Инновацияның рөлі мен функциялары


Жоспар

КІРІСПЕ

1 Инновация туралы түсінік
2 Инновацияның рөлі мен функциялары 3 Кәсіпкерлік және оның қызметі
3 Кәсіпкерлік және оның қызметі
4 Кәсіпкерліктің иновацияға қатынасы

4.1 Кәсіпкерліктің инновациялық қызметі
4.2 Инновациялық жобаларды бағалау
4.3 Инновацияны инвестициялау және ұйымдастыру негіздері

ҚОРЫТЫНДЫ

Әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ

Кәсіпкерлік дегеніміз – адамдар мен олар құрған бірлестіктердің белсенді, дербес шаруашылық қызметі. Оның көмегімен адамдар тәуекелге бел буып, мүліктік жауапкершілікті сақтай отырып, пайда табу жолын көздейді. Кәсіпкерлікті шығармашылық күш-жігерді жүзеге асыруға, экономикалық және ұйымдастыру ісінде тапқырлыққа, жаңашылдыққа байланысты. Ал, жаңашылдық ең біріншіден жаңалықпен немесе инновациямен тығыз байланыстыруға болады. Сондықтан кәсіпкерліктегі жаңашылдыққа жетудің тиімді тәсілі болып инновация болып табылады. Кәсіпкерліктің инновациялық қызметі – бұл жаңа немесе өнімнің жақсаруы, не қызмет көрсетуі, оларды өндірудің жаңа әдістерін қолдану мақсатындағы ғылыми-техникалық және зияткерлік әлеуеттік шаралар жүйесі. Бұл жеке сұранысты, сонымен қатар жалпы пайдалы жаңалықтарға қоғамның мұқтажын қанағаттандыруы үшін пайдаланылады. Жаңалық дәрежедегі инновация негізінде жаңа, яғни өткен, отандық және шетелдік тәжірибедегі ұқсастығы жоқ және жаңа нәрсенің салыстырмалы жаңалығы болып ұсақталады. Негізінде өнімнің жаңа түрлері, технологиясы және қызмет көрсетуі басымдық абсолюттік жаңалықтарға ие болады және үлгінің түп нұсқасы болып табылады. Кәсіпкерлікті жаңа тұрғыдан түсіндіргенде мынандай екі жағдайға: біріншіден, коммерциялық бағыт-бағдарға, тәуекелге бел буушылық пен дербестікке, бастаған ісін аяғына дейін жеткізуге, кездескен кедергілерді жеңе білуге; екіншіден, экономикада, ұйымдастыру ісінде тапқырлық пен жаңашылдық танытуға, ғылыми-техникалық прогреске жетуге тікелей қатысты. Инновациялық кәсіпкерлік жоғарыда айтылған талаптарға толығымен тікелей қатысты. Кәсіпкерлік қызмет өндірісі кәсіпорын (фирма) звеносының негізі болып табылады. Осы жерден бастап және ары қарай “фирма” ұғымын баламалап қараймыз. Рас, олардың бір-бірінен өзара айырмашылығы бар: “фирма” термині жиынтық ұғым, оған бір немесе бірнеше кәсіпорын мен өндіріс енуі мүмкін. Әдетте, кәсіпорынға бір жақты, бір өнімді өндіретін процесті жатқызамыз. Қазіргі жаңа жағдайда нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорын өзінің өндірістік қызметінде толық өз бетінше еркіндігін алуда, ал барлық халық шаруашылығы кешенінен техникалық, ұйымдық, экономикалық және құқықтық тұрғыдан дараланған. Жалпы бұл тақырыпта инновация мен кәсіпкерлік ұғымдары туралы жазылған. Яғни, қазіргі кездегі нарық заманындығы кәсіпкерліктің инновацияға қатынасына көп көңіл бөлініп, нақты түрде түсіндіріледі.
Әдебиеттер тізімі

1) В.Я.Горфинкель, Г.Б.Поляк, В.А.Швандар; "Предринимательство", ""Юнити", Москва, 2000
2) И.Т.Балабанов; "Инновационный менеджмент", "Питер", Санкт-Петербург, 2001
3) Фатхутдинов; "Производственный менеджмент", "Данков и К", 2002
4) А.Г.Кирьяков, В.А.Максимов; "Основы инновационного предриимательства", "Феникс", Ростов, 2002
5) Ахметов Қ.Ғ.; "Менеджмент негіздері", Алматы, 2003
6) Мейірбеков А.К.; Әлімбеков Қ.Э.; "Кәсіпорын экономикасы", Алматы, 2003
7) Зайцев Н.А.; "Экономика, организация и управление производством", Москва, 2000

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар

КІРІСПЕ

1 Инновация туралы түсінік
2 Инновацияның рөлі мен функциялары
3 Кәсіпкерлік және оның қызметі
4 Кәсіпкерліктің иновацияға қатынасы
4.1 Кәсіпкерліктің инновациялық қызметі
4.2 Инновациялық жобаларды бағалау
4.3 Инновацияны инвестициялау және ұйымдастыру негіздері

ҚОРЫТЫНДЫ
Әдебиеттер тізімі

КІРІСПЕ

Кәсіпкерлік дегеніміз – адамдар мен олар құрған бірлестіктердің
белсенді, дербес шаруашылық қызметі. Оның көмегімен адамдар тәуекелге бел
буып, мүліктік жауапкершілікті сақтай отырып, пайда табу жолын көздейді.
Кәсіпкерлікті шығармашылық күш-жігерді жүзеге асыруға, экономикалық және
ұйымдастыру ісінде тапқырлыққа, жаңашылдыққа байланысты. Ал, жаңашылдық ең
біріншіден жаңалықпен немесе инновациямен тығыз байланыстыруға болады.
Сондықтан кәсіпкерліктегі жаңашылдыққа жетудің тиімді тәсілі болып
инновация болып табылады. Кәсіпкерліктің инновациялық қызметі – бұл жаңа
немесе өнімнің жақсаруы, не қызмет көрсетуі, оларды өндірудің жаңа
әдістерін қолдану мақсатындағы ғылыми-техникалық және зияткерлік әлеуеттік
шаралар жүйесі. Бұл жеке сұранысты, сонымен қатар жалпы пайдалы
жаңалықтарға қоғамның мұқтажын қанағаттандыруы үшін пайдаланылады. Жаңалық
дәрежедегі инновация негізінде жаңа, яғни өткен, отандық және шетелдік
тәжірибедегі ұқсастығы жоқ және жаңа нәрсенің салыстырмалы жаңалығы болып
ұсақталады. Негізінде өнімнің жаңа түрлері, технологиясы және қызмет
көрсетуі басымдық абсолюттік жаңалықтарға ие болады және үлгінің түп
нұсқасы болып табылады. Кәсіпкерлікті жаңа тұрғыдан түсіндіргенде мынандай
екі жағдайға: біріншіден, коммерциялық бағыт-бағдарға, тәуекелге бел
буушылық пен дербестікке, бастаған ісін аяғына дейін жеткізуге, кездескен
кедергілерді жеңе білуге; екіншіден, экономикада, ұйымдастыру ісінде
тапқырлық пен жаңашылдық танытуға, ғылыми-техникалық прогреске жетуге
тікелей қатысты. Инновациялық кәсіпкерлік жоғарыда айтылған талаптарға
толығымен тікелей қатысты. Кәсіпкерлік қызмет өндірісі кәсіпорын (фирма)
звеносының негізі болып табылады. Осы жерден бастап және ары қарай “фирма”
ұғымын баламалап қараймыз. Рас, олардың бір-бірінен өзара айырмашылығы бар:
“фирма” термині жиынтық ұғым, оған бір немесе бірнеше кәсіпорын мен өндіріс
енуі мүмкін. Әдетте, кәсіпорынға бір жақты, бір өнімді өндіретін процесті
жатқызамыз. Қазіргі жаңа жағдайда нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорын
өзінің өндірістік қызметінде толық өз бетінше еркіндігін алуда, ал барлық
халық шаруашылығы кешенінен техникалық, ұйымдық, экономикалық және құқықтық
тұрғыдан дараланған. Жалпы бұл тақырыпта инновация мен кәсіпкерлік ұғымдары
туралы жазылған. Яғни, қазіргі кездегі нарық заманындығы кәсіпкерліктің
инновацияға қатынасына көп көңіл бөлініп, нақты түрде түсіндіріледі.

1 Инновация туралы түсінік

Инновация – жаңа практикалық әдісті тарату және қолдануды құрудың
комлекстік үрдісі немесе ғылыми-техникалық шешімнің, адамдардың,
ұсыныстапдың, жаңа идеялардың тәжірибеге енуі, іске асырылуы және де
соңында қолданылуы. Инновация туралы осындай көптеген түсініктемелер беруге
болады. Инновация ұғымын бірнеше мағынамен түсіндіруге болады, бірақ та ең
бастысы “инновация” мен “жаңалық” терминдерін айыра біліп, ол ұғымдардың
мағынасын білу керек. Жаңалық қандай да қызмет саласында оның тиімділігін
жоғарылату бойынша фундаменталды, қолданбалы, тәжірибелік жұмыстардың
рәсімделген нәтижесі болып табылады. Жаңалық мынадай түрлерде рәсімделеді:
жаңалық ашу; патенттер; тауар белгісі ; рационализаторлық ұсыныстар;
жаңа немесе өндіріс процесі құжаттары; ұйымдастыру, өндіріс немесе басқа
құрылымдар; ноу-хау; ұғымдар; ғылыми тұрғыдағы принциптер; құжаттар
(стандарттар, ұсыныстар, әдістемелер, нұсқаулар және т.б.); маркетингтік
зерттеулердің нәтижелері және т.б. жаңалықты жасаудағы инвестиция –
жұмыстың жартысы. Ең бастысы - жаңалықты енгізу, жаңалықты инновация
формасына айналдыру, яғни инновациялық диффузияны жалғастыруға болады.
Жаңалықты жасау үшін маркетингтік зерттеулер жүргізу қажет. Ал, инновация –
жаңалықты енгізуде басқару обьектісін өзгерту мақсатында және экономикалық,
әлеуметтік, экологиялық, ғылыми-техникалық немесе басқа тиімділік
түрлерінің соңғы нәтижесі. Яғни, жаңалықты ендіріп, іске асырылғанда
инновация пайда болады. Қысқаша айтқанда, инновация – жаңалықты енгізудің
нәтижесі.
Отандық және шетелдік экономикалық әдебиеттерде “жаңалық” және
“инновация” дегенге әр түрлі категорияларда түсіндірулер кездеседі. Кей
жағдайларда бұл түсініктер синонимдер секілді қолданылады, бірақ айқын
айырмашылықтар бар. Жаңалық-деген айқын жаңалыққа мінездеме береді, тап
мұнда түсінік ойлап табу деген ұғымға таяу.
“Жаңалық енгізу”- бұл жаңа техника мен технологияны меңгеру, басқару
мен ұйымдастырудың жақсарған әдістері.
Инновация – бұл іздеуге, жасауға және жаңа бұйым түрлерін,
технологияларын, таратуға бағытталған қызмет. Оның басқа да анықтамасы бар.
Иновация –бұл жаңалық енгізудің жалпы процессі, адамдардың қажеттілігін
қанағаттандыру үшін қолданылатын және таратылатын жаңалық , қоғамның даму
әсеріне байланысты ауысып отырады.
Фирма жүйесінің “кірісі” сияқты сатушылардың тез енуіне, инновациялық
формаға өтуде, өзінің енгізу үшін уақытын күтіп, жай жинақталу жаңалығы
болады. Фирманың “шығысында” тауарлар сияқты тек жаңалық болады. ҒЗТКЖ
стратегиялық маркетинг процесі бойынша өндірістің ұйымдастыру –
технологиялық дайындығының, жаңалықты рәсімдеу және өндіру, оларды басқа
салаларға таратуды (диффузия), инновациялық қызметті айтады.
Инновацияның жіктелуінің негізгі критерийлері болуы қажет:
а) талдау және кодтау үшін ескерілетін классификациялық жинақтаудың
кешенділігі;
б) критерийді анықтаудың сандық (сапалық) мүмкіндігі;
в) ұсынылған жіктелу белгілерінің ғылыми жаңалығы;
Инновация және жаңалық портфелін қалыптастыру барысында тауардың
бәсекеге қабілеттілігін талдау нәтижесі негізінде ұйымдардың ұйымдастыру,
әлеуметтік, техникалық, қаржылық жағдайын, оның бәсекелестік мүмкіндігі
ұйымның қызмет және кешенді даму саясаты қалыптасады. Ұйымның саясаты –
басты жолы, қандай да бір қызмеи саласында (техникалық, экономикалық,
әлеуметтік, сыртқыэкономикалық және т.б.) ұйымдардың басшыларымен
өткізілген стратегиялық шама жүйесі болып табылады.Кез-келген саясаттың
негізі жаңалығы, яғни инновацияны ендіру болып табылады. Ұсыныстар бойынша
орындалған жұмыс негізінде ұйымның инновация және жаңалық портфелі
қалыптасады. Инновация портфелі ұйымда енгізуге жататын (кіргізуге) жеке
еңбектер мен сатып алынатын өзінше кешенін жаңалық тізімін көрсетеді.
Осылайша, стратегиялық маркетинг ісінің әдістері мен ғылыми тұрғыда келу
негізінде тауарлардың бәсекеге қабілеттілігі, нормативтері ұйымдардың
жаңалық және инновация портфелінде жасалған.
Инновация жіктелуін қарастыруда жаңалық санын алынатыны және жеке
жасалған болу мүмкіндігі айтылған, ал жаңалықты ендіру нәтижесі сияқты тек
ұйымда іс жүзіне асырылуы мүмкін. Инновация сатылмайды, жаңалық инновацияда
тұтыну саласында оларды айналдыруүшін сатылады.
Жаңалықтың өмір сүру циклы үш жолдың біреуі арқылы дамуы мүмкін: 1)
инновациялық ұйымда жинақталу; 2) жаңалықтың инновацияға айналуы; 3) тауар
сияқты сатылуы;
Ұйым қызметінің тиімділігі экономикалық және қаржылық көрсеткіштерге
қарай бағаланады. Нарықтық қатынас жағдайында көрсеткіштің бірыңғай жүйе
болуы мүмкін емес. Әрбір инвестор инновациялық жобаның ерекшеліктерінен,
мамандардың, менеджерлердің және т.б. факторлардың шеберлігіне байланысты
бұл жүйені анықтайды.
Ұйымдардың қызметінің тиімділігі мен қарқындық негізгі көрсеткіштерінің
бірі оның тұрақтылық көрсеткіші болып табылады. Экономикалық тиімділікті
кіріс формасында алу есебінен ұйым қызметкерлерінің жағдайын кешенді көтеру
және дамытуды іс жүзіне асырады. Тиімділіктің басқа түрлері өзіне
потенциалды экономикалық тиімділікті алып жүреді.
Мұнда қорытынды бағалау принципіне фактілі экономикалық тиімділікті алу
уақыты мен оны алудың анықталмаған дәрежесі болып табылады.
Қазіргі уақытта өнеркәсіпті дамыту бойынша Ұлттық біріккен ұйымы
ұсыныстарына сәйкес шетелдік тәжірибеде инновациялық қызметтің тиімділігін
бағалаудың келесі көрсеткіші қолданылады:
1) Таза дисконттық кіріс;
2) Кірістің сыртқы формасы немесе дисконттаудың коэффициенті;
3) Кіріс нормасы:

R = [(NP+P) I] *100%

Мұндағы, NP- таза кіріс, P-алынған капитал проценті, I- жалпы
инновациялық ұсталым;

4) Акционерлік капиталдағы кіріс нормасы:

R = (NPQ)*100%

Мұндағы, Q- акционерлік капитал;

5) Жобаның автономиялық қаржылық коэффициенті:

Кфа= Cc Z

Мұндағы, Cc- жеке құралдар; Z- алынған құралдар;

6) Ағымдық ликвидтілік коэффициенті:

Кл= Qa Z =1

Мұндағы, Qa- жобаның белсенді айналым бағасы;

7) Ұйым қызметінің инновациялық тиімділігін көрсететін
интегралды
көрсеткіші ретінде жұмыс нәтижесінің коэффициентін қолдану мүмкін
(r);

r = R [ ∑ Q - ∑ ( H – H )]

Мұндағы, R - сериялық өндіріске еге болу үшін қабылданған (ұсынылған),
аяқталған жұмыстар бойынша баға шығыны;
Q - 1 жылғы ҒЗТКЖ-нің факеілі шығыны;
N - данған мерзімнің жыл саны;
H - көрсетілген бағада талданған мерзім басындағы
аяқталмаған өндіріс;
H – талданған мерзім аяғындағы аяқталмаған өндіріс;

Бұл көрсеткіштерге тағы да инновациялық жобадағы инвестицияның
қайтарып алу мерзімінің көрсеткішін ( T ) қосу керек:

T = I П
Мұндағы, П – обьект қызметінің нәтижесінде алынған таза жылдық пайда;

2 Инновацияның рөлі мен функциялары

Қазіргі таңда кез-келген бір кәсіпорынның немесе фирманың инновацияға
деген көзқарасы өте маңызды болып табылады. Сондықтан да нарықтық экономика
жағдайындағы бәсекелестік көптеген жағдайда инновациялық қызметтерді талап
етеді. Жалпы инновациялық қызмет ролінің маңыздылығын талдау мақсатында
инвестицияның берген анықтамасы мен оның механизмін зерттеу болып табылады.
Мұның ішінде келесі талдау бағыттары қарастырылады:
- мәселелердің негізделген құрылымдық идеясын талдау;
- ұйымның рационалды құрылымын талдау;
- ұйым басшысының инновациялық жоба басшылығын, олардың командаларының
кәсіби шеберлігін талдау;
- ұйымның ақпараттық қамтамасыз сапасын талдау;
- ғылыми тұрғыда келу және қазіргі менеджмент әдістерін жобалауда
қолданылатын сәйкестікті талдау;
- ұйымның бәсекелестік мүмкіндігін қолдануды талдау;
- инновация және жаңалық портфелі құрылымын талдау (сатып алынатын
жаңалық, ұйымға ендіруге арналған жаңалық, жинақтауға арналған
жаңалық, жеке жасалған жаңалық, сатуға арналған жаңалық);
- жоба экспертизасының сапасын талдау;
- ұйымның инновациялық қызмет тиімділігінің есеп көрсеткішінің сапсаын
талдау;
- инновациялық қызметтің ынталандыру жүйесін талдау;
Ұйымның инновациялық қызмет тиімділігін, рөлін талдауды келесі
принциптерді сақтай отырып іс-жүзіне асыру керек:
- диалектика (жүйелікпен келу, динамикалықпен келу). Қажеттілік және
кездейсоқтық ашу принципі, бірлік және қарама-қарсылықты күрес
принципі, өту принципі, жоқты жоққа шығару принципі;
- талдау мен жинақтау бірлігі;
- ранжирлеу;
- баламалы нұсқаулардың сәйкестігін қамтамасыз ету;
- оперативтілік;
- сандық анықтамалылығы және т.б.
Талдау әдістері: салыстыру, балансты, индексті, факторлық және т.б.
Инновация бұл – экономикалық категория. Категория бойынша инновация
жаңа енгізудің жалпы және маңызды қасиеттерін, себептерін, қатынасын
көрсетеді.
Категорияның маңызы оның функцияларында көрінеді. Экономикалық
категорияның функциясы оның ішкі құбылысын нақты түрде енгізеді.
Инновацияның функциялары оның экономикалық жүйедегі көрінісін және де
шаруашылық үрдісіндегі рөлін көрсетеді.
Инновация жаңа өнім немесе операцияға (технология, үрдіс) салынған
капиталдың пайда болған нарық көрсеткіші болып табылады. Сатуға дайын
инновацияны іске қосарда, "ақша-инновация" айырбасы жүзеге асырылады.
Осындай айырбастың нәтижесінде кәсіпкермен (продуцент, инвестор-сатушы)
алынған ақша мүліктері, біріншіден, инновацияны құру және сату шығынын
жабады; екіншіден, инновацияны жүзеге асырудың нәтижесінде пайда түседі;
үшіншіден, жаңа инновацияларды құруға үлкен бір ынта (стимул) береді;
төртіншіден, жаңа инновациялық үрдістің қаржыландыру қайнар көзі болып
табылады.
Осыларды қарастыра отырып, инновацияның үш функциясын көрсетуге болады:
- өндірістік;
- инвестициялық;
- ынталандырушы;
Өндірістік функция мынаны білдіреді: яғни, инновация кең өрістің
маңызды қайнар көзі болып табылатынын көрсетеді.
Нарықта сатылған инновациялардан түсетін ақшалай түсім қаржылық
ресурстардың қайнар көзі және де инновациялық үрдістің эффектілік
мөлшеріндегі қызметін жасайтын қызметкерлік пайданы құрайды.
Қызметкерлік пайда сауда-өндірістік, инвестициялық, инновациялық және
қаржылық істердің көлемін кеңейтуге бағытталуы мүмкін. Пайданың қолдану
бағыттары "Шаруашылық субьект ақша ағымының жоспарында" көрсетіледі.
Осылайша, инновациядан пайда көру және оны қаржылық ресурстардың қайнар
көзі ретінде қолдану өндірістік функцияның инновациясын құрайды.
Инновацияны өткізу нәтижесінде түскен пайда әрбір бағытта қолдануы
мүмкін, соның ішінде капиталдың қызметінде.
Капитал пайда көру үшін алынатын ақша болып табылады. Бұл капитал бүкіл
инвестициялардың қаржыландыруы немесе белгілі бір инновацияның жаңа
түрлері үшін қолданылатын инновация пайдасы инновацияның иевестициялық
функциясын құрайды.
Инновацияны енгізу нәтижесінде кәсіпкердің алатын пайдасы кез-келген
коммерциялық шаруашылық субьект мақсатының функциясына тікелей сәйкес
келеді. Бұл құбылыс кәсіпкердің жаңа инновацияларға стимул ретінде қызмет
атқарады; әрқашанда оған сұранысты үйренуге, маркетингтік істерді жүргізуді
ынталандыруға , қаржылық басқарудың жаңа қасиеттерін қолдануға
(реинжиниринг, брэнд-стратегия, бенчмаркинг және т.б.) қызуғышылық
тудырады. Жоғарыда айтылғандар ынталандырушы функцияның құрамын құрайды.
Жаңалық нарығының механизмі және функциялары.
Жаңалық нарығын инновациялық кәсіпкерлікпен, тауар-жаңалықтарының
өндіру амалы мен мекеніне байланысты экономикалық формалардың және
механизмдердің жүйесі ретінде қарастыруға болады. Нарықтық механизмге
бағалар, ақша, несие және басқа да бағалы категориялар жатады. Жаңалық
нарығына жаңалық сұранысы мен ұсынысы, бағалар масштабы, жаңалықтардың
өзіндік құнының сұранысы және т.б. байланысты. Нарықтық механизм тауар-
жаңалықтарының байланысына қызмет етеді және оны бақарудың факторы болып
табылады. Сонымен бірге де ол жаңалық өндірушінің және кәсіпкердің
қолданысы үшін пайдалынады.
Астыдағы кестеде жаңалықтар нарығының тауарлары мен инновациялық
тауарлар топтарының жалпы мінездемесі мысал ретінде берілген:

Инновациялық Тауар мінездемесі 
тауарлардың түрлері 
 Бірлік жаңалық Белгілі бір өмір уақыты мен моральдық
қартаюының интеллектуалдық іс-шаралары
ретіндегі өнімді білдіретін инновациялық
тауар 


 Обьектік жаңалық Жаңа қолданушы бағалықты құрайтын және
техника мен технологияның дамуына белгілі
тенденцияларды ұсынатын бірнеше біртестік
байланысты жаңалық түрі 


 Негізгі жаңалық Жаңа өнімдерге сұранысты немесе экономикалық
өсудің жаңа сапасын қамтамасыз ететін
жаңалықтардың біртестік комплексі 


Программалық жаңалық Жаңа сұранысты қамтамасыз ететін бірлік
обьектер мен негізгі жаңалықтардың, және де
бірыңғай өзгермелі комплексі. 


Кесте 1 – Жаңалық нарығының тауарлар тізімі.

Сұраныс пен ұсыныстың обьектік құрылымында белгілі бір келіспеушіліктер
туындауы мүмкін. Олар: кәсіпкерлердің (сатып алушылардың) белгілі
инвестицияларды қажет ететін негізгі жаңалықтардан бас тартуы, белгілі
жаңалықтар сапасының (техниканың деңгейін) қанағаттандырылмауы, көне
технологияны және шикізат жеткізушіні ауыстыруды қаламауы.
Көптеген жағдайда жаңалыққа сұраныс адекваттық ұсыныстың болмауынан
қанағаттандырылуы мүмкін емес. Бұл техника мен технологияның ғылыми терең
түрлеріне байланысты болады. Даму мәселесінің қиындығы мен біртұтастығы
жаңалыққа сұраныстың пайда болуы мен оның қанағаттандырылмауының арасындағы
маңызды уақыттық мөлшерді анықтайды.
Қалыптасып жатқан нарықтың бірнеше маңызды қасиеттері бар. Жаңалықтар
нарығы қазіргі күнде экономикалық айналыста көп қолданылатын
интеллектуалдық меншік обьектілеріне рұқсаты растамауынсыз дұрыс қызмет
атқаруы мүмкін емес. Интеллектуалдық меншік обьекті ретінде жаңалық
тауарлық-ақша формасында жүретін басқа бір тауар ретінде қарастырылуы
мүмкін. Экономикалық айналысқа қатысушылар өзіндік интеллектуалдық
қасиеттерімен айқындалуы керек: обьектің лигитимизациясы (өнімдерге
құқығының бар болуы, экономикалық айналысқа кіруі), беру формасы, жаңалық
нарығындпғы субьект ретінде болатын шаруашылықтағы обьективтік
интеллектуалдық өнімнің бар болуы.

3 Кәсіпкерлік және оның қызметі

Кәсіпкерлік- адам қызметінің ерекше саласы және ол еңбектің басқа
түрлерін оқшауланып тұрады. Бұған кезінде атақты неміс экономисі Гарвард
университетінің профессоры Иозеф Алиоз Шумпетер (1883-1950жж.) мән берген.
Оның айтқан мынандай сөзін эпиграф етіп алуға болады: "Кәсіпкер болу –
басқаның істегенін істемеу". Екінші жағынан кәсіпкерлер – алдымен
кәсіпкерлерлік жұмысты ұйымдастырушылар. Ол жайлы француз экономисі Жан
Батист Сэй (1767-1832жж.) былай деген: “Кәсіпкер- адамдарды өндірістік
шеңбер ауқымында ұйымдастыратын адам”. “Кәсіпкерлік” термині алғашқы рет
ағылшын экономисі Ричард Кантильон (1650-1734жж.) ендірді. Бұл ұғымға ол
нарықтық тәуекелділік жағдайында табыс алу мақсатымен өндірісті
ұйымдастырудағы адам белсенділігін жатқызған.
Экономикалық әдебиеттерде кәсіпкерлік пен бизнес ұғымын баламалап
қарастыру жиі кездеседі.
Бизнес пен кәсіпкерлік жақын ұғымдар болғанымен, оларды бір-бірімен
баламалап, теңестіріп қарауға болмайды. Бизнес – табыс әкелетін кез-келген
қызметтің түрі. Рас бизнес кәсіпкерлік қызметпен тығыз байланысты.
Кәсіпкерлік – новаторлық іс. Нағыз кәсіпкер – ол өнертапқыш. Сондықтан да
бизнеспен айналысатын адамдар, осы көзқарас тұрғысынан ешуақытта кәсіпкер
бола алмайды.Экономикалық ғылымда "кәсіпкерлік қабілеттілік" ұғымда бар. Ол
дегеніміз адамның бизнесте жаңалыты аша білу қабілеттілігі, бірақ бизнеске
қатысатындардың барлығының қолынан бұл келе бермейді. Басқа жұрт қалғып,
қыдырып, той-думан жасағанда, барлық қуатын барынша жұмысқа жұмсап,
новаторлықпен, мақсаттылықпен, коммуникабелділікпен, яғни адамдармен тез
арада байланыс жасау қабілеттілігі, олармен өзара жақсы қатынастар құра
білу, бәсекелестеріне қарағанда айналасына басқаша көзқараспен қарауда
оқшауланып тұрады. Бизнесмендердің ішінен мұндай қабілеттілікпен
оқшауланатындар жиі кездесе қоймайды. Демек, бизнес - бұл табыс табыс
әкелетін адамның экономикалық қызметі. Кәсіпкерлік – бұл да адамның
экономикалық қызметі, бірақ бұл қызметті жаңа ізденіске бағыттайды және осы
жаңалықты жүзеге асыру үшін тәуеклге бас ұрады.
Кәсіпкерлік бизнес саласында жүзеге асады, сондықтан да экономикалық
әдебиеттерде олар үнемі пара-пар ұғым ретінде қарастырылады. Ал егер
бизнестің новаторлық жағын қарастыратын болсақ, онда кәсіпкерлік қызмет
термині қолданылады.
Қазақстан Республикасы президентінің "Шаруашылық серіктестігі жайлы"
және "Мемлекеттік кәсіпорын жайлы" жарлығына сай кәсіпкерлік қызмет
шаруашылық серіктестігінің түріне қарай және ұйымдық болуы мүмкін:
- жай, ол бірлескен қызмет шартына негшзделген;
- толық, барлық мүлікке ынтымақтастық жауапкершілік жүктелген;
- жаупкершілігі шектелген, салынған салым құны шеңберінің
жауапкершілігі жүктелген;
- командиттық-аралас жауапкершілік (біреудің толық мүлкімен және
басқаның салынған салымымен);
- қосымша жауапкершілікпен, өзінің салымдарымен және оған жататын
мүлікпен қосымша жауапкершілік мойнынаалынады;
- өндіріс және тұтыну кооперативтері;
- консорциумдар;
- акционерлік қоғамдар.
Мемлекеттік және қазыналық кәсіпорындар. Біріншісі шаруашылықтағы
жүргізу құқығына негізделсе, екіншісі – оперативті басқару құқығына
негізделген. Шын мәнінде, мұнда шаруашылық есептің екі түрі қолданылады:
таза мемлекеттік – толық шаруашылық есеп, қазыналық – толық емес шаруашылық
есеп. Кәсіпорын (фирма) кәсіпкерлік қызмет өндіріс звеносының негізі болып
табылады. Осы жерден бастап және ары қарай “кәсіпорын” мен “фирма” ұғымын
баламалап қараймыз. Рас, олардың бір-бірінен өзара айырмашылығы бар:
“фирма” термині жиынтық ұғым, оған бір немесе бірнеше кәспорын мен өндіріс
енуі мүмкін. Әдетте, кәсіпорынға бір жақты, бір өнімді өндіретін процесті
жатқызамыз. Қазіргі жаңа жағдайда нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорын
өзінің өндірістік қызметінде толық өз бетінше еркіндігін алуда: ал барлық
халық шаруашылығы кешенінен техникалық, ұйымдық, экономикалық және құқықтық
тұрғыдан дараланған. Кәсәіпорынның ұйымдық түрлері алдыменен меншік түрімен
айқындалмақ. Олар мынандай түрде болуы мүмкін:
- азаматтар меншігіне негізделген жеке кәсіпорындар;
- ұжым меншігіне негізделген кәсіпорындар.

Кәсіпкерліктің Артықшылығы Кем шілігі
түрлері
1. Бір тұлғалы Ұйымдастырудағы Капиталды көптеп
жекеленген қарапайымдылығы. Қызмет тартудағы қиындықтары.
шаруашылықтар  жасауының толық Болған зардаптарға
еркіндігі. Нарықтық жауапкершіліктің
саладағы мінезқұлқының шексіздігі. Барлық
икемділігі. Қызметінің ұйымдық және басқарушылық
құпиялылығын сақтау іс-әрекеттің біріктірілу
мүмкіндігі. Барлық табыс қажеттілігі. 
табудағы максималды
мүдделілігі. 


2. Серіктестіктер Басқару бойынша Әріптестердің өзара
  міндеттерді болу. Қаржы өнімсізді—гінің
тартудағы үлкен ықтималдығы. Сенімсіздік
мүмкіндіктер. Еркін және арқасындағы әлеуметтік –
оперативтік іс-әрекеттің психологиялық
әріптестермен келісу комфортсыздық.
кезіндегі шектеулілігі.  Әріптестердің өзара
келіспеушілігін
арқасындағы бір түрдің
тұрақсыздығы. 



3. Акционерлік Басқарудың тым
қоғамдар Қосымша капиталды тезіреккүрделілігі және оның
және кеңірек тарту оперативтілігінің
мүмкіндігі. Корпорация төменділігі.
қызметі әр-түрлі сала Акционерлердің басқаруға
шеңберіндегі капитал қатысуы мен бақылау
қозғалысының еркіндігі. деңгейінің жоғары
Акционерлердің шектеулі еместігі. Кәсіби құпияның
жауапкершілігі.  ашылу мүмкіндігі. 



Кесте 2 - Кәсіпкерлік қызметтің негізі ұйымдық түрлерінің артықшылығы
мен кемшілігі.

Ұжымдық кәсіпоырондар кооперативтік немесе акционерлік түрде болуы
мүмкін. Кооперативтік кәсіпорын ақшалайға емес, жеке тұлғаның пайлық
негіздегі мүліктік жарнасына және олардың біріккен еңбек қызметтеріне
негізделеді:
- акционерлік қоғам түрінің негізіндегі кәсіпорын, акционер меншігінің
негізінде қызмет жасайды;
- мемлекеттік және қазыналық кәсіпорындаржалпы мемлекеттік міндеттерді
шешу үшін құрылады;
- құрылтайшылар мүлігінің қосылуы негізінде біріккен кәсіпорындар
құрылады, яғни оған шет ел заңды тұлғасы мен азаматтарында енеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексімен, "Шаруашылық қызметінің
еркіндігі және кәсіпкерлікті дамыту туралы". "Жеке кәсіпкерлік қорғау мен
қолдау туралы" республика заңдарында кәсіпорын кез-келген меншік түрлерінде
және оның өзі құрған бірлестіктерде болу мүмкіндігі айқындалған.
Қазірігі кезде нарық экономикасы дамыған елдерде бірнеше миллиондаған
әр-түрлі фирмалар қызмет атқаруда. Осы қаптаған көптүрлі белгісі бойынша
классификациялау қажет.

Ұйымдық-құқықтық Шаруашылық Салалық қызметі Меншік нысаны
нысаны бойынша  қызметінің бойынша  бойынша 
сипатына қарай 
Картелдер Өндірістік Өнеркәсіп Мемлекеттік
Синдикаттар Саудалық Ауыл шаруашылығыҚазыналық
(консорциумдар) Делдалдық Сауда Байланыс Ұжымдық
Трестер Банктік Көлік Жалгерлік
Концерндер Сақтандырулық Қаржы-несиелік Кооперативтік
Концерн-конгломерИнвестициялық Мәдениет Акционерлік
аттар Инжинирингтік Өнер Жекеленген
Холдинг-компаниялВенчурлік Білім Аралас (біріккен)
ар  (тәуекелділік) Ғылым Мемлекеттік
Акционерлік Консалтингтік Денсаулық сақтаукооперативтікпен
қоғамдар Аудиторлық Тұрған бірге
(корпорациялар) Трастлық  үй-шаруашылығы  Ұжымдық жекемен
Кооперативтер бірге
Серіктестіктер Мемлект аралық
(біріккен
кәсіпорын) 









Бір қолға біріккен фирмалар саны мейліеше көп. Тек қана АҚШ-тың өзінде
олардың саны ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Нарықтық жағдайда инновацияның экономикалық рөлі
Қаржының функциялары және рөлі
Қаржының мәні, функциялары және рөлі
Инновацияның мәні, мақсаты, түрлері
Қаржының мәнi, функциялары және ролi.
Инновацияның жіктелуі
Инновацияның арттыру жолдары
Ақшаның мәні мен функциялары
Қоғамдық ұдайы өндірістегі қаржының мәні, функциялары , рөлі
Маркетинг функциялары мен ұғымы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь