Монетарлық саясат

Кіріспе
I Монетарлық саясаттың теориялық негіздері
1.1 Монетарлық саясаттың түсінігі және мәні
1.2 Монетарлық саясаттың құрылу кезеңі
1.3 Ақша нарығындағы тепе.тендігі
2 Монетарлық саясат және оның экономикалық өсудегі ролі
2.1 Монетарлық құралдарының тиімділігін талдау
2.2 ҚР монетарлық саясатының бағыттары мен ресурстарын талдау
3 Қазақстан Республикасы монетарлық саясаттының өзекті мәселелері мен оны шешу жолдары
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Тақырыптың өзектілігі.Қазақстан экономикасының шаруашылық жүргізудің нарықтық қатынастарына көшуі сатып алу – сатудың нақты обьектісі – ақшаның рөлін арттыруды шұғыл қажет етеді. Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтанған жоспарлы экономикадан жаңа, мемлекет тарапынан реттеліп отыратын нарықтық экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық құралдармен бірге қаржы және валюта, ақша нарығының құрылуын талап етті.
Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлы экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын нарықтық экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық институттармен бірге ақша нарығының құрылуын талап етті.
Қай нарық болмасын, барлық нарықтарда мәселелер толып жатыр. Бұл мәселер бір бірімен тығыз байланыста болады. Сонымен ақша нарығының қалыптасу мәселері инфлияция, қысқа мерзімдегі несие құралдары, қазыналық вексельдер мен коммерциялық қағаздарды алу және сату, ақшаның сұранысы мен ұсынысы, ақша базасының жағдайы, ақша саясатының құралдары және тағы басқа мәселелерден туындайды.
Экономикалық құбылыс ретінде инфляция көптен бері өмір сүріп келеді. Оны тіпті ақшаның қызметімен тығыз байланысты деп санайды. «Инфляция» термині (латынның inflasio сөзінен шыққан – кебіну, ісіну) ақша айналысына қатысты ХІХ ғасырдың орта шенінде пайда болды және АҚШ – тың Азамат соғысы жылдары (1861-1865) қағаз долларының қисапсыз көп шығарылуымен байланысты болды. ХІХ ғасырда бұл термин сондай-ақ Англия мен Францияда қолданылды[1].
Қазақстан үшін монеталандырудың оңтайлы деңгейі қандай болуы тиіс екенін айқындау осы көрсеткіш әрбір ел үшін көптеген макроэконо¬ми¬калық факторларға, оның ішінде, экономика¬ның даму деңгейіне қатысты өзгеріп отыратын¬дықтан өте күрделі. Алайда, осы көрсеткіштің 2000 жылдың басынан бергі 12,2%-дан 2005 жылғы 27,2%-ға дейін біртіндеп өсуі экономикалық даму деңгейінің көтерілуі туралы айтса, 2007 жылдың ортасында 39,4% -ға дейін күрт өсу жинақталып жатқан тәуе¬келдер туралы белгі берді. Сондай-ақ, ақша-кредит саясатының қатаңдатылғанына және айықтыру опе¬рациялары көлемінің ұлғаюына қарамастан, бағалар деңгейінің көтерілуін тоқтату мүмкін болмады. Сонымен қатар, инфляцияның жоғары дең¬гейінің негізгі факторлары 2007 жылы монетарлық емес және сыртқы күйзелістерге байланысты болды.
2012-2014 жылдардағы артық өтімділікті алу жөнінде Ұлттық Банк қабылдайтын шаралардың ақша ұсынысының өсуін барынша тиімді бәсең-деткеніне қарамастан, ең төменгі резервтік талап¬тардың (ЕТРТ) нормативтері дифференциациясы¬ның және олардың біртіндеп көтерілуінің, сондай-ақ қайта қаржыландыру мөлшерлемелерінің және депозиттер бойынша мөлшерлемелердің көтерілуі¬нің 2005 жылдан бастап неғұрлым тұрақты әсер беруі мүмкін деген болжам жасауға болады. 2014 жылдың басынан бастап, әлемдік экономика өсу қарқынының бәсеңдегенін көрсеткен кезде, Қа-зақстанда ақша массасының қысқаруы тек Ұлттық Банктің белсенді қатысуы нәтижесінде ғана емес, сонымен қатар, кредиттеу қарқынының ескі кредиттерді өтеумен және үмітсіз борыштарды есептен шығарумен қоса жүрген қысқаруы да ақша массасының сығымдалуына алып келді.
1 Мақыш С. Б. Ақша айналысы және несие. – Алматы:ИздатМаркет 2004.
2 Сейіткасымов Ғ. С. Ақша, несие, бакнтер. – Алматы: Экономика, 2001.
3 Дробозино Л. А. Финансы. Денежное обращение.Кредит. – Москва: Финансы, ЮНИТИ, 1997.
4 Жукова Е. Ф. Общая теория денег и кредита. – Москва: Банки и биржи, 1995.
5 Қаржы және несие – оқу-әдістемелік құралы. Қазақ Мемлекеттік университеті. 2000ж.
6 Дробат Ю.Л. Экономическая система.-Москва.:Асафа 2004.-302с.
7 Есипова Р.Р. Денежный оборот Республики.-Алматы,2000.-254с.
8 Каренова Е.Г. Международный оборот денег.-Тараз,2000.-401с.
9 Торова Ю.П. Экономические решения.-Москва,2003.-365с.
10 Миронов П.О. Деньги.Кредит.Банки.-Москва,1999.-473с.
11 Немигаило П.В. Эволюция денег.-Алматы:Cизиф,2003.-524с.
12 Летников М.Д. Денежный оборот.-Москва,1998.-453с.
13 Микосян А.И., Ефремова П.Ч. Денежный оборот.-Екатеринбург ЮНИТИ,2001.-492с.
14 Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы – Алматы: Экономика,2000ж
15 Мамыров Н.Қ., Мадиярова Д.М., Қалдыбаева А.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқу құралы – Алматы: Экономика 1998ж.
16 Абленов Д.О., Бижигитова Р.Н., Смагулова Д.Д. Финансовый практикум: Учебное пособие/Алматы: Бастау, 2004.
17 Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2003.
18 Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Оқу құралы. К.Б.Бердалиев. Алматы: Экономика 2001ж.
19 Қазақстан Республикасы Ұлттык Банк Басқармасының 2012 жылы 3 наурыздағы каулысымен колма-кол ақша белгісі — тиын акща айналымынан алынды.
20 Ақша, несие, банктер. Ғ.С. Сейітқасымовтың жалпы ред. — Алматы: Экономика, 2001.
21 Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердің операциялары. — Алматы: Қазақ университеті, 2002
22 Деньги, кредит, банки / Под ред. Лаврушина О.И. - М.: Финансы и статистика, 1999.
23 Банковское дело /Под ред. Лаврушина О.И. — М.: Финансы и статистика, 1998.
24 Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары. «Елорда» - 2010 ж 159 – 161 б
25 Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. — Алматы, изд. 2-е, перераб. и доп. Қаржы-қаражат 1997.
26 С.Б. Мақыш, Оқу құралы “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, 2004 ж. – 248 бет.
27 «Деньги, кредит, банки» Учебник Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 2001 г.
28 Абрамова М.А., Александрова Л.С. Финансы, денежные обращение и кредит. Учебние пособие – Москва , 2001 г.
29 Баян Көшенова, Оқу құралы Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
30 Сайденов А.Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №12, - 2014 г. 2-4 стр.
31 Мырзабеков Ш. Қазақстанның банк жүйесi ТМД көлемiнде бiрiншi орында: “Центркредит” банкiнiң директорымен сұхбат // Дала мен қала. – 2014.-1 қазан (№39).-13 бет.
32 Сайденов А. Г.«О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №10, - 2015 г. 2-4 стр.
33 Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки Қазахстана, №10, - 2015 г. 56-61 стр.
34 “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
35 «О международных резервах и денежной базе» // (Национальный Банк РК Пресс-релиз №33 от 17 октября 2005 года) Банки Казахстан, 2005 г. №10. 65стр
36 «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2015 г. №10. 89стр
37 Миронов П.О. Деньги.Кредит.Банки.-Москва,2001.-473с.
38 Немигаило П.В. Эволюция денег.-Алматы:Cизиф,2003.-524с.
39 Летников М.Д. Денежный оборот.-Москва,2001.-453с.
40 ҚР Ұлттық Банкінің ресми сайты – www.nationalbank.kz
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан экономикасының шаруашылық жүргізудің нарықтық қатынастарына көшуі сатып алу - ... ... ... - ... ... ... ... қажет етеді. Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтанған жоспарлы ... ... ... ... ... отыратын нарықтық экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық ... ... ... және ... ақша нарығының құрылуын талап етті.
Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлы экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын нарықтық экономикаға ... ... оған ... ... ... институттармен бірге ақша нарығының құрылуын талап етті.
Қай нарық болмасын, барлық нарықтарда мәселелер толып жатыр. Бұл ... бір ... ... ... ... Сонымен ақша нарығының қалыптасу мәселері инфлияция, қысқа мерзімдегі несие құралдары, қазыналық вексельдер мен ... ... алу және ... ... ... мен ... ақша ... жағдайы, ақша саясатының құралдары және тағы басқа мәселелерден туындайды. ... ... ... ... ... бері өмір ... ... Оны тіпті ақшаның қызметімен тығыз байланысты деп санайды. термині (латынның inflasio сөзінен шыққан - ... ... ақша ... ... ХІХ ... орта ... ... болды және АҚШ - тың ... ... ... ... ... долларының қисапсыз көп шығарылуымен байланысты болды. ХІХ ғасырда бұл ... ... ... мен ... ... [1].
Қазақстан үшін монеталандырудың оңтайлы деңгейі қандай болуы тиіс екенін айқындау осы көрсеткіш әрбір ел үшін ... ... - ми - ... ... оның ... ... - ның даму ... қатысты өзгеріп отыратын - дықтан өте күрделі. Алайда, осы көрсеткіштің 2000 жылдың басынан бергі 12,2%-дан 2005 ... ... ... ... өсуі ... даму ... ... туралы айтса, 2007 жылдың ортасында 39,4% -ға дейін күрт өсу жинақталып жатқан тәуе - келдер туралы ... ... ... ақша-кредит саясатының қатаңдатылғанына және айықтыру опе - рациялары көлемінің ұлғаюына қарамастан, бағалар ... ... ... ... болмады. Сонымен қатар, инфляцияның жоғары дең - гейінің негізгі факторлары 2007 жылы ... емес және ... ... ... ... ... ... өтімділікті алу жөнінде Ұлттық Банк қабылдайтын шаралардың ақша ... ... ... ... ... - ... қарамастан, ең төменгі резервтік талап - тардың (ЕТРТ) нормативтері дифференциациясы - ның және олардың біртіндеп көтерілуінің, сондай-ақ қайта қаржыландыру ... және ... ... мөлшерлемелердің көтерілуі - нің 2005 жылдан бастап неғұрлым тұрақты әсер ... ... ... ... ... ... 2014 жылдың басынан бастап, әлемдік экономика өсу қарқынының бәсеңдегенін көрсеткен кезде, Қа - зақстанда ақша массасының қысқаруы тек ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар, кредиттеу қарқынының ескі кредиттерді ... және ... ... ... ... қоса ... ... да ақша массасының сығымдалуына алып келді.
Бірақ Ұлттық Банктің монетарлық саясаты ел - дегі экономикалық ахуалды үнемі айтарлықтай ... бере ... - ... ... ... ... жасау қажет. Бюджеттік-қаржылық реттеу мемлекеттің экономикалық саясатының бөлігі ретінде мемлекеттік бюджеттің кіріс және шығыс бөліктері ... және ... ... ... ... ... және сондай-ақ ақша айналысына ықпал етеді. Сонымен қатар, мемле - кет - тік даму ... ... ... ин - вес - ти - цияларды қаржыландыру ақша массасын ұлғайту - дың неғұрлым шағын инфляциялық арнасы болады.
Дағдарыс ... ... ... Банкі ҚҚА-мен бірге банк жүйесінде туындайтын тәуекелдерді азайту бойынша: ... ... ... ... ең ... ... ... ме - ханизмін жетілдіру; қайта қаржыландыру мөлшер - ле - ... және ... ... ... - леме - ... кезең-кезеңімен арттыру шараларын қабыл - дады. Осылайша, Ұлттық Банк АКС ... - ның ... банк ... бөлігін шоғыр - ландыруға қол жеткізді. Мәселен, 2007 жылғы 1 қаңтарда ноттармен, депозиттермен, РЕПО, СВОП және ЕТРТ ... ... ... ... ... 1,3 ... теңгені құрады.
Алайда, Ұлттық Банктің алдында инфляциялық қысымды төмендету және банк өтімділігін қолдау бойынша екі ... ... ... күрделі экономикалық жағдайларда ҚР ҰБ соңғысын таңдап, қысқа мерзімді ноттардың шығарылымын және депозиттерді тартуды қысқартты. Сонымен қоса, банк ... ... үшін ... Банк кері РЕПО ... көлемін ұлғайтты; шетел валютасын және ҚР ҰБ-дағы ... ... ... қалдықтарды кепілге алып, валюталық СВОП операцияларын жүргізе бастады; меншікті қысқа ... ... ... ... ... ... мақсаты монетарлық саясаттың экономикалық өсуді қамтамасыз етудегі ролін зерттеу болып табылады.
Аталмыш мақсаттың жүзеге асуы келесі ... ... ... ... ... түсінігі және мәнін анықтау;
- монетарлық саясаттың құралдарын қарастыру;
- Қазақстан Республикасындағы монетарлық саясаттың экономикалық өсуге әсерін талдау;
- Қазақстан Республикасы монетарлық ... ... ... мен оны шешу ... ұсыну.
Зерттеудің объектісі болып мемлекеттің монетарлық саясатты табылады.
Курстық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер ... ...
I ... ... ... ... Монетарлық саясаттың түсінігі және мәні
Соңғы жылдары экономиканы комплексті реформалау арқасында Қазақстанның қаржы секторы ТМД елдерінің қаржы жүйесінің ішіндегі жоғары ... және ашық ... ... ... ... ... секторын дамыту концепциясы жүзеге асырылып келеді.Оның мақсаты әлемдік, сонымен қатар ЕС стандарттарын енгізу.Сонымен қатар тәелсіз және тиімді ... ... ... ... ... ТМД ... ... жалғыз Орталық Банк жасалған.Оның жұмысы Орталық Банктің классикалық қызметтеріне бағытталған. ... ... ... ... баға тұрақтылығын қамтамасыз ету.Оған жету үшін Орталық Банк ... ... ... ... ... ... ... және жүргізу, валюталық реттеу мен бақылау жасау, төлем жүйесінің ... ... ... ету, ... ... ... ... етуге жағдай жасау.
Орталық Банктің негізгі мақсатарының ішінде ақша-несие саясатын халықаралық стандартарға жақындату қарастырылған, бұл үшін Орталық Банк ... ... ... ... отырады.Ақша-несие саясатының операциялық негізді жетілдіру жұмыстары және ақша-несие саясатының тәсілдері мен ... ... ... ... ... құрастыру және инфляциялық таргеттау принципіне өтуге дайындақты жалғастырады.
Келер жылдары экономика қызып кету қаупі, мемлекеттік бюджет шығындарының өсуі ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... бсқа ... мақсаты капитал қозғалысымен бацланысты тәуекелді реттеуді жаңадан ... мен 2012 ж. 1 ... ... ... ... ... либерализациясына жету болып келеді.
Валюталық режимін либерализациясын реттеудің негізгі мақсаты 2012 ж. бастап валюталық ... ... шек қою мен ... ... ... ... ... көшу үшін жағдай жасау.Бұл үшін келесі жұмыстарды жасау қажет. Біріншіден, валюталық операцияларды жүргізу ... ... ... ... ... үшін ... жасау. Екіншіден, ақша-несие саясатының мақсаттары мен сыртқы шоктарды реттеу үшін шетел ... ... пен ... ... құралдарын жақсарту.Үшіншіден, реттеудің халықаралық принцптері мен қаржылық мекемелердің валюталық операцияларын қадағалауды қамтамасыз ... Банк ... ... айырбас бағамы'' саясатын жалғастырады.Валюта бағамының қысқа мерзімді және спекулятивті тербелістерін женілдету ... ғана ... ... ... әсер ... Банк интегралды қоғамдастықтар шегінде, ЕврАзЭС пен ТМД сияқты, төлем ... мен ... ... ... ... ... ... сонымен қатар Бірыңғай Экономикалық Кеңістікті қалыптастыру мақсатында мемлекет және ведомствоаралық топтардың жұмысына араласуды ойлайды. ... ... банк ... екі ... болады: Орталық Банк (эмиссиялық) және коммерциялық (депозиттік) ... ... ... ... ... ... беру және ... өсіру. Осындай шаралардың нәтижесінде коммерциялық банктер ақша ұсынысын кеңейтеді. Банк жүйесі құнды қағаздарды алып - сатумен де айналысады.
Орталық банк ... ... ... шығарады, мелекеттің алтын резервтерін сақтайды, коммерциялық банктердің міндетті резервтері банктер арасындағы шот айыру ... ... ... банк ... ақша ... сатушы және сатып алушы қызметін орындайды және шет мемлекеттердің және банктерінің істерін ... ... ... орталық банк ақша несие саясатын қалыптастырады және жүзеге ... ... ... ... ... және ұйымдастырады. Орталық банк пен коммерциялық банк операцияларының және ... тыс ... ... ... ... ақша ... өзгеруіне ықпал тигізеді.
Орталық банк ақша ұсынысын ақша базасына және мультиликаторға әсер ету арқылы қалағалайды. Ақша ... ... ... ... банк ... ... ... қабылдау және беру арқылы құрылады.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан ... ... ... ... басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздеді.
Ақша-несие-бұл айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы.Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субьектісі-Ұлттық банк болып табылады. Ал ақша-несие саясатының Ұлттық банк ... ... ... ... қолма-қол және қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы жатады.
Шаруашылық жағдайына байланысты ақша-несие саясатының екі типі болады:
* рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
* экспанциялық ақша-несие саясаты.
Рекстрикциялық ... ... - ... ... ... ... ... көлемін шектеуге және қатаң шарт белгілеуге, сондай-ақ сыйақы мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға бағытталған шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ... ... - ... беру ... ... ... ақша ... өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы мөлшерлемесінің төмендеуіне байланысты сипатталады. Соңғы дылдардағы ақша-несие саясатының басты көзлеген ... ... ... және ... ... ... ... саясатының құралдарын төмендегідей топтастыруға болады:
Ақырғы мақсат:
а)экономиканың өсуі;
ә)толық жұмысбастылық;
б)бағаны тұрақтандыру;
в)төлем балансын тұрақтандыру.
Ақырғы мақсат:
а)ақша жиыны;
ә)пайыз мөлшерлемесі;
б)айырбас курсы.
Құралдары:
а)несие берудің лимиті,пайыз мөлшерлемесін ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің өзгересі;
в)ашық нарықтағы операциялар.
Тікелей (а) және жанама (ә,б,в) құралдарының арасанда айырмашылықтар бар.Жанама құралдарды тиімді пайдалану ақша нарығының дамуымен тығыз байланысты.Нарықтық ... ... ... ... ... ... және ... құралдар пайдаланылады,соңғылары алғашқыларын ығыстырады.
Соңғы мақсатар жалпы экономикалық саясаттың, сонымен ... ... ... ... ... ... және басқа да саясатарды ескере отырып, несие-ақша саясаты жоғарыда аталған саясаттардың бір бағыты ретінде қарастырылады.
Аралық мақсаттар жағдайда тікелей ... ... ... ... ... ... асырылады.
Бұл мақсатарға жетуде Ұлттық банк ақша-несие саясатын жүргізуде. Нысанаға алатын ақша ... ... ... ... ... ... ... реттеледі:
-қайта қаржыландыру мөлшерлемесі:ресми мүдделендіру мөлшерлемесі деңгейін белгілеу;
-ҚҰБ-те жинақталатын ең төменгі міндетті резервтер нормасын ... оның ... ... ... ... ... көлеміне және түрлеріне байланысты жіктеу;
-мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сату бойынша ақша нарығындағы ... ... және ... ... беру;
-валюталық нарықтағы басқыншылық;
-кейбір жағдайларда несиелік операциялардың жекеленген түрлерінің деңгейі мен көлеміне тікелей саңдық шектеулер еңгізу;
-ресми есепке алудисконттық ... ... өзі ... ... бойынша ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесін,сол сияқты басқа мүдделендіру мөлшерлемесін белгілейді. Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесін ақша нарығының жалпы жағдайына несие ... ... пен ... ... байланысты белгілейді.ҚҰБ мүдделендіру мөлшерлемесі саясатын мемлекеттік ақша-несие саясаты жүзеге асыратын аумақтағы нарықтың мүдделендіру мөлшерлемесіне әрекет ету үшін пайдаланылады.
ҚҰБ пайыз ... ... ... - ... ... ... көтере отырып, несиеге деген сұранысты азайту, соның нәтижесінде ақша жиыны және инфляцияның өсуін ... ... ету ... ... ... пайыз мөлшерлемесі,шын мәнінде пайыз үшін төлемдер өз кезегінде шығынның көлемін құрайды.Демек, жаңа пайыз саясаты ... ... ... ... бір уақыт аралығында өзінің нәтижелеріне қол жеткізуге тиіс [3].
Қазақстандағы инфляциямен күресудің тағы да бір ... ... - ... валютасына деген артық сұранысты төмендету болып табылады.Өткенге оралатын болсақ, теңгені енгізгеннен кейінгі жарты жылдай уақыт ... ... ... ... ... ... табысқа қол жеткізу мүмкіндігінің салдарынан банктің қысқа мерзімді капиталдары несиелік нарықтан валюталық нарыққа ауысып кетті.Теңгенің айырбас бағамы анықталатын ... ... мен ... құны ... ... қатынастың бұзылуы ұлттық валютаның тұрақсыздығын одан сайын арттыра түсті.
1.2 Монетарлық саясаттың құрылу кезеңі
Американдық монстаризм. Батыс ... ... ... басқа елдерде де көріне бастады. АҚШ-та Чикаго немесе монетарлық мектеп кеңінен таралды.
Монетаризмнің ең басты өкілі Мильтон Фридмен /1960/ ... ... ... ашық ... ... жақтайды. Ол жалақының табиғи шегін ұсынып, оны мемлекеттік саясат деңгейіне көтеруді қалайды.
50-шы жылдары М. Фридмен Кейнстің ... ... ... ... ... цикл мен ұлттық тәсілді инвестиция және тұтыну динамикасы арқылы түсіндірілуін жоққа шығарып, олардың орнына ақша, монетар тәсілін ұсынады.
1963 ж. ... ... ... табысты қалыптастыруда ақша факторының монопольдік үстемдігін дәлелдейді.
М. Фридмен ақшаға сұраныстың беделіне сенеді, әсіресе ол негізгі ... ... - жан ... ... нақты табысқа назар аударады. Егер несие мекемелері ақшаны сұраныстан көп шығарса, онда инфляцияға ... ... ... Оны ... қисық сызығымен дәлелдеді.
1929-1933 жылдардағы ұлы депрессия М. Фридменнің ... ... ... ... ... ... ... Фридмен монетарлық теориясын ұдайы өндіріс цикліне ... ... ... ... ... ... ұсынып, деген тезисіне сенеді. 1969 - 1970 ж. Никсон үкіметінің Фридменнің монетарлық рецептін қолдануы көп ... ... ... Бұл ... уақыттың аздығынан деп есептеді. 1974-75 ж. Кейнстік концепциядан түңілген өкіметтер монетарлық теорияға көбірек назар аударады. Тэтчер, Рейган әкімшілігі ... кең жол ... ... ... ... болмады. Англияда процент ставкасы 17-18% өсіп, 1980 ж. ... ... 7% ... ... ... 12%-ке ... экономикалық қайшылықтардың күшеюі, дағдарыстар және өндіріс көлемінің үлғаюы мен төмендеуі, үкіметті түрлі бағдарламалар мен тәсілдерді қоддануға мәжбүр ... Ол үшін ... білу және ... ғылымда пайдалану қажет болды. соңғы кездерде экономикалық өмірде циклдардың, несие-ақша және салық саясатының түрлі үлгілерін, макро-микро ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің реттеуі, Жапонияда және Европалық елдерде ұлттық деңгейде экономикалық бағдарламаларды жасау басымырақ жүрді. АҚШ-та бірнеше экономикалық үлгілер ... ... ... ... конъюктуралық өзгерістерді алдын-ала білу мемлекеттік бюджет үшін және т.б. (эскери мақсат) қажет болды.
1929-1952 жылдарға ... ... ... ... (авторлары Л.Клейн, А.Гольдбергер) - кварталға арналған экономикалық үлгі; жылдық мичигандық үлгі.
Англияда 1961 ж. - ... ... ... ... ... жылдарға арналған Р.Стоунның кембридждік моделі. Үлттық есептің жүйелері ... ... 4% ... ... ... ... ... Жапонияда, Францияда, Голландия, Норвегияда кең қанат жайды.
Батыстағы салааралық баланстың моделін жасау "шығын-енім" үлгісінде жүрді. Ал мұны 30-шы ... ... ... ... ... рет ... саясатының бұл құралы 1993 жылы 1 қаңтарда енгізілген "ҚР коммерциялық, кооперативтік және жеке ... ... ... ... " ... сәйкес, міндетті резерв нормативі 18-20% мөлшерінде бекітілген болатын.Қазіргі уақытта ол төменлеп,10,5%-ды құрайды. Банктер резервтерінің ... ... ... ... корреспонденттік шоттардағы қаражаттардың өсуіне байланысты резервтік талаптар шамасын ... қана ... сол ... резервтеудің баламалы тәртібіне өтуге,яғни бұл банктердің нормативтерін орындау барысында ... ... ... ... ең ... ... мөлшерінен төмен болмауын сақтап отыруға тиістілігін білдіреді.
Әлемдік тәжірибеде міндетті резервтердің өте жоғары деңгейде болуы, банк жүйесінің қаржы делдалы ... ... ... ал ең ... ... ... артуы несиелік ресурстардың экономикаға құйылуына тосқауыл болатындығын көрсетеді.
АҚШ пен Германияда міндетті резервтік нормалар ... ... ... бекітілген. АҚШ-та міндетті резервтер банктер санатына, депозиттердің шамасы мен ... ... ... ... ... ... федералдық резервтік банктердің пайызсыз депозиттік шоттарында сақталады және резервтердің артық мөлшері федералды резервтік банктердің АҚШ ақша ... ... ... ... ... ... бір ... құрайды.Заңмен бекітілген резервтер коммерциялық банктердің несиелеу қабілеті әсер ететін федералды резервтік банктік жүйенің басқару кеңесінің басты құралы болып табылады.Резервтердің басты ... банк ... ... ... жеткіліксіздігінен тұрады.Дәл осылай, жанама жолмен коммерциялық банктердің несиесіне жасалатын бақылау құралы және экономиканы тұрақтандыру барысында бұл ... ... ... ... ... ... болып табылады [4].
1.3 Ақша нарығындағы тепе-тендігі
Ақша - тауарлар мен ақша ... ... ... ... циклдік ауытқуларды талдауға мүмкіндік беретін макроэкономикалық категория.
Ақша - ... ... ... қаржылық активтердің түрі. Ақшаға тән негізгі қасиет-олардың жоғарғы дәрежедегі өтімділігі, яғни төменгі деңгейдегі ... және тез ... ... ... ... ... егер ... қажеттілігі мен экономикалық маңызына келетін болсақ, нарықтық экономикада ақшаның маңызы зор. Себебі әр меншік жағдайында (мемлекеттік, ... ... ... ... ... өндірушілер өндіретін және сататын өнімнің көлемін, түрін және ... ... ... ... ... жаңа ... ... жүргізуде төлем қабілетті сұранысқа бағдар жасалуда, яғни сұраныс ескеріліп, өнімнің ... ... ... ... тағайындалады.
Сонымен қатар қазіргі кезде кәсіпорындарды жекеменшіктендіруде, мемлеттік бюджеттің кірісін қалыпьастыруда, әр түрлі өндірістік және ... емес ... ... ... банктің несие ресурстарын басқа банктерге сатуда, инфляцияға қарсы ... және т.б. ... ... ... ... маңызы арта түсуде.
Ақша нарықтық экономикада ақша-несиелік реттеуде айналыстағы ақша массасының өсуін тежеу, ... ... жеңу және ... ұлттық өнімді ынталандыру бағытында қолданылуда.
Айналымдағы ақша мөлшері мемлекет тарапынан бақыланып отырады (монетарлы немесе ақша-несие ... ал іс ... бұл ... ... банк атқарады.
Ақша нарығында талдау жасау үшін біз ақша сұранысы, ақша ұсынысы, ақшаның бағасы, ақша мультипликаторы, ақша массасы сияқты ... ... ... ақша ... дегеніміз - пайыз мөлшерлемесінің деңгейін, ақша сұранысы мен ақша ... ... ... ... ... - шаруашылық айналымына қызмет ететін және жеке адамдарға, кәсіпорындарға, мемлекетке қарасты сатып алу және ... ... ... ... Ақша ... ақша ... сандық көрсеткіші. Белгілі бір мерзім аралығында және белгілі бір күнге ақша айналымындағы сандық ... ... ... сол ... ақша массасының көлемін және оның өсу қарқынын реттейтін іс-шаралар жүргізу үшін әр түрлі көрсеткіштер (ақша ... ) ... ... ... ақша ... ... ... үшін негізгі ақша агрегаттарының төмендегі жиынтығы пайдалынады.
М1 - банк ... тыс ... ... ... ... ақшалар және қағаз ақшалар), депозиттер, жол чектері жатады.
М2 - оған М1 агрегаты, чексіз (бесчековые) жинақ депозиттері және ұсақ (100 мың ... ... тез ... салымдар жатады.
М3 - оған М2 агрегаты және ірі тез (100 мыңнан ... ... және ... ... ... экономистер ақша қорының негізгі өлшемі М1 болып табылады, ал М2 мен М3 ... ... деп ... ... жоғарылаған уақытта ақша ұсынысы сұраныстан көп болады.
Пайыз мөлшерлемесі төмендеген уақытта ақша ұсынысы сұраныстан аз ... ақша ... ... ... ... өзгеруі әсер етсе, мысалы, ол жоғарыласа, онда ақшаға деген ... ... ... LD оңға ... жылжиды) және пайыз мөлшерлемесі жоғарылайды.
Бұндай ақша нарығындағы тепе-теңдікті орнататын және ұстап тұратын механизм экономикалық ... ... бір ... мысалы, пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне әдеттегі сезімталдығын (реакция) көрсететін бағалы қағаздар нарығы жақсы ... ... ... ... ... ... [5].
Қорыта келгенде, Ұлттық банктің ақша-несие саясаты инфляция деңгейінің төмен қарқының ұстауға бағытталған.бұл жұмыстарды жасау үшін ақша базасының деңгейін ... Банк ... ... ... ... ... жалғастырады. Валюта бағамының қысқа мерзімді және спекулятивті тербелістерін женілдету мақсатында ғана ... ... ... әсер ... Банк ... ... ... ЕврАзЭС пен ТМД сияқты, төлем жүйесі мен басқа қаржылық интеграциялау бағытында жұмыстарын жалғастырады, сонымен ... ... ... ... ... мақсатында мемлекет және ведомствоаралық топтардың жұмысына араласуды ойлайды.
2 Монетарлық саясат және оның экономикалық өсудегі ролі
2.1 ... ... ... ... ... даму ... ... экономикалық қызметін тиімді жүзеге асыруға жағдай жасаумен байланысты. Бұл ең алдымен фискалды саясатты жетілдіруді талап етеді. Қазіргі таңда ... ... ... ... ... бірі ... отыр, өйткені республика экономикасы тұрақты болып саналғандығымен әлі де өте көп ... ... ... ... ... ... фискалды саясатына біздің елде тұратын әрбір адамның өмірі және тұтастай алған мемлекет те тәуелді [6]. Үкімет ... ... ала ... қажет емес мемлекеттік шығындарды қысқарту негізінде, шаруашылық субъектілеріне салынатын салық көлемдерін қысқартуы қажет, осылайша олар кәсіпкерліктің өркендеп дамуына ықпал етеді. ... да ... ... ... ... ... әлі де болса шешуді қажет етеді. Фискалды саясатты қалыптастыру мен жүзеге асыруды реттейтін заңдылықтар мен нормативті-құқықтық базаны одан әрі жетілдіру, ... ... осы ... ... ... зерттеулер қажет. Ал осы зерттеулердің нәтижелері республикада фискалды саясатты жетілдіруге негіз болуы керек. Сонымен қатар әлемнің ... ... ... ... ... ... ... зерттеу мен олардың біздің ел үшін экономикалық қызметті мемлекеттік ... ... ... ... ... ендіру Қазақстан үшін объективті қажеттілікті туындатады [7]. Осы ... ... ... ... ... ... ... оны жетілдіру жолдарын іздеуге осы тақырыптың өзектілігін тағы да негіздейді. Фискалды саясат - бұл экономикалық қызметті мемлекеттік шығындарды, ... және ... ... ... ... нақты көлемі мен тұрғындардың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету және инфляция мен ... ... ... ... ... ... жүйесі болып табылады Фискалдық саясат мақсаты ел экономикасының өнімділігі мен оны әртараптандыруды арттыру, ... ... ... міндеттерін шешу мақсатында салық-бюджет саясатының тетіктерін жетілдіру. Мемлекеттің фискалдық ... ... ... ... ... болып табылады және мемлекеттің қаржы ресурстарын бюджетке ... және ... ... ... ... Фискалдық саясатты Үкімет, ал ақша- несие саясатын Ұлттық банк жүзеге асырады.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және ... субъектілерінің экономикалық белсенділігін арттыруға, өндіріс көлемін ұлғайтуға, мемлекеттің бюджеттік 2 қаражатын оңтайлы және ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ақша-несие саясаты инфляцияны шектеуге бағытталған, ақша массасының көлемі, ұлттық валютаның бағамы, бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз ету арқылы ... 30 ... ... ... ... монетарлы саясат ұлттық экономикаға әсер ету құралы ретінде ... ... ... ... дейін фискалды саясаттың мәні бюджеттің балансын қалыптастыру мақсатында кірістер мен шығыстарды салыстыруға келіп тірелді. 1932 жылы ... ... емес ... жабу ... АҚШта салықтарды көтеру акциясы жүргізілді, ал ол өз кезегінде дағдарысты тереңдете түсті, . Қазіргі таңда Қазақстанның экономикасындағы басты мәселелердің бірі ... ... ... және оны тиімді пайдалану мәселелері болып отыр. ... ... ... ... ие ... басқа елдердің фискалды саясат төңірегіндегі теориялық және тәжірибелік тәжірибелерін зерттеу өзекті мәселеге айналып отыр [8]. Кез келген елде ... ... ... ... бар - басқа елдердің тәжірибесін өз елін өркендету ... ... ... шет ... ... ... құрама штаттарындағы 30-шы жылдардағы дағдарыс пен депрессиядан кейін бюджет пен фискалды саясаттың мемлекеттегі экономиканың жағдайына әсер ... ... ... ... ... таңда шаруашылық саясатында федералды бюджет қаржылық тұрақтылық құралы және экономикалық өсуді ынталандырушы құрал ... ... ... ... Инфляциялық тенденцияны ырықтау қажет болған кезде салықтарды көтеру мен мемлекеттік шығындарды қысқартудағы жалпы әдістемесі бір ... ... ... және керісінше, шаруашылық құлдыраумен күресу үшін салықтарды төмендету мен шығындарды көтеру жүзеге асырылды. .
Сонымен нарықтық экономиканы ... ... ... көтеру үшін фискалды және ақша - несие ... ... ... атап ... нарықта мемлекеттік сатып алуды өтімділікті ұлғайту бойынша ... ... ... ... ... ал ... номиналды санын - салық салудың өсуімен немесе ... ... ... ... арқылы жүргізу қажет. Аралас саясатты пайдалану қажеттілігі бірнеше альтернативті мақсаттарға бірденен жету қажет болған жағдайда да ... ... [9]. ... саясат бір немесе 3 бірнеше комплементарлы мақсатқа жетуге бағытталғанда, фискалды және монетарлы ... бір ... ... ... - екеуі де экапансиондық, немесе рестриктивті - осыған байланысты олардың үйлесімді әрекеттерінің ... арта ... ... бір ... екі ... жету ... болған жағдайда - бір саясаттың ... ... ... саясаттың экспансиондық нұсқасымен үйлестіру қажет болады. Енді фискалды саясат пен монетарлы саясатты осы байланысын ... ... мен ... ... ... ... Монетарлық талдау монетарлық саясаттың шығару мен бағаға әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... саясатты тұтасымен басқаруға мүмкіндік бар ма деген сұрақ туындайды?. Ол ... бар, ... ... саясат пайыз ставкасына әсер ете алады және ол өте ... Бұл ... ... ... ... Тауар мен қызметтерге мемлекеттік шығындар өскен кезде нақты өнім шығару мен бағада қандай өзгерістер болады?. Біз нақты жалпы ішкі өнім мен баға ... және ... ... ішкі ... ... білеміз. Сонымен қатар ақшаға деген сұранысты талдай отырып номиналды жалпы ішкі өнімнің өсуі ақша сұранысының қисығын оңға жылжытады. Ақша ... ... ... ... ... ... ставкасы өсуі керек. Осылайша кеңейтілетін фискалды саясат пайыздық ставканы ұлғайтады. Егер де үкімет өзінің құралдарын, яғни ... ... мен ... қарама қарсы бағытта пайдаланатын болса, осы процес керісінше жүзеге асады. ... өнім ... мен ... төмендейтін деңгейі ақшаға деген сұраныс қисығын солға жылжытады. Ақша ұсынысының ... ... ақша ... тепе ... ... ... ... әкеледі. Осылайша: [10].
Монетарлы саясаттың пайыздық ставкаға әсер етуі оның M*V=P*Y ... ... ... шығындардың да, салықтардың да болмауына қарамастан монетарлы саясат құрамында өмір сүруіне мүмкіндік береді. Кейнсиандықтар кеңейтетін деп атайтын кез ... ... ... - жоғарғы мемлекеттік шығындар мен төменгі ... - ... ... көтереді. Ал пайыздың өсіп жатқан ставкасы ақша айналымының жылдамдығын ... ... ... альтернативті қайнар көздерден алатын пайыз өскен кезде өз қолдарында аз нақты ақшаны ұстауға ... Ақша ... ... ... ... M*V=P*Y теңдігінде біз фискалды саясаттың монетарлы саясат шеңберіндегі қызметі туралы айтамыз. Айырбас теңдеуі ақша айналысының ... ... ... ... мемлекеттік шығындар өсетінін (егер де М тіркелген болса да), бұл кезде номиналды жалпы ішкі өнімнің өсетіндігін ... ... ... ... саясаттың салықтарды көтеру мен мемлекеттік шығындарды төмендетуі сияқты құралдары сұраныс болған ақша санын ... және ... ... ... Ақша ... ... құлдырауы кірісті азайтады (ақша айналыс теңдеуі бойынша) өйткені экономикаға ұсынылған ақша айналысының жылдамдығы аз ... ... ... ... ... ... үкіметтің алдында ұзақ уақыт бойы тұр және осы сұрақты ... ... ... ... рөлі зор. ... ... ... бюджетті ұзақ уақыт бойы теңдестіру болған жағдайда үкімет фискалды саясатты пайдаланды деп ... ... Егер де жеке ... ... ... ... ... мультипликатор жалпы ішкі өнім қисығын төменге жылжытады. Ӛйткені фирмалар мен үй шаруашылығынан түсетін салықтық түсімдер жалпы ішкі ... ... ... ... ... теңгерімділік жоғалады және нәтижесінде жетіспеушілік пайда болады. Қажетті тепе теңдікті қайтару үшін үкімет жүргізетін саясатына байланысты не ... ... ... ... салықтарды көбейтуі қажет. Бюджетті теңдестіруге ұмтылу рецессия процесін созуы да, қиындауы да мүмкін, сонымен қатар бум ... ... ... ... ... етуі ... Сондықтан да тиімді фискалды саясат монетарлы саясат құралдарының жұмысына да тәуелді ... ... ... ... мен жұмысына байланысты әрбір саясат әртүрлі қызмет етеді, яғни теңестірілген бюджет бір монетарлық саясатқа, жетіспеушілік пен артық көлем ... тән ... ... Бұл ... ... көрейік [13]. Мысалы, Конгресс пен президент теңестірілген бюджет жағдайында жиынтық ... пен ... ... ... ... қамту деңгейінде қиылысады деп есептейді делік. Бұл жағдайда теңестірілген бюджет тиімді фискалды саясаттың нәтижесі болып табылады. Енді ... ... ... ... етеді деп есептеп көрейік, яғни жиынтық сұраныс қисығын солға - ... ... және ... ... құрайды деп есептелік. Егер де фискалды органдар нақты жалпы ішкі өнімді табиғи деңгейге дейін қалпына ... ... ... онда олар ... ... ... бастапқы орнына әкелуілері қажет. Осы жағдайға қол жеткізу үшін олар ... ... ... ... ... бюджеттік жетіспеушілікті ұлғайта отырып салықтарды азайту керек ... ... ... ... сәйкес фискалды саясатты теңестірілген бюджеттен бюджеттік жетіспеушілікке дейін өзгертеді. Жиынтық сұраныс үшін осы сияқты мақсат ... ... кез ... ... ... ... саясатты өзгертетіндігін көрсетеді. Мысалы мемлекеттік шығындарды азайту арқылы бюджеттік жетіспеушілікті азайтты деп есептелік. Бұл кезде билік органдары ... ... ішкі ... тқмендеуін қаламайды, ал монетарлы саясат жиынтық сұраныс қисығын бастапқы қалпына келтіру үшін ... ... ... Шын мәнінде бұл АҚШ үкіметінің іздеп отырған аралас саясатындағы өзгерісі болып табылады. AD-AS терминдері арқылы аралас экономикалық ... ... ... ... ... саясатты жүргізу алдында деп есептейік, яғни ФРС тің үкіметке несиесінің пайызын өтеу мақсатында салықтарды ұлғайтуы мен мемлекеттік ... ... ... асты ... шығындардың азаюы мен салықтардың көтерілуі жиынтық ұсыныс қисығын солға жылжытады, осыған байланысты жаңа ... ... ... ... ... ... сұраныс қисығы солға жылжиды және жаңадан қалыптасқан бағада игіліктер нарығыныың артық ... ... ... ... ФРС ... ... жетіспеушілігін жаба отырып ақша нарығындағы интервенция арқылы фискалды саясатпен тікелей немесе жанама түрде байланыста ... ... ... жабу үшін ақша ... ФРС ... екі жолмен жүзеге асуы мүмкін. Ішкі қарызды монетизациялау үкіметке несие беру, сонымен қатар ФРС-тің қазыналық ... ... алу ... ... ... ... жағдайда несиені бергеннен кейін және мемлекет тауар мен қызметтерді сатып алу үшін ... ... ... ақша ... коммерциялық банктерге салымдар түрінде түседі, өйткені үкіметтік төлемдерді алушылар өздерінің банк шоттарына салады, ал ... ... өз ... ФРС ... резервациялайды. Екінші жағдайда орталық банк арқылы қазыналық вексельдерді ашық нарықта сатып алу және ... ... ... алу ... ... ... ... әкеліп соқтырады. Осы екі процедура да сеньораж ... ... ие, ол орта ... ірі жер ... өз ақшаларын шығару құқығына ие болғанда қалған өздері шығарған ақшаны құртуды сипаттайды [16]. Осы уақытқа дейін біз аралас экономикалық саясат ... ... ... деген жиынтық сұраныс қисығының өзгеруін қарастырдық. Бірақ ... ... ... ... әсер ету ... ... шығармау қажет. Бұндай саясат ұсыныс саясаты деген атауға ие. ... ... ... ... ... ... ұлғайту) өндірісті интенсификациялау мен жеке инвестициялардың өсуіне ... ... ... Ұзақ ... ... осындай саясат жиынтық ұсыныс қисығын солға жылжытады. Сонымен қатар жиынтық ұсыныстың азаюына өндірістің жағдайына шектеулер қою да әсер ... Олар ... ... ортаны қорғауды, еңбекті қорғауды қамтамасыз ету және де өндірістік шығындарды ұлғайтуға әсер ететін барлық ... [17]. ... ... ... оңға ... ... ... әсер етеді: ғылыми зерттеулер мен жетілдірулерді қаржыландыру, жұмыссыздарды еңбекпен қамтамасыз ету, кадрларды қайта дайындау және т.б. ... ... ... тұжырым жасауға болады. Фискалды саясат жыл соңында аралас экономикалық саясаттың тиімділігі туралы қорытынды қолайлы көрсеткіштерге жеткізгендігі мәлім болды:

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің монетарлық саясатын қалыптастыру негідері және оны жүзеге асыру тетіктері96 бет
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің монетарлық саясаты25 бет
Ақша нарығы жайлы22 бет
Ақша тауардың жалпы эквиваленті 28 бет
Ақша ұсынысының үрдісі27 бет
Ақша-несие саясатының механизмі және оның ерекшелігі9 бет
Банкралық несие29 бет
Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары30 бет
Дамып жатқан елдерге шет елдердің көмек мәселелері6 бет
Макроэкономикалық үрдістер49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь