Оқыту функциялары және оларды жүзеге асыру жолдарының педагогикалық негізі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. ОҚЫТУ ФУНКЦИЯЛАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ЖОЛДАРЫНЫҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
5

Оқыту функцияларының педагогика ғылымында қарастыру жайы ... . 5
Бастауыш сыныптарын оқыту функцияларын жүзеге асыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
19

2. МАТЕМАТИКА САБАҚТАРЫНДА ОҚЫТУДЫҢ ДАМЫТУШЫЛЫҚ ФУНКЦИЯСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ӘДІСТЕМЕСІ
26

3. сынып математика мазмұнын және оқыту нәтижесіне қойылатын талаптарды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
26
Математика сабақтарында оқытудың дамытушылық функциясын жүзеге асыру тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
46

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 57

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 59
Зерттеудің көкейкестілігі: Қазақстан Республикасының білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартында "математика курсының мазмұны арқылы танымдық және коммуникативтік іс-әрекетпен өздігінен білім алуға және еңбекке бейімделу арқылы баланы жеке тұлға ретінде қалыптастыру көзделген"[1,22].Осы мақсатқа жетудің пәрменді құралдарының бірі оқушыларға сапалы білім берудің тиімді жолдарын іздестіру өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Бұл мақсат білім беру жүйесінің барлық буындарына, соның ішінде бастауыш буынға, зор жауапкершілік жүктейді.
Адамның жеке басының дамуында, қабілеттілігін жетілдіруде білім, білік, дағды маңызды роль атқарады. Бұл психологиялық үш категорияның өзара байланысы мен олардың мән мағынасын көрсететін педагогика мен психологияда ұзақ жылдар бойғы зертеулерінің нәтижесі айқын дәлел бола алады. Іс-әрекет жасауда, білім алып, біліктілікті меңгеру үшін алдымен дағдыға үйретудің маңызы зор.
«Адамда білім туа пайда болмайды, онда белгілі бір қабілеттіліктің нышаны болуы мүмкін, сонан соң өсе келе ғана білім алуға деген құштарлық пайда болады» - деп К.Д. Ушинский орынды айтқан.[4,52]
А.Байтұрсыновтың пікірі бойынша «бала білімді тәжірибе арқылы білімді өздігінен алу керек. Мұғалімнің қызметі – оның білімінің шеберлігінің ұзақ жолды қысқарту үшін, ол жолдан балалар қиналмай оңай өту үшін, керек білімді кешіктірмей, дер кезінде беріп отыру үшін, балаға жұмысты әліне қарай шағымдап берумен бетін белгілеген мақсатқа қарай тузеп отыру керек». [5,12]
Қазіргі кезде математиканы оқыту әдістемесі оқытудың көптеген жаңа технологияларын пайдалануға қолжеткізіп отыр.
Қазіргі заман педагогтарының жұмысы бала тәрбиесінің мәңгілік проблемаларын шешуге, яғни олардың оқуға ынтасыздығын өз бетімен жұмыс істей білмейтіндігін, мақсатсыздығын, логикалық ойлай алмайтындығын жоюға бағытталуы тиіс.
Жалпы білім беретін мектеп оқушыларының базалық математикалық құзыреттілігн қалыптстырудың ерекше әдістерін ТМД елдерінің ғалымдары зерттеді. Олар оқушылардың жалпы білімдік деңгейін арттыру, математикалық дайындығын жетілдіру және оқушылардың логикалық ойлауын дамыту мәселелерін шешуді әр түрлі концепциялар негізінде жүзеге асырылған. Мысалы, дамыта отырып оқыту мәселелері Л.С.Выготский, Л.В.Занков, Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов, И.С.Якиманская т.б. еңбектерінде математикалық білім берудің жеке тұлғаға бағытталған жаңа әдістемелері В.С.Аванесов, С.Н.Лысенкова, В.Ф.Шаталов, т.б. ізденулерінде зерттелген.
Біздің ғылыми және кәсіби әдебиеттерге жасалған талдауымыз, қазіргі кезде математиканы оқыту әдістемесінің бағыты даму үстінде екенін көрсетті. Демек, еліміздің оқыту жүйесінің дүниежүзілік мәні бар оқытуға гуманизациялық тұрғыдан келу мәселесіне бағыт ұстанған, және оқытудың дамытушылық функциясын жүзеге асыру кезеңінде оқушыларды математика пәніне қызықтыру проблемасы өзекті мәселелерінің біріне айналып отыр.
Осыған орай дипломдық жұмысымның тақырыбы үшінші сыныпта математика сабағын оқытуда дамутушылық функциясын жүзеге асыру» деп алдым.
1. Қ.Р. Бастауыш білімнің мемлекеттік стандарты А.Р.Б.К. 1998ж
2. «Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасында». Астана, 1994
3. Қазақстан Республикасындағы тiл туралы Заңы, Астана, 2007
4. Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2030» атты Қазақстан халқына жолдауы. Астана, 1997
5. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. Астана, 2007
6. С.Әбенбаев. Тәрбие теориясы мен әдістемесі. Алматы: «Дарын», 2004
7. В.А.Сухомлинский. Мектептің жас директорымен сырласу. Киев, 1980
8. Л.И. Маленкова. «Педагогики, родители, дети» Москва, 2000
9. Р.М.Қоянбаев. «Педагогика». Алматы, 2002, 202-203 б
10. Т.С.Сабыров. «Оқыту теориясының негіздері». Алматы, 1993.
11. Р.М.Қоянбаев, Қ.Т.Ыбыраимжанов «Жалпы бастауыш білім беру педагогикасы». Түркістан, 2000, 202 б
12. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың тәрбие тұжырымдамасы. Алматы, 1995
13. Оспанов Т. математика оқулығы, 1-сынып
14. Қоянбаев Ж.Б. Қоянбаев Р.М. педагогика Астана 1998ж
15. Каменский Я.А. Ұлы дидактика. А.1993ж
16. Сухомлинский А.В. калективтің құдірет күші А.мектеп 1973ж
17. Истомина Н.В. методика обучение математике начальных классах
18. Эльконин Д.В. Избранные психологические труды.
19. 8.Ахметов С. Бастауыш сыныптарда білім берудің тиімділігін артырудың жолдары. А.Рауан 1994ж.
20. 9.Бастауыш білім берудің құрылымы мен мазмұнын жаңартудың кейбір мәселелері А.Р.Б.К. 1993ж
21. 10.Бастауыш класстарда ғылым негіздерін оқытудың кейбір ерекшеліктері А.Р.Б.К. 1992 ж
22. 11.Выготский Л.С. вопросы детской психологи Санк-Петербург. 1997ж
23. 12.Педагогикалық ізденіс А.Р.1990
24. 13.Сарбасова Қ.А. Бастауыш сыныптарда матиматикадан сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру.Қарғанды 2002ж
25. 14.Теәретические основы методики обучения математике в начальних классах Под\ред. Н.Б.Истоминой.-Москва-Воронеж, 1996-224с.
26. 15.Смагулов Е.Ж. Развитие смостоятельности мышления в процессе решения простых задач. Бастауыш мектеп -2003-10-60-61 беттер.
27. Бастауыш мектепте математиканы оқытудың нәтижесін бақылау ерекшеліктері // «Жастар – Қазақстанның стратегиялық потенциалы» атты жас ғалымдардың және студенттердің республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Талдықорған, 2007. – 193–195 бб.
28. Бастауыш мектеп жасындағы балаларды информатикаға оқыту бағдарламасы // «Қазақстан жоғары мектебі» Халықаралық ғылыми-педагогикалық журналының ғылыми қосымшасы «Ізденіс». – 2008. – №1/2. – 210– 214 бб.
29. Бастауыш мектепте математиканы оқытудың нәтижесін бақылаудың әдісінің маңызы. // VIII «Сәтбаев оқулары» атты жас ғалымдардың халықаралық ғылыми конференция материалдары. Павлодар, 2008. – 331–333 бб. (Медетбекова Н.Н. авторлық бірлестікте).
30. Бастауыш мектепте математиканы оқытудың нәтижесін бақылау үшін ақпараттық-коммуникациялық технологияны қолданудың әдістемелік аспектілері // «Қазақстан жоғары мектебі» Халықаралық ғылыми-педагогикалық журналының ғылыми қосымшасы «Ізденіс». – 2008. – №2. – 296– 298 бб. (Искакова Л.Т. Медетбекова Н.Н. авторлық бірлестікте).
31. Обучение информатике детей младшего школьного возраста в условиях общеобразовательного учреждения // (Психолого-педагогические основы профессионального формпрования личности в условиях перехода к двухуровневой модели образования» Международная научно-практическая конференция. – Пенза, 2008. – С. 199– 201. (В соавторстве с Искаковой Л.Т).
32. Бастауыш мектепте ақпараттық-коммуникациялық технологияны қолданып математиканы оқыту нәтижесін бақылау // Оқу-әдістемелік құрал «Нұрлы бейне» баспасы. Шымкент, 2008. – 56 б. (Искакова Л.Т. авторлық бірлестікте).
33. Бастауыш сынып оқушыларының білімін, біліктіліктерін, дағдыларын бақылауда ЭЕМ-сын қолданудың тиімділігі // «Бастауыш мектеп» ғылыми-әдістемелік педагогикалық журналы. Алматы, 2008. – №10. – 16– 18 бб.
34. Есептерді шығару барысында оқушыларды ойлауға үйрету жолдары // «Вестник» Кыргызского национального университета имени Жусупа Баласагуна. Бишкек, 2008. – 251–253 бб. (Тотикова Т. авторлық бірлестікте).
35. Организация занятий с младшими школьниками с использованием компьютерных средств. // Педагогический менеджмент и прогрессивные технологии в образовании. XVII Международная научно-методическая конференция. – Пенза, 2009. – С.211–213. (В соавторстве с Искаковой Л.Т).
        
        Мазмұны
|Кіріспе..................................................................|3 |
|.................................................. | |
| | ... ... және ... жүзеге асыру жолдарының педагогикалық | |
|негізі......................................... |5 |
| | |
| ... ... ... ғылымында қарастыру жайы..... |5 |
| Бастауыш ... ... ... ... ... | ... |
|........................................ | |
| | ... ... ... ... ... ... ... | |
|Әдістемесі |26 |
| | |
| 3- ... ... ... және оқыту нәтижесіне қойылатын талаптарды| |
|талдау...................................................................|26 |
|.. | |
| ... ... ... ... ... жүзеге асыру | |
|тәжірибесі...............................................................|46 |
|.............. | |
| | ... ... | |
| | ... ... |59 ... | |
| | ... ... Қазақстан Республикасының білім берудің
мемлекеттік жалпыға міндетті ... ... ... ... ... және ... ... өздігінен білім алуға
және еңбекке бейімделу арқылы баланы жеке тұлға ... ... ... ... ... ... бірі оқушыларға
сапалы білім берудің тиімді жолдарын іздестіру өзекті мәселелердің бірі
болып отыр. Бұл мақсат ... беру ... ... буындарына, соның ішінде
бастауыш буынға, зор жауапкершілік жүктейді.
Адамның жеке ... ... ... ... білік, дағды ... роль ... ... үш ... ... ... мен ... мән
мағынасын көрсететін педагогика мен психологияда ұзақ ... ... ... ... дәлел бола алады. Іс-әрекет жасауда,
білім алып, ... ... үшін ... дағдыға үйретудің
маңызы зор.
«Адамда білім туа ... ... онда ... ... нышаны болуы мүмкін, сонан соң өсе келе ... ... ... ... пайда болады» - деп К.Д. Ушинский
орынды ... ... ... ... ... ... ... білімді
өздігінен алу керек. Мұғалімнің қызметі – оның білімінің ... ... ... ... ол жолдан ... ... оңай ... ... ... ... дер ... беріп отыру үшін,
балаға жұмысты ... ... ... берумен бетін белгілеген
мақсатқа қарай тузеп ... ... ... ... ... оқыту әдістемесі оқытудың көптеген ... ... ... ... ... ... ... бала тәрбиесінің мәңгілік проблемаларын
шешуге, яғни олардың ... ... өз ... ... ... ... логикалық ойлай алмайтындығын жоюға
бағытталуы тиіс.
Жалпы ... ... ... ... ... математикалық
құзыреттілігн қалыптстырудың ерекше әдістерін ТМД ... ... Олар ... ... ... деңгейін арттыру, математикалық
дайындығын жетілдіру және оқушылардың логикалық ойлауын дамыту ... әр ... ... ... ... ... Мысалы, дамыта
отырып оқыту мәселелері Л.С.Выготский, ... ... ... т.б. ... ... ... берудің
жеке тұлғаға бағытталған жаңа ... ... ... т.б. ізденулерінде зерттелген.
Біздің ғылыми және кәсіби әдебиеттерге жасалған талдауымыз, қазіргі
кезде математиканы оқыту әдістемесінің ... даму ... ... ... еліміздің оқыту жүйесінің ... мәні бар ... ... келу ... ... ... және оқытудың
дамытушылық функциясын жүзеге асыру кезеңінде оқушыларды ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Осыған орай дипломдық жұмысымның ... ... ... ... оқытуда дамутушылық функциясын жүзеге асыру» деп алдым.
Оқушылардың бастауыш математикалық ... ... ... ... ... дағдыларының деңгейін анықтауда соңғы кезде
олардың ақыл-ой іс-әрекетін орындауға ... әр ... ... пәні ... ... ... ... 3-сыныпта математиканы оқыту процесі.
Зерттеу пәні: 3-сынып математика оқытудың дамытушылық функциясын
іске асыру ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудын жолдарын іздестіру..
Зерттеу жұмыстың міндетті:
- оқыту функциясының педагогика ғылымында зерттелу жайымен ... ... ... ... ... ... ... 3-сынып математикасы мазмұнын және оқыту нәтижесіне қойылатын
талаптарын талдау, ... ... ... жүзеге асыратын
сабақтар жүргізу.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... ... және әдістемелік ерекшеліктерін
зерттеу, тәрбиелік функцияны жүзеге асырудың әдістемесін ұсыну.
Зерттеудің болжамы: Егер ... ... ... ... ... ... дұрыс әрі орынды жоспарланып, ... іске ... ... онда ... ... білімді еңбекпен,
өмірмен байланыстыра жүргізуіне, оқушыларды еңбек тәрбиесіне баулуға,
оларды экономикалық, ... ... ... кәсіптік бағдар
беруге тәрбиелеуге мүмкіндік туады..
Зерттеу жұмысын жүргізуде қолданылынған әдіс-тәсілдер:
Педагогикалық ... ... ... ... ... ... кіріспеден, қорытындыдан және ... ... ... ... және ... жүзеге асыру жолдарының педагогикалық
негізі
1. Оқыту функциясының педагогика қарастыру жолдары
Оқыту процесінде окушылардың ақыл-ойы дамыиды, танымы, ... және ... ... Оқыту процесін басқару үшін оның
құрылымын, бөліктерін және ... ... ... ... ... керек. Оқыту процесі жүйе ретінде қарастырылады, ол өзінің белгілі
құрылымы және бөліктері мен ... ... ... ... және ... ... (білім беру
мазмұны).
Мұғалім, оның өмірге, ғылымға көзқарасы және ... ... ... ... ... ... (оку ісәрекеті).
Оқыту әдістері.
Оқытудың материалдық құралдары: дидактикалық және оқытудың техникалық
құралдары.
Оқыту нәтижелері.
Білім — адамзаттың жинақтаған тәжірибесі, ... мен ... пен ... ... тану нәтижесі. Білімді жеке адамның игілігіне
айналдыру үшін, ойы ойлау ... ... ... ... ... ... терең ұғыну қажет. Окушы ойлау ... ... ... ... ... Бұл дамытып оқытудың негізгі ережесі, яғни
окушылардың таным іс әрекетін дамыту, оларды өз бетімен ізденуге, зерттей
білуге және жаңа ... ... ... ...... ... негізінде окушылардың практикалык әрекеті іске
асырылады. Білімсіз қандай болса да іскерлік ... ... ... ... үшін ... ... білу керек. Өлшеу сызғышын,
секундометрді ... үшін ... ... сүйену қажет.
Дағды — бұл қайта-қайта орындалатын практикалық ... ... тез оку ...... турде жаттығу нәтижесі.
Сонымен, оку процесінде білімнің, ... ... ... таным қабілетінің дамуына мүмкіндік тугызады.
Оқыту екі жакты процесс, онда мұғалім мен окушылардың, ынтымақтастық
іс-әрекеттері ... ... ... ... ... алу ... мен
тәсілдеріне үйретеді. Бұл сабақ беру процесі. Окушылар сабақта ... ... ... ... олардың ғылыми көзқарастары қалыптасады.
Бұл оку процесі. Оку — бұл окушылар іс-әрекеттерінің яғни ерекше ... ... ... ... ... барысында койылатыи таным
және практикалық міндеттер меи окушылардың ... ... мен ... және ... дамуының арасындағы қайшылық. Егер ... ... ... ... келмесе, онда каншылық оқытудың және
дамудың қозғаушы күштері бола алмайды. ... ... ... ... болу үшін ... ... ол ... ыктимал мүмкіндіктеріне
сәйкес келуі кажет.
Оқыту процесінің ... тән ... бар. Олар ... ... беру,
оқытудың тәрбиелік, оқытудың дамыту функциялары.
Оқытудың білім беру функциясы — бұл адам ... ... ... оны өз ... ... ... ... пен дағдыны игеруге
даярлау. Қазіргі кезенде білімді ... ... үшін ... ... ... жөн. ... толыктығы — негізгі идеяларға түсіну үшін оқыту ... ... яғни ... ... ... іске ... ... жүйелілігі, үйлесімділігі, кисынды бірізділігі;
біліммің ұғымдылығы — окушылардың өз бетімеи ... ... ... ... ойын ... ... ... алу үшін бұрынғы білімді шеберлікпен
пайдалану мүмкіндігін жасау.
Сонымен, оқытудың білім беру функциясы қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ... дайындауда әлеуметтік
міндетті шешуге бағытталуы қажет.[2,33]
Оқытудың тәрбиелік функциясы — оқытудың тәрбиелік ықпалы ... Я. А. ... И. Ф. ... Ф. А. ... Н. ... және К. Д. ... еңбектерінде мазмүндалған.
И. Ф. Гербарт оқыту адамгершілік ... ... ... деп
тұжырымдады.
Н. И. Ппрогов пен К. Д. Ушинский алғаш рет ... ... ... ... оның ғылыми мазмұнына тәүелді деді.
К. Д. Ушинскийдің педагогикалық теориясында оқыту және оку тәрбиенің
күдіретті құралы деп айтылғам. ... ... ... ... айтуы
бойынша, дамытып оқыту, яғни адамның ... ... ... ... оны ... және ... ... дайындау.
Тәрбиелей отырып оқыту, ғылыми-теориялар мен ережелердің оқушылардың
дүниетанымы мен ... ... ... ... ... ... игеруін қамтамасыз етуге әсер етеді. ... ... ... ... ... алуға тәрбиелейді, ақыл-ой қабілетін дамытады,
адамгершілік қасиетін калыптастырады.
Мектепте оқушыларға теориялық білім беру ... ... ... өткізіледі. Мысалы, әдебиет сабағын-ды «Жас гвардия» романындағы
кейіпкерлердің бейнесін мұғалім мазмүндай келіп, балаларға фашизмге ... ... ... ... ... ... окушыларды терең біліммен қаруландырады, ғылыми
көзқарастарын дамытады және тәрбиелейді.
Оқытудың дамыту функциясы. Белгілі ... Л. С. ... мен ... ... ұсынған түжырымдамасы бо-йышна жеке адамның дамуы тәрбие мен
оқыту процесінде жетіледі. Тәрбие мен оқыту дамуды артына ... ... ... және ... ... жеке ... таным-қабілетін
мақсатқа сәйкес жетілдіреді. Оқытудың осындай ... ... бірі ... ... дамыту.
Дамытып оқыту — бұл окушылардың таным ісәрекетте барынша дамыту, яғни
олардың ой-өрісін дамыту, өз безмен жаңа білімді ... ... және ... ... үйрету Дамытып оқытудың міндеті — «Ең таяу даму зонасын»
жасау.
Таным қабілетін дамыту туралы ... ... (II. ... Т. ... Л. В. ... М. Н. ... И. А. Лерпср, А. II. Пискунов т. ... ... мен ... бар. ... ... мәні ... саяды:
Таным қабілетінің дамуы — бұл барлык мұғалімдердің ... ... ... процесіндегі мақсаттылык іс-әрекеті.
Оқушыларға білім беру және объективтік шындықты тану оқулыктың ... ... ... мен ... ... дайындығы, педагогикалық шеберлігі, білімдарлығы
окушылардың таным іс-әрекетін дамытудың иісшуіпі құралдарының бірі.
3. ...... ... психологиялық-педагогикалық
негіздері
Оку — оқыту процесіндегі окушылардың іс-әрекеті. Оқыту процесінің
логпкасы оның қүрылымын анықтайды, ал құрылымына ... ... ... ... ... ... кіреді:
таным міндеттеріне жете түсіну;
жаңа материалды кабылдау;
ұғыну — жаңа оқу материалдарын ... ... ... ... және ... бекіту және жетілдіру;
білімді, іскерлікті және дағдыны практикада қолдана білу;
окушылардың жетістіктерін талдау, білімін, іскерлігін және ... ... ... ... ... ... ... түсінікті болса, оны окушылар өз бетімен ізденіп шешуге
тырысады, оқыту процесінің әрбір звеносына жеке-жеке дайындалады.
Қабылдау — адамға тікелей әсер ететін ... я ... ... ... процесі.( Сабак, үстінде окушылардың жаңа материалмеи
тапысуы түйсіктсн және қа-былдаудаи басталады. Ал ... ... ... бай-лаиысы. Сезім мүшелерімізғе әсер етіп, оның ... ... ... деп ... жаңа ... ... ... эксперимент,
практикалық жұмыстар процесіпде тікслей кабылдау ... ... ... ... ... ... ... окулык арқылы іске асырылады.
Ұғыну—бұл саналы түрде ғылыми білімді, заңдылықтарды үғу, фактілерді
жинақтау процесі, қорытыпды ... ... ... ... ... ... ... және бекітіледі.[3,22]
Бекіту — бұл окушылардың білімді берік ұғуының тиімді тәсілі. Сабақта
жада материалды ... ... ... ... оқу ... еске
түсіру үшін мұғалім күнделікті кайталауды жүргізіп отырады.
Оқу бағдарламасы бойынша ... ... оқу ... толық
бітіргеннен кейін жинақтап қайталау басталады. Мұндай қайталау ... ... және ... ... үшін ... ... және дағдыны практикада қолдану окушылардың
өзіндік қасиетін дамытады. ... өз ... ... лабораториялық
жұмыстар, практикалық және семинар сабақтары, үйрету ... ... ... ... ... ... ... жетістіктерін талдау, білімін, іскерлігін және дағдысын
тексеру, бағалау — бұл оқытудың кері ... бiлiм ... орта бiлiм ... ... ... ... мектептiң өз бетiнше оқу-тәрбие берудi ... ... ... ... ... мен тәрбиелеудiң өзара
байланысы арқылы қамтамасыз етiледi.
Мектептiң бастауыш деңгейінде оқытудың мақсаты:
● оқытудың келесi ... оқу ... ... мақсатында
оқушылардың танымдық қабiлеттіліктерін және бiлiктіліктерін дамытуды
қамтамасыз ететiн қарапайым бiлiм негiздерiн меңгерту;
... оқу ... ... қалыптастыру;
● ұлттық дiлдi, елiміздiң мәдени-тарихи ерекшелiктерi мен дәстүрлерiн
ескере ... ... және ... ... ... бастауыш бiлiм оқуды, жазуды, санауды, оқу әрекетiнiң негiзгi
бiлiктерi мен дағдыларын, теориялық ойлаудың элементтерiн, оқу әрекеттерiне
өзiндiк ... ... ... ... ... және сөйлеу
мәдениетiн, жеке бас ... мен ... өмiр ... ... ... етедi.
Мектепке дейiнгi жастағы балаларды бірінші сыныпқа қабылдауда олардың
функционалдық ... ... ... дәрежесiн емес, оның мектепке
жалпы дайындығын тексере отырып, жоғарыда көрсетiлген мақсаттар ... ... ... ... ... ... - алдағы
оқыту үдерісіне баланың жеке даму ерекшелiктерiн ескере отырып түзетулер
енгiзу.
Мұғалiм үшінші сынып ... ... ... ... дейiнгi
жастағы баланың жетiстiктерiнiң ... ... ... ... жеке ... жүргiзуi, мектепке дейiнгi жаста қалыптаспаған
сапаларын түзету бойынша ... ... ... ... ... мен даму ... ... жасанды iрiктеу арқылы
балаларды топтастыруға болмайды.
Үшінші сынып оқушыларында оқуға деген ынта қалыптастыру, оларға ... ... қол ... жағдай жасау және оларды өзiн-өзi ... ... оқу ... Үшінші жартыжылдығында ынталандырудың
баға қоюды талап етпейтiн әдiстерi мен ... ... ... ... ... ... жеңiлдету мақсатында ... ... ... ... ... ... режимi сақталады.
Сабақтар арасындағы үзiлiстердiң ұзақтығы оқушылардың белсендi демалыс және
ыстық тамақтандыру уақытын ескере отырып белгiленедi, алайда ол 10 ... ... ... ... ... ... ... деңгейі бар бiлiм ... ... ... ... ... ауысымда сағат 9.00-ден бастап
оқытылуы тиiс.
1-тоқсанда ұзақтығы 35 ... ... ... 3 ... 2-тоқсаннан
бастап ұзақтығы 35 минуттан күнiне 4 сабақ өткiзiлуi тиiс.
Сабақ ... ... ... мен дем ... ... үзiлiс жасалатындай етiп құрылуы қажет (Қазақстан Республикасы
Үкiметiнiң 2005 жылғы 11 ... 224 ... ... ... ... ... ететiндей екi
деңгейде жүргiзiледi(
() оқушылардың жалпы бiлiмдiк дайындығы - ғылым негiздерiн ... ... ... ... ... ... тiзiмi мен оларға
арнайы бөлінген сағат көлемi негізінде жүзеге асырылады;
() оқушыларды жалпы ... ... - ... мен қабiлеттерiне қарай олардың шығармашылық дамуына қажеттi
жағдайлар жасау.
Бастауыш бiлiм беру ... ... ... орта бiлiм ... ... мiндеттi стандартына ... ... ... ... ... ... [4,22]
Математика пәнiн оқытудың мақсаты: математикалық бiлiм, бiлiк және
дағдыларды игерту; математика курсының мазмұны арқылы баланы ... ... ... iс-әрекетке, сондай-ақ өздiгiнен бiлiм алуға
дайындығын қалыптастыру.
Математика пәнi бойынша оқу жүктемесiнiң көлемi 1-2 сыныптарда ... ... (оқу ... 136 ... 3-4 сыныптарда аптасына 5 сағатты (оқу
жылында 170 сағат) құрайды.
Мектептiң ... ... ... пәнi бойынша базалық бiлiм
мазмұны: 1) терiс емес ... ... ... 2) ... 3) ... элементтерi блоктарынан тұрады.
Әрбiр жаңа ұғымды енгiзгенде оның маңызы мен ... ... ... ... бiр iс-әрекет (практикалық жұмыс, есеп шығару)
жүзеге асырылып отырады. Осы мақсатта ... ... ... ... ... ... қамтылды. Есеп шығарудың әртүрлi
тәсiлдерiмен таныстыру – олардың ең ... ... ... ... ... ... жасайды.
Математиканы оқытуда жинақталған бiлiмдi, бiлiктердi өзгертiлген
жағдайда қолдана алу ... рөл ... Ол үшiн ... ... ... одан кейiн бiртiндеп құрделiлерiн орындауда оқушылар
сәйкес бiлiм мен ... ... ... есеп шығаруға
жаттықтыратындай етiп құрылуы қажет. Сонымен ... ... ... негiздеуiне, өз ойларын дәл, түсiнiктi және тиянақты етiп
жеткiзе алуына үлкен мән берiлуi тиіс.
Мәтiндi ... ... ... мен ... ... оқушылар олардың арасындағы негiзгi байланысты түсiнулерi және ... ... ... ... ... есептердiң шығарылуын
математика тiлiнде рәсiмдей алулары қажет.
Периметр, аудан және көлем жөнiндегi геометриялық материалдарды ... ... және ... бiр ғана әрпi бар ... өрнектердi құруға,
оқуға, түрлендiруге, ... ... ... мен ... белсендi
пайдаланылады. Бұл алгебра мен геометрия элементтерiнiң ... ... ... ... ... ... ... бiрi болып
табылады.
Негiзгi бақылау объектiлерi:
• 1 000 000 ... ... оқу, ... және ... ... ... ... (көп таңбалы сандарды бiр және ... ... қосу және ... ... мен ... жүз ... сандарды қалдықпен бөлу;
• 2-3 амалдан ... ... ... ... табу ... ... арифметикалық тәсiлмен мазмұнды есептердi шешу;
• тiктөртбұрыштың (шаршының ) периметрi мен ... ...... ... Оның ... мен мақсаттары және мазмұны
қоғам қажеттеріне байланысты өзгеріп отырады. ... ... ... мен ... ... шешуші роль атқаратын нәрсе – жеке
баланың мүддесі емес, қоғамдық мүдделер мен ... ... ... құралы болып табылады. Оқыту арқылы жастарға
біліммен ... ... ... ... де ... ... тыс балалар
мен жас өспірімдердің ... ... ... ... ... ... ... дүниетанымын қалыптастыру, олардың рухани ...... ... ... ... ... сипатын күшейту, ең алдымен, оны өмірмен, еңбекпен
ойдағыдай байланыстыруды керек етеді. Оқу – бала үшін еңбек, оның тәрбиелік
мәні зор. Ол ... ... ... ой ... ... дағдыландырып,
оның жігері мен мінезін тәрбиелейді. Оқыту барысында ғылым негіздерін оқып
үйрену, ғылымның тарихымен және оның ... ұлы ... ... ... танысу, мұғалімнің білімі, мәдени дәрежесінің жоғары болуы
оқушыларға тәрбиелік жағынан үлкен ықпал етеді.[9, 7]
Оқыту – таным процесі. ... онда ... ... ... ... ... білуге қарай жүгіріп отырады. Оқытудағы міндет – оқушыны
табиғат, қоғам және адам ... ... және ... ... оқуы – жалпы адамның дұрыс дүние тану процесінің өзгеше бір
формасы. Дүниетану заңдары барлық адамдарға (балаларға да, ... ... да), ... ... ... Адамның дүние тану әрекеті біріңғай,
бір сатылы емес, диалектикалық сипатта болатындығын және оның ... ... есте ... ... ... процесі өзіне тән ерекшелігі бар күрделі психикалық
процесс ... де ... ... ... таным әрекеті мұғалімнің
басшылығымен іске асырылып ... ... ... ... ... ... ... мұғалімнің және арнайы жазылған
оқулықтардың көмегіне ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда өзі жаңадан ғылыми жаңалықтар ... ол ... ... ашылған, зерттелінген фактілерді, заңдылықтарды ұғынуға
міндетті.
Оқушының нәтижелі оқуына әсер ететін сыртқы және ішкі ... ... ... ... білім алуда ілгері қарай басуына себепкер болатын
негізгі күш – түрлі қайшылықтар. Бала білмеуден білуге қарай ... ... ... ... мен ... кездеседі, оларды шешу, ... оқу ... ... ... ... процесіндегі ең негізгі
қайшылық: ол – педагогикалық міндет – ... мен ... ... мен ... және ... ... деңгейі)
арасындағы қайшылық. Бұған тағы да оқушының ... білі ... ... ... ... ... Осындай қайшылықтарды
шешу оқушының саналы түрде ... ... ... ... және ... ... әсер болады.
Баланың оқуына күшті әсер ететін себептердің бірі – мотивтер. Мотивтер
деп белгілі әрекетке итермелейтін, бағыттайтын себепті ... ... оның ... мен ... ... болады.
Бала жақсы оқу үшін білімнің өмірде керек екенін ... және сол ... ... ... ... оқуға деген жағымды ... ... ... ... ... оқуы ... ... көруіне немесе оның
сабақты қызғылықты жүргізуіне ... ... ... Оқытудың сапасын
арттыруда балалардың білімге деген қоғамдық мәні бар, перспективалық және
интеллектік мотивтер қалыптастырудың маңызы зор. Бала ... ... ... ... ... ... ... жақсы маман болу қажетінен, Отан
үшін қызмет ету, сол ... ... ... ... ... ... ... мотивтердің әсерінен оқуға ынталануы,
талаптануы тиіс. Осыған орай, оқыту ... ... ... ... ... өте ... міндет болып табылады. ... ... ... ... орта ... ... білімге
деген қызығуларын үш топқа бөледі:
1. Қызығудың анық емес түрі ... ... Кең ... ... ... ... ... осылайша жіктеп қараудың дұрыстығы шүбә келтірмес.
Оқыту үдерісі оқушы мен мұғалімнің өзара бірлесіп ... ... ... ... ... – мұғалімнің білім берудегі жетекші әрекеті
болса, оқу – баланың өзінің танымдық, ... ... ... ... ... ... ... түрде жүзеге асырылады. [10, 201]
Оқытудың мазмұны, өзіне тән әдістері, ұйымдастыру формалары ... ... Ол – ... білім беру мен дағдыны меңгеруді көздейді.
Оқушы ... алу үшін оқу ... ... ... ... ... ... оқытуға анықтама бергенде, оны оқушының ойлау әрекетін
басқару деп қарайды. ... ... ... та сияқты, өйткені шынында да,
оқушының танымдық әрекеттері ішінде ойлау әрекеті ... роль ... бұл ... ... ... етеді. Оқушының танымдық әрекеті тек
ойлаумен ғана шектелмейді. Оқыту баладан ойлау әрекетімен қатар, басқа да,
психикалық ... ... мен ... ... ... ... мен қабілеттерін т.б. жеке бастық қасиеттерін керек
етеді.
Оқыту ең алдымен ақыл-ой тәрбиесімен ... ... ... ... ... ... ... қатар, олардың танымдылық қабілеттерін
(байқағыштық, ... ... еске ... ... ... ойлау) қалыптастыруға көмектеседі. Балаларға дұрыс тәрбие беру
үшін, ең ... оның ... мен ... анықтап алу қажет. Ол үшін
қандай тәрбие беру керек және не ...... ... ... беруге
тиіспіз.
3 сынып
Математика . Оспанов К., Қосанов Б., Қайыңбаев Ж., ... ... Ш– ... ... ... беру бөлімінің функциялары, негізгі міндеттері және құқықтары.
Мекеме Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... педагогикалық мамандықтар дайындауға мемлекеттік білім
тапсырысының ... ... ... ... ... тәртіпте жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын
мектепке дейінгі ... беру және ... ... тыс ... ... тағайындайды және босатады;
3. Саран қаласының аумағында мектепке дейінгі, орта ... ... ... беру мәселелері бойынша жоғары тұрған органдарға
статистикалық есеп ... ... ... ... ... беру ... жарғыларын бекіту;
5. Педагогикалық кадрларды қайта даярлауды, ... ... ... кабинет арқылы қалалық деңгейде әдістемелік қамтамасыз етуді
жоспарлайды және ұйымдастырады;
6. Өз ... ... ... беру ... ... аттестация және
лицензиялау жүргізеді;
7. Білім беруді дамытудың аймақтық, бюджеттік бағдарламасын жүзеге асыру;
8. ... ... және ... ... ... ... ... олардың
міндетті орта білім алуына дейінгі оқуды ұйымдастырады;
9. 14 жасқа жетпеген кәмелет жасқа ... және ... ... 14 ... 18 ... ... кәмелет жасқа
толмағандарды қамқорлыққа және қамқоршылыққа алу бойынша өкілетті органның
функцияларын атқарады. Сондай ... ... ... ... ... ... ... бақылауды жүзеге асыру.[6,23]
10. Білім беру ұйымдарының, мектептен тыс және ... ... ... ... ... ... ... өмір салтын
насихаттау бойынша жұмысты бақылау;
11. Аз қамтылған отбасдан шыққан балалар, жетім-балалар, мүгедек-балаларды
әлеумметтік қорғау және қолдауды қамтамасыз ... ... ... ... белгіленген тәртіпте білім беру
ұйымдарында оқушылардың медициналық қызмет алуын ұйымдастыру;
13. Кәсіптік мектептерде жұмыскерлер мен ... ... ... тапсырысының конкурсы негізінде орналастыру;
14. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге ... ... ... асыру.
Қазiргi кезде бiлiм беру ұйымдарында денсаулығында кемiстiгi бар
балаларды тәрбиелеу оқыту мәселелерi кенiнен ... Оған ...... ... ... жауап беретiн, интеллект даму
денгейi бұзылған балаларды оқыту мәселесi аса ... ... ... бар ... бiр ... ... құрдастармен бiрге жалпы бiлiм
беру мекемелерде оқыту арнайы ... ... ... ... бар ... педагогиқалық түзету жұмыс процессiнде
интегрпровалық оқыту жағдайы. Интеллектiк бiр қатар негiзгi ... Бiлiм беру ... ... бiлiм беру ... ... және олардың
оқу жұмысына қызығушылықтарың арттырады. ... ... ... ... ... ... түзетушiлiк оқушылардың
жоғары психиқалық функцияларын қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... мiндет — оқушылардың әлеуметтiк дамуы балалардың ... ... ... ... бағытталған.
Мына iс шараларды өткiзу арқылы ... ... ... беру
бойынша саяхаттар мерекелер ұйымдастырылады.
Осы iс шаралар барысында назар аударатындар ... ... ... ... ... даму және ... шектеулi балалар арасында жеке тұлғалық өз-ара қарым-қатынас.
Сонымен ... ... ... оқушылардың тұлғалық сапаларын және
балалар ұжымындағы бiрдей мiнез — құлқы қурдастармен, ... ... ... ... ... интеллектi бұзылған оқушылар оқу пәнi бойынша бағдарламалық
материалды меңгеру кезiнде үлкен қиыншылықтарды сезiнедi (жазудан, оқудан,
математикадан). Бұл ... ... ... ... ... ... ... түрде көрiнедi. Балаларда танымдық дамуында үлкен
игiлiк байқалады.
Мектеп жасына дейiнгi интеллектi бұзылған ... ... ... ... ... киыншылықтарды сезiнедi. Осы мiндеттi шешу үшiн
бастауыш мектептiң интегрпровалық сыныптардың мұғалiмi интеллектiк бұзылған
оқушыға ерекше назар ... тиiс. ... ... мiндетi : ақыл есiнде
кемшiлiктерi бар балалардың ұжымға бейiмделуiне көмектесу және ... Оқу ... ... ... жасау керек.[12,52]
Педагогтерге көбiнесе қиындық тұғызатын мәселе — түзету мектебiнiң оқу
әдiстемелiк құралдарының қабiлеттiлiгi. Жалпы бiлiм беру ... ақыл ... ... бар ... ... ... ... жоқтығы.
Ақыл есiнде кемiстiгi бар балаларды жалпы бiлiм ... ... ... ... ... ашуға, мемлекет тарапынан қолдау
көрсетiлiп ... ... ... бұл ... ... ... де білікті, салиқалы да парасатты, жан- жақты жетілген жеке
тұлғаны тәрбиелеу мемлекеттік маңызды іс. ... ... ... біздің
қоғамымыздың ілгерілеу процесінде адам факторы және оны ... ел ... ... ... ... бала ... ... проблемаларын құрделендіріп отыр. Осыған байланысты білім берудің
тиімділігі мен сапасын арттырудың негізгі ... ... ... ... ... жеке тұлға деп танып біліп, жан- жақты ... ... жеке ... ... ... білім
мен тәрбие беру тұжырымдамасында негізгі орын алады. Сонда: ... ... ... құрделі процесс. Әрбір балаға жеке ... ... оның ... тән санасы, еркі, өзіндік әрекет жасай алатын қабілеті
бар екенін ... ... мен ... ... ғылымға ықыласын
арттыру, олардың ақыл- ой қабілетін, жеке бас қасиеттерін ... ... ... сай іске ... ... деп атап ... ... міндеттердің бірі етіп қояды.[4,78]
Жеке тұлғаны дамыту мәселелері- ... ... ... Д.В.Элькониннің еңбектерінің негізгі
арқауы.
Біздің республикамызда білім ... жаңа ... ... ... беру ... ... ... алуда. Бұл педагогика теориясы мен оқу-
тәрбие үрдісіндегі елеулі өзгерістерге байланысты ... ... ... беру
парадигмасы өзгерді, білім берудің мазмұны жаңарып, жаңа көзқарас, басқаша
қарым- қатынас пайда ... ... ... жаңа ... ... ... қабылдау
қабілеттерінің дамуымен, ғылымдағы шығармашылық және нарық жағдайындағы
білім беру бағдарламаларының нақтылануымен байи түсуде;
- мектеп, ... және ... ... ... бала ... ... жасалуда;
- қоғамдық біліммен бара- бар педагогикалық технологияның ... және ... ... мән ... ... жетілдірудің психологиялық- педагогикалық
бағыттағы негізгі ой- ... ... ... есте ... ... оқып білім алудан бұрынғы меңгергендерді
пайдалана отырып, ақыл- ойды дамытатын оқуға көшу;
- білімнің статистикалық үлгісінен ақыл- ой ... ... ... ... оқушыға орташа деңгейде білім беретін бағдарламадан жекелеп, саралап
оқыту бағдарламасына ... ... ... оқу үрдісіне қажетті әдіс, тәсіл,
амал, ... ... ... ... ... ... жүйелі кешені ретінде пайдаланылады. ... ... ... оқу- ... ... шығармашылықпен терең
ойластырылған көптеген факторлардың үйлесімділігі оқыту мен тәрбиелеудің
тиімділігін ... ... ... ... ... ... құруға қажетті тұжырымдама: ... ... ... ойлау объектісін жаңа байланыстарға қосуға
педагогикалық- психологиялық негіз бар» деген ойынан және ә) ... ... ... ... ... дамуы «актуальды даму» аймағынан
«жақын арадағы даму» аймағына ауысуы» ... ... ... ... ... сабақтың талабы- оқушы
арқылы, оның оқу іс- әрекетін ұйымдастыру арқылы, ... ... ... ... ... қарастырады, яғни оқушылардың оқудағы іс- әрекеті
арқылы олардың ойлау дағдыларын жетілдере отырып ... қою ... ... ... ... моделі дамытушы модель, жеке тұлғаны
дамытуға бағытталған ол оқу процесінде мұғалім мен оқушы арасында ... ... ... ... ... оқушы қызмет субъектісі,
ал педагог ... ... ... ... яғни технология-
белгілі педагогикалық жүйенің практикада (тәжірибеде) жүзеге ... ... жүйе бір- ... ... ... ... жеке тұлға қалыптастыруға әсер ететін нақты мақсатты, бағытты
педагогикалық әсер (Беспалько бойынша). Сонда Педагогикалық жүйе
(Пж) = Әж + ... ... жүйе ... ... ... ... ... құралдар)
Дпр- дидактикалық процестер
Дпр = Ы + Әбн + Оә + Түзә + Бә + Басқ
Ы- ынта
Әбн- әрекеттің ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалар
орындау
Түз.ә- басқару әрекеттері (қатемен жұмыс)
Б.ә- бақылау әрекеттері (бақылау жұмыстары)
Басқ- педагогикалық басқару, болашақта оқушылар өзін- өзі басқарады.
Жеке ... ... оқу- ... ... да ... етеді.
Оқушының жан- жақты үйлесімді дамуы үшін тәрбие жұмыстарына мынадай
талаптар қойылады.
1. Тәрбие жұмыстарын жоспарлы, жүйелі жүргізу.
2. ... ... ... ... ... ... ... болу керек.
3. Оқушылардың қызығушылығын арттырып, белсенділігін көтеру.
4. ... жеке іс- ... ... және ... ... ... ... Басқалармен үйлесімді қарым- қатынас құруы, тұлғаның өзін- өзі
тануына тәрбиелеу.
6. Өзгелердің мүддесін, өз ... ... қою, ... ... жол ... ... отбасының, отанының сенімін ақтауға үйрету.
Қоғамның қай кезеңінде болсын, жеке тұлғаның жан- жақты тәрбие
алуын ұйымдастыруда оларға сапалы білім беру ... Бұл ... ... ... ... орын ... ... сабақтастығын тауып
келген.
Әл- Фараби өз еңбектерінде сапалы білім алу үшін тәрбиеленушілерді 2
топқа жатқызған.
1-ші топ- өз ... ... ... ... ... оқытудың
жеңілдігін, оларды өздеріне сенім арту керектігін атап көрсеткен.
2-ші топ- ... ... ... ... ... ... ... ұсынған. Яғни білімнің сапасы оқытушының қандай ... ... ... ... ... екендігін дәлелдейді.
Әл- Фараби педагогикалық ықпал ету әдістерін алғаш ұсынған, оның
тиімділігін, қолдану жолдарын ... ... ... арттырудың
мүмкіндіктерін көрсеткен. Әл- Фарабидің оқыту туралы ілімі, оны ғылыммен
байланыстыруы бүгінгі педагогикалық үрдістің негізгі тероиясы, ... ... ... Ж.Баласағұнның пікірі де, ұлы ғұлама ақын Абай ойлары
да, Әл- Фарабидің пікірін қуаттап, ... ... О/б ... күні ... ... ұлы ... еңбектеріндегі білімді меңгерудің әдіс-
тәсілдерін басшылыққа ... ... ... ... ұлттық
психологиямызға сай өз үйлесімін табары анық.
«Әрбір бала- болашақ данышпан» деген ойлы қағидаға мән берсек,
яғни ... ... ашу, жас ... ... ... ... ... міндет аз емес, Ол міндет- оқушылардың шығармашылық
қабілетін, ... ... ой- ... ... үшін ... ... ... жеке тұлғалық күшін дамыту. Осы идеяларды дамыту үшін оқытудың
және тәрбиелеудің жаңа ... ... ... жеке ... ... ... жасау, негізгі құндылық- оқушы және оның жеке
тұлғасы.[6,22]
Оқушының жеке тұлға ... ... ... ... ... ерекше орын алады.
Дамыта оқыту- жеке тұлғаның барлық сапаларын тұтас сәйкестікке
дамытуға бағытталған. Дамыта ... ... ... ... оқыта отырып,
жалпы дамыту.
ХХ ғасырдың 30 жылдарының басында Л.С.Выготский ... ... ... ... ... білім- оқушының даму құралы. 1960-1990
жылдар ... ... ... зерттеулер жүргізіп, дамыта
оқытудың тұжырымдамасы ... ... ... жаңа ... ... өсіп
және дамып келе жатқан дара тұлға.
Дамыта оқыту оқушылардың танымдық әрекетін ... ... мен ... ... ... ... ... Оқушылардың оқуға сапалы және жауапты көзқарасын
тәрбиелеуге, өз ... ... ... ... ... ... ізденуге,
оқу еңбегін тиімді ұйымдастыруға, алған білімін өмірде тиімді пайдалануға
үйретеді.
Жаңа буын оқулықтарын оқытуда ... ... ... ... ... ... ... дамуына, жан- жақты білім ... ... ... ... ... жеке ... дамыту.
Жеке тұлғаның бойындағы қабілетін ашу- одан әрі жетілдіру ... ... ... ... және ... шешімін қабылдауға
ынталандыру арқылы баланың бойына еркіндік, мақсаткерлік, ар- ... ... ... ... еңбек сүйгіштік, белсенділік, өз
пікірін сапалы, шебер ортаға сала білу сияқты оқыта ... ... ... ... ... ... ... жан- жақты гармониялық даму үшін
негіз жасалды.
С/а Дамыта оқыту:
Ә - Мт - Мн - Әқ - Д - ... ... Ә.қ- ... ... ... Д- ... ... міндет Р- рефлексия
Жас ұрпақты қоғамдық маңызды істерді сапалылықпен игеретін бұған
дейінгі адамзат жасаған игіліктерді жалғастыра алатын жан- ... ... ... ... ... мектеп жасында қаланатыны белгілі.
Білім беру мазмұнын жаңарту, оқыту әдістерін жетілдіру оқушылар ... ... ... ... жоғары деңгейде ұйымдастыру секілді
міндеттердің қай- қайсысы да әрекетсіз іске аспайды. Оқу- ... ... ... ... Оқу әрекеті мұғалімнің басшылығы арқылы оқушының
сана- сезімін дамытуға бағытталады.
Рубинштейн оқытудың мақсаты «оқушыға ... бір ... ... беру ... ең бастысы, оқушылардың бойындағы қабілеттерді дамыту,
балаға қандай материал ұсыну ... оны ... ... ... ... ... ... «Оқу әрекетінің басқа әрекет түрлерінен
аса бір ерекшелігі бар»,- деп көрсетті. Онда бала ... ... ... ... ... меңгерді. Бірақ бұл әрекет арқылы ол
ғылымға ешқандай өзгеріс әкелмейді. Сол ... ... ... ... түсінігі туып санасы дамиды, ол ғылыми ұғымдармен жұмыс істеудің жаңа
тәсілдерін үйренеді. Оқу әрекеті - баланың ... өсу ... ... ... ... ... қалыптасу жолдарын баланың
жас кезеңдеріне байланыстыра келе Г.И.Шукина былай дейді: «Оқу ... ... ... өзгеруіне қарай оқушының жеке ... ... әсер ... Мыс: бастауыш сыныптарда оқушы негізінен, тапсырманы
орындаушы болса, орта сыныптарда ол жай орындаушы емес, ... ... ... осы ... оның ... ... ... қалыптаса бастайды да, жоғары сыныптарда оқушы өз ... ... ... ... ... иесі ретінде танылуы
тиіс».[3,26]
Оқушының жеке тұлға ретінде ... бір ... ... ... ... ... ізденіс жасай білуінің,
қызығушылығының т.б. ... ... ... ... жағынан
айналасындағы адамдармен қарым- қатынасына байланысты болады. Сондықтан
мұғалім оқушы бойындағы ... ... тыс ... ... ... ... өз бетінше жұмыс істей білу ... ... ... қабілетін дамытуға қажетті жағдай
туғызып отыру ... сай ... ... мен ... ... жаңаша қарым- қатынасты орнықтыру S
=S;
• оқыту кезінде оқушының ... ... мен ... ... ... оқытуды оқушыда оқу іс- әрекетін қалыптастыратындай етіп
ұйымдастыру;
• дарынды ... ... ... ... ... тәсілдерін қолдану.
Жаңа технологияны меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік,
адамгершілік рухани, азаматтық, басқа да ... ... ... игі ... ... ... өзі ... оқу- тәрбие үрдісін
тиімді ұйымдастыруға көмектеседі.
Білім берудің қазіргі жаңа ... оқу- ... ... ... өз ... ... ... жаңартуды талап
етеді. Ел президенті ... ... ... ... ақпаратты
техникамен байланысты әлемдік стандартқа сай мүдделі жаңа білім беру ... деп атап ... ... ... ... ... жаңаша білім берудің бір шарты.
1.2 Бастауыш сыныптарын оқыту ... ... ... ... жеке ... қалыптастыру негізі бастауышта қаланатыны бәрімізге
белгілі. «Бастауыш мектептің негізгі міндеттері – баланың жеке ... ... ... ету; ... қабілеттерін ашып, дамыту,
оқуға деген ынтымақтастық тәжірибесінің берік дағдыларын меңгерту»,-
делінген Қазақстан ... Орта ... ... ... ... ... орындау үшін, әрбір жас балаға, ... ... ... ... ... оқушыны жан-жақты қамтамасыз етуге
дайын болуымыз керек,- дейді ... ... (С. ... ... ... ... қыр-сырын жетік таныту, қабілеттерін
шыңдау, кез-келген ортада өзін еркін ұстауға, ... ... ... атқа ... ... етіп ... – біздің міндетіміз
болмақ. Осы орайда оқушылардың білім деңгейін арттыру – ... іс. ... ... жылдар бойы қарастырылып келе жатыр. «Математика, оқыту
әдісіне сан алуан жетілдірулері болатындығына қарамастан, ... ... қиын ... ... қала ... - ... атақты ғалым Писарев Д.И.
Сондықтан, матеметиканың қиындығына, құрделілігіне қарамастан, болашақ
ұрпақты осы пәнге ... ... ... көтеру біз үшін орасан зор
жауапкершілікті қажет ететін оқыту әдісі болуы тиіс. Бұл ... ... ... ... – ертеңгі азамат – қоғам иесі. Балғын бөбектерге ең алғаш
жол көрсетуші, бағыт беруші – бастауыш мектеп мұғалімдері. Ақ ... ... ... мен ... ... ашу ... мектеп мұғалімдеріне
абыройлы да жауапты жұмыс жүктейді.
Ұстаздың әрбір қылығы оқушыға әсер қалдырып, оның ары қарай жетілуіне
ықпал ... ... ... ...... ... үлгі ... сан алуан жолынан адаспай өтуде оған бағыт беріп, жөн сілтеуші,
баланы адамгершілікке, еңбек ... ... және ... да ... ізгі қасиеттерге баулитын жан.[14,45]
Қазіргі заманымызда оқушының білім деңгейін көтеру мәселесі ең басты
мәселелердің бірі болып отыр. Оқушының ... ... ... ...... екені бәрімізге белгілі.
Оқушының білім деңгейін көтеру дегеніміз – оқушыны жан-жақты тәрбиелеп,
ғылым ... ... ... беру, болашақ қоғамға пайдалы қызмет ететін
азамат етіп шығару. ... ... ... ары ... ... түсу.
Оқушының білім деңгейін көтерудегі мұғалімнің іс-әрекеті деген ... ... ... ... ... және ... ... зерттеу барысында
біз ең алдымен «іс-әрекет» ... не ... ... жауап іздедік.
Адамның психикалық өмірінің жан-жақты дамуы белгілі әрекетпен айналысуына
байланысты болады. Адам өмір сүру ... өз ... ... жолмен
жарыққа шығарады.
Психология ғылымының докторы, профессор Қ. ... ... ... ... ... ... байланысты белгілі мақсатқа
жетуге бағытталған процесс».
«Бір мақсатқа біріккен әрекеттердің жиынтығын ғана ... ... ... ... Ф.Н. ... Ол ... бір ұзақ ... сипатталады. Педагогикалық іс-әрекет туралы айтқанда ... бір рет ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... қылықтары мен әрекеттерінен тұратын оның мектепке жасаған күнделікті
жүйелі ... ... ... ... деңгейін арттырудағы мұғалімнің іс-әрекеті
дегеніміз – ... ... ... ... қажеттерді өтеуге
байланысты белгілі мақсатқа жетуге бағытталған процессті айтамыз. Яғни
мұғалімнің ... ... ... ... беру ... ... ... Оқушылардың білім деңгейін арттырудың жолдарына тоқтала кетейік.
Ауызша есептеуге үйрету тәсілдері.
Бастауыш сынып математикасын ... ... ... ... ... қалыптастыру, жетілдіру және дамытудың шешуші ... Есеп ... ...... ... ең қиын әрі құрделі
мәселелердің ... Бұл ... ... ... ... сәйкес салыстыру, жан-жақты талдау жасау, қарама-қарсы қою.
Жалпылау, ... ... әр ... ... біріктіру,
қорытындылау, абстрактциялау сияқты түрліше меңгеруіне байланысты бірдей
дәрежеде орындала ... ... ... ... ерекшеліктері қабілет деңгейлерінің әр
түрлілігіне байланысты, олардың бәрінен де бір тарақтың ... ... ... білуге біркелкі үйренеді деуге болмайды.
3. Есеп шығаруға үйрету алғашқы сабақтардың өзінде-ақ басталып, сынып
ілгерілген сайын бірте-бірте ... ... те ... ... ... ... бастауыш сыныптан басталатыны бәрімізге мәлім.
Ол уақыт үнемдеу тұрғысынан ... Бір ғана ... ... ... ... берілетін түсіндірмелер, аралық нәтижелердің қалай
шығатыны, ақтық нәтижеде не болатыны ауызша айтылады да, ... ... ... Оған қоса қай ... ... оқушының өз еркінде
болғанымен, олардың барынша тиімдісін ... ... ... де ... ... ... ... дағдыларын қалыптастыру жұмыстарын
жүргізудің маңызы зор. Сабақта оқушылардың ойлау қабілетін ... үшін ... ... ... ойша ... ... дағдыландырған жөн.
Бастауыш сыныпта математиканы оқыту тек математикалық білімді берумен
шектелмейді. Бұл пән оқушылардың логикалық ойлауын дамытуда маңызы өте зор.
Оқушылардың ... ... ... тереңдігін анықтау үшін олардың
белсенді іс-әрекетімен бірге өз ... ... ... ... ... ... оқушылардың білімі мен дағдысын тексеру
кезінде ... ... ... ... ... ... ... тексеруді ауызша жүргізген қолайлы.
Бастауыш сыныптарда математиканы оқыту ... ... және ... тыс
жүргізілетін сабақтар формасында жүзеге асырылады. Сабақтарда балалардың
математикаға деген ынтасын ... өз ... ... ... ... тәрбиелеуге ерекше назар аударылады. Пәнге деген ынтасы мен өз
бетінше ойлай білу өзара тығыз ... ... ... үшін ... ... оқу ... да ... артып, өз бетінше жұмыс
жасап, белсенділігін арттырғандығынан олардың пәнге деген ынтасы ... өз ... ... ... ... ... ... арттыру
үшін оқыту әдістерін дұрыс таңдап алудың ... зор. ... ... бірі – ... өз бетімен жұмыс істете білу.
Барлық сабақтың елеулі бөлігінде өз бетімен жұмыс ... ... ... ... ... білуі, оны орындауы, тексеруі және
қателіктерді түзетуі сияқты өз бетімен істелетін жұмыстың жалпы ... ... алуы ... ... өздігінен орындайтын жұмыстарын тиімді ұйымдастыру
үшін математика кабинеттерінде дидактикалық ... ... ... негіздегі дәптерлер, тағы басқа оқу құралдары
жинастырылуы қажет. ... ... ... ... ... ... ерекше. Барлық ғылыми-техникалық білімнің көзі – кітапқа, оның ішінде
оқулыққа оқушылардың сүйіспеншілігі мен ... ... ... ... ... үйрету мұғалімнің басты міндетінің бірі. Әр сынып оқулықтары
қажетіне орай ... ... ... есептермен, практикалық
тапсырмалармен, суреттермен қамтамассыз етілген. Өздігінен жұмыс істеуді
оқушылардың ... ... ... енгізу сабақтың құрылымына ... де ... ... ... үшін оқулықтан берілген жаттығулармен қатар көбінесе
тақтаға ... ... ... ... белгіленген тапсырмалар
ұсынылады. Өзіндік жұмыс үшін кейде тапсырма әрбір оқушыға жеке ... Бұл ... ... әр ... шама-шарқын ескере отырып,
сораптауға болады. Сонда жұмыстың өз бетімен орындалу дәрежесінің жоғары
болуы қамтамасыз етіледі. ... ... ... жүргізу оқушыларға
дағдыларын игертеді және олардың сабаққа деген ынтасын арттырады. Өзіндік
жұмыстарды жүргізгенде ... ... ... ... тиімді.
Мұнда оқушылардың жеке дара ерекшеліктері және үлгерім деңгейлерін барынша
ескеру мүмкін болады. Оқушыларды жалықтырып жібермес ... ... ... ... ... жөн. ... сабақта өз бетімен орындаған жұмысы сыныпта қандай формада
болса да ескерілуі тиіс. Мұғалім ... ... ... ... ... және өз ... айтып, жақсы жұмыстарды атап көрсетіп, қатесін табуға
көмектесуі ... ... ... бірі Н.К. ... ... ... істеуге үйретудің төтенше қажет нәрсе екендігін, техниканың ғылымның
алға басып өркендеуі, жаңадан пайда ... ... ... ... ... ... өздігінен үйреніп, білімін толықтырып отыруын
талап ететіндігін, жасөспірім ұрпағымызды өздігінен жұмыс істеуге үйрете
білуіміз керектігін» - ... ... ... өз ... ... ұйымдастырудың басты формасы
– жұмыстарды орындау, ептілік, іскерлік, шеберлік дағдысын дамыту. Бұл үшін
төмендегідей тиісті талаптарды орындауға тура ... Өз ... ... кез-келген жұмыстың нақты мақсаты болу керек.
Әрбір оқушы жұмыстың орындалу тәртібін жетік білу ... Өз ... ... ... ... танымдық қабілетін,
творчестволық ойлау жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
3. ... ... ... ... ... оята білуі тиіс. Яғни
оның тілегі жұмыстың соңына дейін ... ... ... Өз ... жұмысты оқушылар еңбек дағдылары мен ... ... ... етіп ... ... келгенде, оқушылардың өз бетімен орындайтын жұмыстары:
карьочкалар, өздік ... ... ... ... толтыру арқылы
жүзеге асады. Тоқсандық бақылау, өздік 5-10 ... ... ... ... орындайтын жұмыстары біріншіден, олардың ақыл-ойын таным
белсенділігін, екіншіден ... ... ... үшіншіден
ешкімнің көмегінсіз дербес жұмыс істеу қабілеттерін дамытады.
Математика сабақтарында білім берудің барлық ... ... ... ... ... ... ... Саналық, көрнекілік, жүйелілік,
беріктік, ... ... және тағы ... ... сыныпта
математикадан оқушылардың білім деңгейін көтеруде көрнекілік ... ... ... оқыту – оқушылардың тиісті бақылауларына сүйеніп ... ... ... ... тек ... ... пайдаланып отыру деп
түсінбеу керек. Алдыңғы айтқандай көрнекілікпен оқыту арқылы білім сапасын
артттырамыз, материалды жетік ... әрі тез, ... ... ... ... құралдар оларды қалай пайдалану керектігі туралы бірқатар
педагогикалық-психологиялық зерттеулерге тоқталып өтуге болады.
Көрнекілік принципін теориялық ... ... ... ... ... ... ... орыс педагогтары ең алдымен ұлы педагог К.Д.
Ушинский (1824-1870) көрнекілік ... ... ... қоса ... ... оқу – ... өз бетінше байқауға үйретуге
негізделеді. К.Д. Ушинский көрнекілік әдіске психологиялық анализ ... ... тек көру ... ғана байланысты деген бір жақты пікірді
сынады. Себебі қандай ... ... да ... ... ... ... қатынасса зат және құбылыс жөніндегі қабылданбаған ұғым,
түсінік есіңізге соғұрлым берік, тиянақты есте сақталады.
Сондықтан сабақта көзбен көру, дыбыс органымен ... ... ... ... ... мүшелерінің белсенді қатысуы тиіс. Егер де ... ... ... ... ... ... ... ал көз, құлақ, дауыс,
бұлшық ет сияқты сезім органдарының, тіпті мүмкін болса, иіс және ... де есте ... қалу ... көбірек қарастыруға тырысуы керек
деген К.Д. Ушинский.
Көрнекілікті ... ... ... ... ... көрнекі
құралды пайдалана отырып, мұғалімнің жетегімен, оқушылар өздігінен оңай
қорытындылар жасай алады.
Оқылатын материалды көрнекі ... ... ... ... күнінен бастап барлық оқу жылдарында қолданылып отырады.
Баланың санды ... ... ... сурет қараудан басталады. Баланың
көз алдынан құстың, қоянның, мысықтың, тағы сол ... ... ... Бұл
суреттер белгілі жолмен құралып, бірінші ондық сандарының әрқайсысын
кескіндейді.
Көрнекі құралдар арқылы балалар амалдың идеясын да ... ... ... ... ... жатқан екі мысыққа үшінші бір мысық жүгіріп
келе жатқанын көргенде, бала барлығы неше мысық деген сұрауға жауап беру
үшін, 2+1 ... ... ой ... ... ... ... ... маңыздылығы оны
жеткілікті және қажетті пайдалануды көрсету керек. Берекесіз пайдаланған
көрнекілік өзінің сапасын жоғалтады. Мұнда оқу ... ... ... Оқушылардың сабаққа ынта-жігері, ... ... ... ... тәсілмен қолдану керек.[7,85]
Көрнекілік қолдану тәсілдерін ... үшін ... ... оқу ... ... білуіміз керек. Көрнекіліктің оқу
процесіндегі роліне қарай екі үлкен топқа бөліпқараймыз. ... ... ... ... бөлуге болады. Бірінші топтың
құралдары: суреттер, фотосуреттер, диафильмдер, кино ... ... және тағы ... ... міне мұғалімге түсініктер мен
ұғымдарды қалыптастыру кезінде сезімдік ... ... ... ... ... Екінші жағдайдағы көрнекі құралдар: схемалық көлемді
объектілердің құрделі байланыстарын, өзара ... және ... ... ... пайдалану керек. Көрнекі құралдарды қолданудың
осындай ... білу ... ... ... ... алуына және оқытуды
тиімді түрде жүргізуге, сондай-ақ сабақтың сапасын арттыруға, оқушылардың
зейінін бір ... ... ... ... ... ... қана бір тәсілмен қолдану дұрыс емес. Олар бір-бірімен араласып , ... ... ... сабағында білім көзі ретінде қолданылған, ол
елеулі мәселеде берілетін білімдерді нақтылау мақсатында көрнекі құралдар
да ... ... ... ... ... ... ... бір-бірімен тығыз байланысты
оқулықтардың, көрнекі құралдардың және ... ... ... ... пайдаланылады. Олардың ішінде ең маңыздылардың бірі - әр
сыныпқа ... ... ... ... ... материалдар» ең алдымен курс бойынша орындалатын жаттығулар
мен сабақтарда орындалатын әр түрлі жұмыстарды ұйымдастыруда ... ... ... Сонымен бірге, сабақ үстінде топтық немесе жеке-
дара жұмыстар орындағанда, үлгерімі төмен ... ... ... оқушылармен
жеке жұмыс жүргізгенде, бақылау жұмысын ұйымдастырғанда; ... әр ... ... ... ... ... кеңінен пайдаланылады.
Оқушылар сабақта, ойын үстінде, ойлау, өлшеу, есептеу, табу, зерттеу
жұмыстарымен шұғылданады. Оларды ұштап, ... ... ... ... ... Бастауыш сыныптарда математика пәнін оқытуда баланың ой-өрісін
дамытып, бағдарламада өтілген негізгі материалдарды практикада ... ... ... ... ... ... ... өз мәнінде толық игеруіне мүмкіндік жасайтын тәсілдердің ішінде
дидактикалық ойынның мәні зор. Сабақта өтілген метериалға ... ... ... ... ... ... қызығушылығын,
белсенділігін арттырып, тақырыпты дұрыс меңгеруіне ықпал тигізеді.
Математика – ұлы ғылым, адам ... ең бір асыл ... ... ... ... ... сусындататын, өмірдің асулары мен
шыңдарына қажымай-талмай шығуына алғашқы жол ...... ұлы ... ... ... ... алуы тікелей мұғалімге
байланысты. Яғни, мұғалімнің сабақ барысында ... ... ... ... ... ... Бұл ... түрлері әр сабақта
қолданылып отырса оқушының ... ... ... ... ... ... үміт ... болады. Бастауыш сыныпта математикадан
оқушылардың білім деңгейін арттырудың жолдарын қарастырдық. Онда ауызша
есептеуге ... ... өз ... жұмыс істеу машықтарын
қалыптастыруға; көрнекі құралдарды ... ... ... ... ... ... ... өттік. Осылардың барлығы
оқушы санасына жеткізе білу мұғалімнің профессионалдық ... ... ... «ана - өмір ... болса, «ұстаз –
мектеп тұтқасы» десек артық айтпаймыз.
Оқушыларға математика негіздерінен білім ... ... ... салаларымен
ұштастыру ұстаздардың басты міндеті екенін әрдайым есте тұтқанымыз жөн.
2. Математика сабақтарында оқытудың дамытушылық функциясын жүзеге асыру
әдістемесі
2.1 3- ... ... ... және ... нәтижесіне қойылатын
талаптарды талдау
«Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасында»
(1994), «Қазақстан Республикасының Тіл туралы ... (1999, ... ... ... ... мәртебесі биіктетіліп, тәрбие мен
білімнің құндылығын арттыратын ... ... [1, ... ... ... атты ... ... « ... біздің ұрпақтың келер ұрпақтар алдында ... ... ... ... ...» баса атап ... болатын. [3, ]
Қазақстан Республикасының 2007 жылы қабылданған «Білім туралы»
заңында: жас ... ... пен ... өз ... - ... ... ... рәміздерді құрметтеуге, халық
дәстүрлерін қастерлеуге, Конституцияға қайшы және қоғамға жат ... ... ... ... ... ... [4, 27].
Оқу процесін жетілдіруді көздеген ... ... ... оқу ... ... білімдерін бақылаудың
орны мен маңызын анықтады, бақылау әдістеріне ... ... ... ... тиімділігін теориялық негіздеу ... ... ... В.К.Дьяченко, М.К.Махмутовтар бақылауды оқыту әдістерінің
жалпы жүйесінде қарастырғандықтан да оның ... ... ... ... өзі ... ... ... нәтижелерін анықтау және тексеру
екендігін байқатқан.
Зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... мәселелері арнайы талқыланатын жұмыс тобын ... ... ДЭЕМ ... және оған бағытталған бақылау жұмыстарын
құру әдістемесі ... ... ... ... ... (Б.Ительсон, В.И.Огрелков); ... ... ... ... ... мен құралдары (С. ... ... ... ... мен білімнің сандық және
сапалық сипаттамалары (Т.Г.Богданова, Т.В. ... И.М. ... ... ... ... ... ... бақылауының
мәселелерін шешуге арналған жұмыстарда ... ... ... ... оның функцияларына назар ... ... ... ... бақылаудың түрлері және әдістері
қарастырылып, мазмұнды игеруді бақылауға арналған бақылау ... ... ... «тексеру» деп аталатын функциясының мәнін атап
көрсетеді. Автор функциялардың өзара байланысын айта келе, тексерудің басты
мақсатына сай ... ... ... Осылайша, егер тексерудің
мақсаты – білімді меңгеру, оның сапасын ... және ... ... ... ... орынға оқыту функциясы шығады, егер тексеру ... ... ... ... ... болып табылса, онда бірінші кезекте
дамыту функциясы және т.с.с. жүзеге асады. «Бақылау» әдісінің ... ... ... ... ... көздеуден жатыр. Дидактикалық
және әдістемелік әдебиеттерде «бақылау» термині тек ... ... ... ... ... бірге оқытудағы таным процесінде
мақсатқа ... ... ... ... де қолданылады.[14,16]
«Бақылау» термині оқу процесінің зерттелетін бөлімінің ерекшелігін
айқындай түседі, оның негізгі мақсаты – білім ... ... ... ... ... ... осы ... негізгі мақсаттарымен
сәйкес келеді. Кері байланыс деп оқушылардың сол ... ... ... ... ... ... «кері» ақпаратты алу деп жиі
түсінеді. Алайда оқу ... ... ... ... ... «кері»
ақпаратты алу берілген жағдайда бақылау деп ... ... кері ... тек бір ... ғана ... ... Алшақ басқарудың
классикалық мысалы – бұл білімді қорытынды бақылау. ... ... ... ... ... ... сөзсіз оқу процесін
түзетіп, оған қажетті өзгертулерді енгізе алады, бірақ ... ... ... әсер бере ... ... ... жұмыс жасау кезінде жауап салыстыру
торабына келіп түседі, ... соң ... ... сәйкес баға
қойылады. Кез-келген процесті ұйымдастыру кезінде процесті ... ... беру ... ... және кері ... ... ... жабық контуры орын алғанда ғана жемісті нәтижеге жету мүмкін.
Кері байланыс ... ... өз орны бар ... ... талап етеді. Бақылауды ... ... ... ... ... оқу (немесе өздігінен оқып-үйрену) ақпараттарын беру;
- бақылау тапсырмаларын беру;
- оқушылардың жауаптарын алу (оқу ... ... ... мәліметтерді алу);
- алынған жауаптарды талдау;
- оқытудың берілген мақсаттарының параметрлері мен ... ... ... ... ... бұдан әрі іс - әрекеттер туралы шешім қабылдау;
- орын алған кемшіліктерді (оқу процесін реттеу және ... ... ... ... ... ... негізделген бірқатар
талаптарды қанағаттандыруы тиіс, олар: толықтық, релеванттық, теңбе-теңдік,
объективтілік, ... ... ... ... үзіліссіздік,
құрылымдық және әр деңгей үшін өзгешелік.
Оқу процесінде компьютерді қолдану Отандық және шет ел ... ... ... және ... ... процесіндегі
қызметіне компьютер құралын қолдану тиімділігін атайық:
- бақылау уақыты айтарлықтай қысқартылуы;
- оқу тапсырмаларының орындалу ... ... ... ... және оны алдын-ала өңдеу;
- бұл ақпараттарды көрсеткіштер мен диагностикалық өлшеуіштік жүйеге
сәйкес дисплейде ... ... ... хаттамалар түріне келтіру және оларды келешекте
пайдалану үшін сақтау;
- жекеленген немесе топқа біріктірілген оқушылар үшін тапсырмаларды топ-
топқа ... ... ... оқушылар үшін өзін-өзі бақылау.
Тәжірибе көрсеткендей шет елдегі білім беруді компьютерлеу жұмыстары
компьютерді қолдану тиімділігі жаңа ... ... ... қолдануда
мұғалімге қойылатын талап арнайы компьютерлік сауаттылығы, оқыту пәнінің
ерекшелігіне бағытталуы.
Қазіргі таңда зерттеушілердің ЭЕМ - сын ... ... ... ... ... ... қатысты үш негізгі ұстанымы туралы
айтуға болады. Біріншісі - жаңа ақпараттық технологиялар ... ... ... беру кезінде пайдалану идеясына сенімсіздік. ... ... ... беру ... ... ... ... алуға тек
компьютер ғана мүмкіндік беретініне сенімді. ... ... ... ... табылатын үшінші ұстаным ЭЕМ жаңа техникалық құрал ретінде пайдалану
мүмкіндіктері мен ... ... ... ... ... мектепте компьютерлік құралдарды пайдаланудың жиналған
тәжірибесі мен перспективасын ... ... ... ... ... ... ... етуші факторлардың екі тобымен
анықталады:
- бастауыш мектепке қатысты шарттарды қанағаттандыратын білім жүйесіне
қатысты сыртқы факторлар;
- жалпы білім ... ... ... ... ... мен қабілетін анықтайтын және ... ... ... үшін ... қолданатын ішкі факторлар.
Сыртқы факторлар бастауыш мектептерді есептеуіш техника ... ... ... ... ... ... мен ... жеке
жаңалық енгізуді кеңінен тарқату мүмкіндігін шектейді.
Ішкі ... ... беру ... қайта пайда болған жұмыс құралдарын
ақпаратпен қабылдау және игеру қабілеттерін анықтайды.
Білімді ақпараттандыру бастауыш ... ... ... ... ... мен ... жаңа талаптар қояды. Оқытудың кез-келген
техникалық құралдары мен педагогикалық ... ... ... ... ... соншалықты сапалы болып табылады.
Кемшіліксіз бағдарламалық қамтамасыз етілген ең ... ЭЕМ ... ... ... және ... білімдері болмаса,
жұмыссыз тұрады.
Педагог-тәжірибешілердің білім сапасын тексеру стандартизациясының
тәсілдері, осы білімді педагогикалық қызметте ... ... ... қатар
бақылау және тәжірибелік топтарды іріктеу туралы мәселелерін зерттеу үшін
келесі жоспар ... ... ... мұғалімдермен әңгіме жүргізу
және бақылау; мұғалімдерден, білім мекемелері және білім ... ... алу; ... ... ... үшін ... сынып
мұғалімдері құратын және қолданатын бақылау жұмыстарын талдау; бақылау және
тәжірибелік топтарды іріктеу ... ... ... ... ... ... бөлігін жүргізу барысында келесі көрсетілгендерді
анықтауға әрекет жасадық:
- білім сапасын тексеру стандартының ... ... ... ... ... және педагог-тәжірибешілердің зерттеліп
отырған мәселелерге қатысын;
- оқытушылар білім сапасын ... ... ... іске ... қиындықтардың қандай түрлерін бастан кешіреді;
- компьютерлік бағдарламаларды математика бойынша бақылау тапсырмалары
үшін пайдалану;
- оқушылармен тест ... ... ... ... ... мұғалімдерінің бақылау тапсырмаларын құрастыру кезіндегі білім
диагностикасының өлшемдік базасын;
- оқушылардың математикадан білім және біліктілікті игеру деңгейін;
Біздің өткізген сауалнама әдісіне 100 ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері 1-кестеде көрсетілген.
1-кесте - Білім сапасын бақылау стандарты мәселесінің жағдайы
|№ |Берілген сұрақтар ... ... (%) |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |Иә |Жоқ ... |
| | | | ... | | | |н |тар |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... сапасын бақылау стандартын | | | |23 |
| ... ... | | | | ... ... ... ... объективтілігі |68 | | | ... ... ... ортақ критерии |80 | | | ... ... ... бақылау |46 | | | ... ... ... ... |85 | | | ... ... бірдей түрлері |33 | | | ... ... ... үшін ... тапсырма |12 | | | ... ... ... ... ... |74 | | | ... ... ... ... бақылау түрі ретінде |100 | | | |
| ... ба? | | | | ... ... ... үшін ... қай түрі ... | | | | ... |қорытынды |92 |4 |3 |1 ... ... |58 |37 |5 |- ... ... |24 |73 |3 | ... |топтық |88 |10 |2 | ... ... |99 |- |- |1 ... |ауызша |- |- |- |- ... ... |85 |3 |10 |2 ... жалғасы
|4. |Тест жүргізуді қай мақсатпен қолдану тиімді? | | | | ... ... ... |85 |5 |9 |1 ... |өз ... жұмыс |53 |27 |20 |- ... ... ... |12 |36 |51 |1 ... ... ... көлемін игеруін бақылау |85 |2 |10 |3 ... ... ... арналған ақпарат |66 |9 |16 |9 ... ... ... |75 |15 |7 |3 ... ... өңдеу объективтілігі |100 |- |- |- ... ... ... |89 |- |5 |6 ... |ақыл-ойын дамытуға көмектеседі |40 |29 |19 |12 ... ... үшін тең ... жасау |99 |- |- |1 |
|5 ... өз ... ... ... | | | | ... ... ... |54 |45 |- |1 ... ... журналдарда, құралдарда |39 |56 |- |5 |
| ... | | | | ... ... басқару мекемелері ұсынған |20 |78 |- |2 ... |Сіз ... ... ... тесттік | | | |6 |
| ... түрі ... | | | | ... |ұсынылған бірнеше жауаптың ішінен біреуін |90 | | | |
| ... | | | | ... ... жауаптар ішінен бірнешеуін таңдау |3 | | | ... ... ... |6 | | | ... ... ... қа ойысу |2 | | | ... ... ... |- | | | ... |альтернативтік тапсырма (иә/жоқ) |4 | | | |
|7 ... ... ... ету үшін ... | | | | |
| ... жою керек? | | | | ... ... ... ... |78 | | | ... ... ... талаптарына сәйкессіздігі |64 | | | ... ... ... ... ... |73 | | | ... |оқу материалына сәйкес құрылымдау |71 | | | ... ... ... жою |34 | | | ... ... ... мен ... ... | | | ... ... ... әзірлеу |93 | | | |
|8 ... ... ... ... | | | | |
| ... ... не ... | | | | ... ... ДЭЕМ ... |46 | | | ... ... рұқсат жоқ |78 | | | ... ... ... ... дағдыланбағандық |97 | | | ... ... мен ... құралдардың |95 | | | |
| ... | | | | ... ... ... ... талапқа сай |- | | | |
| ... | | | | ... ... бақылау тиімдірек |- | | | ... ... ... ... қалай болса, түрлі деңгейдегі
білім мекемелері әкімшілігіне де солай білім сапасын бақылау стандартының
әдістерін ... ... ... ... ... ... ... деңгейде білімді игеру туралы сапалы, ... ... ... ... ... ... ... педагогтардың
жеткіліксіз дайындығы, әдістемелік, методологиялық ... ... ... ... ... өз ... ... жеке
нұсқаларын қолдана отырып, білім стандартизациясы процесінің ... көз ... ... ... ... әдісі туралы
мәліметтерін талдау нәтижесінде біз барлық БМ білім беру ... ... ... ... құбылысы қадағаланатынын, бірақ ... ... ... ... нәтижесіз жүргізілетінін
анықтадық.[9,22]
Бастауыш мектеп оқушыларының білім ... ... ... ... ... ... ... бақылау, өзін өзі бақылау,
жаттығу, бақылау нәтижелері бойынша түзету, тіркеу, жинау, ... ... ... туралы ақпараттарды өңдеу және түрлі формада
көрсетілген ақпараттардың жеткілікті ... ... ... іс ... ... ... сыныптарға арналған бағдарламаларды жасау кезінде қамтамасыз
ету бойынша келесі техникалық талаптар ескерілген: пайдаланушының қате және
түзетілмеген ... ... ... ... ... ... ресурстарды үнемді пайдалану; бағдарлама ... ... ... ... ... қалпына келтіру.
Оқу диагностикалық бағдарламаларын жасау техникалық құралдар мен ... ... ... А.К., ... Э.Е., ... М.П., ... ... Г. және т.б. ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған.
Әдебиеттерде кеңінен көрсетілгендей бағдарламалау мен бағдарламаны ... ... ... ... ... ... ... мектептерде оқыту нәтижелерін бақылауды автоматтандырудың
компьютерлік бағдарламаларын әзірлеу кезінде мыналарды ескерген жөн:
1. Бағдарламаны ... ... ... төрт ... ... тест сұрақтарын құру; бланкілерді басып шығару; жеке ... ... ... ... және ... ... графиктер,
кестелер, сызбалар түрінде жазып, оны талдау.
2. Пайдаланушыға тексеру ... сай ... ... үшін ... ұсыну.
3. Дайындығы жоқ пайдаланушының жұмыс мүмкіндігін қарастыру.
4. Тексеру файлын санкцияланбаған тексеруден қорғау.
5. Түзетулерді, ... ... ... ... ... мәселелердің базалық жүйесіне оңайлатылған мүмкіндік қарастыру.
ЭЕМ пайдаланумен бірге оқу жұмыстарын ... мен ... ... ... етуді әзірлеу процесі кезінде бастауыш
мектеп оқушыларының келесі негізгі ерекшеліктерін ескеру қажет:
- ... ой ... ... қатар арнайы ерекшеліктерін дамыту
деңгейі;
- жалпы және өзіндік жұмыстарға ... ... ... оқу ... ... деңгейі;
- тану қызығушылығы (жалпы оқу мотивациясы негізінде);
Компьютерленген оқытудың бұл ерекшеліктерін есепке алу дараланған және
жекеленген оқытудың ... ... ... ... ... ... бастауыш мектептер үшін осы ерекшеліктерді компьютерлік
диалог немесе ... ... ... негізінде ескеретін оқу
бағдарламаларын әзірлеуге мүмкіндік береді.
Бастауыш мектептерде ... ... ойын ... ... ... әрекеттері алғашқы орында тұрады. Кіші мектеп
жасындағы балаларды компьютерді қолдана отырып оқытудан байқағанымыз ... ... оқу ... мен ... ... пен ... ойынының
арасын ажырату қиын-ақ. Алдыңғы қатарлы педагогикалық ... ... мен ... ... ... ... ... болатынын жоққа
шығармайды, сондай-ақ оқыту мен ойын толық ... ... ... ... ... ... техниканы қолдану бастауыш сынып
оқушыларын қызықтырады, өйткені олар оны бейне ойын ретінде қабылдап, бірақ
өз қателіктерін тез ... ... ... ... ойындары ойын
элементтерінен тұрмайды, олар әдетте ... ... және ... ... ... ... нақты бағдарлама емес, ойыншықтың
өзі де айтарлықтай қызығушылық тудырмайды, тек компьютер – таңғажайып ... бала оны ... ... әсер ... және ... ... ... пайда болуы мүмкін.
Компьютер – оқыту машинасы дегеннен әлдеқайда құрделірек ұғым, ол ... ... ... ... ... зат, ол балаға ойлауға көмектеседі
және оған ... ... ... Ойын мен оқу – ... ... ... бастауыш сынып оқушыларымен жұмыс жасауда ойын атмосферасын құру өте
маңызды.
Ақпаратты оқытудың алғашқы кезеңін бастауыш ... ... онда ... ... ... дайындаудың іргелі бағытын нығайту керек.
Жасы кіші балаларды ... ... ... қолдануда
әдістемелік мәселелерді қарастырудан алдын, ескеретін маңызды нәрсе оқыту
барысында баланың қабілеті ... ... ... ... Осы мәселе бойынша
бірнеше тұжырымдамалар бар, олардың негізгі міндеті әлеуметтік ... ... ... әлеуметтік-психологиялық процестер мен
адамдардың бір-біріне ықпал ету көріністерімен түйістіру.[3,17]
Жетілдіру тұжырымдамаларын жақтаушылар дамыту ... ... ... көп ... ... ... дамыту ісі жетілдіру деп
қарастырылады, оның сатылары әр бір бала үшін ... Ең ... ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Зерттеу барысында ұсынылған теориялық нәтижелерді және оқушылардың білім
сапасын бақылау стандартын бағдарламалық-әдістемелік қамтамасыз ... ... үшін ... ... ... Экспериментті
іске асыру барысында төмендегі мақсаттар мен міндеттер алға ... ... ... ... ... пәні ... білім сапасын бақылау
мәселесінің жай-күйін зерттеу;
- Білім сапасын бақылау стандарты объектілері мен ... ... ... мен ... ... Танымал әдіс-тәсілдерді қолданып білім сапасын бақылау стандартын
бағдарламалық ... ... ... ... ... ... және дидактикалық тестілеу нәтижесінде
анықтау;
- Математиканы ... ... ... ... ... қолданудың оқушылардың білім сапасына әсер ету
сипатын белгілеу;
- Эксперимент жасалған сыныптардағы оқушылардың математика пәні ... ... ... ... үш кезеңде өткізілді: байқау, іздену және қалыптастырушы.
Мақсат-талаптарға сәйкестендірілген педагогикалық зерттеулерге арналған
дәстүрлі әдістемелер мен ... ... ... ... ... ... ... сабақтарына ақпараттық-коммуникациялық
технологияны қолданудың негізгі мақсаты – бұл әр бір ... ... ... ... ... ... алуына мүмкіндік бере
алатын «мұғалім-оқушы» ... ... ... кері ... Жоғарыда аталып көрсетілгендей, тек дәстүрлі әдіс-тәсілдермен
ғана бұл жұмысқа қол жеткізу өте ... ... бұл ... ... ... шешу үшін көптеген нұсқаларды жинақтап және көбейтуі тиіс, ... ... көп ... ... ... барысында өзіндік мәселелерімен ерекшеленетін үш
кезеңді бөліп қарауға болады:
Бірінші, дайындық кезеңде (2002-2003ж) төмендегі мәселелерді шешуге қол
жеткіздік:
- ... ... ... ... ... ... білімді
тексерудің ЭЕМ-да іске асатын автоматтандырылған жүйелер ... ... ... ... ... ... мен
мақсаттылығын меңгеру;
- білімді бақылауда автоматтандырылған жүйені пайдаланудың мақсаттары
мен міндеттерін анықтау, ... ... оның ... ... ... ... бағдарламалық-әдістемелікті қамтамасыз етудің нұсқауы.
Эксперименттің алғашқы кезеңі кейбір әдістемелік және ұйымдастырушылық
қиындықтарға қарамастан, шынайы оқу ... ... ... ... деп ... Осы кезеңнің өзінде зерттеудің негізгі
болжамы қалыптасты. Оқу процесінде жүйені қолданудың мақсаты мен міндеттері
анықталды. Бұл ... ... ... ... негізгі
бағдарламалар жинағын жазумен байланысты ... ... ... ... ... меңгеру деңгейін өлшеу
негізінде бастауыш мектептің 3-4 сыныптар арасынан ... ... ... ... ... Бұл үшін біз ... бақылау
тапсырмаларын жүргіздік. Тестілеу негізінде және бақылау ... ... та ... ... ... өткен оқу материалдарын меңгеру
деңгейінің нәтижелері тексерілді. ... ... ... ... ... ... мен ... деңгейін анықтау
болды.
Бақылау, сұрақ-жауап жұмыстарының тапсырмаларын талдау барысында,
мұғалімнің жүргізген бақылауының критерийі қарастырылды. ... ... ... ... ... ... ... талаптары мен оқытудың
мақсаттарына сай бақылау нәтижелерін ... ... ... көз қараста екені туралы қорытынды жасадық. Сондықтан зерттеу
жұмыстарының жан-жақты болуы үшін, біз алдын-ала таңдап ... ... ... бойынша қосымша автоматтандырылған тестілеу ... ... ... ... мен ... ... ... (300
оқушы қамтылған) А.А.Кыверляг ұсынған әдістеме бойынша, төмендегі ... ... = n/N онда Кбм- ... меңгеру коэффициенті
n- дұрыс орындалған тапсырма саны
N- тестте ... ... ... меңгеру сапасы бойынша алынған нәтижелер 2-кестеде берілген.
2-кесте - ... ... ... ... ... бақылау |Кбм мәні ... | |
| ... тобы ... топ |
| |3-сынып ... ... ... ... |0,47 |0,48 |0,48 |0,45 ... |0,40 |0,58 |0,49 |0,60 ... |0,43 |0,74 |0,45 |0,73 ... |0,41 |0,61 |0,42 |0,65 ... |0,38 |0,73 |0,41 |0,70 ... |0,42 |0,63 |0,43 |0,63 ... ... ... – бағдарламалық-әдістемелік кешенге енетін
автоматтандырылған бақылауды қолдана ... ... ... ... ... тараулары анықталды. Сол тараулар бойынша есептер
жүйесін топтау жұмыстары жүргізілді. Жүйеге ... әр бір ... ... ... ... алып тастау мақсатында, сонымен бірге
пайдаланылатын ... ... үшін ... ... ... және ... болған жағдайда) қажет болды. Сонымен бірге әр бір тапсырманың
әдістемелік мақсаттылығының көлемі анықталды. ... ... ... мен ... ... келесі кезеңде де жүргізілді. Бағдарламалық-
әдістемелік кешенін қолдану ... оның ... ... ... ... ... және ... оқушы жауабын тексеру
жұмыстары ... және ... ... ... ... білімді
бақылауды ұйымдастыру мүмкіндігі осы кезеңде болмаған күнде де, жауаптарды
тексеру жұмысы тапқырлық тәртіпте іске ... ... ... мен ... ... ... ... тапсырмалар жүйесінен
таңдап алынған соңынан оқушыларға тарқатылып берілген жұмыстардың нұсқалары
бар бланктерді ... және ... ... ... ... ... оператор немесе бағдарламашы ЭЕМ-ның есіне ендірді, сол ... ... ... мен ... ... ... әр ... аты-
жөнінен соң алған баға және жинаған балл саны анықталып басылды.
Тәжірибе ... ... ... ... ... 75-80% ... ... сәйкес келетінін көрсетті. Қалған жағдайларда бір
балға ... ... Біз ... ... ... ... арналған тапсырмаларды іріктеу қағидаларынан
деп есептейміз. Ең алдымен, екінші кезеңде ... ... ... ... сабақта материалдарды игеру дәрежесін
анықтау және оны қарапайым есептерді шығару кезінде қолдануға дағдыландыру
болып табылады. Сондықтан ... ... ... 1-2 ... ... ... 2-3 ... тұрады. Тапсырмалар оқушылардың ... ... ... ... ... деп ... екінші кезеңінде
бастауыш сынып оқушыларының математикадан алған білімінің ... ... ... жасалынды. 4-ші сыныпта теңдеу ... ... ... ... ... компьютерлік бағдарламалардың
біреуінен үзінділер мысалға келтірейік: 4-сыныпта есептерді теңдеу құру
арқылы шығару (1-сурет).
а)
Егер оқушы ... ... шеше ... 1в) - ... ... А: ... ... «х= 7148+3412» түрінде дұрыс шеше алмауы
мүмкін. Бұл жағдайда былай болады:
ә)
Жағдай Б: Бұдан ... ... «х = 7148+ 3412» деп ... тағы ... шеше ... онда ... болады:
б)
в)
1-сурет 4-сыныпта есептерді теңдеу құру арқылы шығару
Эксперименттің ... ... біз ... ... бақылауды
стандарттауды бағдарламалық-әдістемелік қамтамасыз етудің тиімділігін
бақылау және эксперимент ... ... ... ... ... ... автоматтандырылған жүйе мен авторлық әдістеме
негізінде білім сапасын ... ... ... ... ... ... ... мектептерде компьютерлік
техниканың саны жеткіліксіз.
Эксперименталды кезеңнің басында, оқытушыларды автоматтандырылған
кешенмен жұмыс ... ... ... бағдарламаларды өңдеу және реттеу
кезінде компьютердің кейбір қызметтерін ... ... ... ... ... әсіресе тестілеудің нәтижелерін ... ... ... ... ... жұмыстар дәстүрлі әдіс-
тәсілдермен қайта тексерілді. Бағалаудағы ... 3 ... ... Олар біріншіден, жауаптарды жазудағы, екіншіден, ... ... ... ... ... ... зейінсіздігінен
туындады.
Егер бағдарламаның көмегімен бір билет орта есеппен 40 секундта
тексерілсе, ал оған ... 20 ... ... ... еді, ал ... саны ... қанша оқушы болса, билет саны сонша, сондықтан-да
сенімсіздік тез арада жойылды.
Оқу ... ... әр ... ... біртұтас жанасқан сыныптарда
біз екі рет тек эксперименталды топта тестілеу жүргіздік. Сәйкес ... ... ... ... сапасын бақылау үшін эксперименталды
топтардағы тестілеу жұмыстарын ағымды үлгерімі туралы мәліметтер бойынша
сараладық. ... ... ... құру ... шығару» тақырыптары 3 және
4-сыныптарға арналған, эксперименталды сыныптар үшін ... ... (№1, №2). ... беру ... ... ... бақылау
нәтижелері ескерілді, бірінші жарты жылдықтың оқу материалдарын қосқанда.
Жазбаша бақылау жұмыстарын мұғалімдер ... ... ... ... ... ... жүргізілді, олар 4 нұсқалы және 4 тапсырманы құрады
(№4). Бесінші тапсырма – тым ... ... ... ... ... орындауы қажет емес. Оқу жылының соңында барлық топтарда
қортындылау тестілері өткізілді (№5).
3-кесте - Қалыптастырушы кезеңдегі білімді меңгеру деңгейі
|№ ... |Кбм мәні ... | |
| ... тобы ... топ |
| ... ... ... |4-сынып ... |0,48 |0,65 |0,64 |0,79 ... |0,27 |0,62 |0,67 |0,83 ... |0,39 |0,58 |0,70 |0,79 ... |0,42 |0,59 |0,68 |0,84 ... |0,45 |0,62 |0,76 |0,86 ... |0,40 |0,61 |0,69 |0,82 ... мәліметтерді диаграмма түрінде төмендегідей көрсетуге болады.
Сурет 6 - Білімді меңгеру ... ... ... ... нәтижелерінде құрылды, әдістеме
белгілі-бір пән ... ... ... ... себебін анықтады. Оқыту
пәніне оқушының қарым-қатынасы ... ... көп ... ... ... ретінде қабылдауына байланысты (себебі мұғалім
мотивтендіру жағдайында ең басты рол атқарады), нәтижелер көрсеткіштері ... ... әр ... әр түрлі болып көрсетілді. Біз әр бір
белгіленген сынып бойынша тек ... ... және ... ғана ... жөн ... ... мотивтердің өсу қарқыны
эксперименталды топтарда 12%-дан 28%-ға дейін, ал бақылау ... ... ... ... ... әдістемелік тұрғыдан әсері
болғаны анықталды, себебі математикаға қызығатын оқушылар саны бұрынғыдан
әлдеқайда арта ... ... ... емес ... ... психологиялық-
педагогикалық тестілеу жүргізу негізінде бағаланды. Тест тек ... ... ... ... ... ... ... орындауға тек уақытты үнемдеп қоймай, ал ол орта есеппен 15%
құрады, сонымен бірге эксперименталды ... ... ... ... да ... - 20%-ға ... артты.
Психодиагностикалық әдістеме бірегей және ... ... ... ... және ... ... ... Фишер және
Стьюдентң критерииі ... ... ... ... ... іріктеме құрамында 70 оқушы болды. Ендіру кезеңінде
айырмашылықтар мәні төмен болды, орташа ... ... ... ... ... жүргізілгеннен кейінгі айырмашылықтар
барлық көрсеткіштер бойынша бойынша статистикалық ... ... ... нәтижелер 4-кестеде берілген.
4-кесте - Психологиялық эксперименттің нәтижесі.
|Психологиялық көрсеткіштер|Экспериментке дейін |Эксперименттен ... |
| ... ... ... ... ... ... |0,73 |0,71 |0,76 |0,85 ... | | | | ... ... |7,32 |7,27 |7,45 |8,57 ... | | | | ... ... |0,61 |0,62 |0,62 |0,75 ... | | | | ... есте ... |0,68 |0,72 |0,80 ... ... тұрақтау | | | | ... | | | | ... ... ... ... бағдарламалық-әдістемелік қамтамасыз
ету арқылы математиканы оқыту үрдісінің тиімділігін арттыруды жүзеге асыру
салыстырмалы кестеде көрсетілген.
5-кесте - ... ... ... ... ... ... жеке көрсеткіштері
|Салыстыру көрсеткіштері |Әдістемелер |
| ... топ ... топ ... ... ... |30% ... ... ... ... |42% ... ... ... |20% ... ... мен ... ... |21% ... | | ... ... ... |3%-ға |18% ... меңгергенін есте сақтау | | ... ... ... ... ... бақылау стандартын бағдарламалық-әдістемелік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... білім сапасын жоғарылату, оқушылардың танымдық мотивтерін
күшейту, білімді меңгеру ... ... ... тұрақтандыру мен
зейінділігін көтеру.
III класта алғашқы екі аптадағы ... ... ... ... ... ... тигізетін I—II кластар программасындағы маңызды
мәселелерді қайталауға арналады.
Қайталауды 100 көлеміндегі ... ... ... және ... төрт амал ... ... оған ... бірінші аптасын
арнау керектігін тәжіри-беден көріп отырмыз.
«Жүздік» тақырыбын қайталау балалардың I және II кластарда ... ... ... таблицаларын, сабақтың жазғы демалыс кезіидегі ... ... ... ... ... ... еске ... етуі тиіс.
Сонымен қатар, балалардың I—II кластарда алған теория-лык, білімдерін жақсы
таныс санды материал арқылы олардың есіне ... оңай ... Бұл ... ... ... ... ... алуда, оларды негіздей
білуде, балаларға бұрын кездескен және III ... ... ... ... ... де ... ... кездесіп отыратын әр түрлі есептерді
шығара білуде маңызы зор.
100 келеміндегі ... ... ... ... ... ... жеке
сабақ белмей-ақ, әрбір қайталау сабағында, оқушылардың нумерациядан алған
білімдерін анықтау үшін, оларға 3—4 ... ... ... ... бүған
катысты жаттығулар аз, бірақ мұғалім оларды өзі оңай құрастыра алады.
Сонымен, сандардың ... ... ... ондық қүрамы жайында, сандарды
салыстыруға, екі таңбалы сандардың жазы-луындағы ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда, кейбір
оқушылардың есінде «алдыңғы сан», «келесі сан» ... ... ... жоқ па, ... ... әрбір келесі сан қалай алынатынын, қатар
тұрған екі ... ... ... ... ... ... болатындығьш т. б.
еске түсіріп, тексеру ... ... ... ... ... ... ... екі таңбалы ... оның ... ... (бұл ... де ... ... ... тұр) үнемі алмастырып отыру керек ... ... ... ... ... ... ... пайдаланумен байланысты еске ... ... ... ... ... ... және ... қайталау ке.чіиде ауызша
есептеулердің негізгі тәсілдерін қарастыруға арііаны кеніл бөліп, бұлардың
әрқайсысы қандай ... ... ... пайдалануға негізделгеніне
көңіл бөлу ке-ректігіп баса айту керек. Бұл білім мың көлеміндегі сандарға
қолдаиылатын амалдарды қайталағанда және кеп ... ... ... ... ... ... ... кезінде де керек болады.
Амалдар нәтижелері мен олардың компоненттері ... ... ... ... ... ... де жан-жақты қайталануы тиіс. Осы
мәселелердін, барлығын қайталау абстрактылы мысалдарды және ... 1'апа ... ... ... ... ... есептерді шығарумен де
байланысты болуға тиіс.
Арифметикалық мәселелермен қатар кейбір алгебралық пропедевтика мәселелері
де, ең алдымен мына ... ... ... шешу ... ... ... = ... + а = 85;
6—36 = 29;
72—х= 18;
а • 5 = 35; k :
3= 12; 72 : х = ... бұл ... ... ... кесінді-лерді,
көпбұрыштардың бұрыштарын әріптермен белгілеу оларды н. аттарын қайталау,
кесінділерді өлшеу және ... ... ... ... ... ... болады.
Келесі аптадағы сабақтар (6 сағат) «Мың» тақырыбын қай-талауға арналады.
Бұл сабақтарда ... жәпе ... ... ... ... баса көңіл бөлінуге тиіс. Бул мәселелерді ... ... өте қиын ... «Қеп ... ... нумерациясы» атты
жаңа тақырыпты қарастыруға дайындауы тиіс.
Осы сабактарда 1000 көлеміндегі сандардың ... мен ... ... ондык құрамын, сандарды ... ... ... ... ... жазудағы нольдің мәнін кайталау қажет. Санды
оның раз-рядтық ... ... ... жазу және кері есепті
шығару дағдысын пысықтау кажет.
Нумерация жайындағы білім ауызша ... ... ... ... ... есептеулердің алгоритмдерін қайталағанда «бага и» түрінде қосу және
азайтуда кездесетін (олар оқулықта ... ... ... ... ... ... Мұпы ... өздері түсіндірулері тиіс.
Жалпы алғанда, өтілген ... ... ... ... жұмыстарына батыл сұйенуге болады.
«Мың» тақырыбын қайталауға арналған ... ... онша қиын ... ... әрі ... ... ... қарастырылған қарапайым
тендеулердеп олар мыиа сняк ты теңдеулерді шешуге кешеді: 24 + х = ... a 36 М • 2; k : 9 = 60—54 т. с. ... ... мен ... ... та әрі ... ... түрлері қайталапады, осымен байланысты үшбұрыштың түрлері де
қайталападі.і, Оа лалар өздеріне ... ... ... ... оларды
салыстыруға бағытталған жаттығулар орындалады, тік төртбұрыштың периметрін
есептеп шығаруға арналған есептер шығарылады.[7,12]
Әдеттегі сияқты, геометриялық материалмен жұмыс істеуді ... ... ... игеретіндей етіп, оқушылар-дың кеңістік жайлы ұғымдарын анықтай
түсуге көмектесетіп практикалық жұмыстар жүргізетіндей етіп, ұйымдастыруға
тырысу керек.
ТАҚЫРЫП БОЙЫНША ӨТІЛЕТІН САБАҚТАРДЫҢ ҮЛГІ ... (№ 1—6) 100 ... қосу және ... ... ... 1) екі таңбалы сандардың нумерациясы және ондық
кұрамы, 2) ... ... қосу және ... ... азайту ережелеріне
негізделген косу және азайту тәсілдері, 3) нәтижелер мен ... ... ... байланыс (қосу және азайту үшін).
Мына сияқты мәселелер бойынша жүргізілетін ж а п п a іі о р ы н д а л а т ... ж ұ м ы с: ... ... ... і_апды оқыңдар (86). Бұл санда барлығы
қанша бірлік бар? Бұл санда қанша ондык және бірліктер бар? Бұл ... ... ... ... түрінде керсетіңдер (соңгы тап-сырма
тактаға жазылып ... 23, 71, 54 ... де ... ... ... ... ... тұрған оқушыға қосылшіа сүрак ретінде санды
бірнеше бірлікке арттыруға (кемітуге) ... есеп ... (№ 2 т. ... ... шешуін тақтада карастыру:
36 + 2= (30 + 6) +2 = 30+ (6 + 2) =30 + 8 = 38 49—6= (40 + 9)-6 = 40+ ... + 3 = ... ... ... ... ... № 3 ... толтыру (сәйкес ережеге сұйене отырып,
әрбір жағдайы толық түсіндіріледі).
* Осы жерде және алдағы ... да бұл ... 111 ... ... ... ... ... нөмірлерін керсететін болады.
1973 ж. екінші рет басылуы.
№ 4 теңдеулерді ... (1-ші ... ... ... ... ... ... материал — оқулықпен жұмыс істеу. ҚМР бурышын тақтаға сызу
және оны белгілеу.
№ 5 есепті көпшілік ... ... ... ... ... шығару.
Ұйге берілетін тапсырма: №1 (3-ші және 4-ші жолдар), № 4 (2-ші ... а б а қ (№ 7—13). 100 ... қосу және ... мақсаты: қосындыны санға қосу және ко-сыіідыііы саннан азайту
ережелеріне негізделген қосу және ... ... ... ... ... ... есептеп шығаруға арналған есептер шығару.
Оқушылардың ұйге берілген жұмыстарын шінара ... (2—3 ... ... ... ... ... ондық сандарының кұра-мын қайталау, мына сияқты
мысалдарды шығару: 35 + 5; 24 + 6; 73 + 6; 51 +9; 11, 18, 16 ... ... 23, 27, 29 ... 30-ға ... ... т. с. с.
Тақтаға шақырылған балалар мысалдарды шығаруды әрі карай түсіндіреді:
8 + 6 = 8+(2 + 4)= ... 27 + 9 = 27+(П + П)= ... + □)= ... 43—8 = 43 -(□ + □) = ... ... ... ... ... қандай ко-сылғыштардың қосындысы
түрінде жазылатыны жәпе неліктен олай жазылатыны түсіндіріледі, бұл ... ... ... ... ... № 7 (2-ші ... мысалдарды өздері шығарады.
№ 8 е с е п т і ... ... ... оны ... класта тексереді.
№ 9 есепті (1-ші және 2-ші жолдарын) ... ... ... ... косудың ауыстырымдылық қасие-ті қайталанады.
Оқулық бойынша түсіндіре отырып, № 10 есепті ауызша шығару.
Мұғалімнің тапсыруы ... ... ... КМР ... ... ... ... және керсетеді, үш-бұрыштың периметрі калай табылатындығы
қайталанады. Осы-дан кейіп балалар № 13 есепті ... ... ... № 11, № 12 (1-ші ... есептер.
3-сабақ (№ 14—20). 100 көлемінде қосу және азайту.
Сабақтың мақсаты. Екі ... ... ... бойынша қосу және азайту
тәсілдерін қайталау, амалдың комионенттерінің бірінің өзгеруіне байланысты
қосынды мен айыр-маның ... ... ... ... ... ... және осы ернектердегі әріптердің берілген мәндері бойынша
олардың мәндерін есептеп шығару.
Тақта ... ұйге ... ... ... ... № 12 ... ... жолы) теңдеулерді шешу.
Тақтаға алдын ала жазылып қойылған № 16 таблицаларды толтыру. № 16 ... ... ... ... ... түсіндіре отырып, № 14, сонан кеиін № 15 (1-ші баған)
мысалдарды өздері шығару.
№ 17 ... ... ... ... жаза ... № 18 ... бойынша
қүрастырылады) е с е п т е р д і ш ы ғ а р у. ... ... ... талқылайды. Кері есепті кепші-лік болып ... да, ... ... ... ... ... ... тақта алдында оқу және жазу. Тапсырмалар: а және Ь сандарының
қосындысын, с және k ... ... ... I ... k ... кеміту.
№ 20 жаттығу (а = 20, 6 = 30, с=10 деп ... 1, ... ... ... № 20, № 19, № 15 (2-ші, 3-ші ... № ( ... 100 ... көбейту және бөлу.
Сабақтың мақсаты. Көбейту амалының мағынасын, көбейтудің бөлумен ... ... ... ... жаттықтыру, 2, 3, 4, 5 сандарын
көбейту таблицасын жә-не ... ... ... ... көбейтудің
ауыстырым-дылық қасиетін калдықпен белуді кайталау.
1. № 19 ... ... ... ... ... және ... ... ауызша № 21 (1-ші баған)
жаттығуды орындау; 2-ші бағанның мысалдарының жауаптарын тактаға ... ... ... ... бұл ... ... көбейтіндімен
алмастыруға болатынын (болмайтынын), кебейтуге берілген мысалда әр сан нені
білдіретінін ... ... ... ... ... 23 1) және 2) е с е п т і ш ы ғ а р у, № 22 ... ... өздері
шығарады. Тексеру кезінде ... ... егер ... ... белее, егер бөліндіні бел-гішке кебейтсе, егер
белінгішті бөліндіге ... не ... ... № 24 ... ... ... ... Ауызша—кебейту таблицасынан 2, 3, 4, 5 сандарын
көбейтуді және кері ... ... 2, 3, 4, 5-ке ... («Үндемес» немесе «Жауабын тап» ойындары тү-
рінде) шапшаң қайталап шығу, № 28 (1-ші және 3-ші бағандар)
мысалдарды ... ... ... ... ... функциясын жүзеге асыру
«Математика» оқу пәні ретінде Қазақстан Республикасы ... орта ... ... оқу ... ... ... құраушылардың бірі
болып табылады.
Базалық бiлiмнiң негiзгi компонентi ретiндегi ... ... ... ... үшiн ... ... оқу ... зерделеу
үшiн, үздiксiз бiлiм беру жүйесiнде оқуды ... үшiн ... ... ... ... ... оның адамзат өркениетiн, ғылыми-
техникалық прогрестi дамытудағы, ... ... және ... ... ... ұрпақтың рухани ортасын ... ... және ... да ... ... ... ... анықталады.[8,15]
Математиканы оқыту:
есептеу мәдениетiн және есептеудiң практикалық дағдыларын дамытуды;
формальды-оперативтiк алгебралық аппаратты және оны ... ... ... алу ... ... ... ... мен графиктерiн оқытып-үйретудi, нақты
тәуелдiлiктердi сипаттау және талдау үшiн ... ... ... ... мен талдаудың негiзгi тәсiлдерiмен, нақты
болмыстағы статистикалық заңдылықтармен ... ... ... ... ... ... фактiлерi мен әдiстерiн игертудi және кеңiстiктiк
түсiнiктердi дамытуды қамтамасыз етедi.
Соған байланысты оқу ... ... бiлiм алу ... ... ... ... барынша нақты дидактикалық мiндеттерi жүзеге
асырылады.
Мектептiң негізгі орта ... яғни 5-10 ... ... ... ... Республикасы орта жалпы бiлiмнiң мемлекеттiк
жалпыға мiндеттi стандарты (24.09.02 ... ҚР БжҒМ №693 ... ... дайындалған оқу бағдарламалары мен оқулықтар арқылы
жүзеге асырылады.
Кез келген бағдарда математикаға және оның ... ... ... ... ... арқылы математикаға бөлінген
сағат санын арттыра алады.
Қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы сыныптарда ... ... ... ... ... ... ... адам қызметi саласы
ретiнде таныстыруға, қазiргi қоғамды еркiн бағдарлану үшiн қажеттi бiлiм
мен бiлiктердi ... ... ... болып табылады.
Жаратылыстану-математикалық бағыттағы сыныптарда математиканы оқыту
оқушыларға математиканы белгiлi бiр ... ... ... ететiн кез
келген оқу орындарында ... ... ... бiлiмдерiн
жалғастыруға қажеттi мүмкiндiктермен қамтамасыз етуi қажет.
Оқушылардың таңдауы бойынша оқу пәні ... ... ... ... оны ... ... тереңдетіп оқыту жалпы білім беретін
мектептің 7-сыныбынан басталуы мүмкін.
Мұғалiмге мектептiң (сыныптың) ... ... ... ... ... ... ... математиканы
тереңдетіп оқытатын сыныптарда өз жұмысын жүргізуі үшін ... ... ... – Кітап» және т.б. оқу-әдістемелік құралдарды пайдалану
ұсынылады.[22,15]
Ұйғыр, өзбек тiлдерiнде жалпы орта бiлiм беретiн мектептерде ... ... ... бұйрықтармен бекiтiлген аударма оқулықтар мен оқу-
әдiстемелiк кешендер арқылы жүзеге асады.
Математиканы ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын оқу-көрнекілік құралдар мен жабдықтар, демонстрациялық
және лабораториялық приборлар, баспа құралдары, диапозитивтер мен ... және ... ... және ... ... ... бар ... жағдайда ғана жүзеге асырылады.
Мектептің кітапхана қорында «Математика» оқу пәні бойынша тағайындалған
нормативтер мен оқу-әдістемелік ... ... ... ... оқу-
әдістемелік әдебиеттер болуы тиіс. Кiтапхана қоры мен ... ... ... ... болуы керек.
Ғылыми-педагогикалық, әдістемелік-теориялық әдебиеттерді, алдыңғы ... ... ... ... пәндерінің оқу
бағдарламасының мазмұнын оқып-үйрену және ... оқу ... ... ... ... ... ... педагогикалық
шарттарын көрсетуге мүмкіндік берді.
Қалыптастыру эксперименті барысында біз матеметика пәні ... ... ... пайдаландық. Бұл жүйе ... ... ... ... моделі негізінде жүзеге асырылды.
Бақылау эксперименті барысында жүргізілген зерттеу ... ... ... ... ... ... анықталады:
Білім меңгеру деңгейі.
Білік пен дағдының қалыптасу деңгейі.
Оқу үлгерімі.
Дербестік.
Білімді меңгеру ... біз ... ... ... ... ... ... – оқу материалдарын жаңғырту қабілеті.
Беріктік – ұзақ уақытқа ... оқу ... есте ... қабілеті.
Жинқылық(Мобилдік) – оқушының меңгерген білімін келешекте әртүрлі оқу
жағдайында қолдану ... Осы ... ... ... бойынша
төмендегідей деңгейлер көрсетілді: жоғары, орташа, төмен.
Саналылықтың жоғары деңгейлері:
Берік, қатесіз білім жаңғырту.
Ережені мысыл арқылы түсірдіру.
Берілген ережеге мысалдар келтіре ... ... 1 - 2 ... ... ... ... ... қателермен түсіндіру.
1 - 2 қатемен ережеге мысалдар ... ... және одан да көп ... ... ... ... дөрекі қателер жіберу.
Мысалды мұғалім көмегімен келтіру.
Берітіктік деңгейлері:
Жоғары деңгей: оқу материалын алғаш тапсырғаннан кейін ... ... ... оқу ... ... ... кейін 2 – 3 қатемен
жаңғырту.
Төменгі ... оқу ... ... ... жаңғырту.
Жинақылық(Мобилдік) деңгейлері:
Жоғары деңгей: оқушылардың белгілі бір тақырып бойынша алған ... ... ... ... ... ... деңгей: оқушылардың
белгілі бір тақырып бойынша ... ... ... ... ... ... қолдану қабілеті. Төменгі деңгей: оқушылардың белгілі бір
тақырып бойынша ... ... ... ... ... ... мұндай
оқушыларға мұғалім көмегі керек.
Білік пен дағдының қалыптасу деңгейі ... ...... ... ... ... – тапсырманы қатесіз орындау.
Орташа деңгей – тапсырманы қарапайым қателермен орындау.
Төменгі деңгей – ... 50 % ... ... - ... ... бір ... арлығында орындау.
Жоғары дуңгей – тапсырманы көрсетілген уақытта орындау.
Орташа деңгей – тапсырманы берілген ... 1 – 2 ... кеш ... ...... ... ... 3 және одан да көп минут кеш
орындау.
Ізденімпаздық - өз бетімен ... ... ... ... деңгей – тапсырманы ешкімнің көмегінсіз өз бетімен орындау.
Орташа деңгей – тапсырманың кейбір жерлерін ... ... ... ...... 50% ... көмегімен орындау.
Оқушылардың оқу үлгерімі орташа балды, ... ... ... ... негізінде анықталады. Орташа балды шығаруда
Ж.Б.Қоянбаевтың ұсынған білім және ... ... ... ... ... – оқу ... толық, дәл логикалық бірізділікпен айтылған
жауапқа қойылады.
«4» бағасы – ьатериалды ... ... ... болар-болмас кемшілігі бар
жауапқа қойылады.
«3» бағасы – жауабы негізінен дұрыс, ... ... ... ... ... еске ... жауапқа қойылады.
«2» бағасы – оқушы жауабында қателіктер, білімінде елеулі кемшіліктер ... ...... оқу материалы бойынша білімі жоқ, толып жатқан
өрескел қатаелер үшін ... ... ... ... объектісін жаңа байланыстарға қосуға
педагогикалық, психологиялық берік негіз бар» - деген ойы ... Ол ... пен ... ашуға жетелейтін баланың жаңа қасиетін ашуға
болады екен. Бұл ... ... ... тұжырымдама. Тағы бір
психологиялық негізі болып ... ...... «оқыту
процесінде оқушының ақыл – ойының дамуы ... ... ... ... ... аймағына ауысуы» туралы теориясы. Бұл ауысу – тапсырмаларды
қайталап орындауға ғана арналған 1 – ші деңгейден өнімді ... ... ... ... деңгейлері арқылы оқушылар оқу материалдарын әртүрлі
деңгейде қабылдайды.[16,85]
В.П.Беспалько бұл ... ... ... бірінші деңгей –
«міндетті,оқушылық», екінші – алгоритмдік, ...... ... – шығармашылық деңгейлердегі қабылдау. Сондықтан да, оқушылардың
білім, білік, дағдыларын жетілдіру үшін, оқытудың диференциалды және дербес
деңгейлік ... ... ... ... ... ... ... төрт деңгейдегі тапсырмалар әзірленді. Бұл тапсырмалар
оның жаңа тақырып бойынша меңгерген ... өз ... ... мен ... ... ... Бұл тапсырмалар осы тақырыпты
меңгеруге бөлінген уақытқа толық сиятындай ... ... ... ең дарынды деген оқушының қабылдау деңгейіне лайықталып құрастырылады.
Оларға, мысалы математика пәнінен, төмендегідей талаптар қойылады;
Бірінші деңгейдегі тапсырмаларға;
Жаттап алуға ... ... ... ... ... меңгерілген білімнің оны өзгертпей ... ... ... тиіс.
Тапсырмалар жаңа тақырып үшін типті және өмірмен байланысты ... ... ... ... ... жаңа ... игеру соңында шығарған
ереже, анықтама, заңдарын бекітуге ... ... ... ... ... ... мен ... жақтарына ерекше
аударған жөн.
Екінші деңгейдегі тапсырмаларға;
Өтіп кеткен материалдарды реттеуге және ... ... ... ... ... тапсырмалар, яғни бұрынғы тапсырмаларға
ұқсас, бірақ ... ... үшін ... ... ... ... ... болады. Математикада мұндай ... ... кері ... кері ... ... ... тапсырмалар, т.с.с.
Оқушының ойлау қабілетін жетілдіруге берілген тапсырмалар. Оларда біздің
ұлттық ерекшеліктеріміз ескеріліп, танымдық және ... ... ... ... ... логткалық есептер, ребустар мен сөзжұмбақтар.
Үшінші эвристикалық деңгейдегі тапсырмалар.
Танымдық-іздену (эвристикалық) түрдегі тапсырмаларды орындау ... жаңа ... ... ... алғашқы қарапайым білімдерін
(заңдылықтар шығару, анықтамалар, формулаларды жаттау, т.с.с.) жетілдіріп,
тереңдетумен қатар, ол тағы да жаңа ... ... өзі үшін ... ... Эврика! Мұндай жұмыс-анализ бен синтез және салыстыру ... ... ... сияқты ой жұмыстарын қажет етеді.Мұндай
есетерді шешу барысында оқушылар жаңа есептерге тап болады да, ... ... Оны шешу үшін ... жаңа ... ... керек.
Әр түрлі әдіс, тәсілдермен шешілетін есептер.
Өздігімен мысалдар есептер құрастыру және оны өздігімен ... ... ... ... ... графиктер салу, жергілікті жағдайда
өлшеу жұмыстарын ... ... ... ... ... Ой ... ... дағды қалыптастырған тапсырмалар.
Төртінші шығармашылық деңгецдегі тапсырмалар.
Оқушылардың жинаған өмірлік тәжірибесі мен ... ... ... мен белсенді ой еңбегінің нәтижесінде жаңаша, бұған
дейін болмаған, ... бір ... ... жеке басының икемділігін
байқататын дүние жасап шығуына негізделген берілген тақырыпқа өз ... ... ... бұл ...... ... ... қалыптастыру және оны бағалау деңгейі болады.
Осы аталған өлшемдер мен көрсеткіштерге сәйкес зерттеліп ... ... ... үш ... ... ... ... деңгейлік тапсырмаларды орындауға қажеттілік пен
сенімділік қалыптасқан: танымдық ... ... оқу ... ынта ... Оқушылар білім мен біліктіліктерді жеткілікті
меңгерген.
Орта деңгей: ... ... ... ... ... ... қалыптасқан, бірақ олар өзіндік оқу іс-әрекеті барысында
оқу проблемаларын қоя алмайды және оларды шешу ... ... ... ... деңгей: оқушылар деңгейлік тапсырмалардыің әлеуметтік мәнін саналы
түсінбейді; дербес оқу ... мен ... ... ... оқу ... дербестік танытпайды.
Эксперименттік жұмыс барысында жоғарыда ... ... ... пәні ... екі бақылау қиысы алынды. ... ... біз ... ... ... білімнің жетіспейтін тұстарын
есепке алдық. Деңгейлік тапсырмаларды қолданғаннан кейін оның нәтижелілігін
анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... жүргізілді.
Бақылау және эксперимент тобы қиықтарының ... ... ... Оқу ... ... екі бақылау ... ... ... тобында математикадан орташа балл 0,2-ге, білімнің
сапасы17 %-ке, ал эксперимент тобында математикадан орташа балл ... ... 38,5% -ке ... Бұл ... эксперимент тобында бақылау
тобына қарағанда елеулі өзгерістер болғанын айқындайды.
Бастауыш сынып ... ... ... диагностика жасау оның
барлық компоненттерінің даму көрсеткіштері туралы ... ... Оқу ... 1 сынып оқушыларының дербестік деңгейлерінің
өзгеру қарқыны графикалық түрде көрсетілген.
Эксперимент тобы мен ... ... ... ... білік, дағды,
сапаларының қалыптасу деңгейлерінде ... ... ... сапалық
өзгерістер бар екенін көрсетеді. Мәселен, эксперимент тобында ... ... ... ... деңгей 15,4 %-ке, орташа деңгей 23,1 %-ке
артса, төмен ... 38,5 %-ке ... ... ... ... ... 8,4
%,орташа деңгей 8,3 %, төмен деңгей 16,7% ... ... ... ... ... және ... ... іс-әрекеті деңгейлерінде мәнді айырмашылықтар бар екендігін
көрсетеді. Эксперимент ... ... ... дербестік деңгейі
бақылау тобындағы оқушыларға қарағанда біршама артқанын ... ... өзі ... 1 ... оқушыларының білім, білік, дағдыларын қалыптастыру
бойынша жүргізген тәжірибелік-эксперименттік жұмысымыздың нәтижелі болғанын
дәлелдейді
Сонымен жүргізілген зерттеу жұмысының ... ... ... ... жасаған деңгейлік тапсырмалар эксперимент жүргізген сыныптың жас
ерекшеліктеріне сәйкес ... және ... ... ... дағды
сапасының қалыптасу деңгейіне тиімді әсер ететінін дәлелдейді.
Еліміздің егемендік алуы нөтижесіңде қоғамдық өмірдің ... ... ... ... беру ... ... ... мен ізгіліктендіру мектепті осы күнге дейінгі дағдарыстан
шығаратын қуатты талпыныстарға жол ашты.
Бүған дейінгі дәстүрлі білім беру оқушыларға тек ... ... ... ... ... меңгертуге ғана бағытталып, олардың жеке
басының дамуына, түлға ... ... ... ... ... ... ... берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік
білім беру ... ... ... ... Бұл педагогика теориясы мен оқу -
тәрбие процесіндегі елеулі өзгерістерге ... ... ... ... ... ... жаңа көзқарас, басқаша қарым - қатынас, ... ... ... беру ... жаңа ... ... ... қабылдау
қабілеттерінің дамуымен, ғылымдағы шы-ғармашылық және нарық жағдайындағы
білім беру бағдарла-маларының нақтылануымен байи ... ... ... - ... және ... ... және радио
байланыс - қазіргі заманғы компьютерлік қүралдарға ығысып орын беруде;
-баланың жеке басын тәрбиелеуде оның жан ... ... ... ... ... қалыптасуына көңіл бөлінуде;
-мектеп, отбасы және қоршаған әлеуметтік ортаның бала тәрбиесіндегі
бірлігіне үмтылыс ... ... бара - бар ... ... ... және ғылымның роліне мән берілуде.
Адами қарым-қатынастар оқу-тәрбие ... ... ... фактор болып табылады. Сондықтан, жаңа технологияның негізі болып
табылатын ізгілендіру мен демократияландыру — ... оқу ... ... үстанымдары.
Балаларға ізгілік түрғысынан қарау дегеніміз: балаларға де-ген үстаздық
сүйіспеншілік, олардың тағдырына аландау; ... ... ... ... қарым-қатынас шеберлігі; тікелей қысым көрсетпеу;
баланы ынталандыру; баланың кемшіліктеріне шыдамдылық көрсету.
Қарым-қатынастарды демократияландыру дегеніміз -мұғалім мен ... ... ... ... ... ... мүмкіндік қүқығы болуы; қателесу
күқығы; өзіндік көзқарас қүқығы; қарым - қатынас стилі, тиым ... ... ... ... - бірігіп тең басқару, ... - ... ... ... ... педагогикасы — білім беруде көптеген жаңалықтарды өмірге
келтірген, ... ... ... т.б. ... ... аса бай педагогикалық қатынас. Бұл технологияның
атауын 80-ші жылдардағы ... ... тобы ... ... ... ... заман мектебінің ең жақсы дөстүрлері мен ... ... ... ... ... мен ... көрініс тапты. Қазақтың көрнекті үстаздарының бірі, ағартушы -
педагог С. Көбеевтің үстаздық қызметінде ... ... ... ... ... ... ... ретінде ынтымақтастық
педагогикасының нақты ... жоқ; ...... ... Ол ... ... мен кітапшаларда шашыранды түрде
беріліп ... оның ... ... ... ... ... ... ол Қазақстан Республикасы орта білім
түжырымдамасының негізін қүрайды. ... ... ... ... "сіңімді" технология деп қарастыру керек, ол - ... ... ... ... ... ... көзі және
қазіргі көптеген педагогикалық технологияларға олардың қүрамды бөлігі
ретінде енеді.[16,41]
Ынтымақтастық педагогикасы негізінен : 1) ... ... ... ... 2) ... арттыра-тын және дамытатын дидактикалық
кешен; 3) тәрбиелеу түжырымдамасы; 4) ортаны педагогикаландыру бағытын-да
жүзеге ... ... ... ... баланың жеке басының түлға ... оның ... ... мен ... ашуға, еркіндік пен
әдіддікті, мейірім мен ба-қытты тілейтін ішкі жан дүниесіне үңіле білуге
аударады. ... ... - осы ішкі ... мен ... ... етш, ... түлғаның толык және еркін дамуына пайдалану.
Ынтымақтастык педагогикасының белсенділік туғызу және дамытуға бағытталған
дидактикалық кешені "нені оқыту " және ... ... ... ... ... ... ... процесінің әдістері мен формаларын ... ... ... идеяларында көрініс тапты: В.Ф. Шаталовтың тірек
сигналдары, Р. Штейнердің еркін ... ... С .Н. ... ... П. ... ірі ... ... Л.В. Занковтың дамыта оқыту, Л.С.
Выготскийдің ... даму ... ... ... ... екі ... ... атқарады: жаңа білім алу
мақсатымен ойша өнделетін ... және ... ... ... ... қызметі заттардың, қүбылыстардың, идеялардың немесе
олардың қасиеттерінің арасындағы қарым-қатынастарды, себеп - сал-дар, уақыт-
кеңістік қатынастарын тағы ... ... ... Оқу ... ... қызметі қалыптас-паған, ойткені қазіргі оқу фактілерді
еске сақтап, бүрыннан белгілі ... ... ... ... ... ... корытынды: қогамда жобалық педагогика - түлғаның
бойыңда шығармашылық пен ойлау стилін қалыптастыратын түракты ... ... ... ойлау стилінің негізгі ерекшелігі - кез келген
мәселені талдай білу, жүйелі байланыстарды, ... ... ... ... табу, осындай шешімдерді дамытудың мүмкін болатын жолдарын
болжау т.б. ... ... ... ... түлға технологиялардың үздіксіз
озгерістеріне өрқашан дайын ... ... ... ... проблемалық
мәселелерді парасаттылықпен шешуде моральдық қанағат алады.
Қазіргі педагогиканың оқушылардың бойында шығарма-шылықпен қызмет ... ... ... ... іс - ... да ... ... ... ... беру жүйесі қарекетінің
мәні - сынып ішінде болатын іс-әрекетке тәуелді. ... ... ... ... ... ... ... оқушының окуына, дамуына көмектесуші,
ол ақпарат көзі емес, ойлау ... ... ... ... ... Үш ... санға көбейту және бөлу;
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік:
Оқушыларға үш таңбалы санға жазбаша көбейту және бөлу жайында түсінік
беру.
2. Дамытушылық:
Баған түрінде көбейту мен ... бөлу ... ... ... ... өз бетінше тапсырма орындау қабілетін дамыту;
3. Тәрбиелік:
Ұқыпты, ретті жазу дағдысын қалыптастыру. Адамгершілікке, достыққа
тәрбиелеу.
Сабақтың ... Жаңа ... ... ... ... қайталау;
Сабақтың көрнектілігі: ИНТЕРАКТИВТІК тақта, оқулық, ... ... ACTIVote ... ... ... ... ... бүгін бізді ерекше сабақ,
Сабақта алаңдамай еркін еңбек етіңдер. Өз ойларыңды қысылмай, ... Мен ... ... ... ... дайындық: бір – біріне тілек айту.
Математика керек әр күйге, математика ... ... Үй ... ... Жаңа ... ... ... электрондық почтамен хат келді.
- Ендеше хатты оқиық.
Сәлеметсіздер ме, балалар! Мен сендерге мына хатты ... ... ... ... сендердің көмектерің керек
Көктем келді, бірақ жер бетін су алып, бәйшешектер шықпай жатыр
Бүгінгі сабақтағы ... ... ... ... гүл ... балалар!!!
- Балалар, бұл хат кішкентай қонжықтан келіпті. Көмектесеміз бе
қонжыққа?
Сабақта мұқият болыңдар. Егер тапсырмалар дұрыс орындалса, ... ... гүл ... Жаңа ... біздің тақырыбымыз Үш таңбалы санға көбейту және бөлу
1. Тақтаға ... ... ... ... жұмыс: Жаңа тақырыпты түсіндіру
1) көбейту
ә) Тапсырмалар орындау.
1) ... ... ... ... 74340 ... ... ... 0
0
ә) Интерактивті тақтада жұмыс
524 Ең ... ... ... мәнін табамыз,
*126 ол үшін 524 – і 6 ... ...... енді 524 - і 2 ондыққа
3144 ... мәні 1048, ... ... ... табу ... 524 – і 1 ... көбейтеміз, мәні 524 енді
қосамыз. 524 пен 126 ның
524 ... мәні ... ... 524
302
-252
504
-504
0
V. Сергіту сәті
VІ. Қызығушылықты ояту
1. Жылдамдықты қалай табамыз? V=S / t
2. ... ... ... t = S/ V
3. ... қалай табамыз? S = V * t
VІІ. Есеп шығару
Пойыз 4 ... 224 км жол ... Егер оның ... ... ... 3 есе кем болса, тік ұшақтың жылдамдығы қандай?
Шешуі:
1.  224 4 2. ... 56 * 3
24 168 км / ... тік ... ... 168 км / сағатына
Оқулықпен жұмыс: 184 бет № ... ... studio ... ... ... тест ... бойынша
жұмыс:
1) Баған түрінде дұрыс жазылған мысалды анықта
А) 5700 В) 5700 С) ... 9 * 9 * 9
1) 7800 бен 2 – нің ... ... ... 156000 В) 15600 С) ... ... пен ... өз ара тең болса бөліндінің мәні нешеге тең?
А) 0 В) 1 С) ... ... қай ... ... ... В) ... С) Қосумен
5) көбейткіштің бірі 1 – ге тең болса, көбейтіндінің мәні ... ... 1 В) 0 С) ... ... ... ... сабақта қандай тақырыппен таныстық?
Сабақ ұнады ма?
Қонжықтың тапсырмасын орындадық деп ойлаймын.
Слайд «Бәйшешектер гүл ашты»
Балалар елімізде төтенше жағдайлар еш уақытта болмасын.
Көктем ... ... гүл ... ... 185 бет № 7
Қорытынды
Адамның жеке басын қалыптастыру негізі бастауышта қаланатыны бәрімізге
белгілі. Бастауыш мектептің негізгі ...... жеке ... ... ... ету; ... қабілеттерін ашып, дамыту,
оқуға деген ынтымақтастық тәжірибесінің берік дағдыларын меңгерту ... Осы ... ... ... ... ... жас ... оқыту,
тәрбиелеу, дамыту жұмыстарын ұштастыра жүргізіп, оқушыны жан-жақты
қамтамасыз ... ... ... ... математика білімінің қыр-сырын жетік таныту, ... ... ... өзін ... ұстауға, Қазақстан Республикасының
азаматы деген атқа лайық болатындай етіп тәрбиелеу – ... ... Осы ... ... ... деңгейін арттыру – маңызды іс. Бұл
мәселе көптеген жылдар бойы қарастырылып келе жатыр. ... ... сан ... ... ... қарамастан, шәкірттер үшін
әрдайым қиын жұмыс болып қала ... ... ... ... ... ... ... осы пәнге қызықтыру, білім
деңгейін ... біз үшін ... зор ... ... ететін оқыту
әдісі болуы тиіс. Бұл бастауыш ... ... ... ...... ... – қоғам иесі. Балғын бөбектерге ең алғаш жол
көрсетуші, бағыт беруші – ... ... ... Ақ ... ... ... мен ... есігін ашу бастауыш мектеп мұғалімдеріне
абыройлы да ... ... ... ... қылығы оқушыға әсер қалдырып, оның ары қарай жетілуіне ықпал
ететіні бәрімізге белгілі. Мұғалім – оқушы атаулыға үлгі ... ... ... ... ... ... оған ... беріп, жөн сілтеуші, баланы
адамгершілікке, еңбек ... ... және ... да сол ... ... ... ... заманымызда оқушының білім деңгейін көтеру мәселесі ең басты
мәселелердің бірі ... ... ... білім деңгейін көтерудегі басты
тұлға – ... ... ... ... оқу пәні ретінде Қазақстан Республикасы ... орта ... ... оқу жоспарының мемлекеттік компонентін құраушылардың бірі
болып табылады.
Базалық бiлiмнiң негiзгi компонентi ... ... ... ... ... үшiн ... ... оқу пәндерiн зерделеу
үшiн, үздiксiз бiлiм беру жүйесiнде оқуды жалғастыру үшiн жеткiлiктi нақты
математикалық ... ... ... оның ... өркениетiн, ғылыми-
техникалық прогрестi дамытудағы, қазiргi ... және ... ... ... ұрпақтың рухани ортасын қалыптастырудағы,
олардың ... және ... да ... ... ... ... анықталады.
Алайда білім берумен қатар математиканы оқыту барысында тұлғаны
тәрбиелеу және дамыту ... ... ... пәнінің өзіндік
ерекшелігіне байланысты әсіресе тұлғаның ақыл-ойын дамытуға ықпалы ... ... ... жинақтау, жіктемелеу,болжам айту, қорытынды
жасау, жағдай туғызу және оны шешу сияқты іс-әрекеттер ... ... ... тура ... бәрі ... ... ... жүзеге асырудың негізгі
бағыттарын анықтайды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қ.Р. Бастауыш білімнің мемлекеттік стандарты А.Р.Б.К. 1998ж
2. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы тiл туралы Заңы, Астана, 2007
4. Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2030» атты ... ... ... 1997
5. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. Астана, 2007
6. С.Әбенбаев. Тәрбие теориясы мен әдістемесі. Алматы: «Дарын», 2004
7. В.А.Сухомлинский. ... жас ... ... Киев, 1980
8. Л.И. Маленкова. «Педагогики, родители, дети» Москва, 2000
9. Р.М.Қоянбаев. «Педагогика». Алматы, 2002, 202-203 ... ... ... ... ... Алматы, 1993.
11. Р.М.Қоянбаев, Қ.Т.Ыбыраимжанов «Жалпы ... ... ... ... 2000, 202 б
12. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың ... ... ... ... Т. математика оқулығы, 1-сынып
14. Қоянбаев Ж.Б. Қоянбаев Р.М. педагогика Астана 1998ж
15. Каменский Я.А. Ұлы ... ... ... А.В. ... ... күші ... ... Истомина Н.В. методика обучение математике начальных классах
18. Эльконин Д.В. Избранные психологические ... ... С. ... сыныптарда білім берудің ... ... ... ... ... ... ... құрылымы мен мазмұнын жаңартудың кейбір
мәселелері А.Р.Б.К. 1993ж
21. 10.Бастауыш ... ... ... ... ... А.Р.Б.К. 1992 ж
22. 11.Выготский Л.С. вопросы детской психологи Санк-Петербург. 1997ж
23. 12.Педагогикалық ... ... ... Қ.А. ... ... ... сыныптан тыс
жұмыстарды ұйымдастыру.Қарғанды 2002ж
25. 14.Теәретические основы методики обучения математике в ... ... ... ... ... Е.Ж. ... ... мышления в процессе
решения простых задач. Бастауыш мектеп -2003-10-60-61 беттер.
27. Бастауыш ... ... ... ... ... // «Жастар – Қазақстанның стратегиялық потенциалы»
атты жас ғалымдардың және ... ... ... ... материалдары. Талдықорған, 2007. – 193–195
бб.
28. Бастауыш мектеп жасындағы балаларды информатикаға оқыту бағдарламасы
// ... ... ... ... ... ... қосымшасы «Ізденіс». – 2008. – №1/2. – ... ... ... ... ... ... нәтижесін бақылаудың
әдісінің маңызы. // VIII «Сәтбаев ... атты жас ... ... ... ... ... 2008. –
331–333 бб. (Медетбекова Н.Н. авторлық бірлестікте).
30. Бастауыш мектепте ... ... ... ... ... технологияны қолданудың әдістемелік
аспектілері // «Қазақстан жоғары мектебі» Халықаралық ... ... ... ... ... – 2008. – ... 296– 298 бб. (Искакова Л.Т. Медетбекова Н.Н. ... ... ... ... ... школьного возраста в условиях
общеобразовательного ... // ... ... формпрования личности в условиях перехода ... ... ... ... ...... 2008. – С. 199– 201. (В ... с
Искаковой Л.Т).
32. Бастауыш мектепте ақпараттық-коммуникациялық технологияны қолданып
математиканы оқыту нәтижесін бақылау // Оқу-әдістемелік құрал «Нұрлы
бейне» баспасы. Шымкент, 2008. – 56 б. ... Л.Т. ... ... ... ... білімін, біліктіліктерін, дағдыларын
бақылауда ЭЕМ-сын қолданудың ... // ... ... ... ... ... Алматы, 2008. – №10. – 16– 18
бб.
34. Есептерді шығару барысында оқушыларды ойлауға үйрету ... ... ... ... ... имени Жусупа
Баласагуна. Бишкек, 2008. – 251–253 бб. ... Т. ... ... ... с ... школьниками с использованием
компьютерных средств. // Педагогический менеджмент и прогрессивные
технологии в ... XVII ... ...... 2009. – ...... с Искаковой
Л.Т).

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныптың қазақ тілі сабақтарында оқытудың көрнекілік принциптерін жүзеге асыру жолдарының тәжірибесі 44 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
Мемлекет функциясының түсінігі түрлері жүзеге асырудың нысандары25 бет
Бухгалтерлік есептің ақпараттық жүйесінің жалпы сипаттамасы.7 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
Бүйректің даму ақаулары18 бет
Жедел бүйрек қабынуы3 бет
Клизма9 бет
Микоплазмоз12 бет
Организмнің арнайы және арнайы емес қорғаныш реакциялары.Қан топтарының түрлері және сипатамасы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь