Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және тұтынушылардың нарығын қанағаттандыру («Жетісу» АӨК кәсіпорыны мысалында)

Кіріспе

Бөлім 1. Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және тұтынушылардың нарығын қанағаттандыру
1.1. Бизнес және тұтынушы нарығының мәні мен мазмұны
1.2. Шағын бизнес арқылы тұтынушы нарығын қанағаттандыру әдістері
Бөлім 2. «Жетісу» АӨК.нің тұтынушылардың нарығын және шағын бизнесті дамытуды талдау
2.1. «Жетісу» АӨК.нің өндірістік.шаруашылық қызметінің жалпы сипаттамасы және оның 2005.2006 жылдардағы технико.экономикалық көрсеткіштерін талдау
2.2. Өнімді өндіру мен өткізуді талдау
2.3. «Жетісу» АӨК кәсіпорынның маркетингтік қызметін талдау
2.4. Негізгі өндірістік қорлар құрылымын және жастық құрамын талдау
2.5. Айналым капиталдың нәтижелерін талдау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Республикада жүргізіліп жатқан Қазақстан – 2030 стратегиясы және сонымен байланысты экономикалық реформалар Республикадағы шағын бизнестің құрылуы мен оның сапасының прогрессивті өсу сипатына қарқынды әсер етіп отыр.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей шағын бизнес – дамыған нарық шаруашылығының ажыратылмайтын элементі болып табылады. Оның арқасында экономика монополияға қарсы күшті потенциалдың көмегімен қажетті икемділікке ие болады. Шағын бизнес көбінесе экономикалық өсудің қарқынын, ұлттық кірістің деңгейін анықтайды және ішкі кірістің жалпы көлемінің 50% құрайды. Бұрындары ірі кәсіпорындар мен ұжымдырдың дамуына көп көңіл аударылса, қазіргі кезде көріп отырғандай тек, егерде нарықтағы тауарлар мен қызмет көрсетулер монополиялық құрылымды бәсекеге қабілетті механизммен қамтамасыз ететін шағын және орта бизнестің кәсіпорындарының қажетті санымен теңдестірілсе ғана аудандардағы тиімді нарықтық шаруашылықтың болуына көз жеткізіліп отыр. Сондықтан, нарықты сақтау қажет.
Шағын бизнестің ғылыми-техникалық прогресс бағытындағы көптеген жетіспеушіліктерді қамтамасыз етуде ролі өте зор. Ірі ұйымдар мен ұжымдар – нарықтың осындай ауыспалы жағдайында жаңа технологияларды және оның өндірістегі адекватты құралдарын тез қабылдауына қолайлы емес форма.
Сонымен қатар, шағын бизнестің ең қажетті мынандай қызметтері бар: қосымша жаңа жұмыс орындарын құру, ірі көлемдегі жұмыс күшін жұмысқа тарту қабілеті соның ішінде ұзақ мерзімдік жұмыссыздықтың нәтижесінде пайда болған әлеуметтік күшті төмендету және өндірістің құлдырауын болдырмау.
1. Барнгольц С.Б. «Экономический анализ хозяйственной деятельности предприятий», Москва 1986 год.
2. Берсинов Н.П. «Расчет производственной мощности», Москва 1978 г.
3. Бунин П.Г. «Актуальные вопросы эффективного использования производственной мощности», Москва 1987 год.
4. Данилов П.С. «Основные фонды и производственная мощность предприятий и пути улучшения использования мощности», Москва 1961 год.
5. Данилов П.С. «Экономический анализ деятельности предприятий», Москва 1980 год.
6. Жак Ришар «Аудит и анализ хозяйственной деятельности предприятий» Москва 1997 год.
7. Ермолович Л.Л. «Анализ финансово - хозяйственной деятельности предприятия», Минск 1997 год.
8. Калдыбаев О. «Экономика предприятий», Алматы 1997 год.
9. Кваша Я. Б. «Резервные мощности», Москва 1981 год.
10. Коновалова Н.П. «Производственная мощность предприятий» Москва 1987 год.
11. Коновалова Н.П. «Полное использование мощности предприятий», Москва 1989 год.
12. Крайчик, Гейфман «Использование производственной мощности в промышленности», Киев 1978 год.
13. Қазақстан - цифрларда: статистикалық жинақ. - Алматы: 2003
14. Лавровский Б. Л. «Анализ сбалансированности производственной мощности в промышленности», Новосибирск 1983 год.
15. Маниловский Р.П. «Производственная мощность в промышленности», Москва 1977 год.
16. Мейірбеков А. Қ., Әлімбетов Қ.Ә. «кәсіпорын экономикасы» Оқу құралы - Алматы: Экономика, 2003жыл.
17. Мудрин П. А. «Практика планирования производственной мощности», Москва 1979 год.
18. Петросян, Коновалова «Пути повышения эффективности основных фондов и производственная мощность предприятия», Москва 1980год.
19. Прикын Б.В. Экономический анализ предприятия. - М: «ЮНИТИ» 2000
20. Пучкова Л.И., Гришин А.С. «Проектирование хлебопекарного предприятия», Москва 1994 год.
21. Савицкая Г.В. «Анализ хозяйственной деятельности предприятий», четвертое издание, Минск 2000 г.
22. Сидоров А. П. «Внутризаводские пропорции мощности в промышленности», Москва 1978 год.
23. Солопенко М. И. «Анализ хозяйственной деятельности предприятия», Москва 1988 год.
24. Тулегенов Б.Т., Шевчик П.П. «Дипломное проектирование по экономике и менеджменту в пищевой промышленности», Алматы 1997 год.
25. Экономический рост предприятий РК. Сборник научных трудов -Алматы: «Экономика» 2000.
26. Журнал. «Пищевая промышленность». Москва 2000, 2003 годы.
27. Журнал. «Пищевая и перерабатывающая промышленность Казахстана», Алматы 2000, 2003годы.
        
        Кіріспе
Республикада жүргізіліп жатқан Қазақстан – 2030 ... ... ... ... ... ... шағын бизнестің
құрылуы мен оның сапасының прогрессивті өсу сипатына қарқынды әсер ... ... ... ... ...... ... ажыратылмайтын элементі болып табылады. Оның арқасында
экономика монополияға ... ... ... ... ... ие ... ... бизнес көбінесе экономикалық өсудің қарқынын,
ұлттық ... ... ... және ішкі ... жалпы көлемінің 50%
құрайды. Бұрындары ірі кәсіпорындар мен ... ... көп ... ... ... ... ... тек, егерде нарықтағы тауарлар
мен қызмет көрсетулер монополиялық құрылымды бәсекеге қабілетті ... ... ... және орта ... кәсіпорындарының қажетті
санымен теңдестірілсе ғана аудандардағы ... ... ... көз ... ... Сондықтан, нарықты сақтау қажет.
Шағын бизнестің ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ролі өте зор. Ірі ... мен ұжымдар –
нарықтың осындай ауыспалы жағдайында жаңа технологияларды және оның
өндірістегі ... ... тез ... ... емес ... ... ... бизнестің ең қажетті мынандай қызметтері бар:
қосымша жаңа ... ... ... ірі ... ... күшін жұмысқа тарту
қабілеті соның ішінде ұзақ мерзімдік ... ... ... ... ... ... және ... құлдырауын болдырмау.
Осының барлығы соңғы ... ... ... кейбір құлдырауларының көтерілуіне ... ... ... жалпы экономикалық дағдарыстың салдары шағын
кәсіпкерлік қызметіне әсер ... ... ... ... субьектілері
өздерінің имманенттік жетіспеушіліктерінің басым бөлігіне өндірісті кеңейту
мен үздіксіз қолдап ... үшін ... ... ... бөлмейді. Көбінесе,
құлдыраған шаруашылық жүйелер, дамымаған ... ... ... ... тартып, өндірістік шағын ... даму ... ... заңды құқықтарын білмегендіктен ұсақ бизнесмендер: заңға
қайшы келеді, мемлекеттік құрылымды ойрандатады, басқаруға теріс мінездегі
қатынаста болады, ... ... ... ... ... ... емес сау класының қалыптасуына кедергі келтіреді.
Қазақстанның экономикасының потенциалды өсуі отандық өндірістің
дамуына ... ... ірі ... қазіргі бәсекеге қабілетті өндіріс
үшін қажетті жағдайға қарсы келе алмайды және өте терең дағдарыста болады.
Бұл жаңа ... ... ... ... ... ... дағдарыстан шығуға негізделген дамытудың ең тиімді
бірден бір жолы, экономиканы ... ... ... қабілетті
шағын кәсіпкерлік болып табылады, сонымен қатар біздің ұғымымыздан қалып
кеткен «техникалық прогресс» түсінігін қолдану, ... ... ... ... ... және ... барлық саласында
мамандандырылған бәсекеге ... ... құру ... ... және ... ... дағдарысы жағдайында еркін
кәсіпкерлікке көп үміт артылады. Жеке бизнесті дамыту бәсекенің кең ... ... ... ... және оның ... ... ... халықтың тұтынуына керекті тауарларды ішкі
нарыққа қарқынды ... ... ... және ... ... ... – экономикалық
дамытуға; жаңа жұмыс орындарының санын көбейтуге әкеледі деп күтілуде.
Бөлім 1. Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және ... ... ... және тұтынушы нарығының мәні мен мазмұны
Сатып алушыларды зерттеу, оларды сатып алуға ... ... ... және тұтынушылардың құлықтарын талдау ісі ... ... ... ... ... қуатты құралы болады.
Жоғарыда тұтынушылара әсер ететін факторларды және сатып алу үрдісінің
талдаған кезімізде тұтыну тауарлары ... ... ... Енді ... ... кәсіпорын нарығының маңызы ерекшеліктеріне
тоқталайық.
Кәсіпорын нарықтарын зерттеу кезінде нарықтың үш ... ... ... нарығы
• арадағы сатушылар нарығы
• мемлекеттік мекемелер нарығы.
Өнеркәсіп ... ... ... үрдісінде қолджанатын тауарлардың
сатып алатын адамдар және ... ... ... тауарлары нарығына мына салалар тұрады.
1. ауылшаруашылығы
2. орман шаруашылығы
3. балық щаруашылығы
Нарықтың сипаттамасы мынадай көрсеткіштері мен анықталады:
• сатып ... саны ... ... олар аса ірі ... ... олар ... ... айтарлықтай шоғырланған
• ол тауарларына сұраныс екінші қайтара сұранысы болып ... бұл ... ... тауарларының сұранысына негізделеді
• өндірісте тұтынатын тауарлардың сұранысы әдетте икемсіз
• оларды сатып алушылар ... ... ... ... игергендер болады.
Кәсіпорынның тұтынушыларға әсер ететін факторларға мыналар жатады:
1. Қоршаған орта және оның ... ... ... экономиканың даму
бағыты, болашағы, өндірсті жабдықтау шарттары, ғылыми-техникалық
прогрестің қарқыны, бәсекелестердің әрекет ... ... ... алу жағдайы);
2. Тұтынушы кәсіпорын ерекшеліктері (мақсаты, жұмыс әдістері, ішкі
жүйесі);
3. Ұжым адамдары арасындағы ... ... ... ... өз
пікіріне сендіре алуы, ісіне икемділігі);
4. Ұжымдағы жеке тұлғалар ерекшеліктері ( жасы, ... ... ... бару даярлығы).
Сонымен, кәсіпорын тұтынушылар нарығына тұтыну нарығы қарағанда
сыйымдылығы жоғары деңгейде, ... ... ... алу ... ... болады
және сатып алушылар саны шамалы болып ... ... ... ... ... ... ... алу шешімдеріне әртүрлі факторлар әсер
етіп, ол ... ... ... ... алған тұлға орндайтын болады.
Қазіргі уақытта шығын кәсіпкерлік секторы республика экономикасында
ақырындап өз орнын алуда және келе – келе өз ... ... ... ... ... ие ... ... жылдар ішіндегі шағын ... ... ... бұл ... ... ... ... кәсіпорындар
тұрақтылыққа және тиімділікке, олардың өндірістік ... ... ... ... жүзеге асуына ие болғанда ... ... ... серіктестікте негізгі бағыттарын белгіледі, соның
ішіндегі ең негізгілері:
• бизнесті қолдаудағы ұлттық және ... ... ... ... ... субъектілерінің қызметінің сыртқы экономикалық
белсенділік жағдайында талдау;
• шағын кәсіпкерлік ... ... ... көрсету.
Ең басты айта кетерлігі, Қазақстан халықаралық серіктестікті дамыту
ортасында шағын және орта компаниялардың халықаралық ... ... ... ... ... ... қолдаудың мемлекеттік
стратегиясы халықаралық бағдарламада, жеке бизнесті ... жоба ... ... ... ... кілті ретінде көрінеді,
Европалық Одақпен, оның ішінде ТАСИС бағдарламасы шегімен, ... ... ... Жапониямен, Қытаймен, Таиландпен және басқа да
елдермен ... ... ... ... ... ... ... тигізеді.
Отандық тәжірибе көрсеткендей кәсіпкерлік, мемлекеттік билік жағынан
қолдау мен тұрақты ... ... ... ... мен ... ... ... алдын
алған әрекет бойынша оның құрылуына жағдай жасайды.
Қазіргі уақытта шығын кәсіпкерлік секторы республика ... өз ... ... және келе – келе өз кезегінде мықты экономикалық
және саяси күшке ие болуда. Біраз ... ... ... фирмалардың өсу
динамикасы көрсеткендей, бұл сектордың негізгі мақсаты, мұндай кәсіпорындар
тұрақтылыққа және ... ... ... ... белсенділікке,
құрылымдық жылжулардың прогрессивті жүзеге асуына ие болғанда басталудан
даму кезеңіне өтеді.
Қазақстанның кәсіпкерлікті дамыту мен қолдау аумағында ТМД ... өте ... жай. ... ... ... ... арасындағы іскер байланысты дамыту мен құрудың алғашқы
қадамы жасалынды. 1997 ... ... ... 11 ... ...... жеке ... дамыту мен қолдау туралы
келісімге қол ... Бұл ... ... дамыту мен қолдау аумағында
ТМД мемлекеттерімен ... ... ... ... ... ең ... бизнесті қолдаудағы ұлттық және мемлекетаралық құрылымдарды
құруға көмек көрсету;
• кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерінің қызметінің инновациялық
жәрдем көрсету.
Ең басты айта ... ... ... ... дамыту
ортасында шағын және орта компаниялардың халықаралық стратегиялық альянсын
құруға мүмкіндік алды. ... ... ... ... ... бағдарламада, жеке бизнесті Қазақстандық жоба үшін
халықаралық серіктестікті дамыту бөлігінің ... ... ... ... оның ... ТАСИС бағдарламасы шегімен, сонымен қатар,
АҚШ-пен, Германиямен, Жапониямен, Қытаймен, Таиландпен және ... ... ... ... ... ... реформаларды
қолдаудың қажеттігіне үлесін тигізеді.
Отандық тәжірибе көрсеткендей кәсіпкерлік, мемлекеттік билік жағынан
қолдау мен ... ... ... ... ... мен ... ... инфрақұрылымы алдын
алған әрекет бойынша оның құрылуына жағдай жасайды.
Бір жағынан шағын бизнес Қазақстанның экономикасының дамуында үлкен
роль ... ... ... ... өнеркәсіпті дамытудағы өсу
тенденциясының, экспорттың, әсіресе жұмысбастылықтың дамыған ... ... ... ... бұл мемлекетте шағын және орта бизнесті қолдау Қоры қызмет
етеді, оған жататындар:
• Қазақстанның экономикасын ... және орта ... ... ... ... ... сонымен қатар
Қазақстандық тауарлардың экспортын экспорттық ... ... ... келе жатқан бизнесті қолдау;
• Кеңес беру және басқа да қызмет көрсетулерді ұсыну.
Қор шағын кәсіпкерлік субъектілерін ... ... ... ... жүзеге асырады.
Кейбір сарапшылардың пікірі бойынша, шағын кәсіпкерлік субъектілерін
коммерциялық банктер ... ... ... ... еді дейді. Басқа
пікірлерді алсақ, қор шағын және орта кәсіпкерлерге несиелік ... ... ... ... ... ... деп те ... Мұндай
кесте қордың несиелік жеңілдіктерді икемді түрде және нарықтық экономиканың
қағидаларымен байланыста бола ... ... ... жол ... және ... бәсекеге түсетін коммерциялық банктердің қатынасында ... ... ... ... аймақтарда және қалаларда
бөлімшелерге ие банктердің бұл процеске қатысуы, өзінің қызметін ... ... ... ... ... ... қайтарылмауымен
байланысты ең аз дегенде ... 50% ... Банк ... ... ... ... онда ол ... ретінде маржаны да көбірек
алады.
Бірақта, мамандардың жүргізген талдаулары бойынша, салалық құрылымда
сауда саттық-делдалдық қызметі барлық өнім ... 48,8% ... ... ... ... ... деңгейде қалуды жалғастырып отыр,
ол тек Шығыс Қазақстанда ғана төмен деңгейде, өйткені ... ... ... ... ... жағдай сауда саттық-делдалдық қызметі өндіріске үлкен
көлемдегі капитал салымы ... ... ... ... ... ... Сол үшін, жекеменшік және заемдық қаражаттың жетіспеушілігі, ереже
бойынша Қазақстанда ... етіп ... ... ... ... ... да жаңа түрлерін құрудың негізгі кедергілері болып табылады.
Шағын және орта ... ... ... ... ... банктік жүйе кіреді, өйткені мұндай кәсіпорындардың ... ... ғана және ... ... ... жабуға мүкіндік
бермейді, ал жұмыс жасап жатқан кәсіпорын аз ғана кірістің себебінен дамып
кетуге ... ... ... ... (ЕДБ, БВУ) ... несиелік саясатының
белсенділігінің арқасында соңғы жылдары, шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... түрде өсуіне қол ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға берілген несиесінің жалпы көлемі 2005 ... ... 110,3 ... жетті.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің берген мәліметтері ... ... ... экономиканың салаларына салған несиелік
салымдары 2006 ... 1 ... 672,5 ... ... Несиелік
салымдардың жалпы көлемінің ішінде орта және ұзақ мерзімді несиелердің
үлесі - 57%, ... ... ... ... - 68,5% ... Осы жылдың
наурыз айында шағын кәсіпкерлік субъектілеріне берілген ... 0,8%, ... ... ... 149,8 ... өсті.
Шағын кәсіпкерлік субъектілерін несиелеуді Ұлттық Банк ... ... ... ... ... түрде әсер етуі жолымен
жүзеге асырылады. Ұлттық банк ... ... ... ... 8% ... және ұлттық валютаның курсына қатысты ... ... ... ... ... ... ... себеп болды. Шағын және орта бизнеске берілген банктердің
несиесі ... ... ... ... ставкасы 23,7% 2005
жылдан осы жылдын наурызында15,7% төмендеп ... ... ... және орта ... несиелеу саласындағы
белсенділігінің өскендігін белгілеп қоя отырсақ, бәрібір бұл ... ... ... ие бола алмайды, бұл объективті және субъективті
себептердің бүтіндей тобмен ескертілінген. Мысалы, жоғарғы пайыздық ... ... ... ... ... ... ету және ... қорларға ие болудағы ерекше қиыншылықтарды бастаушы кәсіпкерлер
мен ауылшаруашылық өндірушілер ... ... ... ... ... кәсіпорындарға және қызметінің бірінші ... ... ... компанияларға қаражат салғылары келмейді.
Ауылшаруашылығын несиелеу жоғарғы тәуекелділікпен қазіргі уақытта ... бар ... ... ... ... ... бизнес-жоспарларды қайта қарай алмағандықтан, өндірістің төмен
тиімділігі және т.б. ... ... ... ... ... ... ... және орта
кәсіпкерлікті тұрақты дамыту мүмкін емес.
Қазақстан ... ... жж ...... ... ... жобасында шағын кәсіпкерлікті одан әрі
дамытудың шаралары келесідей қарастырылған:
• ұзақ және орта ... ... ... ... ... ... ... ставкасын
қолдану, кепілдік қорлар мен несиелік серіктестіктің аймақтық
деңгейін көтермелеу арқылы құрылған ... ... ... ... субъектілерінің қажеттіліктерін
қанағаттандыратын ... ... ... ... ... ... қолдау мүмкіншілігін кеңейту арқылы
компанияның дамуына бағытталған инвестициялық саясат
Бұдан да ... ... ... ... қолданылатын шағын және
орта бизнесті мемлекеттік әдіспен қолдау жеңілдік несиелеу, несие ... ... ... және орта ... ... ... ... бірге, кеңес беру қызметін ұсыну болып табылады. Дәл
осылай, Германияда ... ... ... 3 тен 10% ға ... ... ... түрінде пайдалануға берілуі мүмкін. Немесе несиелеудің
барлық мерзімінде пайыздық ставкасы төмендетілген ... ... де ... ... ... ... ұзартылған мерзімінде тәжірибе алмасады
(бұл жағдайда кейде бірінші жылы ... ... ... ... ... кез ... уақытта қосымша төлемсіз қайтару мүмкіндігіне ие
болады.
Қазіргі уақытта банктік жүйе экономиканың нақты секторын несиелеуге
дайын, бірақ ... ... ... ие , ... ... өнім ... ... Бұған әрине банктердің ... ... бар: ... ... ... ... ... депозиттеріге немесе қысқа
мерзімді депозиттерге ие болса, олар салымшылардың ... ... ... ұзақ ... ... ... ... барады.
1.2. Шағын бизнес арқылы тұтынушы нарығын қанағаттандыру әдістері
Шағын кәсіпорын көлеміндегі кәсіпкерлік сапалық артықшылықтармен де
ерекшеленеді.
Бірінші кезекте ... ... ... және ... бірлігін айту керек.
Екінші сипаттама – кәсіпорынға келесідей шолу жүргізуге болады: оның
көлемінің шектеулілігі қожайын мен жұмысшының ... ... ... ... және оның еңбегін ... ... кол ... ... береді.
Үшіншіден – фирмадағы бағаға және тауарды реализациялаудағы жалпы
салалық көлемге ... ... ... әсер етуге рұқсат бермейтін
кішігірім нарықтық қорлар мен өтімдер.
Төртіншіден – ... мен ... ... ... ... бұрындары айтылып кеткендей шағын кәсіпорын
тұтынушыларға қызмет ... ... ... ... ...... өміріндегі жетекшінің басты ролі: ол ... ... ... ... ғына ... жауапкер емес,
сонымен бірге өзінің өндірістік ... және оның ... ... ... міндетті.
Алтыншы ерекше сипаты – отбасылық іс: ол ... ... ... тура кірістіргеннен гөрі, қожайынның туған ... ... ... ... ... ... ... сипатымен байланысты. Егер
«алыптар» биржаның қоры арқылы ерекше түрде керекті ... ... ... кәсіпорындар банктердегі салыстырмалы ... ... ... және ... ... ... капиталына (достарының, туған-
туыстарының т.б. ... ... ... тағы бір ... ретінде негізгі қормен
салыстырғанда айналым капиталының жоғарғы бөлігін ... ... ... ірі ... бұл ара ... 80:20 болса онда шағын
кәсіпорындарда 20:80 құрайды.
Шағын кәсіпорынның қызметінің ... ең ... ... атап өту ... оның ролі ... - ... ... екіншіден -
өнім мен қызмет ... ... ...... ... ... – салық төлеуші, бесіншіден – нарық
қатынасының агенті ретінде көрінеді.
Әлеуметтік ... де ... ... бар. ... ... ... түрі ... көптеген адамдар өздерінің ... ... ... бұл ... көбінесе ірі кәсіпорындардан қолдау
таппаған халықтың әлеуметтік сезімтал тобы еңбекке тартылады ... ... ... ... және т.б.). Үшінші, шағын
кәсіпорындар жас кадрлардың білімін ірі өндірістік ... үшін ... ... бірі болып табылады. Төртінші, кішігірім кәсіпорындар ең
алдымен қызмет көрсету саласында қатынастағы ... ... ... ... ... ... ... айырылған,
мысалы, супермаркеттерде).
Енді бүгінгі таңда нарықтық экономикасы дамыған елдерде орын ... ... - ... де ... ... бірі болып отыр.
Шағын және орта ... алғы ... ... шет ... және ... ... көп мән беріліп ... та ... ... ... ... келе қойған жоқ.
Ағылшын тілді әдебиеттерде «small bisnes» термині ... ... ... ал кей ... жай ғана шағын бизнес.
Европалық елдерде Жапонияда ... және орта ... ... ... келетін болсақ, мұнда ұзақ уақыт ... емес ... ... ... ... ... алғы ... екіге бөлуге болады – сандық және
сапалық. Сандық көрсеткіштерге – кәсіпорындағы ... ... ... капиталдар, кірістер және т.б. статистикалық көрсеткіштер жатады.
Бірақ арнайы шетелдік статистика тұрақты түрде ... және ... бір ғана ...... ... ... Нақ ... балық елдер үшін салыстырмалы болып табылады.
Ең қиын іс сапалық көрсеткіште жатыр. Ғалымдар арасында бұл ... ... ... жоқ, ... ... және орта ... белгілеудің
арнайы мәртебесі де бар. Мысалға, Ескі және Жаңа әлемнің әдеттегі өкілдері
ретінде екі елді – АҚШ және ... ... ... бизнес жөніндегі Әкімшілік бизнесті егер, ... қоса ... ... адам ... ... тек өз ... жүргізсе онда оны шағын деп есептейді. Бірақ шағын бизнес жөніндегі
Әкімшілік компания ... ... ... бар ма соны ... үшін ... бойынша толықтай сұрыптауды ... ... ... ... ... саны 250 адамнан төмен болса - шағын фирмаға, ал
1000 адамнан жоғары ... – ірі ... ... Машина құрастыруда шағын
бизнес жөніндегі Әкімшілік кестесі бойынша 41 кіші сала, оның ішінде ... 250 ... адам ... ... он екісі шағын жоғарысы 500
жұмысшы және он бірі шағын ең жоғарғысы 1000 адам ... ... ... ... ... бизнес жөніндегі Әкімшілік жұмысшылардың немесе өнімнен
түскен ... ... осы ... ... тапсырыстарды
сатуға қатысу мүмкіндігін алу үшін жоғарғы талаптар қойылуынан қашады.
Францияда шағын және орта кәсіпкерлердің Жалпылама ... ... ... ... және орта кәсіпорындарға жататындар:
қожайын өзінің жеке капиталының үлкен бөлігін иеленсе, өз ... ... ... етсе және ... тұрақты да тікелей қатынасты
жүзеге асырса». ... ... алғы ... ... 10 нан ... ... жұмысшылар – шағын, 50 ден 500 ге дейінгі – орта, 500 ден
жоғары – ірі кәсіпорын болып есептелінеді.
Францияда Европаның ... да ... ... ... дәрежесі
бар, сондықтан да саны жағынан 10 адамдай ... бар ... ... ... ... Ал ... ... түсінік жоқ, онда
мұндай кәсіпорындар өте ұсақ деп аталынады.
Француздық кәсіпкер – бұл ұйымды өз есебінен ... ... ... өз ... тікелей өзі басқаруды қамтамасыз ететін және оның
жұмысына ... өзі ... ... ... ... ... мүмкін,
бірақ оның саны 10 адамға дейін шектелген. Кәсіпкердің қызметінің негізгі
міндеті - ... ... ... ... ... ... ... - өзі қожа.
Енді шағын капиталистік кәсіпорындар туралы. Оның иесі де ... жеке ... ... ... оның ...... алу. Оның
кәсіпкерден айырмашылығы - еңбек процесіне өзі тікелей араласпайды. Оның
капиталы ... ... ал өзі ... үшін ... ... көзі ... ... фирманың иесіне тән нәрселер: кәсіпорынмен жеке жетекшілік,
жұмысшылармен, жеткізушілермен және клиенттермен тікелей байланыс. ... үшін ... ... бар, ақылмен істелінетін еңбек тән.
Кәсіпорынның иесі - ол осы категориядағы кәсіпорынға өте ... ... ... ... бола ... жағдайда салатын акциялық бақылау
пакетке ие, бухгалтер, басқарушы, жабдықтаушы, маркетолог, және ... ... ... ал өзі ... ... ... қызметін, оның даму
стратегиясын атқаратын, әртүрлі қызметтердің жұмысын бақылап отыратын және
жеткізушілермен байланысты жүргізетін жеке ... ... Ірі ... ол ... ... ... ... бөлінбеген, яғни оны
басқару қызметін атқарады.
Ірі корпорацияларды басқарумен тек қана жалдаған кәсіпқой ... ал жеке ... ... ... процесіндегі акцияның
бақылау пакетінен толықтай аластатылған.
Сонымен, кәсіпорындардың әр ... ... ... үшін ... алғышарттар кәсіпорын иесінің еңбекке және ... ... оның ... ... ... ... табылады. Шағын
кәсіпкер өз фирмасын өзі басқарады және өз жұмысшыларымен ара қатынаста
болады. Орташа ... ... ... ... ... ... ... фирманы жалпы басқаруды солармен араласа отырып ... Ірі ... ... ... тікелей араласпайды және өзінің
тұлғаларымен ... ... ... мамандары сонымен бірге өздерінің сапалық алғы шарттарын шағын
бизнесті сипаттау үшін ұсынады. ... ... ... ... дамыту» деген кітабында шағын ... ... ... ең ... ... ие ... ... ұсынады:
• кәсіпорынды жеке басқаруына қатысты аз мамандандырылған;
• жетекшіліктің жоғарғы органдарымен, өндірістік ... ... ара ... ... ... ... ... салудажәне қысқамерзімді несие алумен қатысты
жеке қиындықтарға мүмкіндігі жоқ;
• Сату, сатып алуға араласудың мықты ұстанымдарының жоқтығы;
• Жетекшілер мен жеке ... ... ... ... тар ... және кейбіреулері жақын нарыққа және
жабдықтаудың көздеріне байланысты болады.
Жұмысының басым бөлігін шағын бизнеске арнаған ағылшындық ... ... ... маңызын оның материалдық емес факторлардан
адамдар арқылы алынған, максималды кірісті қанша ... ... ... ... жұмыстың шығармашылық сипаты және әсіресе
кірістер мен шығындардың санымен есептеуге ешқашан болмайтын өмір ... ... ... ... бұл ... емес факторлар адам өзінің ісін ашқан ... ... ... ... ... кіріс алғысы келмейтін кәсіпкер
болмайды.
Экономист Ю.Кочеврин; «Шағын және орта ... ... ... ... оның тұрақсыздығы болып табылады. Бұл тұрақсыздық
әсіресе капитализмнің монополиялық кезеңі ... ... Оның ... осы ... ... бизнестің негізгі алғы шарты болып табылады.
Бұл өз кезегінде үлкен мән-мағына ... және ... ... ... әр жылы ... ... кәсіпорындар жоғалып кетеді,
яғни бұл барлық Американдық компаниялардың 8-9пайызы деген сөз. ... ... ғана емес ... ... өмірінің ұзақтылығымен де
сипатталады. Ю.Кочеврин мынандай мәліметтерді ұсынады: 1947-1950 жылдары
5,5жылдық өсуде компаниялардың жалпы ... 26 ... ғана ... ... ... ... ... «өлермендікті» әсіресе шағын кәсіпорындарда болатынын
ешкім жоққа шығара алмайды, бірақ жоғалып кету жағдайлары және банкроттық
ірі корпорациялармен ... және ... ... қатынастарында
орын алады. Енді сандық алғы шарттарға ... ... ... ... ... ... ең жоғарғысы- 300 адам, Ұлыбританияда 200 адам. Мұнда
салалар бойынша айырмашылық бар. Мысалы: саудада, қызмет көрсету ... ... ... көрсету, қаржылықжәне сақтандыруда ірі бизнес жұмыс
істеушілердің 50, 100-200 адам ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік
субъектілеріне қатысты кәсіпорынның ... ... ... 50-ге ... 1995 жылдың 1 қаңтарынан ЕС-та шағын кәсіпорындарға келесідей
көрсеткіштер ... ... ... ... ... жұмысшыларының саны 50 адамға дейінгі; жылдық айналым
4 млн ... кем ... ... суммасы 2 млн теңгеден кем емес. ЕС-та
орташа кәсіпорындарға өз қызметінің ... ... ... ... ... ... ... саны 50-ден 250-ге
дейінгі адам, жылдық айналым 16 млн ... кем ... ... суммасы 8
млн теңгеден кем емес. ЕС деңгейіндегі кәсіпкерлік субъектілеріне қолдау
шараларын белгілеу кезінде ... ... ... ... ... ... ... ұсынылған комиссияның шағын фирмаларға
қатысты алғы шарттарына ... ... ... саны 100 ... ... ... меншіктік негізігі капиталдың көлемі 75 теңгеден төмен
болмауы керек, бұл ... ірі ... ... ... жарғылық
капиталының 1/3 бөлігін құраса.
Дамыған мемлекеттердің экономикасына кіретін, экономикалық қызметті
дамытудың халықаралық ұйымы ... адам саны 19-ға ... ...
«өте шағын», 99 адамға дейін болса – ... ... 499 ... ...... 500 адамнан жоғары – «ірі» деп санайды.
Шағын бизнесте кәсіпкерліктің негізгі түрлері келесілерге бөлінеді:
• Қызмет көрсету бағытына ... ... ... және ... ... ... ... қарай: өндірісті басқару,
қаржылық, делдалдық және ... беру ... ... түрлерінің сан бойынша: жоғарғы білім және жоғарғы
технологияларға ... ... ... бар ... ... ... бар ... талап ететін;
• Қызметінің салалық ... ... ... ... құрылыстағы және басқа да
халық шаруашылық салалары.
Кәсіпкерліктің субъектілері жеке және заңды ... бола ... ... жеке ... қызмет түрінде де сонымен қатар әртүрлі
ұйымдық – құқықтық кәсіпкерлік қызметі түрінде де жүзеге аса ... жеке және ... ... жеке ... басқа да әртүрлі
формада тартуда және жеке меншіктерін жеке және заңды тұлғалар
арқылы жүзеге асыратын жеке кәсіпкерлік қызметі,
• жеке және ... ... ... ... ... ... ... тобының жекеменшіктері негізінде жүзеге асыратын
ұйымдық кәсіпкерлік қызметі;
• кәсіпорын жетекшісінің ... егер оған ... ... ... оған ... тұлғаның құқығы және
міндеттерімен негізделген және ... сай ... ... ... ... ... ... былай жүзеге асырылады:
• заңды тұлғаның білімінсіз;
• заңды тұлғаның білімімен;
• жалдамалы еңбекті қолданумен.
Қазақстандағы шағын ... ... ... ... ... ... ... және жеке кәсіпкеліктің толықтай
дамуына кедергі жасайтын негізгі ... ... ... ... ... бағалаудың маңыздылығын берілген әлеуметтік
мәселелерді қолдану арқылы шешуге болады (1 кесте).
Кесте 1
Қазақстандағы жеке ... ... ... ... ... ... ... реті | |
|1 ... |
|2 |Заң ... |
|3 ... |
|4 ... ... ... |
|5 ... ... |
|6 ... ... ... мен оны алу ... ... мен ... ... ... |
| ... |
|8 ... ... ... |
|9 ... ... ... ... ... ... ... іс ... ... пара ... ... алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс біздің елімізде орташа класс,
жекеменшік класы ақиқат ... өмір ... ... Және ... ... мұны ... бағада кеш түсіндік.
Жекеменшік кәсіпкерлерден аз болсада олардың проблемалары ашылды.
Шағын ... ... ... ... проблемалар
анықталды:
• Шағын бизнестің инфрақұрылымынын жасау процессі жаймен жүріп
жатыр;
• Шағын кәсіпорындардың санын ... ... ... ... төмен қарқынмен жүруде;
• Шағын кәсіпкерлікті дамытудың аймақтық бағдарламасын, ... ... ... ... мен ... ... жоқ, ал ол қабылданған жерлер болған
күннің өзінде ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелер мен
ақпарттарды алмастыру жоспарында да, ұйымдардағы шаруашылықтың
практикалық ара ... да ... іс ... ... зиянын менеджмент және нарық академиясының
прорекоры Вениамин Каганов айтқан болатын. ... ... ... ... дұрыс шешім қабылдаулары керек, оларды ... ... ... тіпті мүмкіндігінше бұрынғы мамандықты көтеру
жүйесін қайта орнына ... ... ... бизнестегі барлық
хабарсыздықтарға: кәсіпкерлер де, салық ... да және ... ... де ... ... бойынша чиновниктер жұмыс үшін
дайындықты кәсіпкерлік ... ... ... болулары керек».
Егер де қаржыландыру проблемасын қарайтын болсақ, онда 1995 жылдың
қазанына дейін шағын бизнесті ... ... ... ... жоқ. ... ... ... кәсіпорындарға инвестиция салуға
неліктен көп мән бермейтіндерін мына мәселемен байланыстырады: несиені 100
мың. доллар немесе 10 млн. ... ... де ... оған ... ... ... ... – ақ деп түсіндіреді, ал алынған табыста ... бар. ... дәл осы ... ... ... ... онда қаржылық құрылым осы ... ... ... ... ... несиелік ұйымдардың көбі ... ... ... ие ... Ең бірінші кезекте несиені өнімі шағын
сұранысқа ие өндірістер алады: азық – түлік ... ... ... ... қайта өңдейтін, сусындар құятын, қоймалық және транспорттық
қызмет көрсететін, жеңіл ... Және көбі - ... ... ... жаңа ғылыми икемді технологияның инновациялық бизнесін
қаржыландырумен айналыспайды.
Жалпыдан кәсіпкерлерге әсерін тигізетін және ... ... ... табылатын жеке проблемаға келейік. Көптеген
кәсіпорындар өзінің қызметінің ең алғашында-ақ жойылып кетеді. ... ... ... пайда болатын 600 мың жаңа кәсіпорындардың ішіндегі тек жартысы
ғана 18 айға дейін жұмыс ... және 1/5 ... ғана 10 ... ... ... ең басты себебі кәсіпорынды құрудың оңайлылығы болуы мүмкін.
Бірақ таңдаудың еркіндігі сәттіліктің еркіндігін ғана емес ... ... ... де ... ... ... жетекшілері келесідей себептерді белгілейді:
• 44%
• 17% - басқарудағы тәжірибенің ... 16% - ... ... ... қаржыда, жабдықтауда
және өндірістегі тәжірибенің жетіспеушілігі;
• 15% - салалардағы жұмыс тәжірибесінің жоқтығы;
• 1% - істі жүргізудегі ұқыпсыздық;
• 1% - ... және ... ... фирмалардың жетекшілері кездесетін себептер тағы да
басқа.
Кәсіпорындардың жетекшілерінің тек 20%-і ғана ... ... ... айта кету ... ... ... ... проблемалардың ішіндегі проблема деп
мемелекет пен шағын бизнестің ... ... ... ... мәселені
айтуға болады.
Біз «Шағын бизнес» туралы айтсақ, кейде шағын және орта кәсіпорындар
жиынтығының ... ... ... ... ірі кәсіпкерліктің қандайда
болмасын ... ... ... ... ... ... қатар, мемелекеттіе
сектормен бірдей – елдің экономикасын құрайды. Шағын кәсіпорын заңды түрде
жекеше өз алдына, бірақ ... ... және ... ... ... өз ... ішінде ғана өмір сүрмейді. Сондықтан шағын бизнестің ішкі
және сыртқы ортасын да айту керек. Шағын бизнеске ... әсер ... ... ... табылады.
Ішкі орта – бұл шағын бизнестің жеке және заңды тұлғалар арқылы жеке
жүзеге асыруға амалсыз, өз ... және ... ... әр ... ... да жеке және ... тұлғаларды тартуға негізделген
экономикалық, әлеуметтік және саяси ақиқаттардың ... ... ... тобының жекеменшіктерін және басқа да жеке және заңды
тұлғалардың мүліктерін тартудың ... ... ... ... ұйымдық түрі;
• кәсіпорын жетекшісінің келісімімен, егер оған ... ... ... оған ... ... ... ... негізделген және өзіне сай жауапкершілік
бөлінеген келісімдік кәсіпкерлік түрі.
Шағын ... ... ... ... жүзеге асады:
• заңды тұлғанының арнайы білімінсіз;
• заңды тұлғанының арнайы білімімен;
• жалдамалы ... ... орта – ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік
және саяси ақиқаттардың шынайы жағдайы. Бұл ... ... әр ... емес ... ... ... ... де әр түрлі болуы мүмкін.
Ең алдымен шағын бизнеске өте көп әсер ететін ішкі ортаның жалпы
факторларын ... ... Бұл ... ... төрт ... бөлуге
болады:
1. экономиканың және нарық конъюктурасының жағдайы;
2. шағын ... ... ... ... инфрақұрылымының болуы;
3. мемелекеттің шағын бизнеске деген саясаты;
4. қолайлы және қолайсыз әлеуметтік орта.
Факторлардың бірінші тобы - экономиканың және ... ... ... ... ... түрде даму үстінде: көтерілулер
құлдыраумен алмасты, дағдарыстар – қайта гүлденумен, және бұл экономикаға,
нарықтық конъюктураға ғана емес ... ... ұсақ ... да ... тигізіп отыр.
Бірақта ғалымдар арасында қандай кезең ... ... ... ... ... ... ... ие болатыны туралы ... ... ... ... бизнестің жоғары түрде айқындалуы экономиканың көтерілуі
мен жандануы ... ... деп ... Тап осы ... өндіріс,
кірістер, еңбек ақы көтеріледі, сұраныс деңгейі жоғарылайды, ал ... ... яғни ... та ... ... ... нарықтың
кеңеюіне алып келеді, бұл шағын бизнес кәсіпорындары үшін орын табылады
деген сөз, керісінше ... ... ... пен ... ... деп ... Бұл ... өндірістегі қысқартулар басталады,
көптеген кәсіпорындар, ірі фирмалар ... ... ... ... жұмыстан босатылады. Нарықтағы еңбек күші ... ... ... ... тығырықтан шығудың бірден бір жолы ... ... құру деп ... ... бұған иегердің өзі және оған
көмектесетін отбасы мүшелерінен құралған өте ұсақ ... ... ... ... ... ... жұмыс тапқан кезде тез ойсырайды немесе
ұзақтығын жоғалтады. Берілген құбылыс өзін-өзі қамту деген атау алды. ... ... ... сатыдан басқа экономиканың жалпы жағдайы:
инфляцияның дегейі де әсер етеді.
Факторлардың екінші ... ... ... ... да ... ... ... бойынша, ірі бизнеске қызмет көрсететін ірі банктер,
сақтандыру компаниялары және тағы да ... ... ... ұсақ
кәсіпкерлермен бірігіп жұмыс істегілері келмейді, сондықтан шағын
банктердің ... ... ... ... ... ... ... кепіл бере алатын басқа да мамандандырылған ұйымдар қажет. Өз
беттерінше маркетингтік зерттеулерді ... ... ... жоқ ... нарықты, конъюктураны, баға және кірістердің қозғалысын және
үйретумен айналысатын және осы ақпараттарды жеткізіп тұратын көптеген шағын
фирмалар қажет. Осының барлығы ... ... ... ... ... осы ... дамуына әсерін тигізуге қолайлы жағдайды
құрайды.
Факторлардың үшінші тобымемелекетпен байланысты. ... ... ... оның ... ... роль ... Ал мемелекеттің
саясаты шағын бизнесті қолдауы немесе тіпті елемеуі де мүмкін. Қолдау шағын
бизнестің дамуы үшін ... ... ... отырып әртүрлі жолдармен жүзеге
асады. Бұл келесідей ... ... есеп ... ... ... ... ... қарыздарды төлеу;
• мемелекеттік тапсырыстармен қамтамасыз ету;
• ұйымның ... және ... ... ... ... әсер етуі ... көрінеді:
• тіркелудің қиыншылығы
• ұсақ кәсіпорындарға арналған арнайы жеңілдіктердің жоқтығы;
• т.б.
Факторлардың төртінші тобына әлеуметтік аспектілер жатады. ... ... тек ... ... болуы ғана емес, сонымен қатар
жалпы және ұсақ бизнеске жекеше түрде ... ... ... әлеуметтік
ортасы да өте қажет.
Қолайсыз әлеуметтік орта – бұл бизнеске деген абыройсыз және ... ... ұсақ ... ... егер бизнесменнің жетістігі
қоршағандарға ... ... ал ... ... тең ... ... деген әртүрлі жағдайларды талдай келе шағын
кәсіпкерлікке мықты сипаттама ... ... ... және ... ... ... жеткізушілер мен тұтынаушылардың тар ортасындағы ... ... ... толқымалы клнъюктурасына, саяси жағдайларға, заң
орындарының ... ... ... қаржы көздерінің шектеулілігі және ... ... ... ... қолдау жүйесіне деген тәуелді ... ... ... ролі мен ... ... анықтауға болады?
Алатын орнын аықтайтын болсақ, онда бұл жерде сандық көрсеткіштерге ... ... ... ... үшін ... ... орын ... болса.
Шағын бизнестің бұл үлесі жалпы ішкі өнімде (ВВП), жұмысшылардың жалпы
санында, ... ... ... ... ... ... ... болсақ, онда біз бұл жерде тек сандық ... ғана ... олар өте ... ... ... ... – экономикалық аспектілерге
де көңіл аударуымыз керек. Әрине, шағын және орта кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... шағын бизнестің орны осы
кәсіпорынның санында мыңдаған тұрғындарға үлкен көлемде әсер ... ... ... ... бизнестің экономикадағы қызметін сандық көрсеткіштермен
бірге қарастыру керек және шағын бизнестің жаңа экономикадағы орны ... ... мән ... ... уақытта шағын бизнесті экономиканың ажыратылмайтын бөлігі
ретінде қарастыруды дәлелдеудің қажеті де жоқ. Оның ... ... – тез ... және ... ... ... жағдайында
тауарлар мен қазмет көрсетулердің кең спектрін құру. Жаңа экономикада бір
жағынан ірі ... ... тұра ... және осы ... алып ... ... ... қылатын, тұтынушылардың сән мәнерлерінің
ауыспалылығына, ... ... ... ... ... тез машықтанып кететін дамыған шағын бизнесті көру мүмкін емес.
Шағын бизнесті дамыту кезінде - нарықта тауар және ... ... ... ... және ... ... қарсы тұратын,
бәсекелестікті кеңейтетін, ғылыми-техникалық жетістіктерді кіргізетін,
сарапшылқ ... ... ... ие ... қажет. Ол қосымша
еңбек ортасын кеңейтіп, ... ... және ... ... ... ... жұмысшыларды еңбекпен қамтамасыздандыруға жаңа
мүмкіндіктер туғызуға рұқсат береді.
Шағын ... ... ... экономикасы үшін үлкен маңызы бар:
• экономикаға керекті икемділік туғызады;
• халыққа қаржылық және өндірістік қорлардың үлкен көлемін жияды;
• бәсекелік ортаны ... үлес ... ең ... ... ... ... ... жүзеге асырады;
• жұмыссыздық проблемасын шешеді;
Осылайша жоғарыда аталғандардың барлығын қорытындыласақ, шағын
кәсіпкерлікті ... ... ... ... атап ... нарықтық
экономикаға өту жағдайында тұрған экономиканың экономика үшін қажет құбылыс
екені.
Сондықтан, Қазақстан Республикасындағы дамыту бағдарламасына ... ... ... ... ... ... приоритеттік
бағыттың бірі болып отыр.
Шағын бизнесті қазіргі заман кезеңіне сай дамыту ең бірінші кезекте
шағын ... ... ... «біріккен» өңдеу және өнім өндірісі
тауарларды технологиялық жабдықтауға сәйкес нарықта барын болжайды.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... дәрежеде қалады, ал олар ашқан ... ... ... ... қажетті коммерциялық орындауларды ала алмайды.
Елдің өндірістік – инновациялық потенциалында нарықтық экономикаға
лайықты дәрежеде ... ... ... ... одан әрі ... ету үшін ... ... саясатын келесідей бағыттар
бойынша жалғастырып жүргізу қажет:
• Өнімдері нарықтық ... ... ... шағын
кәсіпорындардың мемлекеттік тапсырысын 10% көлемде ... ... ... ... берілген өндірістік алаңдар,
жеңілдетілген инвестициялық қолдаулар, инновациялық бизнес
орталықтарды дамытуға көмектесу, ... ... ... және ... ... ... ... кеңейту және бөлуге көмектесу;
• Шағын кәсіпорындарды жоғарғы тиімді технологиялық жабдықтармен,
отандық және импорттық жабдықтарды жеңілдетілген лизингтер ... ... ... және игеруге жақын машиналар
мен жабдықтардың қатарын қамтамасыз ету;
• Шағын кәсіпорындардағы ... ... ... жаңа ... ... ... ... технологиялар
негізінде мақсатқа бағыттап саясат жүргізу.
Технопарктердің сараптаулары арқылы құрылған және ... ... ...... жобалар мен бағдарламалар, ғылыми
икемді техникалар және жаңа техникалар ... және ... ... ... ... ... осы ... тәуекелділігін бағалау,
ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізудегі және олардың нәтижесін ... ... ... Сонымен қатар, шағын инновациялық кәсіпорындарға
пайдалануға ... ... ... ...... ... арналған жабдықтар, заңдық, қаржылық, макетингтік шаруашылық және
т.б. қызмет ... ... ... ... ... ... қорғауға көмек көрсету.
Шағын бизнесті дамытуда шағын кәсіпорындардың интеграциясының
өндірістік ... ... ... ... ... етуі мүмкін, және де
бұл проблеманы шешуде ерекше ролді байланыстың көшірмесі атқарады. Мұндай
интеграцияның ... түрі ... ... ... ... жинақтық жеткізулердің ұзақ мерзімді келісім шарттары және т.б.
Өндірістік ұйымның мұндай ... ... ... ... үшін нарықтық
өтімділіктің кепілдендіріліп құрылуы болып табылады.
Берілген бөлімде қарастырылып орындалған шаралар ... ... ... үшін және ... ... өнімдерінің сапалылығы жағдайын құруға, ... ... ... дамытудағы ролінің күшеюіне мүмкіндік
береді.
Бөлім 2. «Жетісу» АӨК-нің тұтынушылардың нарығын және ... ... ... «Жетісу» АӨК-нің өндірістік-шаруашылық қызметінің жалпы сипаттамасы
және оның 2005-2006 жылдардағы технико-экономикалық көрсеткіштерін талдау
«Жетісу» АӨК ҚР ... ... ... ... жылы ... ... құрылтайшысы Исагулов Жанат болып табылады. Оның ... ... ... ... ... Бабаев көшесі.
Бастапқы қиындықтардың барлығын кәсіпорын қысқа мерзімде барлық жөндеу
жұмыстарымен, ... ... ... іске ... ... ... негізгі жұмысшыларды, көмекші жұмысшыларды жұмысқа алу,
жұмыстары құзу жүрді. Көлік қатынастары жұмыстарын ... ... АӨК ... ... қызмет көрсетуден бұрын кәсіпорын ашылмай
тұрып барлық ... ... ... ... орындарының рұқсат қағазы алынғаннан кейін, жөндеу жұмыстары
жоғары ... ... ... ... болып ашылды. Ашылған уақытыннан
бері тұтынушыларға шын ниетімен қызмет көрсетуде. ... ... ... кәсіпорын болысына көптеген уақыт өтседе нарықта белсенді, жоғарғы
орын алды. Ол ... ... ... мен қоса оған қойылған баға және
сапалығы тұтынушылар көнілінен шыға ... ... ... және басқарушылық органдарына
тоқталсақ, «Жетісу» АӨК –ның басшылығы- президент болып табылады.
«Жетісу» АӨК ... ... ... ... ... және ... шикіаттарды жинап, өздерінің нан зауыттарында нан өнімдерін өндіреді.
|Президент |
|Қар| ... | ... | ... | ... | |бөлімі | ... | | | | ... | | | | ... | | | | | ... | | | | ... | | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | |
| | | | | |+,- |% |
|1 ... өнім ... |1308,75 |1631,31 |322,56 |124,6 |
|2 |Өндірілген өнім ... ... ... ... ... |140,9 |
|3 |ӨӨП саны ... |172 |201 |+29 |116,9 |
|4 ... өнімділігі |Мың тенге |2101,3 |2532,8 |+431,5 |120,5 |
|5 ... ... ақы қоры |Мың ... |38967 |60790 |21823 |156,0 |
|6 |Бір ... айлық |тенге |18880 |25200 |6320,0 |133,5 |
| ... ақы қоры | | | | | |
|7 ... ... 1 ... |0,78 |0,77 |-0,01 |98,7 |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|8 ... ... құн |Мың ... |285038 |392259 |107221 |137,6 |
|9 ... |Мың ... |76383,9 ... |40457,4 |152,9 |
|10 |НӨҚ орта жылдық құны |Мың тенге |90349 |120111 |29762 |132,9 ... |Қор ... ... |4,00 |4,2 |0,2 |105,0 ... |Пайдалылық |% |26,8 |28,8 |2,0 |107,5 ... ... ... ... жылы ... ... ... көлемінің натуралдық көрсеткіші 322,56 тоннаға немесе
өсу қарқыны 124,6 пайызды құрайды. Осыған байланысты ... өнім ... ... ... 509100,3 мың ... ұлғайған. Өсу
қарқыны 140,9 пайызды құрайды.
Өнеркәсіптік-өндірістік ... саны 172 ... 201 ... яғни 29 ... ... 16,9% ... Еңбекақыны төлеу қоры 21823
мың теңгеге өсіп, 60790 мың теңгені құрады. Өсу ... 56% ... ... орай ... орташа айлық еңбекақысы 25200 теңгені
құрады. Бір жұмысшының өнімі 431,5 мың теңгеге ... 2532,8 мың ... Яғни 20,5 ... ... ... ... ... өсу темпі еңбек
өнімділігінің өсу темпінен жоғары, бұл жіберілмейтін ... ... ... ... өнімнің толық өзіндік құнының
10722 мың теңге немесе 37,6 пайызға ... ... ... ... пен ... және өнім көлемінің өсуіне
байланысты. өндірілген ... ... ... ... өзгермеген.
Осы кесте мәліметтеріне қарасақ кәсіпорынды талдау мерзімінде
кәсіпорын ... ... ... ... Мысалы, кәсіпорынның таза пайдасы 40457,4 мың теңгеге
өсіп, өсу темпі 52,9 ... ... Бұл өнім ... ... ... ... ... өсуімен байланысты.
Негізгі өндірістік қорлардың орташа жылдық құны 44759 мың
теңгеден 90349 мың ... яғни 101,8 ... ... Қор ... ... ... 3,4 пайызға өсті. Бұл өткізілген өнімнің өсуі және
негізгі қорлардың өсу нәтижесі.
Қазіргі нарықтық ... ... ... ... ... ... етуші субьектіні тиімді басқару көбіне оны
талдауға негізделген, ұйым ... ... ... басқаруды талап
етеді. Шаруашылық қызметті талдаудың көмегімен кәсіпорынның белгілі бір
дәрежеде даму ... ... ... ... өзгеру
факторлары жүйелі түрде зерттеледі, жоспарлар мен ... ... ... асырылады, өндірістің тиімділігін ... ... ... ... нәтижелері бағаланады.
Кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдау бизнестегі басқару шешімдерін
қабылдаудың ғылыми негіздері ... ... ... ... қабылдау үшін
барлық проблемаларды анықтап, болжап, өндірістік және қаржылық тәуекелдерді
анықтау қажет, ... ... ... мен ... ... шешімдердің нәтижесін алдын –ала ... ... ... ... ... ... ... іскерлік
қасиеттерінің бір бөлігі болып табылады. Талдаудың ... ... ... ... олар ... ... ... өзгерістерге
жеңіл үйреніп, кез-келген жағдайда дұрыс шешімдер қабылдайды.
Экономикалық ... ... ... экономиканың түрлі
сферасындағы және ... ... ... ... деңгейіндегі
экономикалық және әлеуметтік үрдістердің тенденциясы, заңдылықтары, мәні
және мазмұны табылады.
Сонымен ... ... ... ... ... ... нәтижесі анықталады. Шаруашылық субьектілер деңгейінде бұл -
өндірістік бағдарламаның орындалу ... ... және ... ... ... өндіріс шығындарының деңгейі,
қаржылық жағдай және қаржылық нәтижелер.
Экономикалық талдаудың мазмұны оның бірнеше функцияларды ... ... ... ... бұрын бұл - нормативтерді жоспарлау ... ... ... ... Шаруашылық жұмысты талдау арқылы
ресурстарды қолданудың экономикалық тиімділігі анықталады. Олар ... және ... ... Экономикалық талдаудың нәтижесінде
шаруашылық ... ... ... ... ... Экономикалық талдаудың бұл функцифсы нәтижелік көрсеткіштерге
әсер ететін факторлардың өлшенуі ... ... ... ... және ... ... жұмыстардың рационалды үйлесуі.
Экономикалық талдаудың мәні және ... ... ... ... ... орын алады.
Жалпы экономикалық талдау әр түрлі ... ... ... ... Шаруашылық қызметті талдаудың әдістері экономикалық өмірдің
құбылыстарын танып білуге жол ... ... ... ... есеп беру ... ... себепті қатынастарын ашады және қандай да болмасын
синтетикалық көрсеткішке ... ... ... ... мөлшерді
салыстыруға, бағалауға дайындайды. Бұған аналитикалық ... ... қол ... ... құру және ... ... ... салыстыру – кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдауда
қолданылады.
Кәсіпорынның аналитикалық кестесі соңғы көрсеткішке
факторлардың әсер ету ... ... ... ... принциптері:
1. Талдау шаруашылық етудің экономикалық ... ... ... ... ... ... керек.
1. Талдау ғылыми сипатта болуы керек, яғни танымның диалектикалық
теориясына негіздеу, экономикалық заңдылықтардың ... ... ... және ... ... ... ... Талдау кешенді болуы керек, яғни зерттеудің кешенділігі
кәсіпорынның барлық жақтарын ... ... ... Талдауға қойылатын талаптардың бірі болып- жүйелі ... ету, яғни ... ... ... ... ... .
1. ... қызметті талдау шыншыл және нақты болуы керек, ... ... ... негізделеді және оның қорытындылары
аналитикалық есептеулерге сәйкес келуі керек.
1. Талдау белсенді болуы қажет, яғни ол ... ... ... әсер етуі ... ... ... өз ... анықтау және кәскпорын басқармасына
хабарлау қажет.
1. Талдау жүйелі түрде жоспар бойынша жүргізілуі ... ... ... ... ... ... ... кезеңде талдаудың обьектісі және субьектісі
анықталады. Талдаудың тапсырмасы мен ... ... ... нәтижелер немесе кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық ... ... ... ... ... дәрежесінде экономикалық
талдау мен басқару шешімдерін қабылдауға ... ... бар, ... қажет: мамандар, барлық дәрежедегі басшылар, қызметшілер.
Екінші кезеңде аналитикалық жұмысты жоспарлау, яғни ... ... ... ... құрылады, немесе нақты бір тақырыпта
талдау жүргізу жоспары. ... ... ... талдаудың
тапсырмасы, обьектісі, субьектісі, кезеңдері, мақсаты, мерзімі және талдау
талдау жүргізудің техникалық жабдықтары анықталады.
Үшінші кезеңде ... ... ... ... ... өз кезегінде былай жіктеледі:
* талдау үшін ... ... ... ... ... ... обьективтілігі, аналитикалық, мәліметтің
рационалдығы тексеріледі. Экономикалық талдау жүргізуде ... ... ... ... ... ... баланс,
кірістер мен шығыстар туралы есеп, қаржылық нәтиже туралы есеп
беру мен бухгалтерлік балансқа түсініктеме, ... ... есеп беру мен ... ... түсініктеме, ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы есеп, балансқа қосымша
түсініктеме хат, ҚР-ң есеп беру және ... ... ... ... ... ... аудиторлық
қорытындының соңғы бөлімі.
* Экономикалық мәліметтерді аналитикалық өңдеу және ... ... ... ... ... ... айқындалса, ... ... ... де анықталады.
* Талдаудың нәтижесін жалпылап жеткізу және қорытындылау. Ол
талдаудың нәтижесін қорытындылауда резервтер ... ... ... ... қолданудағы шаралар, талдаудың
нәтижелері түсіндірме хат ... ... ... ... ... ... және оның ... тиімділігін жоғарылауын қамтамасыз ету.
Экономикалық талдау жүргізгенде ... ... ... ... диалектикалық таным теориясына негізделе отырып, қызмет етуші
субьектілердің деңгейіндегі экономикалық заңдарды ... ... ... ... ... ... және ... заманғы
экономикалық зерттеулердің әдістерін қолдану;
* талдау кешенді болуы керек, яғни зерттеулер кәсіпорынның
барлық бөлімдерін қамту ... ... ... көзқарастардың жетістіктерін қолдану, яғни
зерттелетін әрбір обьект өзінің құрамына көптеген элементтерді
қосатын күрделі жүйе болып табылады.
2.2. ... ... мен ... талдау
Кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметінің негізігі тұрғындарының
сұранысын ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Қазіргі жағдада істелінген жұмыс көлемін өнім өндірісі емес, оны
өткізу сипаттайды. ... бұл ... ... ... ... өндіру және өткізу көлемінің қарқынының өсуі, оның сапасының
жоғарылауы ... ... ... мен ... ... ... осы көрсеткіштерді талдау үлкен маңызға ие болды. Талдаудың
негізгі ... ... ... ... мен ... өндіру және өткізудің
өсіңкілігінің деңгейін бағалау;
1. осы көрсеткіштердің көлемінің өзгеруіне факторлардың ... ... ... мен ... жоғарлатудың ішкі ... ... ... ... ... ... шаралар қолдану.
Өнімді өндіру мен өткізуді бағалауды өндірілген өнім көлемі, тауарлы
және өткізілген өнім деген сияқты құндық және ... ... ... Бұл үшін аналитикалық кесте құрастырайық.
Кесте 2.
Өнімді өндіру мен өткізуді талдау
|Көрсеткіштер ... |2005 |2006 ... |Өсу |
| ... | | ... ... %|
| | | | |+,- | ... ... ... |1308,75 |1631,31 |+322,56 |124,6 ... өнім | | | | | ... | | | | | ... өнім |Мың. тг |361421,9 |509100,3 |+147678,4 |140,9 ... өнім |Мың. тг ... ... ... |140,9 |
Бұл кестеден көргендей, ... АӨК ... ... ... ... сондай-ақ өткізілген өнім ... ... ... өнім ... 2004 ... қарағанда 2005 жылы 322,56 тоннаға немесе
24,6 пайызға артқан.
Дайын өнімге бағаның өзгеруі әсірінен тауарлы өнім ... ... ... өтті. Егер өткен жылы 361421,9 мын. Тенгеге өнім
өзгерілсе, ... ... ... 50 теңгеден 60 теңгеге дейін
жоғарлауы әсерінен есепті жылы тауарлы өнім көлемі 509100,3 мың ... Яғни 147678,4 мың ... ... өсу ... 140,9 ... тең
болды.
Тауарлы өнімнің өсуімен қатар өткізілген өнім көлемі де өсті. ... ... ... ... ... істейтіндіктен
өткізілген өнім көлемі тауарлы өнімге тең.
Бұдан әрі талдау өнімді ... мен ... ... ... ... өсу ... мен өсімді қарастырумен жалғасады. Базистік өсу
қарқыны әр келесі деңгейдің өсіңкілікқатарының бірінші ... ... ... ... ... жыл көрсеткішіне қатынасымен анықталады.
Кесте 3.
«Жетісу» АӨК өндірген және өткізген өнімнің өсіңкілігін талдау
|Жылдар ... |Өсу ... % ... |Өсу қарқыны, % |
| ... ... ... ... | |
| | | |мың тг | |
| | ... |Тізбектік| |Базистік |Тізбектік|
|2004 |338700 |100 |100 |338900 |100 |100 ... ... |106,7 |106,7 ... |106,6 |106,6 ... ... |150,3 |120,9 |509100,3 |150,2 |120,9 ... ... ... бойынша, өндірілген және өткізілген өнім
көлемі жылдан жылға көтеріліп тұрды. Базистік ... ... үш ... ... өнім ... 50,3 пайызға өсті, ал өткізілген өнім көлемі де
сол сиқты 50,2 ... ... ... ... ... өсу ... = ==1,136 %
Үш жыл ішінде өндіріс көлемі 50,3 ... ал өсім ... тең ... ... ... ... өнім ... орта жылдық қарқынын
есептейік:
ӨӨ = ==1,135 %
Үш жыл ішінде өнімді өндіру көлемі 50,2 %өсіп, ал ... тең ... ... – бұл жалпы көлемдегі ... ... ... ... ... Ал ... қасиеттері мен белгіленуіжағынан
әртүрлі өнімдердің нақты жиынтығ, әртүрлі ... ... ... өнім атауларының тізімін сипаттайды. Ассортимент толық, топтық
және ішкі топтық болып ... – бұл өнім ... ... ... ... ... тағайындалған кодтардың тізімі.
Кәсіпорындар арасында жоспармен белгіленген өнім құрылымын бұзу көп
кездеседі. Мұны ... ... ... ... материалдардың
болмауымен түсіндіруге болады.
Кесте ... АӨК ... ... ... ... ... ... |Жоспар ... ... ... |
| |Мың. ... |Мың. ... ... % |құрылымына |
| | | | ... |
| | | | ... ... наны |159320 ... |108,6 |159320 ... |141112 ... |111,8 |141112 ... |154768 ... |115,1 |154768 ... | | | | ... |455200,0 |509100,3 |111,8 ... ... ... ... ... ... ... Асыра орындау 53900
мың. Тенгеге тең болды. Бұл жетістік барлық ... бір ... Өсу ... 111,8 % тең ... егер талдады әр ассортимент бойынша жүргізсек, онда ... ... ... ... ... орындалуын бағалау мынадай
коэффициентпен бағалаймыз:
К=;
Мұндағы А- ассортимент құрамына кірген фактілі ... ... ... ол 1 ... тыс орындалған өнім ассортимент бойынша ... ... ... ... ... ... да, ішкі ... мүмкін. Сыртқы себептерге нарық коньюнктурасы, сұраныс жатады. Ал
ішкісіне өндірісті ұйымдастырдағы ... ... ... ... ... ... кемшіліктер жатады.
Өндіріс көлемінің өзгеруіне әкеледі. Құрылым бойынша жоспарды орындау
–бұл ... ... ... ... өнім түрлерінің жоспарланған
қатынасын сақтау.
Кәсіпорын ойдағыдай жұмыс істеп тұрса, жоспарланған құрылым ... Енді ... ... құрылымы бойынша жоспардың орындалуын «Жетісу»
АӨК қарастырайық.
Кесте 5
Жоспардың ... ... ... ... ... ... ... |Абсолюттік |Жоспардың орындалуы |
| | ... | |
| ... ... | ... ... |
|Жетісу наны |159320 |173094,1 |+13774,1 |35,0 |34,0 ... |141112 ... ... |31,0 |31,0 ... ... ... |34,0 |35,0 ... | | | | | ... ... ... ... |100,0 |100,0 ... ... ... өнім өндірісі жоспарын орындау кезінде
құрылымдық өзгерістер ... ... наны ... көлемінде үлестік
салмағында 35,0 пайыздан 34,0 пайызға кеміген, ал тоқаш ... ... ... қарағанда іс-жүзінде өскен, яғни 34,0 ... ... ... Ал ... өнімі өзгермеген.
Енді жоғарғыдағы талдауды толықтыру үшін тауарлы өнім құрылымының
талдауын жүргізейік.
Кесте 6
«Жетісу» АӨК ... өнім ... ... ... ... көлемі, т |Тауарлы өнім, ... |
| | | |мың ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | ... ... ... ... | |
| | | | | | ... | |
| | | | | | ... | |
| | | | | | ... | |
|Жетісу |60 |560 |554,61 |159320 ... ... ... ... | | | | | | | ... |100 |496 |505,8 |141112 ... ... ... ... |544 |570,9 |154768 ... ... ... ... | | | | | | | ... | |1600,0 ... ... |464107,9 |+44992,3 |
Енді ары қарай жалпы кәсіпорын бойынша ... ... ... ... ... ... құрылымдағы іс-жүзіндегі өнім
көлемін табамыз:
1. 159320*1,01956875=162437,9 мың тенге
1. 141112*1,01956875=143873,4 мың тенге
1. ... мың ... ... есебінен кәсіпорында тауарлы өнімнің жалпы көлемі
44992,3 мың ... ... Егер ... бойынша талдасақ, біздің
кәсіпорында қымбаттырақ тауардың көлемі артқан.
Кәсіпорын қызметін зерттеу ... өнім ... ... –бұл жоспармен қарастырылған көлем мен ассортиментке
сәйкесбірқалыпты өнім өндіру.
Ырғақты жұмыс өнімді өз ... ... ... ... ... ... Ырғақсыз жұмыс барлық экономикалық көрсеткіштерді кемітеді:
өнім сапасын нормалайды, аяқталмаған өндіріс ... мен ... ... ... тыс ... ... келісім-шарттар бойынша тапсырыс-
жабдықтаулар орындалмайды.
Ырғақтылықты біркүндік, ... ... өнім ... ... ... ... ... 7
Өнім өндіру ырғақтылығын талдау
| ... ... ... |
| | |+,- |
| ... |Іс ... | ... |42 |42,5 |0,5 ... |42 |42,5 |0,5 ... |42 |42,5 |0,5 ... |41 |42 |1,0 ... |41 |42,5 |1,5 ... |40,5 |41,5 |1,0 ... |42 |42,5 |0,5 ... |41 |42 |1,0 ... |40 |40,8 |0,8 ... |41 |42 |1,0 ... |41 |42 |1,0 ... |42,5 |43 |0,5 ... бір ... |496 |505,8 |9,8 ... талдау үшін ырғақтылық коэффициентін есептейді:
К =(фактлі өнім/ жоспарлы өнім),
Бізде ол К=101,9 пайыз немесе 1,9.
Ырғақтылық коэффициентін өткен ... ... ... ... тенденциясын анықтауға болады. Ырғақсыз жұмыстың сыртқы
және ішкі себептері бар. Ішкі себептеріне ауыр қаржылық жағдай, еңбектің
нашар ... ... мен ... ... деңгейі жатады. Сыртқы себептерге тұрақсыз сұраныс,
шикізаттар мен ... өз ... ... жатады.
2.3. «Жетісу» АӨК кәсіпорынның маркетингтік қызметін талдау
Маркетингтік қызметті талдау негізгі мақсаттары мынадай:
... ... ... ... Тауардың өміршеңдік циклін талдау;
• Тауардың сапасын талдау;
• Тауардың жаңа түрін нарыққа шығару мүмкіндігін талдау.
Бәсеке дегеніміз капиталдың ... ... ... ... үшін, өнім өндіру мен өткізудің өндірістің неғұрлым тиімді жағдайы
үшін тауар өндіршілер арасындағы бақталастың құрамдас бөлігі.
Бәсекелестік қабілет ... ... ... немесе өнімнің
тұтынушылық қасиеттерінің жиынтығы, ол тауардың немесе өнімнің бәсекелесуші
таардан немесе ... ... ... ... ... қабілеті осы тауарды басқа тауармен
салыстыру нәтижесінде ... ... ол ... ... ... Ол берілген тауардың нақты бір қажеттілікті өтеу деңгейіне
байланысты бәсекелес тауардан айырмашылығын ... бір ... ... ... ... үшін оны ... бір ... өтеу деңгейіне байланысты басқатауармен салыстырып
қана қоймай, сонымен қоса тұтынушының осы тауарды сатып алға ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру ұзақтығын да
есепке алу қажет.
Тауардың бәсекелестік қабілетін бағалаудың ... ... ... ... ... және де нарық талаптарын зерттеу
болады. Сатып алу кезінде тұтынушы ... ... ... ... ... ... оны өзінің қаржылық жағдайы мен қажеттілігін
өтеу деңгейіне қарай сатып алады.
Бәсекелестік ... ... тура және ... әсер ... ... ... ... нарықтағы баға, ... ... ақы ... ... позициясының негізгі параметрлері
табыстылығының кілттік ... ... ... табыстылығының кілттік факторы
|Табыстылығықтың кілттік факторы ... ... ... Өнім ... |0,3 ... Төлемдерді төлеуге жеңілдіктерді ұсыну мүмкіндіктері |0,2 ... Өнім ... |1,15 ... ... қарым-қатынастарға мүмкіндік |0,1 ... ... ... ... ... |1,18 ... ... ... ... ... |1,06 ... ... ... ... ... |0,05 ... ... ... ... |0,03 ... Тауарды өз күшімен тасымалдау |0,02 ... ... ені |1,01 ... |5,00 ... ... біз табыстылықтың кілттік факторы 1-ден 10-ға дейінгі
шкаламен есептеленеді 1 бал өте осал ... ... ... Ал 10- ... позиция болып саналады. Біздің кәсіпорын 5 ... ... ол ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін маркетингтің
көптеген ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету, бұл –ең алдымен. ... ... ... бір ... бәсекелестік қабілеттілігін анықтау үшін оны тек
нақты бір қажеттілікті өтеу деңгейіне байланысты басқатауармен салыстырып
қана қоймай, сонымен қоса ... осы ... ... алға кеткен шығыны
мен сатып алынғаннан ... ... ... ... ... алу ... Өнімнің бәсекелестік қабілеттілігін талдау әдістемесі
Кесте 9
Өнімнің бәсекелестік қабілеттін бағалау үшін ... ... ... ... ... АӨК |Бәсекелес ... | | ... | | ... : |5 |4 ... |5 |5 ... ... ... |4 |4 ... көп ... |5 |5 ... мерзімі (сақтау |5 |3 ... |4 |4 ... |5 |5 ... ... ... | | ... қорғалуы |5 |4 ... |3 |4 ... | | ... тауардың қозғалысы |5 |4 ... | | ... : |46 |42 ... ... біз ... ... ... салыстырғанда «Жетісу»
АӨК-нің бәсекелестік қабілетінің көрсеткіштері біршама болса да биік
деңгейде тұр. ... ... саны ... 109,5 ... ... ... 1.       Өнімнің бәсекелестік қабілеттін талдаудың блок-схемасы
Келесі талдау тауардың сапасын талдау. Сапа дегеніміз бұл белгілі бір
талаптарды ... үшін оның ... ... өнімнің
қасиеттерінің жиынтығы.
Жаңа тауарды сатып алушылар тұтыншы ретінде мынадай түрлерге бөлінеді:
• «жаңашыл тұтынушы»- жаңа тауарларды ... ... ... ... ... ... «жақтаушылар» -тауарды атақты және сән ретінде болуына себепшілер;
• «прогресшілер» -өсу фазасында тауардың өтімін қамтамасыз ... ... ... ... таардың өтімін қамтамасыз етуге
кешіккендер;
• «кертартпалар»- жаңа тауарды оның дәстүрлі кезінде ғана ... ... жаңа ... ... нарықта сұраныс бірдей болмайды.
Жаңа тауардың сәтсіз жолыда болуы мүмкін, егер де ұтымды ... ... ... ... ... ... ... шығу мерзімі
дәл анықталмаса.
Кесте 10
«Жетісу» АӨК өнім сапасын талдау
|№ ... |2005 |2006 ... , ... ... |9 |10 |+1 |
|2 ... ... , тонн |8 |12 |+4 |
|3 ... ... ... % |0,19 |0,33 |+0,14 |
|4 ... ақау, тонн |1,2 |0,5 |-0,7 |
|5 ... ... ... % |0,03 |0,01 |-0,02 |
|6 ... ... ... |0,2 |- |-0,2 |
| ... саны, тонн | | | |
|7 ... ... ... |- |- |- |
| ... | | | |
|8 ... заттарға кез-дейсоқ |1 |- |-1 |
| ... саны | | | |
|9 ... ... ... |0,1 |- |-0,1 |
| ... тонн | | | ... ... қайта келген |1 |- |-1 |
| ... саны | | | ... ... біз ... ... ... балдар максималды балға
дейін көтерілгені байқалады.
Сонымен қатар, өндірістік ақаулар 8 ... 12 ... ... Бұл ... ... ... және тозуына
байланысты. Жалпы көлемдегі өндірістік ақаулардың үлесі 0,19- дан ... ... ... ... ... ... 0,7тоннаға
төмендеген. Жалпы көлемдегі экспедициялық ақаудың ... 0,02 % ... сапа ... ... ... ... өндірістік қорлар құрылымын және жастық құрамын талдау
Негізгі өндірістік ... ... ... - ... ... ... ... құрамын зертеу, олардың жаңалану
және техникалық жетілу ... ... ... оның ... ... қамтамасыз етілуін және лоардың өндірістік ... ... ... ... ... ... зерттеу және
қуаттың резервтерін табу өндірісті ... ... ... ... көрсеткіштерін есептеу, сонымен қатар нәтижесі бойынша ... ... ... көзі болып - бухгалтерлік есеп, статистикалық
есеп берулер, және бизнес-жоспар болып табылады.
Тамақ өнеркәсібі кәсіпорнының негізгі ...... ... ... ...... құрал-жабдық және құрылғылар жатады.
Олар өнім өндіру процесіне және ... ... ... өнімге айналуына
тікелей қатысады.
Белсенді емес бөлігіне - өнім ... ... ... ... оны ... қалыпты, қажетті жағдайлар тудыратын қорлар жатады.
Бұлар: ғимараттар, үймереттер, т.б.
Тамақ өнеркәсібінің негізгі өндірістік қорлары ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығы қорлары;
* Материалды-техникалық қамсыздандыру қорлары;
* Қойма шаруашылығының негізгі қорлары.
Бұл талдау өнеркәсіптік және өнеркәсіптік емес өндірістік
қорлар ... ... Жыл ... ... ... құны ... ... түскен және кеткен қорлардың құны жыл соңындағы өндірістік
қорлар құны ескеріледі. ... ... ... ... ... ... ... кезінде жаңа технология енгізу кезінде келіп түседі, ал
тозу кезінде және сату кезінде өндірістен ... ... ... ... ... ... құрылымына талдау жүргізу.
| |жыл басы ... ... ... |жыл соңы |
| | | | | |
| | | | | |
| |Мың тг |% |Мың тг |
| |Мың тг |% |Мың тг |% | ... ... |90349 |100 |120111 |100 |132,9 ... | | | | | ... Оның ... | | | | | ... |18069,8 |20 ... |126,2 ... |7228,1 |8 |8407,7 |7 |116,3 ... мен |25297,9 |28 ... |123,4 ... толық құны | | | | | ... ... |1355,2 |1,5 |2041,0 |1,7 |150,6 ... машиналары |4065,7 |4,5 |5765,0 |4,8 |141,8 ... ... мен |49330,5 |54,6 ... |133,4 |
|құрылғылар | | | | | ... ... |1445,5 |1,6 |2041,0 |1,7 |141,2 |
| |8854,2 |9,8 |13092 |10,9 |147,8 ... Көлік құралдары | | | | | ... ... ... |54209 |60 ... |137,4 ... кесте бойынша нан зауытының өнеркәсіптік өндірістік қорлар
құрамы мен құрылымы өзгерген. Өндірістік өнеркәсіптік ... жыл ... мың ... ... жыл ... ол 90349 мың теңгені құрап отырғаны
белгілі. Оның ... ... ... ... яғни ... ... 20 ... құраған, жыл соңында ол 906 мың теңгені,
яғни жыл ... ... ... ... 19 ... ... ... келетін болсақ 25297,9, яғни құрылыстар жыл басында 90349 мың
теңгені құраса, жыл ... олар ... ... Бұл көрсеткіштердің бұлай
өзгеруі жыл соңындағы өндірістік қордың белсенді бөлігінің ... ... ... барлығы жыл басында 54209 мың теңге немесе
60 пайыз болса, ал жыл ... ол 74468,8 мың ... яғни 62 ... яғни ... теңгеге кеміген. Оның өсу қарқыны 137,4 пайыз.
Жұмыс ... мен ... жыл ... ... теңгені
құраса, жыл соңында 65820,8мың теңгені құрайды.
Ұйымның техникалық ... ... ... жастық кұрамы мен де
сипатталады. Өндірістік қорлардың ... ... ... ... ... ... ауыстыру қажеттілігі туралы сонымен
қатар қорқайтарымдылығын жоғарылатудың потенциалды мүмкіндіктері туралы
білуге жол береді.
Талдау ... ... ... ... ... оның ... ... уақыты бойынша бөлініп қазіргі уақыттағы ... ... ... ... ... Қызмет көрсету мерзімі 20
жылдан асқан, кәсіпорынға қажетті қор ... пен сапа ... ете ... ескі қорлардың үлестік салмағы анықталады.
Кесте 13
Кәспорынның өндірістік қорларын жастық құрамы бойынша ... ... мың тг ... салмағы, |
| | |% |
|5 ... ... |3350 |63,3 ... ... ... |520 |9,8 ... ... дейін | | ... ... ... | | ... |3870 |100 ... ... ... өндірістік қорлардың ең жоғарғы
үлес салмағы қызмет ету мерзімі 5 жылға дейінгі, яғни 63,3 ... ... мың ... ... Құрал-жабдықтардың қызмет ету мерзімі 10 жылға
дейінгі, яғни 9,8 ... ... ... құны 520 мың ... ... жылға дейін және 20 жылдан жоғары мерзімде қызмет жасаған агрегаттар
жоқ.
Кәсіпорынды құрал-жабдықтың нақты бір ... ... ету ... ... жоспарлы немесе базистік мәліметтермен салыстыру арқылы
жүзеге асырылады. Кәсіпорынның өндірістік ... ... ... қор қарулануы, еңбектің технико қарулануы, еңбектің ... ... үш ... ... көрсеткіштерді анықтау кезінде негізгі өндірістік қорлардың ... ... ... орта ... санымен салыстырылады.
Кесте 14
«Жетісу» АӨК өндірістік қорлармен қамтамасыз етілуін талдау
|Көрсеткіштер |өлшем | ... жыл ... |
| ... ... жыл | |% |
|1 ... |Мың тг |90349 |120111 |132,9 ... | | | | ... | | | | |
|2 ... |Мың тг |3350 |2962 |88,4 ... | | | | ... ... тг |775,4 |801,9 |103,4 ... | | | | ... ... | | | | ... ... |172 |201 |116,8 ... ... | | | | ... | | | | |
|5 ... |Мың тг |882,2 |794,5 |90 ... |Мың тг |558,3 |493,7 |88,4 ... | | | | ... ... |КВ/адам |129,2 |133,6 |103,4 ... ... ... қорлармен қамтамасыз етілуі өткен жылмен
есепті жыл арасында біршама өзгергені байқалады. Мұнда ... ... өсу ... 132,9 ... ... және ... ... өсу
қарқынының 88,4 пайыз ... ... ... ... ... электроэнергияның өткен жылы 775,4 мың теңге-1 кв/м-дан, есепті
жылы 801,9 мың теңге -Ікв/м-ға ... ... Оның өсу ... ... ... ... жылы 87,7 мың теңгеге немесе 10 пайызға,
техникамен ... 64,6 мың ... яғни 11,6 ... ... ... өндірістік қорлар құнының кемуімен байланысты. Соған қарамастан,
энерго қарулануы 4,4 мың ... ... ол өнім ... ... ... қорларды пайдаланудың экономикалық тиімділігін
анықтау кезінде табиғи және ... ... ... ... ... ... ... пайдалану деңгейі- табиғи
көрсеткіштер болып табылады. Ал ... ... қор ... Қор қайтарымдылығы өндірістік процеске тартылған еңбек құралдарының
мөлшеріне байланысты. Сондықтан ... ... бар, ... ... ... және ... ... білу қажет.
Артық және орналастырылмаған құрал-жабдық негізгі өндірістік қорларды
пайдалану тиімділігіне кері әсерін ... ... ... ... тауарлы өнімнің негізгі өндірістік қорларының орта
жылдық ... ... ... өндірістік қорларды пайдалану тиімділігін талдау кезінде
белсенді негізгі өндірістік қордың да қор қайтарымдылығын есептеу қажет:
Ққайт(б)=ТӨ/НӨҚ(б);
Қсиым=НӨҚ/ТӨ
Кесте ... АӨК ... ... ... пайдалану тиімділігін талдау.
|Көрсеткіштер ... |2005 |2006 ... |
| ... | | | |
| | | | |+,- |% |
|1 ... өнім ... |Мың тг |361421,9|509100,3 |147678,4|140,9 |
|2.Негізгі өндірістік |Мың тг | | | | ... орта ... ... |90349 |120111 |+29762 |132,9 ... ... | |54209 |74468,8 ... |
|Машина жабдықтары |Мың тг | | | | ... |% |60 |62 |+2 |103,3 ... үлес ... | | | | ... ... |теңге |1,67 |1,87 |+0,2 |112 ... ... ... |2,6 |3 |+0,4 |115,4 ... қор ... | | | | | ... сыйымдылығы |теңге |0,6 |0,54 |-0,06 |90 ... ... ... АӨК-ң негізгі өндірістік қорларын
пайдалану тиімділігінің өзегергені байқалады. Тауарлы өнім көлемі ... 361421,9 мың ... ... ... жылы ол 509100,3 мың ... ... өндірістік қорлардың орта жылдық құны ... жылы 90349 ... ... жылы 120111 мың теңгеге ұлғайған. Соның ішінде машина
жабдықтары ... жылы 3350 мың ... ... ... жылы 2962 мың ... Сол себептен машина жабдықтарының үлес салмағы 60 ... ... ... Қор ... ... жылы 1,67 ... ... есепті жылы
1,87 теңгеге жоғарлады, оның өсу ... 112 ... ... Ал ... ... ... 2,6 ... 3 теңгеге жоғарлады.
Өсу қарқыны 115,4 пайызды құрайды. Қор сыйымдылығы ... жылы ... ... жылы 0,54 теңгеге төмендеген, өсу темпі 90 пайыз. ... қор ... ... ... ... ... ... қорларды пайдалану тиімділігін талдау барысында
қорқайтарымдылығын тек тауарлы өнім ... ... емес ... ... бойынша да есептеу ... ... ... ... ... қор қайтарымдылығы негізгі қызметтен түскен табыстың негізгі
өндірістік қорлардың орта жылдық құнына ... ... ... ... ... өндірістік қорлардың қор қайтарымдылығының өзгеруіне бірнеше
факторлар әсер етеді. ... ... ... мыналар:
1. Тауарлы өнім көлемінің, құрылымының және ассортиментінің өзгеруі.
1. Негізгі өндірістік қорлар мөлшері және оның ... ... ... ... ... ... талдау
кезінде қор қайтарымдылығына осы факторлардың тигізетін ... ... ... ... ... ... ... талдау
|Факторлар ... ... |Қор ... ... |
| ... ... мың | |
| |мың тг. ... |тг. | |
| | |мың тг. | | ... ... |89839 |5293 |1,67 |- ... | | | | ... ... |8905 |5293 |1,68 |+0,01 ... ... |8905 |4767 |1,87 |+0,2 ... | | | | ... ... қор ... ... тигізетін әсерін
көрсетеді. Мұнда ассортименттің өзгеруінің ... ... ... ... ... ал есепті жылы оның мөлшері 0,2.
5. Айналым ... ... ... ... ... ... қаржылардың
улек үлес салмағына ие. Айналым капиталын пайдалану тиімділігі талдаудағы
мақсаттары:
• Негізгі және ... ... ... ... ... ... боынша кәсіпорынды қамтамасыз ету жоспарын
орындауды бағалау,
• Материалды ресурстарының қорларын және шығындау нормаларын ... ... және ... ... ... ... ... материалды ресурстарды экономиялауды қамтамасыз ету
шараларын енгізу.
Ең алдыменен айналым капиталдарының жалпы бағалауына талдау жасаймыз.
Кесте 17
Айналым капиталының құрылымы және құрамы
|Баланс баптары | 2005 | 2006 ... |
| | мың тг | % | мың тг |% |мың тг |% |
| Т М З |89920 |35,1 |88720 |34,3 |-1200 |-97,8 ... |77440 |30,2 |9249 |35,7 |1505 |119,4 ... ... |12005 |4,7 |13508 |5,2 |1503 |112,5 ... өнім |13402 |5,2 |15105 |5,8 |1703 |112,7 ... |63070 |24,6 |48880 |18,9 |-1419 |77,5 ... | | | | | | ... ... |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... қаражаттар |390 |0,2 |190 |0,1 |-200 |48,7 ... ... |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... |256227 |100 |258893 |100 |2666 |101,1 ... ... біз тауарлы ... ... 2005 ... 2006 жылы 120 мың ... немесе 2,2 %, дебиторлық қарыздар
77,5%, ақшалай ... 51,3 % ... ... Ал ... 1505
мың теңгеге немесе 19,4 %, аяқталмаған өндіріс 1503 мың тг немесе 12,5 % ... ... ... өнім 170,3 мың ... немесе 12,7 % артқан. Болашақ
кезеңдегі шығындар мен басқада ағымдағы активтер 2005 және 2006 ... ... ... ол ... ... пайдаланудың
тиімділігі. Айналым қорлары аналым капиталының маңызды бір бөлігі болып
табылады.
Кесте 18
Айналым қорын ... ... ... ... | 2005 | 2006 жыл ... |Өсу |
| ... .|жыл | |(+,-) ... % ... өнім |мың тг ... ... ... |140,9 |
|көлемі | | | | | ... ... құн |мың тг |285038 |392259 |107221 |137,6 ... ... |мың тг |101925 |102228 |303 |100,3 |
| Оның ... |мың тг |77440 |92490 |15050 |119,4 ... | | | | | ... ... ... |0,21 | 0,18 |-0,03 |85,7 ... | теңге |4,7 |5,5 |+0,8 |117,0 ... | | | | | ... ... өндірілген өнім көлемі 140,9 пайызға артқанын, ал толық
өзіндік құн 107221 мың тенгеге немесе 137,6 ... ... ... ... 2005 ... салыстырғанда 303 мың тенгеге артып 2006 ... мың ... ... Материал сыйымдылығы 2005 жылға қарағанда 2006
жылы 0,03 теңгеге азайған, ал қайтарымдылығы 0,8 ... өсіп 2006 ... ... құрады.
Айналым қаржыларының тиімділігі экономикалық көрсеткіштерді ... ... ... айналымдылығын сипаттайды. Айналым
қаржыларының айналымдылығы дегеніміз қаржылардың ... бір ... ... ... айтамыз.
Кесте 19
Айналым қаржыларының айналымдылығын талдау
|№ |Көрсеткіштер ... | 2005 | 2006 жыл ... |Өсу |
| | ... | |(+,-) ... | |. | | | |, % |
|1 ... өнім |мың тг ... |509100,3 |147678,4 |140,9 |
| ... | | | | | |
|2 ... ... |мың тг |101925 |102228 |303 |100,3 |
|3 ... |коэф |3,5 |5,0 |+1,5 |142,8 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|4 |Бір ... ... |103 |72 |-31 |70,0 |
| ... | | | | | ... ... ... ... өнім көлемі 140,9 пайызға
артқанын, ал толық өзіндік құн 303 мың ... ... 100,3 ... ... Айналым қаржылары 2005 жылмен салыстырғанда 3030 мың
тенгеге артып 2006 жылы 102228 мың ... ... Ал ... ... ... 1,5 ... бір жылдағы айналым ұзақтығы ... ... ... үшін ... 3. ... ... ... нарығын және шағын бизнесті
дамытуды ... ... Нут ұнын қосу ... ... ... ... ... заттар нан өнімдерін өндіргенде кеңінен қолданады. өсімдік
белогының ... ... көзі ... нут, соя және тағы да ... ... ... белогы темір, цинк, марганец, форор элементтерінің қайнар көзі
болып табылады. бидайдың құрамындағы моносахаридтер, ... ... күш ... ... ... табылады.
Нуттің бидайында 7 пайызға дейін майлардан тұрады, олар гетерогенді
топтарды ... олар ... және ... ... ... ... нут қосылған нандар адам ағзасындағы жүйке тканьдерін
және сүйектегі фосфордың қажеттіліктерін көтеруге мүмкіндік береді.
Егер де нут қосылған ұнға ... илеп ... ... қышқылды
немесе сүт сывороткаларын қосса, ол нан ұзақ уақытқа дейін сақталып ... ... ... ... ... ... рецептурасы және режимі
|Шикізаттың аты мен үрдіс ... ... және ... |
|көрсеткіштері ... ... ұны 1 ... г |420 ... ұны , г |105 ... , г |12,5 ... , г |7,5 ... мл ... ... ... ... С |28-30 ... ұзақтығы, мин |90 ... ... ... арқылы қамырды дайындау рецептурасы және режимі
|Шикізаттардың аты және |Үрдістің шығындары мен ... ... ... | |
| ... ... ... ұны 1 ... г |210 |210 ... ұны , г |50 |55 ... , г |5 | ... , г | |7,5 ... мл ... ... ... бойынша ... ... С |28-30 |28-30 ... ... мин |90 |60 ... 22
Басқа да материалдардың шығыны
|Шикізаттар түрлері және басқа|Саны, кг ... 1 кг, ... ... ... | |мың тг |Мың ... ... |5892,5 |0,08 |471,4 ... |235,7 |0,017 |52,09 ... | | |523,49 ... ... | | |7,85 ... | | |531,34 ... ... ... ... ... болады. Қамырдың пісу ұзақтығы
20 минут. 1 тонна нанға ... ... ... ... 9
кВт/сағат:
Зэ=330*90*6= 17,82 мың теңге
Жалпы материалды шығындар
Зм=6293,34+531,34+17,82=6842,5 мың ... ... бұл ... біз жұмысшыны жұмысқа аламыз, оның айлық еңбек ақы
қоры 1102,42 теңге
Кесте ... ... ... баптары ... мың ... ... шығындар |6842,5 ... ... ... ... |132,29 ... шығындар |27,78 ... да ... ... |110,34 ... ... ... |150,71 ... кеткен шығындар |50,0 ... ... |70,0 ... ... ... құны |7383,62 |
|1 ... ... ... құн |28,37 |
1 ... ... ... ... бағасы (НДС- сіз)
Ц=С+П=28,37+4,44=32,81
1 дана наның «Диетикалық» көтерме бағасы, салмағы 0,75 кг
Ц1б=32,81*0,75=24,61 ... ... ... басқару жолдары.
Дайын өнімнің сапасын бақылау бойынша ұсынылатын ... ... ... үшін ... АӨК ... ... беру және ... арқылы органолептикалық көрсеткіштербойынша сапаға баға беруді
қарастырады. Есептелінген балдардың ... ... ... ... Ал егер өнім стандартқа сәйкес келмейтін болса, онда ол ... ... ... ... ... % ... төлеудің белгілі бір
мөлшеріне сәйкес келуі қажет,
Яғни 6 ... %
7 ... %
8 ... %
8 ... жоғары- 14 %
Еңбекті ынталандырудың өзіндік жүйесін сапасыз өнімнің максималды
көлемін төмендетудіжәне сапасыз өнімді ... ... ... ... ... ... АӨК ... түсетін шикізаттың сапасын орташа үлгідегі
зерттеудің негізіндеәрбір партияларды лаборатория жұмысшылары анықтады.
Сүттің құрамы (әсірісе ... ... пен ... ... малдың
тұқымына, құрамына, лактация кезеңімен басқа да факторларға ... ... сиыр ... құрамы келесідей мәліметтер арқылы
сипатталады:
Сүт
%
1. ... ... Сүт ... ... және ... тұзы ... ... физико-химилық және органолептикалық көрсеткіштерін
дұрыс және нақты анықтау қышқылсүтті өнімдерді өндірудегі оның ... ... ... ... шараларды енгізуде мақсатты экономикалық бағалау
үшін ... ... ... мен ... ... ... ... 16
Шараны енгізгенге дейін және кейінгі салыстырмалы кестесі
|№ ... ... |
|1 ... ... ... 1 ... ... | |
| ... | |
| ... ... дейін |5,924 |
| ... ... ... |4,428 ... ... енгізгеннен кейін өнімнің жылдықшығу көлемі, | |
| ... |876 |
|3 |Бір ... ... қор ... сағат | 1876 |
|4 |Бір ... ... ... ... ... тенге | 14996 |
|5 ... ... ... % |19-21 ... ... ... босаы
((5,924-4,428)*876/1876) = 0,7=1 адам
Еңбек ақы қорының шартты-жылдық экономиясы
1*12*14996=179952 тенге
Әлеуметтік сақтандыру мен зенетақыны қамтамасыз етуге аударымдар
179952*19 %= 34190,9 тенге
Сыйақыны төлеуменеңбекті ... және ... ... ... экономикалық әсер
179952+34190,9=214142,9 тенге
Қорытынды
Бұл диломдық жұмыстың бірінші бөлімінде тұтынушлық нарықпен шағын
кәсіпорынға теориялық мағлмат беріледі. ... ... ... ... жүйенің бір бөлігі болып ... ... ... ... ... болсақ, экономика үшін анықтаушы мағынасы бар
санды көрсеткіштеріне назар аудару ... Бұл ... ... ішкі жалпы
өніміндегі шағын бизнестің үлесі, жалпы алғанда: ... ... ... ... ... бизнестің экономикадағы орнын алатын болсақ, ... біз тек ... ... ғана емес, сөзсіз олар маңызды
болғанымен, сонымен қатар ...... ... ... қажет. Әрине шағын және орта кәсіпорындардың саны ... ... ... ... шағын бизнестің позициялары осы
кәсіпорындардың ... мың ... ... ... ... ... ... міндетін қарайтын ... ол ... ... ... ... ... ... экономикадағы орны
мен ролінің толық суретін көрсетеді.
Екінші бөлімде кәсіпорын көрсеткіштеріне толығымен талдау жасалынады.
Өнімді ... мен ... ... ... ... ... өндірістік қорларына, айналым капиталдарына ... ... ... ... ... мен ... енгіз
үшін мынадай шаралар ұсынамын.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Барнгольц С.Б. ... ... ... ... ... 1986 год.
2. Берсинов Н.П. «Расчет производственной мощности», Москва 1978 г.
3. ... П.Г. ... ... ... ... ... Москва 1987 год.
4. Данилов П.С. «Основные фонды и ... ... и пути ... ... ... Москва 1961 год.
5. ... П.С. ... ... ... ... 1980 ... Жак Ришар «Аудит и ... ... ... ... 1997 год.
7. Ермолович Л.Л. «Анализ ... - ... ... Минск 1997 год.
8. Калдыбаев О. «Экономика ... ... 1997 ... ... Я. Б. ... ... ... 1981 год.
10. Коновалова Н.П. «Производственная мощность ... ... ... ... Н.П. ... использование мощности предприятий», Москва
1989 год.
12. Крайчик, Гейфман ... ... ... ... Киев 1978 ... ... - ... статистикалық жинақ. - Алматы: 2003
14. Лавровский Б. Л. ... ... ... в ... ... 1983 год.
15. Маниловский Р.П. «Производственная мощность в промышленности», Москва
1977 год.
16. Мейірбеков А. Қ., Әлімбетов Қ.Ә. ... ... Оқу ... ... Экономика, 2003жыл.
17. Мудрин П. А. «Практика планирования производственной мощности», Москва
1979 год.
18. Петросян, Коновалова ... ... ... основных
фондов и производственная мощность предприятия», Москва 1980год.
19. Прикын Б.В. Экономический анализ предприятия. - М: ... ... ... Л.И., Гришин А.С. «Проектирование ... ... 1994 ... ... Г.В. ... ... деятельности
предприятий», четвертое издание, Минск 2000 г.
22. Сидоров А. П. ... ... ... ... Москва 1978 год.
23. Солопенко М. И. «Анализ хозяйственной ... ... ... ... ... Б.Т., ... П.П. ... проектирование по экономике и
менеджменту в пищевой ... ... 1997 ... ... рост ... РК. ... научных трудов
-Алматы: «Экономика» 2000.
26. Журнал. «Пищевая промышленность». Москва 2000, 2003 ... ... ... и ... ... ... ... 2003годы.
-----------------------
|Нарықты |
|зерттеу |
|Бәсекелестер|
|туралы ... ... ... ... ... құру және өнімнің|
|бәсекелестік қабілетін бағалайтын |
|көрсеткіштерді ... ... ... ... ... ... ... қабілеттің параметрлерін |
|топтастыру және бірегей деңгейде анықтау |
|Бәсекелестік ... ... ... ... ... қөтеру бойынша шаралар енгізу

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Ақтөбе қаласы темір-бетон дайындау зауытындағы шикізатты мөлшерлеу процесінің автоматтандырылуын жобалау14 бет
Марков құбылысы16 бет
"Жетісу" газеті78 бет
1916 ж. Ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы13 бет
1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліс жағдайындағы қазақ ұлттық зиялы қауымы туралы15 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
«АӨК Адал» ААҚ16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь