T. 29. C. 1093.2.
14 Щелкунова С.Е., Попов Ю.Г. Получение свободных от вируса растений малины путем культуры изолированных апексов.-Физиология растений, 1970,17, №3, с.618-622.
15 Шамина З.Б., Бутенко Р.Г. Оптимизация питательной среды для культуры ткани Vicia faba L. – Физиология растений, 1976, 23, №6, с. 1264-1266.
16 Попов Ю.Г., Высоцкий В.А. Культура стеблевых верхушек in vitro как метод ускоренного размножения плодовых и ягодных растений. – Вестник с.-х. науки, 1978, №4, с. 124-127..
17 Высоцкая О.Н. Длительное сохранение in vitro коллекции растений земляники. // Физиология растений, 1994, т. 41, №6, с. 935-9
18 Катаева В., Бутенко Г. Клональное микроразмножение растений.-М.: Наука,1983, с. 11-26.
19 Коротаева М.С., Попов Ю.Г., Трушечкин В.Г., Ярославцев Е.И. О регенерации стеблевых верхушек малины.-Биологические науки, 1975, №10, с.133-136. 44.
20 Ковальчук И.Ю., Мухитдинова З. Р., Турдиев Т.Т., Успанова Г.К., Чуканова Н.И.. Микроклональное размножение малины, как метод сохранения биоразнообразия растений в Казахстане. Мат-лы II Всеросс. научно-практ. конф. «Биотехнология как инструмент сохранения биоразнообразия растительного мира» Волгоград, Россия. – 2008.– С.128-133.
21 Уәлиханова Г.Ж. Өсімдік биотехнологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2001, 350 бет.
22 Вовк В. В. Оптимизация селекционного процесса и ускоренное размножение межвидовых ремонтантных форм малины методом in vitro: автореф. дис. ... канд. с.-х. наук / Вовк Владимир Владимирович. – Брянск., 2000. –20 с.
23 Леонтьева-Орлова Л.Ф. Совершенствование метода клонального микроразмножения смородины и оценка размножения в нестерильных условиях: автореф. дисс. ... канд. с.-х. наук. / Л.Ф. Леонтьева-Орлова – М., 1991. 22 с.
24 Альшевцева Л.И. К вопросу микроразмножения черной смородины // Достижения науки - в практику / Тез. докл. конф. (27-29 апреля). М., 1990. С. 122-123.
25 Колбанова Е.В. Методика микроразмножения смородины чёрной in vitro. / Е.В. Колбанова, Н.В. Кухарчик // Плодоводство. – Т.18. – Ч. – 2. – 2006. ¬¬– С.163-168.
        
        әл-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Биология факультеті
Өсімдіктер биотехнологиясы, физиологиясы және биохимиясы кафедрасы.
БІТІРУ ... ... ... ... ... таңқурай мен қара қарақаттың
in vitro жағдайындағы өсу ерекшеліктері.
Орындаған:
4 курс студенті ________________________ ... ... ... ғ. к. ... ... ... ... а.ғ.қ. ... ... ... ... ... ... С.А.
Кафедра меңгерушісі:
б. ғ. д., профессор: __________________________ ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... Қара ... ... экспланттарын өсіруді реттеудегі
цитокининдер ... ... ... ... ... ... ... " ... ... жабайы түрінде
кездесетін таңқурай мен қара ... in vitro ... ... Жұмыс көлемі - , ... саны - , ... саны ... - .
Пайдаланған әдебиеттер саны -
Жұмыстың мақсаты - Қазақстанда ұлттық гермоплазма банкін құруға
жеміс-жидек ... ... ... үшін ... Қазақстан
аймақтарында жабайы өсетін Rubus ideas L. және қара қарақаттың Ribes
nigrum L., R. meyeri Maxim. R. ... (Janc.) Pojark. ... ... in vitro ... ... ... мен ... өсірудің
технологиясын жақсарту болды.
Өсімдіктер биологиясы және биотехнологиясы институтында оқшау алынған
өсімдік клеткалары мен ... ... ... жақсарту негізінде,
жеміс-жидек өсімдіктерінің жабайы кездесетін түрлерін in vitro ... ... ... ... ... ... криогенді
коллекциясын жасау жұмыстары алғаш рет жүргізілуде.
Зерттеу жұмыстары 2008-2010 жылдары «Шаруашылыққа ... ... ... және ... криогенді коллекциясын сақтау
және толықтыру» деген Отандық жоба аясында жүргізілді.
Зерттеу ...... ... ... ... аймақтарында
жабайы өсетін түрі Rubus ideas L. және қара қарақаттың ... Ribes ... R. meyeri Maxim. R. ... (Janc.) Pojark. ... ... ideas L.) мен қара қарақаттың (Ribes nigrum L., Ribes ... Pojark.) ... ... ... ... Іле ... (Үлкен-
Ақсу) және Алтай тауларына (Солтүстік-Батыс етегі, Иванов шатқалы, Серый
луг, Риддер, Алтай ботаника бағы) шыққан ... ... ... ... Maxim. ... және ... коллекциясынан алынды.
Экспланттар ... ... мен қара ... ... ... бөліміндегі 1-1,2 см апикальды және қолтық бүршіктері қолданылды.
Қара қарақат пен таңқурай экспланттарын in vitro ... ... ... ... ... In vitro ... ... бүршіктелген
бұтақшалар ай сайын қайтадан отырғызылып көбейтілді. Өсімдік ұлпаларын
бактериялық және ... ... ... ... ... ... бар заттар (деохлор, «АСЕ», «Доместос»), сулеманың (HgCl2)
0,1% ерітіндісі және 3% сутек асқын тотығы (Н2О2) ... ... ... және экспланттарды өсіру үшін Ф.Л. Калинин, Г.П. Кушнир,
В.В. Сарнацская әдістері [Калинин ж. ... 1992] ... ... vitro ... ... ... ... деңгейдегі фитогормондар
бензиламинопурин (БАП), индолилмай қышқылы (ИМҚ), гиберелл қышқылы ... ... және Скуг (МС) ... 1974] қоректік ортасы
қолданылды. Экспланттар ... ... ... лк. ... және ... температурада өсірілді. In vitro жағдайына ... ... ... тазалығы арнайы Viss [Viss ж. басқа.,
1991] ортасында тексерілді. ... өсу ... 5 балл ... ... ... ... 5 рет қайталанды. Қайтадан жаңалап отырғызылған
сайын әртүрлі генотиптің орташа көбею ... мына ... P = a/b·c: a – ... ... болған бұтақшалардың саны, b –
көбейту үшін отырғызылған бұтақшалар ... c – ... ... ... аса ... ... өсімдіктерінен аурулардан сауыққан
экологиялық таза ... алып ... ... ... ... кеңейту өзекті
мәселенің бірі болып саналады.
Жеміс-жидек өнімдерінің аса жоғары сұраныстарына байланысты елімізде
ауыл-шарушылық өндірістерінде өсімдіктерді әртүрлі инфекциядан арылту ... ... ... аса маңызды. Өсімдіктерді in vitro жағдайында
ұлпалары арқылы көбейту әдістерін пайдалана ... бір ... ... ... ... қана ... ... цитокининдердің
көмегімен апекс белсенділігін құлшындырып жаңадан бүршіктер қалыптасу және
даму процестерін тездетуге мүмкіндік туады ... ... in ... ... ұлпаларын көбейту әдістері селекция жұмыстарында,
қолданбалы ботаникада және ... ... ... ... қалу ... ... ... кеңінен қолданылады. Бұл әдіспен өсімдіктердің
түрі мен сорттарына қарай, көбейту коэффициентін тез ... 1 1000 ден ... ға ... ... ... Көбейту нәтижесінде, регенеранттар
әртүрлі ... ... ... арылып, өзгеріске ұшырамай
өздерінің жоғары генетикалық біргелкі сапалық қасиеттерін сақтап қалады.
Бұндай ... ... ... арылған генетикалық біркелкі таза
болады.
Қазіргі таңда өркениетті дамыған елдермен қатар ... ... ... in vitro ... ... ... әдісімен
айналысуда. Олардың негізгі ... іn vitro ... ... ... ... ... ... факторларға төзімді,
патогенді микрофлорадан арылған ... ... ... тән ... мен қасиеттері сақталған өсімдіктер алу. Елімізде гермоплазма
банкін құру үшін көбейтілген ... ... ... ... ... асептикалық жағдайда температураны реттеп ұзақ ұақыт сақтауға
болады.
Соңғы кездері, Қазақстанда жабайы түрінде ... қара ... ... ... ... ... жойылып барады. Сол
себепті, қара қарақат пен таңқурайдың көптеген вирустық және микоплазмалық
ауруларға шалдығатыны ... ... ... қара ... ... аса ... сорттарын in vitro жағдайында меристема ... ... ... таза ... алып ... ... ... толықтыруға мүмкіндік туады. ... ... ... ... ... ... үшін бүлдіргеннің
өнімділігі мол, бағалы сорттарын (таңқурайдың Rubus ideas L. және ... ... Ribes nigrum L., R. meyeri Maxim. R. ... ... ) in vitro жағдайына ... ... ... ... ... ... ШОЛУ
1.1Клондық микрокөбейту және оның маңызы
Өсімдіктерді микроклон арқылы көбейту деп ... in ... ... ... ... айтуға болады. Соның нәтижесінде пайда
болған өсімдіктер бастапқы өсімдікпен және ... ... ... айнымастай бірдей болады. Сонымен, клон дегеніміз жыныссыз ... ... ... ... ... ... ... микрокөбейту дегеніміз - ұлпа мен клетка культурасында
өсімдіктердің жаппай жыныссыз ... Бұл ... ... ... алғашқысымен генетикалық жағынан бірдей. Микрокөбейтудің негізінде
өсімдік клеткасына тән тотипотенттілігін қолдану жатыр [1,16,17].
Бұл әдіс вегетативті көбейту ... ... ... ... ... өсімдіктердің біртекті отырғызылатын көшеттерін көп мөлшерде алуға
мүмкіндік береді. Микрокөбейтудің коэффициенті аз ... ... ... ... ... жетеді. Мысалы, қарақат, гербера, раушан гүл өсімдіктерінің
бір түрін көбейтіп өсіру ... ... бір ... ... ... ... мен ... зерттеуге арналған көптеген
тәжірибелік жұмыстар бар ... ... ... ... ... өсімдіктері үшін әлі шығарылмаған. Бұның себептері
- нақты, жақсы жұмыс істейтін ... ... ... ... ... аз ... және ... компоненттерді пайдалануы,
өсімдіктердің морфогенетикалық потенциясы туралы білімнің аздығы болып
отыр.
Клондық микрокөбейтудегі алғашқы жұмыстар XX ... 50 ... ... ... ... және ... ... ғалымдар шаңжапырақ
өсімдіктерінің апекстерін көбейтіп өсірді. Олар өте ... ... ... Кноп ... ... және ... (3%). ... айтылған өсімдіктердің апикальды меристемасының осы қоректік
ортада көбейіп өсуі нәтижесіз болып шықты [18,20].
Морель ... пен ... ... ... ... ... глутатионмен, цистеинмен, кинетинмен байытылған жағдайда
каллус түзе алатынын анықтады. Гибберелл қышқылын ... ... ... ... ... оның өсуі әлсіз болып, 2-3 айдан соң ұзындығы 1см-ге
де жетпей тоқтап қалды. Бұл Кноп қоректік ... К+ және ... аз ... ... шықпай қалғандығы ... ... ... ортаға 13,46мМ 7,56мМ концентрацияда KCI мен
(NH4)2SO4 қосқанда сабақтың апикальд ... өсуі ... ... да ... Осы ... кейбір қалампыр, хризантема,
картоп, т.б. шөптесін өсімдіктердің апикальды ... ... ... ... ... CaCl2 - ... MgSO4 7H2O-
0,50мМ, KH2PO4-0,91мМ сахароза- 58,42мМ, гриббел қышқылы- 28,8 мкМ болған
қоректік орта ... ... ... ... ... артықшылықтары көбірек. Сондықтан
жақын уақытта жидекті, көкөністі, дәрілік және тағы басқа өсімдіктердің
жаңа және ... үшін ... ... ... ... ... ... болады [16,15,14].
Микрокөбейту әдісінің дағдылы ... ... ... ... бар, атап ... Микрокөбейту арқылы өсімдіктер вирустар мен патогенді
микроорганизмдерден сауықтырылады.
... ... ... жаңа ... ... олардың ауылшаруашылық өндірісіне пайдалану ... ... ... ... ... ... ... мысалы,
пальманы тек in-vitro жағдайында көбейтуге болады. Осы әдіспен өнеркәсіп
деңгейінде бірқатар өсімдіктерді ... ... ... ... ... ... ... мыңдаған өсімдіктерді өсіру арқылы теплицалар алаңы үнемделеді.
✓ Кәрі бұтақтардан жас өсімдіктер алуға ... ... ... әсіресе даму процесінде тыныштық
кезеңі болатын өсімдіктерді көбейтуге тиімді. Өсу процесін жыл бойы үзбеуге
болады.
✓ Көбею коэффиценті өте жоғары. Мысалы, гербера, ... қара ... ... өсімдіктерінің бір өсімдігінен жағдайда бір жылдың
ішінде 1 ... ... клон ... ... ... Алма ағашының бір
бүршігінен 8 айдың ... 60 ... ... өркен шығады. Қарақаттың бір
бұтадағы меристемаларын бөліп алып, өсіріп жылына 50 мыңға ... ... ... Сонымен, микрокөбейтудің коэффиценті басқа вегетативті
әдістермен салыстырғанда мыңдаған есе артық [24,22,21].
Клондық микрокөбейтудің артықшылықтары айқын ... ... ... ... оның ... зор ... биотехнологиялық
өндірісте болашақта кеңінен дамиды.
1.2.1 Клондық ... ... ... клондық микрокөбейту әдісінің бәріне ортақ
классификация жоқ. Алғашқы классификациялардың бірін Мурасиге ... ... ... ... морфогенетикалық реакциялар
негізінде мынадай әдістер шығарылды:
1. Қолтық бүршіктерінің белсенделуі;
2. Қосалқы өскіндердің түзілуін қоздыру;
3. Сомалық ... ... ... ... морфогенетикалық реакцияларға
негізделген микрокөбейтудің түрі өзгертілген классификациясын ұсынды:
1. қолтық бүршіктерінің белсенділуі
2. қосалқы өркендердің экспланттан тікелей пайда ... ... ... ... ... ... эксплантат клеткаларында сомалық эмбриогенезді қоздыру;
5. каллуста эмбриоидтардың пайда ... ... ... ... ... ... ... эмбриоидтардың қалыптасуы.
3-6 әдіс қана алынған классификациядан бөлек, морфогенетикалық процестермен
байланысты микрокөбейтудің басқа да бөлінулер ... ... ... ... 2 ... ... ... өсімдікте бұрыннан бар бүршіктің дамуын бәсеңдету (сабақ апексін,
сабақтың қолтық бүршіктерін);
2. ... ... ... түзілуін қоздыру. Оның өзін 3 тәсілге
бөлуге болады:
а) Эспланттаттың маманданған ... ... ... ... ... ... ... құрылымдардың түзілуі;
б) эксплант клеткаларынан каллустың түзілуі;
в) суспензияда өсіп жатқан клеткалар мен ... ... ... ... ... басқалардан айырмашылығы бүршіктерден пайда
болған өсімдіктер арасындағы түбегейлі ... ... ... ... түрлерге генетикалық толық ұқсастығы .
1.2.2 Қолтық бүршіктерінің дамуын қоздыру
Апикальды басымдылықтың деңгейі тұқым қуалаушы ... ... ... ... ... мүшелеріндегі гормондық баланспен, фитогормондар
тасымалымен, трофикалық ... ... ... ... ... үшін апикальды өсуді тоқтату керек. Яғни, сабақ апексін алып тастау
арқылы немесе өсімдікті гормондық өңдеу арқылы ... ... ... ... ... келген бұтақты және жартылай бұтақты өсімдіктер үшін
бұтақшаны бөлу тәсілдері әдеттегідей болып саналады. Ал, ... мен ... ... ... апикальды өсуді, төбелік бүршікті алып
тастау арқылы жойылады. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан қолтық бүршіктерінің өсуі өсімдік
тамырының бар ... ... ... ... ... ... ... тамырдың әсерін экзогенді цитокининдермен ... ... ... ... тек ... ... (сабақ) дамығанда, төбелік бүршікті кесіп
алып тастап, кесілген жерге ... ... ... ... ... ... ... Р.Г.Бутенко қоректік ортаға енгізілген кинетин
апикальды өсуді жойып, рудбекия перилла бүршіктерін өсіруде көптеген қолтық
бүршіктерінің түзілуін ... ... ... мен ... ... ... ... төбешігінің меристемалық
ұлпаларында түзілетін ауксин негізгі сабақ бойымен ... ... ... ... көп ... жиналып қалса,
ауксин қолтық бүршіктерінің өсуін тежейді. Ауксиннің көп концентрациясының
әсерінен қолтық ... ... ... ... ... ... [25].
Қолтық бүршіктерінің өсуін қоздырып, қолтық өркендерін қолдану ... ... ... ... ... ... ... әсері анықталып, оларды қолтық
өркендерін бәсеңдету әдісімен өсімдіктерді микрокөбейту үшін ... ... ... ... бола бастады. Осылайша, клондық микрокөбейтуді
қолтық өркендерін белсендету ... ... әдіс ... ... ... ... жою, немесе көптеген қолтық өркендерін түзуді қоздыратын
цитокининдерді қоректік ортаға енгізу, ... ... ... де ... ... ... да ... өркендерді бір бірінен ажыратып,
қолтық өркендерінің бөлініп ... және ... ... ... ... ... ... қайтадан өсіреді [8,9,10].
БАП-тың 2,18-10,13 мкМ концентрациясы қарақат, жүзім, қара өрік
өркендерінің қолтық бүршіктерінің ... ... ... ... бір ... ... алынған өркен төбешігінен жылына бірнеше мың
өсімдік алуға болады [13,11,8].
Өсімдіктерді ... ... ... ... ... ... концентрациясы туралы болады. ... ... ... ... ... ... ... бірге, қоректік орта бойынша және қолтық бүршіктерінің дамуын
қоздыру үшін өсірудің жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктердің
морфофизиологиялық ерекшеліктеріне және өсімдіктерді ұлпа культурасында
ұзақ уақыт бойы микрокөбейту мүмкіндігіне әсер ... ... ... бар. ... ... ... концентрациясы жоғары
болса, отырғызылған экспланттаттардың көптеп өлуі байқалған.
Өркендерді өсіру процесінде ... ... ... деңгейден артығырақ жиналып, олардың токсикалық әсері болады
[16,17].
1.2.3 Апикальды меристеманы өсіру
Соңғы кезде вирусы жоқ өсімдіктерді алу үшін ... ... ... ... және ... ... салу қолданылуда.
Әдетте, вирустан құтылу үшін іn vitro ... ... ... Олар ... ... ... вирустар қоздыратын
аурулармен куресудің негізгі жолы, апикальды меристеманы өсіру [8,27,40].
Бұл әдістің негізін ... ... ... П. Лимассе мен П.
Корнуе. Олар көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... ... апексіне (ұшына) жақындағанда
төмендеген. Өркен ұштарының, яғни, апикальды ... ... ... клеткаларда вирус тіпті болмаған [8,3153,54].
Вирустардың меристема ұлпасында көбеймеуінің себептері жөнінде
әртүрлі пікірлер бар. Бір ... ... ... ... олардың бір клетка мен екінші клетка арасында баяу қозғалысымен
түсіндіреді. Себебі, меристемада өткізгіш ... жоқ, ал ... өте ... ... ... бұл фактіні меристемаларға тән ... ... ... тежейтін метаболизммен түсіндіреді
[9,5]. Өсімдіктерді вирус ауруларынан ... ... ... ... ... ... ... 1952 жылы Г. Морель мен К.
Мартин ... Олар бұл ... ... гүлді теңбіл вирусынан сауықтыру үшін
қолданған [48].
Аурудан ... ... ... ... тағы бір ... ... ... өңдегенде өсіп келе жатқан өркен ұштарында вирустың көбеюі
күшті тежеледі, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... Жылумен өңдеу нәтижелі болу үшін ... ... ... ... ... ... ... жасап
ұзағырақ ұстау қажет. Сол кезде жаңадан өсіп шыққан ... ... алас ... ... ... ... ұзақ ... жылумен өңдеуге
шыдамайды. Кейде апикальды меристеманы өсіру үшін ... ... ... ... де қоса қолданылады.
1.2.4 Клондық микрокөбейтуге әсер ететін факторлар
Клондық микрокөбейтуге әсер ететін ... ... зор. ... in vitro жағдайында регенерацияның жылдамдығы: ... ... ... ... ... мен ... ... алынатын өсімдіктің мүшесіне; отырғызылатын ... ... ... ... ... ... ... де байланысты
болады.
Эксплант алынатын өсімдік неғұрлым жас болса, соғұрлым одан ... ... ... ... ... ... болады. Ювенильдік
кезеңдегі өсімдіктерден, яғни өскіндерден ... ... ... ең ... ... ... жасы каллуста өтетін морфогенез жолына әсер
етеді. Мысалы, Echeveria elegans жас жапырағының ... ... ... ... ... ... ... жапырақтарынан
өркендер, ал орта жастағы жапырақтан тамырлар мен өркендер пайда болған
[5,1].
Микрокөбейту үшін эксплант алынатын ... де ... зор. Ең ... ... ... ... ұлпалар мен мүшелері, атап ... ұшы, ... ... ... ... in vitro ... ... өседі және тотипотенттігі жақсы болады.
Жеміс-жидек өсімдіктерін in vitro жағдайына енгізу ... ... Егер ... ... 0,3-0,5 мм аралығында болса, ... ... өте ... ... Ал эксплант көлемі 0,2-0,3
мм аралығында болса, экспланттың регенерациялану қабілеттілігі өте төмен
болады[2,3,8,9].
Микрокөбейтуде ... ... орны ... ... ... оған қосылған фитогормондардың деңгейіне байланысты өсімдік
ұлпаларының әрбір сортқа, түрге тән ... ... ... де микрокөбейту қолтық бүршіктерін өсіру арқылы өткізілсе,
каллустың пайда болуы өзгереді. ... бұл ... ... ... ... ... орталары қолайлы келеді. Микрокөбейтудің бірінші
кезеңінде ... ... ... жиі ... олар ... ... ... тежейді, демек эксплантты сақтап
қалады. Антиоксидант ретінде цистеин, глутатион, меркаптоэтанол, аскорбин
қышқылы қолданылады
Қоректік орта ... ... ... ... МС ... ... Кей кезде тамырлануды жиілету үшін ... ... ... ... ... өңдейді.
Өсімдіктерге ең жақсы температура шамамен 25ºС. Бірақ әрбір түрдің
табиғатта температураға тәуелділігін еске алу ... ... ... үшін ... ең ... ... 18ºС ... монстера үшін
-30ºС болады.
Жеміс-жидек өсімдіктерін in vitro ... ... күн ... сағат, жарықталу - 4000-5000 лк, жарық көзі – ЛДЦ 40 ... ... ... ...... ...... Жеміс-жидек өсімдіктерін клондық микрокөбейту.
Қазіргі таңда, асептикалық in vitro жағдайында өсімдік ... ... ... ... ... ... қара қарақат,
шие, алма, өрік сияқты көптеген жеміс-жидек ... ... ... және ... үшін ... ... ... құрамына, оған қосылған фитогормондардың деңгейіне
байланысты өсімдік ұлпаларының әрбір ... ... тән ... ... белгілі. Жеміс-жидек өсімдіктерін in vitro жағдайда
меристемамен ... ... ... ... ... ... модификацияланған орталарын қолданамыз. Қоректік
орта құрамы Мурасиге-Скуг бойынша минералды ... ... В1,В6, ... С- ... ... 30г/л, ... 5,5г/л болады[16,12].
Алғашқы экспланттар ретінде ... ... ... ... ... ... ... меристемалық төбешіктер
қолданылады.
Жеміс-жидек өсімдігін in vitro жағдайға енгізу ... ... Егер ... ... 0,3-0,5 мм ... оның ... өте ... болады. Ал эксплант көлемі 0,2-0,3 мм аралығында
болса, экспланттың регенерациялану қабілеттілігі өте ... ... ... ... қоректік ортада тіршілік ете алатын
жағдайын жасау, яғни, цитокини ... қосу және ... ... ... ... ... ... ұзақ өсіру фазасын енгізу
қажет. Ол үшін БАП-0,1 мг/л бар отаға отырғызамыз. ... ... ... ... жүзеге асады. Жекеленген меристемалық
төбешіктер бірнеше ай бойы жапырақты ... ... ... ... 3-6 мм ұзындықтағы өскіндер береді. Өскіндер әр 3-4 апта ... 2-3 ... ... 1-3 см-лік ұзындықта болады. Ортаның жаңалану
эффектісі өте айқын көрініп тұрады. Бұл уақытта ... ... ... ... ... шыққан бүршіктер пайда
бола бастайды. Ал ... ... ... ... ортаға тура
жанасып қалса, жапырақтың ортасында бүршіктердің пайда болуы байқалады. Бұл
бүршіктерді бөліп ... жаңа ... ... ... соң, ... ... ... Жапырақ бүршіктерінен шыққан өркендердің
бүйірлік бүршіктің өркендерінен еш айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... белсенділігі бар
ұлпаларға (камбийлі) морфогенетикалық әсерінің нәтижесінде болуы мүмкін.
Алғашқы екі-үш пассаждан кейін БАП ... 3 мг/л ... ... ... ... ... ... Бірақ, бұл кезде негізгі
өркендердің өсу жылдамдығы еш азаймайды. Осылайша, өркен саны ... ... Бұл ... тек сорттық ерекшеліктері көрінеді. Олар
қосымша жарып шыққан бүршіктер саны мен ... саны ... ... ... ... ... соң ... құрамында 1 мг/л ден көп
концентрацияда БАП бар ортаға салу олардың ұсқынсыз дамуына әкеледі. Мұндай
ортада жекеленген меристемалық төбешіктер өскін бермейді, ... ... өсіп ... ... шар ... болып, дамуға қабілетін
жоғалтады. БАП концентрациясын жоғарылату тек қана нақты құрылымы бар
мүшелерге жақсы әсер етуі ... ... да, ... ... ... ... ... мен өркендердің
ортаға енгізілген препаратқа әртүрлі сезімталдығын да жоққа шығаруға
болмайды [18].
Жекеленген меристемалық төбешіктерден қарақат алудың әдісін
өңдеудің ... ... - ... өркендердің эффективті өсу жағдайларын
өңдеу. Меристемалық төбешіктерге арналған 0,05-0,1 мг/л ... ... (ИМҚ) ... тиімділігі аз болды. Қарақат
өркендерінің тамырлануы үшін темір хелаты көп, ИМҚ - 2,5 мг/л ... ... ... 2 есе ... түрі тура ... ... орта ... рет қайталанса, өркендердің тамырлануын 70-100%-ға
көтереді екен. Қарақаттың тамырланған пробиркалық өсімдігі ары қарай дамуы
үшін залалсызданған субстратқа (3/1 ... торф пен құм ... Ол ... олар ... инфекцияның бар-жоқтығын тексеру
мүмкін болатын көлемге дейін өсіріледі [19].
БАП бар ортада дамыған өркендер ... ... ... ... ... ... ... Оларды қолданып өсімдік алу
оңайырақ. Бұл туралы 20 мг/л концентрациядағы ИМҚ ерітіндісімен өңдеген
соң, қоректік ортадан алынған өркендерді тікелей топырақ ... ... бола ... [20,5].
Қарақат эксплантының пролиферациясын БАП күшейтеді. БАП-тың 0,5-1мг/л
концентрацияда меристемалық төбешіктердің дамуын ... ... 1,5 мг/л ... ... бүршіктер пайда болып,
төбешігі өседі.
Зерттеу жұмыстары 1977-2006 жылдары арлығында И.В Мичурин атындағы
Мичуринск аграрлы университетінде ВНИИ ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізілген. Бұл жұмыстардағы зерттеу
материалдары ретінде қара өрік ... алыс екі туыс ... ... ... ... ... жер асты мүшелерінен келесі стерилизация мен оқшауландырады.
Ары қарай ұлпа ... ... ... эксперименттерде in
vitro жағдайындағы клональды микрокөбейту жолымен алынған ... ... ... ... қарама-қарсы әрекетін және алғашқы
культурадағы ұлпалардың қараңғы әр түрлі экспозициядағы және морфогенезге
температураның ... ... ... қысымның өзгеруі үшін қоректік
ортаға глюкозаның жоғарғы концентрациясы 60-90 г/л мөлшерін ... ... ... ... әсерін зерттеу барысында 0,01-0,05%
концентрациялы метилді көк реактивін қолданған. ... ... ... ... үшін ... ортаға NaCl 0,25 0,5 1,0
1,5% концентрациясын енгізеді ... ... ... ... өсіруді реттеудегі цитокининдер
табиғатының ерекшеліктері.
Кең ауқымды жоғары өнімді сау клондарды практикаға енгізуде –
клональды микрокөбейту әдісі өсімдіктердің жоғарғыдай проблемаларын ... ... ... ... көбеюінің нәтижелі
болуы, біріншіден, көбінесе алғашқы экспланттардың реакциясына байланысты,
ал екіншісі, ... ... ... ... болады.
Қолайсыз таңдалынған реттеуіштер өсімдіктердің өсуіне қолайсыз ... ... ... ... ретінде меристемалардың ұшындағы 1-2мм мөлшердегі
өркендері қолданады. Экспланттарды залалсыздандыру үшін ... ... 15 ... көлемінде ұстайды, сонан кейін 5 рет дистилденген
сумен шаяды.
Қоректік орта Мурасиге скуга ... ... ... ... ... концентрациясын 3 есе көбейтеді. Көмірсулар
ретінде ... ... ... 30г/л көлемінде, ал таңқурайға 20г/л
көлемінде ... ... ... ... ... консистенцияда болуы үшін
0,7% концентрациялы агар-агар қосады.[22,23].
Қосымша қолтық бүршіктерінің өсуін реттеуде ... ... ... 6-бензиламинопурин (BAP), 0,2 0,5 1мг/л ... ... 2 ... – тидиазурон 0,005 0,1 0,2мг/л және N-(2-хлор-4
пиридил)-N фенилмочевина (CPPU) 02 05 1мг/л ... ... ... ... қоректік орта (Б/Г) пайдалануға болады.
6-бензиламинопурин концентрациясын 1мг/л көтергенде, өсімдік
регенерантының ... ... ... және ... ... ... in vitro ... 05мг/л концентрациясын қолдануға болады.
Тидиазурон әсерін зерттеу ... қара ... ... ... ... салыстырғанда
эффектісі жоғары болады. Тидиазуронның 0,2мм/г концентрациясы регенерантта
морфобиологилық бұзылыс, өсімдіктің жеке ... мен ... емес өсу ... Осындай өсімдіктерде регенерация жүрмей,
керісінше экспланттардың изорастениесі жүрген. Қысқа уақыттан соң ... ... ... ... ... ... ... потенциалды өмір сүруінің жоғары
деңгейде өсе ... ... ... ... ... ... олардың өсу активтілігі төмендейді. Өсімдіктердің өсуі
және дамуы байқалмайды.
Көптеген зерттеулер кезінде, қарақаттың өсуіне цитокинин ретінде BAP
05мг/л мөлшері ... ... ... қарақат алудың әдісінің келесі
кезеңі - алынған өркендердің эффективті өсу жағдайларын ... ... ... ... ... ... ... (ИМҚ)
қолданудың тиімділігі аз болды. Қарақат өркендерінің тамырлануы үшін темір
хелаты көп, ИМҚ- ... ... ... ... ... 2 ... түрі тура ... Мұндай орта бірнеше рет қайталанса,
өркендердің тамырлануын 70-100%-ға көтереді екен. ... ... ... ары қарай дамуы үшін залалсызданған субстратқа (3/1
қатынастағы торф пен құм ... ) ... Ол ... олар ... бар ... ... мүмкін болатын көлемге дейін өсіріледі.
БАП бар ортада дамыған өркендер меристемалық төбешіктерге қарағанда
жұмыста ыңғайлылау құрылымдар болып табылады. ... ... ... алу
оңайырақ. Бұл туралы 20мг/л концентрациядағы ИМҚ ерітіндісімен өңдеген соң,
қоректік ортадан ... ... ... топырақ субстратында
тамырландыру дәлел бола алады.
Қарақат эксплантының пролиферациясын БАП күшейтеді. БАП-тың ... ... ... ... күшейтеді. БАП-тың
концентрациясын 1,5мг/л көбейткенде қосымша ... ... ... төбешігі
өседі.
1.2.9. Аса бағалы жидек өсімдіктерін in vitro жағдайына енгізіп
көбейту.
Аса ... ... ... in vitro жағдайына енгізіп клон
арқылы көбейтудің теориялық негіздерін және қолдану жолдарын жасау экология
жағынан аурулардан арылған таза ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік береді. Жеміс – ... ... ... түрлері мен сорттарының биологиялық
әртүрлілігін сақтау Қазақстан ұлттық гермоплазма банкін құру үшін ... ... соңы ... ... ... ... шие, қара қарақат, өрік сияқты көптеген жеміс – ... аса ... ... буындарынан, түрлері мен сорттарынан
генетикалық біркелкі тазаланған өсімдіктер алуға ... ... ... ... ... ... көбейтудің өндірістік
технологиясы жасалынып бір өсімдіктен бірнеше миллион регенеранттар алуға
мүмкін болғанымен, ... ... ... ... ... кезінде жетіспейтін мәселелер жиі кездеседі. ... ... бір ... клон арқылы көбейтудің алғашқы ... ... ... байқалса, басқа түрлерінің көбею коэффициенті
қайталап отырғызған кездегі саны мен ... ... ... ... ... ... арналған жұмыстарда инфекциядан
арылған біркелкі өсімдік – регенеранттарын алу алғашқы алынған ... ... даму ... ... ... ... екені айтылады[2,5].
Экспланттар ретінде таңқурай мен қара қарақаттың көбінесе сабағының
базальды бөліміндегі 1 - 1,2 см ... және ... ... ... 1,2 - 1,5 см ... ... мен ... қолданылды. In vitro
жағдайына енгізілген бүршіктелген бұтақшалар ай ... ... ... ... ұлпаларын залалсыздандыру үшін құрамында хлоры бар
заттар, сулеманың 0,1% ерітіндісі және 3% ... ... ... ... Қоректік ортаны өсіру үшін Ф.Л. Калинина, Г.П. ... ... ... [2] ... Өсімдіктерді in vitro жағдайына енгізіп
көбейтуге әртүрлі деңгейдегі фотогормондар ... ... ... қышқылы (ИМҚ), гиберелл қышқылы (ГҚ) қолданылады. Оқшау алынған
экспланттар 16 – сағаттық фотопериодта, 4000 – 5000 лк. ... және 22 - 24ºC ... ... ... бұл кезеңі жидек өсімдіктері үшін аса ... ... ... ... ұзақ өсірілген өсімдіктер әртүрлі
вирус, ... және ... ... ... ... [3,4].
Сол себептен, егістіктен лабораторияға алып келінген өсімдік бұтақшалары in
vitro жағдайына енгізу алдында залалсыздандырылды. ... ... ауру ... ... үшін қолданылатын әртүрлі
залалсыздандырылатын заттардың тиімділігін зерттедік.
Құрамында хлордың ... аз (5-10%) ... ... Domestos және Vanish) әртүрлі деңгейдегі ... ... ... 1 ... ... ... зең басқаны байқалды. Ал,
құрамында 44,2% белсенді хлоры бар ... ... 1% ... 5-
8 мин. ... ... ... генотиптеріне байланысты 20-27%
ға дейін артты. Хлоры аз заттардан ... ... 0,1% ... ... ... әжептеуір жоғарылағаны ... Ал, ... ... 1% ... ... ... жидек қалемшелерінің көбісінің (52-63%) бүршіктерінің өсу процесі
байқалғанмен қалған эксплант ұлпаларының ... ... ... ... ... ... цитокининнің көмегімен олардың
төбе бүршіктерінің өсуін жеделдетіп адвентивті бұтақшалануын ... ... ... ... ... ... ... белгілерін
сақтап, бөбею коэффициентін жоғарылатуға мүмкіндік туады [1,2,5].
Жидек өсімдіктерін in vitro ... ... ... ... өсуге лайықты етіп таңдап алудың да маңызы зор. Қоректік ... ... үшін ... және ... ... байқадық. Зерттеудердің нәтижесінде, бүлдірген ... ... орта ... 0,5мг/ БАП; 0,01 мг/л ИМҚ; 0,3 мг/л ... мг/л ... қышқылы (АС) және сахароза 30 г/л ... МС ... Ал ... ... үшін 0,5 мг/л БАП;0,1 мг/л ИМҚ; 0,2 мг/л ГҚ;
30 г/л сахароза қосылған МС ... ... ... қара ... ... ... 1-1,2 мг/л БАП; 0,1 мг/л ИМҚ; 0,2 мг/л ... мг/л АС және 20 г/л глюкоза қосылған МС ортасы болды. Өсімдік бұтақшалары
мен жапырақтарының ... ... ... МС ... ... ... атап айтқанда, темір хелатының мөлшерін 2 есе көбейтіп алу тиімді
жағынан көрінді. ... ... және ... бұтақшаларының
сарғайыңқыраған жапырақтары қошқыл жасыл болып аса белсенділікпен дамыды.
Зерттеу нәтижелері ... ... ... өсу белсенділігі жыл
мезгілдерінің айларына да байланысты ... ... ... айларында
өсімдік бұтақшаларының бүршіктену белсенділігі ... ... ... ... ... Олардың көктем мезгілінде in vitro
жағдайында ... ... ... ... ... ... дайын болуымен сәйкес. Сонымен, ... ... ... қара ... және ... бағалы генотиптерін
асептикалық жағдайға енгізуге ... ... ... ... орталарда көбейтілді.
2. МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕР
2.1 Зерттеу обьектілері
Зерттеу жұмысына таңқурайдың Қазақстан аймақтарында жабайы өсетін түрі
Rubus ideas L. және қара ... ... Ribes nigrum L., R. ... R. ... (Janc.) Pojark. ... Таңқурай (Rubus ideas L.)
мен қара қарақаттың (Ribes nigrum L., Ribes ... (Janc.) ... ... түрлерінің үлгілері Іле Алатауына (Үлкен-Ақсу) және ... ... ... ... ... ... луг, ... Алтай
ботаника бағы) шыққан экспедиция кезінде әкелінсе, Ribes meyeri Maxim.
Ботаника және фитоинтродукция коллекциясынан ... ... ... мен қара қарақаттың көбінесе сабағының
базальды бөліміндегі 1-1,2 см ... және ... ... ... ... әдістері
2.2.1. Материалдарды залалсыздандыру
In vitro жағдайына енгізу кезеңінде, әрбір жаңадан отырғызар алдында
экспланттардың неғүрлым көбірек өміршеңдігі сақталуы үшін олар
серпілтететін ... ... ... пияз шырынымен және өсімдік
қалемшелерінің өміршеңдігін жоғарылататын арнайы «эпин» препаратымен
(0,01%) 5-10минут ұстап шайып алынды.
Өсімдіктерді клондық микрокөбейтуде эксплантты in vitro ... ... ... табылады. Өйткені, олардың ұзақ уақыт вегетативті көбеюі
өсімдіктердің жаппай патогенді микрофлора және вирустық аурулармен
залалдануына әкеледі. Осыған байланысты, алғашқы экспланттарды ... ... ... ... үшін ... залалсыздандырушы
агенттерді қолданудың тиімділігі зерттелді.
Сонымен бірге, өсімдік материалын залалсыздандыру үшін басқа
залалсыздандырушы агенттер: эпин препараты, ... ... бар ... ... ... тұзы бар ... препараты, калий
перманганаты, сутектің асқын тотығы және сулеманың ерітінділері қолданылды.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1 Батыгина Т.Б., Васильева В.Е. Система ... у ...... ... и ... ... Тез. Всесоюз.совещ. Таллин: АН ЭССР,
1980, с. 107-110.
2 ... Р.Г. ... ... ... и ... морфогенеза
растений. М.: Наука, 1964. 272 с.
3 Бутенко Р.Г. ... ... ... ... ... ... ... процесса роста органогенеза растений.- Физиология растений,
1960, 7, №6, с. 715-723.
4 Бутенко Р.Г. Биология ... ... ... in vitro и биотехнологии на
их основе. М. 1999. 159с.
5 Бутенко Р.Г. Гормональная регуляция дифференцировки растительной клетки в
культуре in vitro. – В кн.: Рост и ... ... ... ... 1974, с. ... Вовк В.В., ... В.В., Нам И.Я., ... И.В. Использование цитокининов
ряда дифенилмочевины при ... ... ... форм ... //Сельскохозяйственная биология.- 1999. -№5, -
с.52-56.
7 Волкова Т.И. Экспозиция ... в ... ... ... ... сада РАН: ... ... //Бюллетень глав.
Ботанического сада, вып.180, 2000.-С. 8-14.
8 Высоцкий В.А. Действие некоторых ... ... на ... ... черной смородины -В кн.: Плодоводство и
ягодоводство Нечерноземной полосы. М.,1947, 9, с. ... ... В.А., ... Ф.Я., ... В.Г. ... 6-
бензиламинопурина для размножения плодовых и ягодных культур.-В ... ... и ... ... ... 1 ... Конф. М.: Наука,
1981, с.155-156.
10 Высоцкий В.А. Усовершенствование ... ... ... ... ... ... верхушек. Ягодоводство в Нечерноземье.- М.,
1984.-с. 3-8.
11 Щелкунова С.Е., Попов Ю.Г. Получение свободных от вируса растений малины
путем ... ... ... ... ... ... Ф.Л., ... В.В., Полищук В.Е. Методы культуры тканей в
физиологии и биохимии растений. –Киев, ... ... ... ... Н.А., ... М.И., Смит М.В., ... Р.Г. ... для изучения закономерностей развития соматических эмбриоидов в
культуре тканей растений // Цитология. 1987. T. 29. C. ... ... С.Е., ... Ю.Г. ... ... от вируса растений малины
путем культуры изолированных апексов.-Физиология растений, 1970,17, ... ... З.Б., ... Р.Г. ... ... ... для ... Vicia faba L. – Физиология растений, 1976, 23, №6, с. 1264-1266.
16 Попов Ю.Г., ... В.А. ... ... ... in vitro как ... ... плодовых и ягодных растений. – Вестник с.-х. науки,
1978, №4, с. 124-127..
17 Высоцкая О.Н. Длительное сохранение in vitro ... ... // ... ... 1994, т. 41, №6, с. 935-9
18 Катаева В., Бутенко Г. Клональное ... ... с. ... ... М.С., Попов Ю.Г., Трушечкин В.Г., Ярославцев Е.И. ... ... ... ... ... 1975, ... ... Ковальчук И.Ю., Мухитдинова З. Р., Турдиев Т.Т., Успанова Г.К., Чуканова
Н.И.. Микроклональное размножение ... как ... ... ... в ... ... II ... научно-практ.
конф. «Биотехнология как инструмент сохранения ... ... ... ... – 2008.– ... ... Г.Ж. Өсімдік биотехнологиясы. Алматы, Қазақ университеті,
2001, 350 ... Вовк В. В. ... ... ... и ... ... ремонтантных форм малины методом in vitro: автореф. дис. ...
канд. с.-х. наук / Вовк ... ...... 2000. –20 с.
23 Леонтьева-Орлова Л.Ф. ... ... ... смородины и оценка размножения в нестерильных условиях:
автореф. дисс. ... канд. с.-х. ... / Л.Ф. ... – М., 1991. ... ... Л.И. К ... микроразмножения черной смородины //
Достижения науки - в ... / Тез. ... ... (27-29 ... М., ... ... ... Е.В. Методика микроразмножения смородины чёрной in vitro. /
Е.В. Колбанова, Н.В. ... // ... – Т.18. – Ч. – 2. – 2006. ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өсімдіктердің аурулары. Жануарлардың өте қауіпті инфекциалық аурулары9 бет
Сомалық будандастырудың принциптері4 бет
Тау-сағыз өсімдігінің биологиялық ерекшеліктері42 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь