Халықаралық сауданың жан-жақты жүйесі

Кіріспе

І. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДАНЫҢ ЖАН.ЖАҚТЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛУЫ.

1.1 Халықаралық сауда теориясы

1.2 ДСҰ.ның даму тарихы

1.3 ДСҰ әрекеттерінің басты қағидалары

ІІ. ҚР.НЫҢ ДСҰ.ҒА КІРУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

2.1 Қазақстан экономикасының ғаламдануы мен ДСҰ.ға кіру жолындағы мәселелер

2.2 ҚР.ның ДСҰ.ға кіруіндегі шетел тәжірибесін талдау

2.3 ҚР.ның ДСҰ.ға кіруінің нақты салаларға әсері

ҚОРЫТЫНДЫ
Халықаралық сауда – мемлекеттер және ұлттық шаруашылықтар арасындағы тауар және қызметтердің айырбасы. Ол ерте заманда қалыптасты, бәрақ тек ХХ ғасырда ғана жүниежүзілік рынок формасына ие болды, өйткені оған негізінен өнеркәсібі дамыған елдер ғана қатынасады. Халықаралық сауда қазіргі дүниежүзілік еңбек бөлісіне, әр түрлі елдердің экономикалық даму деңгейіне және олардың табиғи-географиялық жағдайларына сәйкес тауарлардың белгілі бір түрлерін өндіруге маманданудың нәтижесі ретінде көрінеді.
Дүниежүзілік сауданың динамикасы мен құрылымы өндіргіш күштердің дамуына, дүниежүзілік өндірістің құрлымына тәуелді. Егер ХІХ ғасырда айырбаста көбінесе шикізат, азық-түлік және жеңіл өнеркәсіп өнімдері ғана болса, қазіргі кезде өнеркәсіп тауарларының үлесі, әсіресе машиналар мен жабдықтардың үлесі елеулі түрде өсті. Соғыстан кейінгң уақытта шикізаттың дүниежүзілік экспорттағы үлесі 3/5-пен 1/3-ке дейін кеміді, ал өнеркәсіп бұйымдарының үлесі 2/3 өсті. Құрастырмалы бұйымдар мен қосымша бөлшектер айырбасы артты, экспорт тез қарқынмен дамыды; мысалға машиналардың түйіндерін құрастыру және басқа да құрал-жабдықтар мен халық тұтынатын техниканы жасау жұмыстарын айтуға болады.
Казіргі уақытта халықаралық айырбас өндірісіне ғылыымитехникалық жетістіктен айырбасы қосылады (лицензиялар және ноу-хаулар мен сауда жасау), олардың үлесі халықаралық сауданың жалпы айналымының 10%-ін құрайды. Технологиялық күрделі өнімдермен, лицензиялармен сауда-саттық жедел өсіп отыр. Егер 1990 жылы лицензиялардың дүниежүзілік экспорттағы көлемі 2,4-2,7 млрд. доллар болса, 80-жылдардың екінші жартысында бұл сан жылына 17 млрд. доллардан асты.
Халықаралық сауда объектілерінің қатарына казіргі уақытта жобалау жұмыстары, лизинг (жабдықтарды ұзақ мерзімді жалға алу); инжиниринг (инженерлік-құрылыс жұмыстарын атқару үшін жасалынған келісімдер) жатады.
Халықаралық сауда "жаңа индустриалды елдер" (Гонконг, Онтүстік Корея, Сингапур, Тайвань) үлкен роль атқара бастады. Бұл елдердің экспорттында өнеркәсіптік тауарлардың алатын орны елеулі және олардың дүниежүзілік экпорттағы үлесі 1960-1985 жылдары 2 еседен асып түсті. Тарихи тұрғыдан алғанда дүниежүзілік рыноктағы бәсекелік күресте ұлттық мүддені қорғаудың әр түрлі мемлекеттік формалары бар. ХV-ХІІІ ғ. ғ. негізгі экономикалық теория ретінде меркантилизм үстем болған кезде мемлекеттер экспортты ынталандыру және импорт тауарларын шектеу шараларын, яғни қатаң протекционизмді қолданады. Ұлттық өнеркәсіп өнімдеріне тиімді жоғары кеден бажын енгізу арқылы белгілі бір тауар түрлерін сатуға, мемлекеттік монополия арқылы ақшалай байлықты арттыруға ұмтылды.
1. Байгісиев М. Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқу құралы – А.: Санат.-1998,192 б.
2. Елемесов Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқу құралы – А.: Қазақ университеті. – 2002, 389 б.
3. Киреев А. Международная экономика. – М.: Международные отношения. – 1999, 480 б.
4. Буглай В.Б., Ливенцев Н.Н. Международные экономические отношения. – М.: Финансы и статистика. – 1996, 153 б.
5. Жаңа әлемдегі Қазақстан – 2007.
6. Индустриалдық- инновациялық стратегия. – 2007
7. Мырзахметова А.М. Казахстан и Всемирная Торговая Организация (ВТО) в условиях глобализации современного мира// Өтпелі кезеңдегі әлеуметтік-экономикалық болжау мәселелері. – А.: Қазақ университеті. – 2001, 230-235 б.
8. Арыстанбеков К.Т. На пути вступления Казахстана в ВТО серьёзные преграды есть//Аль-Пари, №2. – 2005, 3-9 бет.
9. Абдрахманова Г.А. Вступление Казахстана во Всемирную Торговую Организацию: возможные последствия для финансового рынка Казахстана// ҚазҰУ хабаршысы, №5 (39). – 2003, 77-84 бет.
        
        Мазмұны
Кіріспе
І. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДАНЫҢ ЖАН-ЖАҚТЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛУЫ.
1.1 Халықаралық сауда теориясы
1.2 ДСҰ-ның даму тарихы
1.3 ДСҰ әрекеттерінің басты қағидалары
ІІ. ҚР-НЫҢ ... КІРУ ... МЕН ... Қазақстан экономикасының ғаламдануы мен ДСҰ-ға кіру жолындағы
мәселелер
2.2 ҚР-ның ДСҰ-ға кіруіндегі шетел тәжірибесін талдау
2.3 ҚР-ның ДСҰ-ға кіруінің нақты ... ... ...... және ... ... арасындағы
тауар және қызметтердің айырбасы. Ол ерте заманда қалыптасты, бәрақ тек ... ғана ... ... ... ие ... ... оған ... дамыған елдер ғана қатынасады. Халықаралық сауда қазіргі
дүниежүзілік еңбек бөлісіне, әр ... ... ... даму деңгейіне
және олардың табиғи-географиялық жағдайларына ... ... ... ... өндіруге маманданудың нәтижесі ретінде көрінеді.
Дүниежүзілік сауданың динамикасы мен құрылымы өндіргіш күштердің
дамуына, ... ... ... ... Егер ХІХ ... ... шикізат, азық-түлік және жеңіл өнеркәсіп өнімдері ғана
болса, қазіргі кезде өнеркәсіп тауарларының ... ... ... мен
жабдықтардың үлесі елеулі түрде өсті. Соғыстан ... ... ... ... ... ... 1/3-ке дейін кеміді, ал ... ... 2/3 ... ... ... мен ... бөлшектер
айырбасы артты, экспорт тез қарқынмен ... ... ... құрастыру және басқа да құрал-жабдықтар мен халық тұтынатын
техниканы жасау жұмыстарын айтуға болады.
Казіргі уақытта ... ... ... ... айырбасы қосылады (лицензиялар және ... мен ... ... ... ... сауданың жалпы айналымының ... ... ... ... ... ... өсіп отыр. Егер 1990 жылы лицензиялардың дүниежүзілік экспорттағы
көлемі 2,4-2,7 ... ... ... ... ... ... бұл ... 17 млрд. доллардан асты.
Халықаралық сауда объектілерінің қатарына казіргі уақытта ... ... ... ұзақ ... ... алу); ... жұмыстарын атқару үшін жасалынған келісімдер) жатады.
Халықаралық сауда "жаңа индустриалды елдер" (Гонконг, Онтүстік Корея,
Сингапур, Тайвань) үлкен роль ... ... Бұл ... ... тауарлардың алатын орны елеулі және олардың ... ... ... жылдары 2 еседен асып түсті. ... ... ... ... ... ... ұлттық мүддені қорғаудың
әр түрлі мемлекеттік ... бар. ... ғ. ғ. ... ... ... ... ... болған кезде мемлекеттер экспортты
ынталандыру және импорт ... ... ... яғни ... қолданады. Ұлттық өнеркәсіп өнімдеріне тиімді жоғары кеден
бажын енгізу арқылы белгілі бір ... ... ... ... ... ақшалай байлықты арттыруға ұмтылды.
Бірақ қатаң протекционизм сыртқы ... ... ... оқшаулануына әкеп соқтырды. Сондықтан ... ... елді ... ... ... ... өтуге
мәжбүр етті. "Еркін сауда" саясатының негізін Д. ... ... ... ... Осы бағытты ұстанған Ұлыбритания жаңа рыноктарды
жаулап алып, дүниежүзілік экономикада жетекші орындарға ие болды. Кейінірек
басқа елдер де ... ... ... ... көше ... ... ... экономикалық дағдарыстар ХХ
қасырдың басында бірқатар елдерді ... ... ... ... ... яғни ... ... еркін дамуынан бас тартуға
итермеледі. Мұның өзі ... ... ... ... ... әкеп ... Қазіргі кездегі протекционизм ішкі
рынокты ұлттық компанияларға ... ... ... және оларды шетелдік
өндірушілер бәсекесінен ... ... ... ... тауарлар
бағасына кеден салығын арттыру арқылы олардың ұсынысы шектеледі , сөйтіп
ішкі рыноктағы бәсекенің әлсіреуі ... ... ... ... ... ... де бағалары шарықтап кетеді.
Халықаралық сауда – экономикалық қатынастарды реттеу үшін ... ... ... ... ГАТТ, ЕАСТ, ЮНКТАД т.б. жатады.
ГАТТ – тарифтер мен сауда туралы басты келісім. Оған қатысушылардың
сауда қатынастары қабылданған ... мен ... ... ... 1948 жылдан бастап әрекет етеді. Бұл ірі ... ... ... ... ... ... проблемеларды талқылау үшін мүше
елдер арасында келіссөздер, консультафиялар, кездесулер өткізеді. ... ... ... саны 1990 жылы 96-ға жетті.
ЕАСТ – Еуропалық еркін сауда ассоциациясы 1960 ... ... ... Бұл ... 6 Батыс Еуропалық елдер кіреді. ЕАСТ-тың негізгі
мақсаты өзара еркін сауда жағдайын қалыптастыру.
ЮНКТАД – ... ... және даму ... ... 170-ке ... ... ... халықаралық экономикалық қатынастардың дамуына
және реттелуіне қолдау жасайды.
І. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДАНЫҢ ЖАН-ЖАҚТЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛУЫ
1.1. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА ТЕОРИЯСЫ
Халықаралық экономикалық қатынастардың дәстүрлі және ең кең ... ... ... ... ... елдердің барлығы үшін сыртқы
сауданың рөлі ... ... ... ... ... ... да бір ел болмасын оның
экономикалық жетістігі сыртқы саудаға байланысты.Дүниежүзілік экономикадан
оқшауланып,ешқандай ел дені сау,жөні түзу экономика жасай ... ... ...... ... ... әр түрлі елдердің тауар
өндірушілер арасында пайда болатын байланыстардың нысаны және олардың өзара
экономикалық тәуелділігі.
Ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... өзгерістер,өнеркәсіп өндірісінің мамандануы мен кооперациялануы
ұлттық шаруашылықтардың қарым-қатынасын күшейтеді.Мұның өзі ... ... ... ... ... ... ... – дүние жүзі елдері арасындағы төлемді,
жиынтық тауар айналысы.
ХХ ғасырдың екінші жартысынан ... ... ... ... жедел дами бастады.
Халықаралық сауданың жедел өсуіне мынадай факторлар әсер етті:
1) ... ... ... мен ... ... дамуы;
2) экономикада жаңа салалардың пайда болуына және негізгі капиталды
жаңартуға игі ... ... ... революция;
3) дниежүзілік рыноктағы трансұлттық корпорациялардың белсенді қызметі;
4) тарифтер мен сауда туралы Бас келісімнің шаралары ... ... ... ... ... ... ... жойылып,кеден бажы төмендеп,
еркін экономикалық аймақтардың құрылуы;
6) сауда-экономикалық интеграция процестері ... ... ... ... ... ... бейімделген экономикасы бар «жаңа индустриалды елдердің»
пайда ... ... ... ... түсінігін берудің ... мен осы ... ... ... ... ... табылады.Ерте меркантелизм ХV ғасыр соңында пайда ... ... ... ... негізделген болатын.Ақша-қаражатты елден
шығармау үшін оларды шетке шығаруға ... ... ... ... ... ... ... алуға тиіс болатын. ... ... ... ... ... ... ... тауар
сатып,азырақ сатып алуға тиіс болды.
Кеш меркантелизм ХVІ ғасырдың екінші жартысынан XVIII ғ. ... ... Оның ... ... активті сауда балансының жүйесі болды.
Байлық сыртқы рыноктарда ақшаға айнала алатын тауарлардың артық мөлшерімен
сипатталады. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... айырмашылығынан шығады деп есетеліп, ол екі әдіс
арқылы қамтамасыз етілді:
1.Өз елінен өнімді шығару арқылы;
2.Делдалдық ... (бір елде ... ... елде қымбатырақ
сату).
Меркантилизм - өндірістің тауарлық сипатына ерекше көңіл ... ... ... ... ... ... бір бағыты.
/2,45-46 б./
Өндіріс факторларының ... ... ... ... ... әр ... өндіріс
факторлар теориялармен ығыстырыла бастағаннан ... ... ... ... да ... факторлар теориясы арқылы
түсіндіре бастады. Бірақ халықаралық сауда теориясында шынайы жаңалықты тек
ХХ ғ. 20-жылдар ортасында швед ... Эли ... мен оның ... ... ... кейін Хекшер-Олин теориясы деп аталған, халықаралық
сауданың ... ... ... ... ... бөлігі абсолютті салыстырмалы теориялардағы
жорамалдарға ұқсас.Айырмашылығы мынада: өндіріс факторларының арақатынасы
тек қана 2 ... және тек қана 2 ... ... ... ... көп ... ... емес екі өндіріс факторының ... К) өмір ... ... ... ... ... ... маңызды шарттары:жекелеген тауарлардың ... ... ... бір ... өндіріс шығынындағы әр түрлі факторлардың
салыстырмалы шығындары) фактор ... ... ... ... ... ... анықтайтын көрсеткіш жатады) енді.
Леонтьев парадоксы.
Хекшер-Олин-Самуэльсон қорытындыларын қолдамаған атақты зерттеуді
1953 жылы американдық орыс Василий Леонтьев жариялады.
Леонтьев Хекшер-Олин ... іс ... ... ... ... ... кейін АҚШ ең бай және капиталы мол,
басқа мемлекеттермен салыстырғанда еңбек жалақысы жоғары ел ... ... ... сәйкес, ол капиталды көп қажет ... ... ... еді. Бұл ... ... үшін, Леонтьев құны 1 млн.
доллар ... ... ... мен ... бәсекелесетін жергілікті
тауарларды өндіруге қажетті еңбек күші мен капитал мөлшерін ... ... бір өнім ... еңбек пен капитал шығынын санады. Іс
жүзінде ол бір американдық импортты ... ... ... ... ... арақатынасын, бір американдық экспорт ( К/L )х ... ... пен ... ... салыстырды. Осы арақатынасқа сәйкес, егер
(К/L)ім/
(К/L)х 1 орындалса еңбек күші мол ... ... ... қарама-қарсы
болды, американдық импорттың капитал сыйымдылығы экспорттан 30 % ... ол АҚШ ... мол ел емес ... ... ... ... күші
мол ел екендігін көрсетті.Бұл теориядағы түсініктерге толық қайшы келді.
Леонтьев парадоксы – ...... ... ... теориясының іс жүзінде расталмағаны: еңбек күші мол ... көп ... ... ал капиталы мол елдер – еңбекті көп ... ... ... ... ... артықшылықтар теориясы.
1991 жылы американ экономисі М.Портер ... ... атты ... ... Осы ... бір ... ... елдер емес, фирмалар бәсекелеседі.»Сыртқы рыноктағы
табысқа жету дұрыс таңдалған бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... бірлігі сала, яғни тауар
өндіретін және қызмет көрсететін және өзара ... ... бір ... ... ... Фирманың сала ішіндегі бәсекелестік
стратегияны таңдауына 2 басты жағдай әсер ... ... ... ... ... ... құрылымы. Сала ішіндегі бәсекеге бес түрлі фактор әсер етеді:
1) жаңа бәсекелестердің пайда болуы;
2) орнын баса алатын тауар ... ... ... болуы;
3) жеткізушілердің саудаласу мүмкіндігі;
4) сатып алушылардың саудаласу мүмкіндігі;
5) бар бәсекелестердің арасындағы жарыс (бақталас).
Осы бес ... ... ... ... ... ... олар ... шығындарына, капитал болуына және т.б. жағдайларына әсер етеді.
2. Фирманың салада алатын позициялары (орны).
Фирманың саладағы позициясы ең ... ... ... Фирма тұрақты бәсекелестік артықшылыққа ие ... ... ... Ол ... ... ... ... дифференциациясы (бөлшектеу).Фирманың тауардың жоғарырақ
сапасы немесе ерекше ... ... ... ... кейінгі
қызмет көрсетудің кең мүмкіндіктері арқылы тұтынушы ... ... сала ... ... әсер ... тағы бір маңызды
фактор – бәсекелесу сферасы немесе фирманың сала шекараларында бағытталған
мақсаттар ауқымы. /2,45-62 ... ... ДАМУ ... мен ... ... ... келісім (ГАТТ) 1947 жылы
халықаралық сауданы реттейтін глобалды ұйым ... ... ... негізгі мақсаты халықаралық сауданың ашықтығы мен
қауіпсіздігін, төмендегідей жолдармен қамтамасыз ету болып табылған:
• Кедендік және ... ... ... ... ... ... дискриминацияны жою;
• Нақты табысты, сұранысты, сауда айырбасын жоғарылату.
Осы келісімнің ... ... ... ... ... ... көпжақты негізде реттеуді қамтамасыз ету табылады.
Халықаралық сауда ... құру ... ... ... сауда және тарифтер бойынша Басты келісім мүше елдердің сауда
және тарифтік саясатын реттейтін көпжақты ... ... ... тарифтерді төмендету ... ... ... ... ... ... ГАТТ ... қол қоюға
қарсы болған жоқ.
1948 жылдың 1 қаңтарынан Басты келісім оған қол ... ... 22 ... ... үшін ... ... ... мен
міндеттемелерін анықтайтын көп жақты келісім болып ... ... ... ... ... ... принциптерге негізделген
болатын:
1. Мемлекетаралық сауда қарым-қатынастарында бір-біріне ең қолайлы
жағдай жасау.Осы тәртіпке сай ... ... ... бір-біріне
жеңілдіктер мен артықшылықтар беруі ... екі ел ... ... автоматты түрде басқа мүше елдерге де міндетті.
2. Алаламау (дискриминацияламау) принципі. Бұл ... ... ... қатысушы елдердің барлығының сауда қарым-қатынастары тең құқықтық
жағдайда ... ... ... ... ... ... ... қолдану;
импорттық квоталарды (үлестер) т.б. тарифтік емес шектеулерді алып тастау.
4. Көп жақты келіссөздер арқылы ... ... ... түрде
төмендету.
5. Дамушы елдермен ... ... мен ... ... ... қатынастарындағы кездескен қайшылықтарды келіссөздер
арқылы шешу.
ГАТТ негізгі ережелер мен принциптер жинағынан, тарифті анықтайтын
тізімдер мен қосымшалардан, қосымша шешімдер мен ... ... ... ... негізгі іс-әрекет механизмі көпжақты сауда
«рундтары ... ... ол ... ... ... реттеудің жаңа
нормалары мен ескілерінің қайта қаралуы жүзеге асырылады.
ГАТТ іс-әрекет негіздеріне төмендегідей ... ... ... ... ең тиімді жағдай жасау. Бұл принцип ГАТТ-қа
қатысушы елдің ... ... ... ... мен
жеңілдіктері басқа да қатысушы елдерге арналған ... ол ... ... өнімге таралуын талап етеді.
• саласындағы ұлттық тауар режимін шет елдік тауарларға да Ұлттық
режим қатысушы елдердің ішкі ... пен ... қоюы ... ... ... ... ... мөлшерлік шектеу емес, кедендік
тариф арқылы жасалуы тиіс.
• Көпжақты сауда келіссөздері барысында ... ... ... ... ... ... өзінің өмір сүру кезеңінде негізінен кедендік тарифтермен
айналысқан. Құрылу кезінен бүгінгі ... ... ГАТТ ... ... ... ... онда ... төмендету бойынша үлкен
жұмыстар атқарылды./2,84 б./
Өмір сүруінің ... үш ... бойы ... ... кедендік тариф қорғауының деңгейін төмендету арқылы халықаралық
сауданы либерализациялауға бағытталды. Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... тарифтердің орташа
деңгейі 40-жылдардың соңындағы 40-50%-дан 8-10%-ға дейін төмендеді. Бұл өз
кезегінде экономикалық өсу мен ... ... ... ... ... болды. 1950-1975 ж.ж. халықаралық экспорт ағымды бағада
14,5есе көбейді.
Бірақ кедендік ... ... ... ... саудада
тарифтік емес кедергілер айқынырақ көрінді( шетелдік ... ... ... ... ... ... ... Осы себептен
1973-1979 ж.ж. «токиялық» раундтағы жан-жақты сауда келіссөздері жүріп,ГАТТ-
тың ... ... ... Дегенмен халықаралық саудада әлі де
шешілмеген сұрақтар көп ... ... өте келе ... пайда болған
мәселелер жинала бастады.
ГАТТ үшін дәстүрлі жанға ауыр ... ... – ауыл ... ... еді. АҚШ, Швейцария, Япония сияқты мемлекеттерде бұл сауда
секторы ... ... ... ... ... қорытынды акті 1994жылдың 15 сәуірінде
қабылданды.(ауылшаруашылық өнімдерді ... ... ... ... мен ... ... меншік құқығы
туралы сұрақтар). Соңғы Уругвай раундының келіссөздерінің ... ... ... жаңа ... ... ГАТТ ... Сауда
Ұйымымен (ДСҰ) алмастырылды.
ГАТТ орнына нақты құрылымды орнату ... ... ... ... Бұл ... ГАТТ ... жеткіліксіз болған сауда
соғыстары, Басты келісімге кірген мәселелердің шектеулігі және ... ... ...... елдердің өзара саудасын белгілі принциптері, құқықтық
нормалары, сауда жүргізу ережелері арқылы мемлекет деңгейінде реттейтін
көпжақты халықаралық ... ДСҰ 1995 жылы ... ... ... ДСҰ ... ... ... жүйесіндегі мемлекеттердің құқықтары
мен міндеттемелерін анықтайтын 29 құқықтық құжаттар мен 25 ... ... ГАТТ пен ДСҰ ... ... ... ... өзінің кішігірім секретариаты бар, жай заңдар жиынтығы, ДСҰ -
өзінің секретариаты бар, келісім ... ... ... ... ұйым ... ГАТТ – келісім ретінде оған қатысушы жақтардан , ДСҰ мемлекеттер
түріндегі мүшелерден тұрды;
• ГАТТ ... ... ... ДСҰ тек тауарлар ... ... ... ... ... интеллектуалды меншік құқығы
мен қызметтерді де реттеді және т.б.
1.3. ДСҰ ӘРЕКЕТТЕРІНІҢ БАСТЫ ҚАҒИДАЛАРЫ
ДСҰ-ның атқаратын негізгі функциялары:
• Көпжақты ... ... ... ... Көпжақты сауда келіссөздерін жүргізу;
• Сауда дауларын шешуге атсалысу;
• Халықаралық сауда мен сауда ... ... ... ... ... мен ... ... көрсету;
• Сауда саясаты жөніндегі сұрақтарды шешуде басқа халықаралық ұйымдармен
жұмыс істеу;
Құрылымы:
• Министрлік конференция – ДСҰ-ның жоғары органы. Ол барлық ... ... ... ... ... ... ... байланысты сұрақтарды шешуге құқықтары бар және ... ... бір рет ... Генералды кеңес – ДСҰ-ның күнделікті жұмысына ... ... мүше ... ... ... ... кеңес
дауларды шешу жөніндегі Орган немесе сауда саясатына бақылау
жүргізуші Орган түрінде ... ... ... ... ... ... жүргізу Кеңесі, қызметтермен
сауда жүргізу Кеңесі, интеллектуалды меншікпен сауда жүргізу
Кеңесі.
... – бас ... ... ... ... тұратын техникалық орган. Атқаратын жұмыстары:
техникалық көмек көрсету, сауда саясатын зерттеу, сауда дауларын
шешуде құқықтық консультация жүргізу./3, 281-284 б/
ДСҰ-ның ... ... ... сауда:
• Халықаралық сауданың либерализациясы – халықаралық сауда ... ... ... мен ... кедергілерді жоюдағы жан-
жақты келіссөздерді жүргізу.Келіссөздердің сегіз раунды бойынша
импорттың кедендік ... ... ... ... 6%-5а ... т-
мендеді. Кейін Уругвай ... ... ... ... ... ... өндірістік тауарларға
қойылатын импорттық тарифтің орташа деңгейі ... ... ... ... ... ДСҰ ... негізінде импортты шектейтін шаралар қолдану –
сауда саясатын жүргізу әдісі ретінде ... бас ... ДСҰ ... ... рынокты қорғау арсеналы өте кең.Олар: қорғау шаралары –
белгілі тауар импортының көлемін отандық өндірушілерге қауіп
төндіргенде ... ... ... ... ... - өзіне жүктелген міндеттемелерін
біржақты бұзушылықты болдырмау, орнатылған ... ... ... саясатын жүргізу. Мемлекеттер, инвесторлар,
корпорациялар тарифтік, тарифтік емес ... және ... ... ... құралдары ДСҰ анықтаған ережелерге сәйкес
жүргізілетініне сенімді болу ... ... ... ... механизмі – тарифтердің байланыстылығын
қабылдаған мемлекеттің импорттық тариф қойылымын орнатылған
шектеуден жоғары қоймау міндеттемесі.
• Бәсекелестікке атсалысу – ... ... ... ... бас ... білдіретін ДСҰ принципі
(демпинг, экспорттық субсидиялар). Еркін бәсекелестіктегі
мәселелерді ... ... ... ДСҰ шеңберінде сауда
саясатын тексеру механизмі жұмыс істейді – сауда саясатына ДСҰ
мүше ... ... ... ... ... олардың
бұзылуына байланысты кеңес беру.Әлемдік саудада үлестері үлкен
төрт мемлекеттің ... ... ... ... 2 жыл сайын,
келесі 16 мемлекет үшін 4 жыл сайын, ал қалған мемлекеттер
үшін ... 6 жыл ... ... ... тексеріс шеңберінде
тексерістен өтетін әрбір мемлекет ДСҰ-ға өзінің сыртқы сауда
саясаты жайында баяндама даярлайды, тауарлар мен ... ... ... өз тарапынан мүше елдің сауда
саясатына баға ... ... ... ... жүргізілетін барлық келіссөздері мен жоғарыда
аталған екі баяндама таспаға жазылады, публикацияланады және
министрлік конференцияның қарауына тапсырылады.
ДСҰ-ға ... кіру ... үш ... ... ... өзінің сауда саясаты жөнінде меморандумды тапсырады. ДСҰ
өз кезегінде ДСҰ ... ... ... ... мемлекеттің сыртқы
сауданы жүргізудегі ережелерді зерттеу мақсатымен жұмысшы топты құрады.
2. Мемлекет рыногына басқа мемлекеттердің тауарлар мен ... ... ету ... ... ДСҰ ... ... ... Келіссөз нәтижесінде, егер ДСҰ-ның ... ... ... ... ... онда жұмысты атқару тобы ДСҰ-ның
министрлік конференциясына баяндама дайындайды. Оған ... ... ... ... ... ... ... дауыс
беруден кейін мемлекет ДСҰ-ға қабылданды деп есептеледі.
1997 жылдың ... ... кіру ... өтінішті 30-дан астам ел
берді.Егер ... ... ... оның ... ... қол ... ... көрсетілген принциптерді орындауға міндеттенеді. ДСҰ құжаттарында
көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... шешу
үшін ДСҰ шеңберінде сауда дауын реттегіш механизм жұмыс ... ... ДСҰ ... ... ... ... ... атқарады. Оның
құзырына ДСҰ құжаттар интерпретациясының әр ... ... ... ... ... шешу ... Сауда келіспеушіліктерін
реттеу процесі келесідей:
1. Косультациялық көмек – екі жақ ... 60 ... ... ... уақыт
беріледі;
2. Егер ол іске аспаса, онда 3 квалификациясы жоғары маманнан тұратын
комиссия құрылады.Олар өз кезегінде дау ... екі ... ... 3-
6 ай ішінде эксперттердің көзқарасы мен екі ... ... ... ... Баяндама дауды қарастырушы Органмен бекітіліп, содан кейін екі мемлекет
те Орган талаптары мен кеңестерін орындауға ... ... ... ... ... қорытынды шешімімен келіспеген мемлекет
бұл шешімді апелляцияға беру толық құқылы. Бұл ... ... ... Орган жұмыс істейді.Оның шешімі қайта дауды
қарастырушы Органға ... Бұл ... - ... ... ... ... ДСҰ ... бұзушы болып танылған мемлекет ... ... ... ... ... онда ... ... бұзушы жаққа ДСҰ ережелеріне сәйкес ... мен ... алып ... ... ... ... ... рұқсат берілсе, онда жауапты шаралар бұзушылық болған секторларға
таралады. Дауды ... ... екі жақ ... ... ... ... бақылайды.
Сауда дауларын реттеу үрдісі салыстырмалы жаңа ... ... мен ... ... ... ... созылуы мүмкін.1997
жылдың ортасына таман ДСҰ тарапына 100-ден астам сұрақтар ... ... ... көбі ... және дамушы елдер арасында болды
(өз тауарлардың батыс рыноктарына ... ... ДСҰ ... дауларына кореялық ауылшаруашылық өнімдерінің артық ... мен ... өтуі ... ... ... мен АҚШ дауы ... ... қатар ДСҰ-ның атқаратын қызметтеріне:
1) тұрақты сыртқы сауда құжаттарын жасасу мен сыртқы сауданы
жүйелі түрде ... ... ... ... ... сыртқы сауда саясатын жүргізуде техникалық қамсыздандыру;
3) семинарлар, «дөңгелек үстел» отырыстарын ұйымдастыру арқылы
сыртқы сауда саясатын реттеу;
4) ... ... мен ... ... елдерге эксперттер
тобын жіберу./3, 284-288 б./
2. ҚР-НЫҢ ДСҰ-ҒА КІРУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ ЖӘНЕ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
2.1. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ҒАЛАМДАНУЫ МЕН ДСҰ-ҒА КІРУ ... ... ... ... ... ... ... өзінің жеке сыртқы және ішкі экономикалық
саясатын құрумен айналыса бастады. Бұл күрделі ... ... ... пен ... ... бірақ Қазақстан өзі үшін керекті тәжірибе
алды және экономиканы түрлендірудің ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдар мүшесі ... ... ... ... әр ... мемлекеттермен екіжақты және
көпжақты келісімдер жүргізді, бір сөзбен айтқанда халықаралық шаруашылыққа
қарқынды интеграциялануда.
Жақын арада Қазақстан ... ... ... ... оған ... ... мен алдына жаңа мақсаттар қойылды./7,230 б./
Ғаламдану – барлық мемлекеттер үшін ортақ ... Бұл ұғым ... ... ... ... ... ... қана қоймай,
сонымен қатар капитал мен квалификацияланған жұмыс күшінің қозғалысының
әлемдік еркіндігін білдіреді./4,75 б./
2000жылы ... ... ... ... ... ІІІ
мыңжылдық қарсаңында әлемдік экономика жоғары деңгейге жетті, ал ұлттық
экономика біртіндеп ... ... ... ... жоғалтып, әмбебап
реттеу жүйесі механизмге интеграциялануда делінген. Дегенмен, ... ... – бұл ... ... ... ... дараланып,даму мүмкін емес.Ғаламдану ұғымына қысқаша тоқталғаннан
кейін, ҚР-ның ДСҰ-ға кіру мәселесін қарастырамыз./7,232 б./
Қазақстан ДСҰ секретариатына ДСҰ-ға кіру ... ... ... ... ... берді. Содан бері жұмысшы топтың 4 отырысы мен екіжақты
кездесудің 4 раунды өтті.1996 жылдың маусымында Аймақаралық ... ... ... ... ... ... ... туралы меморандум мен
т.б. міндетті құжаттарды дайындап, жіберді.
Қазақстан үшін ДСҰ-ға кіру не үшін қажет деген сұрақ туындайды.Бірақ
не ... бұл ... ... орынды сұрақ келесідей:
Қазақстан үшін мүмкін болатын шығындарды ... ... ... пайда табу жолдарын іздестіру.
Қорытынды Уругвай келісімінен кейін әлемдік сауданың көлемі жыл
сайын 755 ... ... ... ... ж.ж. ... ... табыс өсім қарқыны 235-тен 305 млрд. дол. ... ... ... ... 2005 жылы бұл сан 510 ... дейін өседі,
ал 1995-2005 ж.ж. табыстардың жалпы өсімі 5 трлн.дол. құрады делінген.
Бұл көрсеткіштер ... бір ... ... ... ... ... ДСҰ ... қабылдаған жағдайда:
табыстардың бір қалыпсыз үлестірілуі ... ... ... тауарларды,
капиталды, қызметтер мен технологияларды көбірек экспорттайтын елдер
пайдасына тиеді.
Табыстардың шоғырлану ... ... ... деп ... ... – ЕО – ... Азия ... әбден мүмкін.
Жыл сайынғы 755 млрд. дол. сауда операцияларының өсімінен Оңтүстік-
Шығыс Азия үлесіне 185-195 ...... ЕО -200 -210, АҚШ ... ... ... ДСҰ-ның қалған 110-125 қатысушылары мен ... ... он ... бақылаушыларына (Қазақстан да оған кіреді) 200-220
млрд. дол. өзара бөлісуге тура келеді.
Осылайша, қосымша экспорт келесідей үлестіріледі: ЕО – 26%, АҚШ – ... ... ... елдеріне 24 %, оның ішінде 9% Жапон елінің үлесіне
тиеді.Ал ... ... ... салдарынан еуропалық мемлекеттер
сөзсіз артықшылыққа ие болады: ЕО – ... ... 50-55%, АҚШ – ... – 15 %-на ие болады.
Сондықтан Қазақстан қалдықтар мен шығындарды ... ... ... болмас үшін, ДСҰ-ға кірудегі құралдар мен шарттарды
дұрыс таңдай ... білу ... ... кіру ... ... бойынша маңызды
кедергілер де бар.
Әрбір 3 аймақтық бірлестіктер (ЕО, АҚШ, Азия ... ... ... табу құралы ретінде ... ... ... арбитрларын сайлауының ұзаққа созылуы мысал бола алады.
АҚШ пен ЕО Апелляциялық Органда екі орыннан (барлығы ... ... ... ... ... ... АҚШ, ... Жапония,
Египет, Филиппин, Жаңа Зеландия мен Уругвай өкілдері ... ... ... ... ел шағымдануы мүмкін.Сондықтан Қазақстан
Елбасының ұсынысымен ... ... ... ... ... ДСҰ-ның Апелляциялық Органында бір орынға ие
болуына ... ... АҚШ ... ... 1974 жылы ... сауда заңына
сәйкес, ДСҰ талаптарына қайшы келетініне қарамастан, АҚШ-тың ... ... ... қолдануға құқысы бар. АҚШ-тың Халықаралық
комиссиясы кез-келген өнім ... өсуі ... ... ... ... ... ... онда Заң-құқықтық акт президентке сауда
шектеулерін орнатуға мүмкіндік береді. ДСҰ өз ... осы ... ... және квоталарды орнатпауға міндеттенеді.Себебі
Отандық өндірушілер импортпен байланысты бәсекеге бейімделуден ... ... ... ... ... осы ... екіжақты
келісімдер жасасып, өндірістік, ауылшаруашылық және ... ... ... ... ... акт ... ... кіру, ... ... ... ... – ішкі ... ... ... – бәсекелестікті қажет етуде.Дегенмен Қазақстанның макроэкономикалық
және микроэкономикалық тұрғыда статистикалық мәліметтермен жақынырақ
танысу, ... ... ... ... ... ... ... көрсетуде.
/8,3-4 б./
Келісімде көрсетілген ақпараттық технологиялар саласында белгілі
бір өнімге ... ... және ... ... ... ... ... төмендету.Ақпараттық технологиялар келісімі химиялық пен
фармацевтикалық өнімдерге тарифтерді теңестіру (гармонизациялау) ... осы ... ... тобы ... ... бюджеттің азаюына
әкелуі мүмкін.Осылайша, алдын-ала жасалған есептеулер бойынша Қазақстанның
секторлы инициативаның талаптарын ... ... жыл ... ... 1,8 ... ... азайып отырады.
Бесінші индикатор – ауыл шаруашылығын қолдаудағы агригерленген
шаралар. ... ... ... агригерленген шаралардың
статистикалық ... ... ауыл ... ... ... 5-10%
шамасында. Қзақстанның ЖІӨ-дегі ауыл шаруашылығының үлесі 8%, ... саны 37 %-ға тең. ... ЖІӨ ... ... үлеске ие
экономиканың салаларында еңбек ресурстарының ішкі ... ... ... ... ... ... асыруда жеңілдіктер беріледі,мысалы
электроэнергияны ... АҚ ... оның ... ... ... % ... ... ДСҰ-ға кірместен бұрын осы салада екіжақты
келісімдер ... ... ... және ... ... етуде арнайы нормативтік акт қабылдау керек.
ДСҰ-ға кіру, сонымен қатар, көптеген себептерге байланысты. Мысалы,
ауылшаруашылық – ішкі ... ... ... ...... етуде.Дегенмен Қазақстанның макроэкономикалық және микроэкономикалық
тұрғыда статистикалық мәліметтермен ... ... ... өзгеруі керек
емес, теріс нәтижелерге апаратынын көрсетуде. Қазақстанның ДСҰ-ға қауіпсіз
және зиянсыз кіруінде бірнеше кедергілер бар:
– ағымды шот ... ... ... сальдосы;
– ағымды операциялар шоты бойынша табыстар балансының сальдосы;
– ағымды шот ... ... ... сальдосы;
– барлық өнеркәсіптік өнімдердегі өңдеу өнеркәсібінің үлесі;
– ЖІӨ-ге қатысты мемлекеттік емес сектордың ... ... ... ... тауарлық позициялар бойынша мемлекеттің экономикалық
ұтылыстары;
– еңбек ресурстарының ... ... ... күші.
Бірінші индикатор – ағымды шот бойынша қызметтер ... ... ... ... ... ... ... сальдосы
қалыптасуда (2004 жылы ЖІӨ-ге ... – 7,1%). Бұл ... ... ... ... ... рыногынан жыл сайын ЖІӨ-
ге қатысты 7,1%-ға ығыстыратынын білдіреді.Сондықтан бастапқы уақыттағы
мүмкін болатын жағдайлардың ... алу үшін ... ... ... 3-4 ... ... ғана экономика қызметтер саласы бойынша үкіметке ДСҰ-ға
кіруіне дайын екендігі туралы ... ... ... ... сауда балансы
сальдосының активі (7 млрд. АҚШ долл.-дан жоғары) қызметтер балансының
пассивті сальдосымен жұтылады.
Екінші ...... ... шоты ... ... ... ... көлемді түрде тартылуы мен
капитал экспортының ... ... ... ... сальдоның қалыптасуы
(2004 жылы ЖІӨ-ге қатысты – 6,5 %). Бұл көрсеткіш ЖІӨ-ге қатысты 2-3 ... ал ... ... 1-2 % ... болу ... ... теріс сальдосының болмауы – ... ... бере ... және ... ... ... негізгі
критериі, сонымен қатар дамыған мемлекеттер үшін ғаламдану ... ... ... ...... шот бойынша төлем балансының сальдосы.
Мұнда ағымды ... мәні ... ... ал ... ... – оң ... қатысты 2-3 %) мәнді болу керек.
Келесі индикатор – Қазақстанның секторлы инициативаға қатысуы.Басқа
мемлекттердің тәжірибесі бойынша көптеген мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
белгілі бір тауарларға импорттық тарифтерді нолдік ... ... ... ... білдіреді.
Келісімде көрсетілген ақпараттық технологиялар саласында ... ... ... ... және басқадай тарифтік сауда кедергілерін
нөлге дейін төмендету.Ақпараттық технологиялар келісімі ... ... ... ... теңестіру (гармонизациялау) дегенді
білдіріп, осы аталған тауар тобы бойынша ... ... ... ... ... жасалған есептеулер бойынша Қазақстанның
секторлы инициативаның талаптарын ... ... жыл ... ... 1,8 ... ... азайып отырады.
Бесінші индикатор – ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... шаралардың статистикалық
орташа көрсеткіші ауыл шаруашылығы ... ... 5-10% ... ... ауыл шаруашылығының үлесі 8%, ал тұрғындардың саны 37
%-ға тең. ... ЖІӨ ... ... ... ие ... еңбек ресурстарының ішкі миграциясы саясатын үнемі жүргізіп
отыру керек.
Экспортты ... ... ... ... ... АҚ ... оның мөлшері компания пайдасынан
15 % .
Қазақстан бастапқы ставканы орташа өлшемді тарифпен 19,5 ... ... ... – 14 % ... ... көздеуде,
жүзеге асып жатқан 8,2%-дан.
Қазақстан ставканы бастапқыдан ... ... ... ... 5-7 жыл ... қамтуын ұсынды.Өтпелі үрдіс біртіндеп және зиянсыз
өту үшін.
Отандық өнімдердің ... ... аз ... түрлеріне
тарифтік және тарифтік емес ... ... ... мен ... сүт ... (ірімшік, йогурттар және т.б.), сары май,
жұмыртқалар, күріш, ... ... ... ... икра, шоколад,
соктар, ашытқы, сабын, сулар, тұз, шарап, ... емес ... ... ... және т.б.)
Қазақстанның сыртқы саудасының жалпы көлемі ЖІӨ - 60%, осы ... % - ы ... ... және 60% ішкі ... ... құрайды. Бірақ бұл сандар жағдайымыз жақсы деген ойды ... ... ... ... ... ... ал импортта – дайын өнімдер.
Қазақстанның ДСҰ-ға әлі кірмегені ... ... ... ... құрылымында үлкен ұтылыстарға соқтырады. Тек көптеген шикізат
тауарларына ... ... ... ... Қазақстан 550
млн.долл. жоғалтты.
Қазақстан үшін халықаралық экономикаға ... ... ... қайта құру мен экспорттың ... өсу ... ... ... ... ... ... принциптерін ұстанатын және
Отандық ... ... ... ... ... импорттық
саясатты да құру керек.
ДСҰ-ға кіру жағдайында импорттық тауарларға кедергілерді төмендету
міндеттемесіне ... ... ... әлемдік рынокқа тиімді
шарттармен өтеді.ДСҰ-ға ... ... ... ... ... ... деңгейінің бағасымен 5-7 % белгіленеді.Автономды
ставка бойынша тарифтік кедергілерді Қазақстан ... ... ... ... ... ... айырмашылығы бірден сезіледі.
Қазақстан ДСҰ-ға кіруінің алдында көп кедергілер жатыр. Сондықтан
Қазақстан мүмкіндігінше күтіп тұрған ... ... ... ... пайда алуға дайындық жасау керек.Ол үшін Қазақстан Үкіметі:
– қызметтер мен табыстар балансының теріс сальдоның үлкен масштабын
төмендету;
... шот ... ... ... оң сальдосын сақтап тұру;
– жеке меншік сектор сыртқы қарызының масштабты өсуін болдырмау;
– экономикалық экспансия саясатын жүзеге ... ... ... ... эффективті валюталық курсты ұстап тұру;
– ҚХР мен Қазақстан арасында квоталарды белгілеу ... ... қол ... ... Валюталық операциялар туралы заңға өзгертулер мен түзетулер енгізу
және шетел азаматтарының ... ... ... ... расталған справканы міндетті түрде көрсетуін талап ету;
– Қазақстан территориясында ... ... ... ... ... белгілеу;
– Салық органдары мен юстиция органдарын шетел азаматтарынан заңды
тұлға ретінде ... виза түрі ... ... ... талап ету;
– Мемлекеттен заңсыз түрде капиталдың шығарылуына жол ... ... ... ... ... ... Демпингтік импорт пен субсидиялау фактілерін анықтау мақсатында
макро- және ... ... ... ... ... электронды базаны құру. Ол қазақстандық экспортерлерге
өзінің өніміне ... ... ... ... режимі туралы
оперативті жедел ақпартты алуын қамтамасыз етеді;
– Қазақстан кәсіпкерлерінің ... мен ... ... ... ... ... құралдарын анықтау;
– Зерттеу ұйымдарының фирмалармен келісімшарт ... ... ... ... ... ... ... бұл көмек
өнеркәсіптік зерттеу бағасының 75 %-дан аспайтындай етіп жабады
деген шартпен орындалуы тиіс;
... ... ... ... бағытталған
кәсіпорындардың жұмысын ... ... ... ... мүмкін болатын субсидиялаудың жалпы көлемі 5 ... ... ... ... ... өндірістің эксплуатациондық
шығындарын жабатын және қарызды тікелей жабуға субсидияны бермеуді
қадағалау;
– ДСҰ сот ... ... ... ... ... ... заң ... құру, ДСҰ-ның заң және
экономикалық құралдарымен жұмыс істей ... ... ... ... ... ... ... тауарларға қатысты компенсациялық сот істерінің алдын
алу үшін: экспортёрлермен бірігіп, ... ... ... ... бір тауар түріне берілетін субсидияның жалпы деңгейі өнімнің
бір бірлігіне ... ... 2 %-дан ... жол ... жиынтығын жасасу;
– Қазақстан ДСҰ-ға кіргеннен кейін ауылшаруашылық өнімдерге қосымша
алымдарды ... ... ... ... егер ... ... триггерлік баға айырмасы 10 %-дан аспай, бірақ
ішкі бағадан 40 %-дан аз немесе тең болатындай, ... 30 ... егер ... 40 %-дан ... ... ішкі ... 60 %-ға тең ... аз
болатындай, сомасынан 50%-ға дейін;
3. егер ішкі бағаға қатысты айырмасы 60 %-дан ... ... ішкі ... %-ға тең ... аз болатындай, сомасынан 70 %-ға дейін.
Осындай жоғарыда көрсетілген саясат арқылы ... ... ... оң ... ... қол ... /8,4-7
бет/
2.2 ҚР-НЫҢ ДСҰ-ҒА КІРУІНДЕ ШЕТЕЛ ТӘЖІРИБЕСІН ... ... ... ... ... ... кірген Қырғызстан
тәжірибесін алсақ, көптеген мамандар бұл мемлекет отандық өндірушілердің
құқын қысатын, абсолютті либералды ... ... ... деп айтады.Бұған
себептер:
Біріншіден, Қырғызстан ДСҰ-ға дамыған ... ... ... ... ... ... берілетін бірқатар жеңілдіктер алу
мүмкіндігінен айырылды. Ал, шын ... ... ... жағдайы
дамыған мемлекетер категориясына жатқызуға болмаған еді.
Екіншіден, біздің көрші ел келісім процесін жарысқа айналдырып, ... 2,5 жыл ... ... Тек ... жж. ... ... ... министлерінің актілері мен президенттік жарлықтар енгізілді. ДСҰ-
ға кіруге 4 ай қалғанда, антидемпингтік реттеу, қорғау шаралары, субсидия
мен компенсация ... 15 ... ... қабылданды.
Үшіншіден, Қырғызстан ішкі рынокты кеден тарифтік қорғаудан бас
тартты. Олар іске асып ... ... 10 %-дық ... ... міндеттемесін өз мойнына алды. Тек жүн, текстильдің кейбір
түрлері мен киімге 12-20 %-дық ... ... ... ... бұл жағдайда да оларды қолдану мерзімі ... (1-3 жыл) ... ... ... ... 10 % ... одан да ... болатыны
көзделді. Сонымен қатар Қырғызстан ауыл шаруашылығын қорғау мүмкіндігін
қысқартып тастады, резиденттер ... ... ... ... ... ... да) толығымен ашып тастады.
Сонымен қатар мемлекет ДСҰ-да заңмен бекітілмеген бірқатар
міндеттерді ... ... ... ... енгізбеу; импорттық
тарифтерді 100%-қ ... ауыл ... ... және маталарға тарифтік емес шектеулерден бас тарту.
Қырғызстан барлық ... ... ... ... саясат нәтижесі теріс жағдайларға әкелді,
яғни ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіптің басым бөлігі әлі де ... өте ... ... өсу ... жылдан жылға орта есеппен 6 %-ға
төмендеп отырды. Қырғызстанның алған міндеттемелерінің ... онда ... ... ... ... ... ... Қорытындысында мемлекетке 1999 ... ... ... ... ... ... келіссөздерді жүргізуге
соқтырды.
Арменияның ДСҰ-ға кіруі 2003 жылдың ... ... ... ... ... ... себебі Дүниежүзілік Банктің саралауы бойынша
мемлекет ... ... ... ... ... жатады, жан басына
шаққандағы табыс көлемі 500 долл. ... ... ... ... өсу ... 12,9 %-ды ... және экспорт құрылымындағы
дайын өнім үлесі өсті, бірақ сыртқы ... ... ...... ... ... айқын мысал бола алатын – Ресей
Федерациясы. Өзінің көршілерімен салыстырғанда Ресей қайта ... ... ... ... ... ие. ... аса ... рыногы шетел
мемлекеттерді қызықтыратын шығар, сондықтан Ресей ... оның ... ие болу мен ... ... ... бағытталған.
Қазір Ресей де және оның қарсыластары да ... келе ... ірі ... ... ... ... энергияға ішкі мен сыртқы бағалардың
теңестірілу мәселесі жатады.Еуропа мемлекеттері ... ... ... ішкі ... 40-45 ... ... ... өз кезегінде
энергия түріне қойылған ішкі бағаның төмендігі өзінің бәсекелік артықшылығы
деп есептеп, бұл сұрақта ұтылғысы ... ... аса ... сала ауыл ... ... ... ұсынылатын аграрияны мемлекеттік қолдау 80 млрд.-
тан 13,2 млрд.-қа дейін қысқартылды, ал ДСҰ тек 1-2 ... ... ... керек деп тұжырымдайды.
Автомобильдер,ұшақтар, жиһаздар мен басқа да ... ... ... ... ... келіссөздер де бір орыннан жылжымады.
Осы және басқа да мәселелерге байланысты Ресей әлі де ДСҰ-ға кірмей
отыр./9,79-80 ... ... 1 ... ... ... мемлекеттерге берілген
жеңілдіктер мен көрсеткіштеріне қарап, Қазақстан ... ... ... индикаторларды Үкімет мүмкіндігінше назарға
алады./8,8 -9 бет/
1кесте.ДСҰ-ға ... ... ... берілетін жеңілдіктер мен
міндеттемелер
|Жан |Мемлекет |ДСҰ-ға |Ауыл |Басқа да ... ... ... ... | ... ... |шаруашылы|шаруашыл|
|шаққанда| |жыл ...... |ы ғы ... ЖІӨ | | ... ... |ива ға ... |
|(АҚШ | | ... ... ... |экспортт|
|долл.) | | ... |суы ... |ық |
| | | |р | | ... ... | | | | | ... |лар |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... |1996 |25,8 ... |а/ш ... |
| | | ... ... |қатысты | |
| | | |н 15- |жоқ. | |10 % | |
| | | |30 % | | ... | |
| | | ... | | | |
| | | ... лі | | | | |
| | | ... 5 | | | | |
| | | |жыл | | | | ... |Болгария |1996 |34,9 % |12,6 % |Тек |2 жыл ... |
| | | ... ... ... 79|төлем |
| | | |15-63 |нен 5- ... |%-ға ... |
| | | ... ... |35,8 |
| | | |лі ... ... |ива да |деуі |%-ға |
| | | |5-6 жыл |лі ... | | ... |
| | | | |15 жыл | | ... ... ... |1997 |18,4 % |20 % ... ... |
| | | ...... | |
| | | |10-30 % |нен ... % | |
| | | ... |%-ға ... | | |
| | | |де), ... | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... |кезеңсіз)| | | ... ... |1998 |11,7 % |6,7 %, ... ... ... |
| ... | ... ... ... 5| |
| | | |5-20 % ... 7 ... |% | |
| | | ... ... | |
| | | |), ... | |ива, | | |
| | | ... | ... | |
| | | ... | |қ ... | |
| | | ... ... | | |
| | | |ғы, ... | |ция | | |
| | | |5-6 жыл | | | | ... ... |2000 |12,1 % |5,8 %, |Барлығы|а/ш-дағы |ноль |
| | | ... ... | |
| | | |12-20 % ... 5 |к» |10 % | |
| | | ... ... | |
| | | |), ... | |ива, | | |
| | | ... 5 | |алкогол| | |
| | | |жыл | |ьді | | |
| | | | | ... | |
| | | | | |рды | | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | | ... ... |2000 |10,6 % |6 % ... ... |ноль |
| | | ... ... ... | |
| | | |10-20 %) |нен 0-10 ... |10 % | |
| | | ... |%), ... | |
| | | ... 7 ... |ива, | | |
| | | |жыл ... 9 |химиялы| | |
| | | | |жыл |қ ... | |
| | | | | ... | | |
| | | | | |ция | | ... |Молдова |2001 |10-15 % ... ... жыл ... |
| | | | |нен ... ... 16| |
| | | | |% ... |% ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... |ива, | | |
| | | | ... 4 |алко | | |
| | | | |жыл ... | | |
| | | | | ... | |
| | | | | |рды | | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | | |
3. . ... ДСҰ-ға кіруінің нақты салаларға әсері
Казақстанның ДСҰ-ға кірген жағдайда ... ... ... ... ... негізгі құрылымы соңғы
қызметтер мен өнімдер нарығы болып табылады.
Сауда режимiн ырықтандыру
Сауда ... ... даму ... ... болуы тиiс. Осының әсерiнен Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң сауда
саясаты нарық экономикасын ... ... ... ... -
бәсекелестiктi дамыту үшiн жағдай жасауға бағытталатын ... Ішкi ... ... одан әрi ... ... өңдеу өнеркәсiбi
тауарларының шетел кәсiпорындарының бағасы әрi тұтыну сипаттары жағынан да
ұқсас түрлерінен ... ... ... ... ... Ғаламдану кезеңiндегi жабық та шағын экономика ол капитализмнiң ерте
сатысында бiржола қалып қоюы ... (Бұл ... Азия ... ... ... ... ... экономика саясатының зардабы Қазақстанның тоқсаныншы
жылдар басынан өткергенiнен де әлдеқайда ауыр болуы мүмкiн.
      ... және ... ... саясаты импорт алмастыру
саясатының орнын басатын болады.
ТМД бойынша жақын әрiптестермен ... ... ... ... құру Үкiметтiң сауда саясатының басты мiндетi болып
айқындалады. Бұл ретте елдi өңiрдегi жоғары технологиялы, ... ... және ... ... ... бағыты көзделедi.
      әлемде экономиканың экспортқа бағдарланған модельдерiн құрудың бай
тәжiрибесi жинақталған.
      Экспорттық бағдарланудың бес ... ... ... ... шикiзат
ресурстарының экспорты, экспорттық-өңдеушi ... ... ... ... ... ... өнiмдерiнiң экспорты және меншiктi сауда
маркалары (брендтер) бар өнiмдер ... ... ... ... ... ... ... түрi
болып табылады. Африка елдерi, ОАР-ды қоспағанда экспорттың бұл түрi барлық
экспорттың 90 процентiн құрайды, Латын Америкасы және ... ... 30-60 ... ... ... ... Корея, Сингапур сияқты
бiрнеше елдерде ғана шикiзат экспорт үлесiнiң орны азғана.
      Экспорттық-өңдеушi ... ... ... күшi бар ... және
қарапайым өнiмдi жинау кезiнде едәуiр ... ... ... ... ... ... ... өндiретiн кәсiпорындар әдетте шетел
инвесторлары иелiгiнде болады. Мемлекеттер жергiлiктi халықты жұмыспен
қамту және ... ... алу ... шешу ... көтермелеу үшiн мұндай аймақтарға белгiлі бiр жеңiлдiктердi
бередi.
Экспорттық-өңдеушi ... ... ... экспортты
индустриялаудағы бiрiншi кезең болып табылады. Мұндай аймақтар бiрiншi ... ... және ... ... ... ... кезде ЭӨӨ жалақы өте
төмен елдерде - Қытай мен Оңтүстiк Шығыс Азияда басымдыққа ие ... ... ... ... тұрғысынан шетел инвестицияларына мәдениеттегi ... мен ... ... адам ... ... ... ... көлiкте) салдарынан әлемнiң үшiншi сатыдағы
мемлекеттерiнен тұтастай кейiндеп қалып отыр. ... ... ЭӨӨ ... ... және iрi ... ... - АҚШ-тың жақындығынан
айтарлықтай таралып отыр.
Құрамдас ... ... ... ... және
электроника секiлдi жоғары технологиялы салалар өнiмдерiнің құрамдас
бөлiктерiнiң өндiрiсi мен ... ... ҚБЭ ... ... ... жүзеге асырылады (Оңтүстiк Корея, Сингапур, Тайвань).
Өнiмдi түпкiлiктi жинау дамушы елдерде жүзеге ... Жаңа ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Толығымен дайын тұтыну өнiмдерiнiң экспортын (ТӨЭ) ... ... ... ал ... маркетинг, көтерме және бөлшек
сауданы дамыған елдердiң ipi ... ... ... ТӨЭ-дегi жетекшi
рөлдi жаңа индустриялық елдер иеленiп отыр. Мысалы, 1980 жылы Гонконгтың,
Оңтүстiк Корея және ... ... ... дамушы елдерде өндiрiлген
барлық ТӨЭ-нiң 72 процентiн құрады. ТӨЭ-нiң өмiршең түрлерi үшiн ... ... ... ... Азия ... ғана ... айта кету ... сауда маркалары (брендтер) бар дайын өнiмнiң экспорты (ММЭ)
ТӨЭ-ден де асатын өнiм ... ... өнiм түрi ... ... шетелдiк рынокқа меншiктi брендтерiмен енуi ММЭ-нiң
ерекшелiгi ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады: осы елдiң компаниялары шетелдiк рыноктарға автомобиль ... ... ... ... ... ... кiру Қазақстан үшiн маңызды қажеттiлiк болып табылады.
      Қазақстанның ДСҰ-ға кiруi ... ... ... ... және осы ... ережелерге, нормаларға, тетiктерге сәйкес тауарлар мен қызмет
көрсетулер өндiрiсiнiң iшкi ... ... ... құру есебiнен
тұрақты экономикалық өсiм үшiн ... ... ... ... ... ... сауда саясаты арқылы Қазақстан мынадай негiзгi
мiндеттердi шешедi:
Қазақстандық экспорттың кем қойылуын болдырмау;
      Өркениеттi халықаралық сауданың ... мен ... ... нарықтық экономикасы бар ел ретiнде халықаралық беделiн нығайту;
ЕурАзЭҚ және ТМД шеңберiнде өңiрлiк ықпалдасу процестерiн дамыту;
     Нақты Кеден одағы мен ... ... ... ... ... ... ... демпингке қарсы және өтем шараларын қолдануға қарсы
белсендi әрекет ету;
Экспорт операцияларын ... ... ... ... ... қоса ... экспортты ынталандыру жөнiнде пәрмендi шараларды
әзiрлеу мен iске асыру.
Бұл мiндеттердi ДСҰ шаралары мен тетiктерi арқылы шешу ... ... ... өту ... өте маңызды болады, өйткенi әлемдiк нарық
аса толған әрi қатаң бәсекелестiк жағдайында дамып отыр.
      Қазiргi уақытта ... ... 144 мүше ... 135 ... сауда
жасайды. ДСҰ-ға кiру Қазақстанға бiр iзге ... ... мен ... осы ... ... ... мүмкiндiгiн бередi.
      ДСҰ-ға мүшелiк өнеркәсiпте ... ... ... ... ... ... таралуына, iшкi нарықтағы бәсекелестiктiң
дамуы мен сыртқы рыноктарда қазақстандық тауарлардың бәсекелестiк қабiлетiн
арттыруына, өңдеушi өнеркәсiп, ... ... ... ... ... ... шетел инвестициялары ағымының ұлғаюына ықпал етедi.
Импорттың орташа өлшенген ставкасы Қазақстанда шамамен 8,6%, яғни
ДСҰ (6-7%) бойынша орта ... ... ... 0-ден 15%-ке ... бар тауар позициялары үлесi барлық ... ... ... Бұл тұтас алғанда iшкi нарықтың әлсiреуi қаупiн туғызбайды.
Қазақстан ДСҰ-ға өзiнiң негiзгi сауда серiктесi ... ... ... кiру қажет. /6/
Жетінші бағыт – Қазақстан үшін тиімді ... ... ... жаһандық экономикадағы бәсекелестік ұстанымдарын көп ретте
оның ... ... ... кіруіне байланысты айқындалатын болады. Бұл
міндетті біз бірнеше жыл бойы дәйекті түрде ... әрі ... ... ... ... мүдделерін ескере келгенде, биылғы жылдың
соңына дейін Қазақстанның ... ... ... ... ... ... қажет.
 
Екіншіден, Қазақстанның БСҰ-ға кіруінің барысында Үкімет аграрлық ... ... ... ... қалуы және өнеркәсіп орындарын БСҰ
жағдайында тиімді жұмыс ... ... ... ... ... іске асыруы керек.
Үшіншіден, кедендік әкімгерлікті жетілдіру мен кеден қызметі мамандарының
осы заманғы ... ... ... қамтамасыз ету жөнінде нақтылы,
пәрменді және ... ... ... ... Біз ... ... ... арасындағы кедендік кедергілерді азайту және өңірдегі сыртқы
тарифтердің бірыңғай деңгейін белгілеу ... ... ... Осы ... да ... ... ... соңғы жылдары өзіміздің кеден жүйесіне
едәуір қаржы бөліп келеді.
Төртіншіден, барлық заңды ... ... ... ... ... ... ... керек.
Бесіншіден, Үкімет “Атамекен” одағымен ... ... ... ... ... өзіміздің өндірісшілер ... үшін ... ... ... ... ... оның ... экономиканы зерттейтін ғылым саласы —
экономикалык теория. Қазіргі ... ... ... ... адам өзін білімді маман қатарына жатқызбақ тұрсын, ... ... ... да ... бере ... ... мен саясат тығыз
байланысты. Біздің ойымызша, тәуелсіз ... ... ... өзінің экономикалық теориясы болу керек. Әрине, тәуелділікке ие ... ... ... ... ... ... ... болмақ елдерден оқшау емес,
керісінше, экономикалық интеграция халықаралық ... ... ... кажет.
1991 жылдың соңында Кеңес ... ... ... ... республикалар, оның ішінде Қазакстанда ілгері дамудың дағдарыстан
жедел шығудың амалын ... ... Осы қиын ... кезеңде Республика
Президентінің стратегиясы жарияланды. Бұл ... ... ... ... 15-20 жыл ... ... дамыған елдер
қатарына қосылуды, демократиялык кұкықты мемлекет болуды көздеп ... ... ... ... ... ... кепілі экономиканы оркендету,
өндірістің тиімділігін арттыру, сол сияқты металл-машина ... ... ... тұтынатын өнеркәсіп бұйымдарын көбейту. Экономикалық
дамудың бірден-бір жолы тауар-акша ... ... ... ... ... нарық инфрақұрылымын қалыптастыру.
Тауар шаруашылығын зерттеуге бірінші ... ... ... ... ... Бұл құбылыстарға функционалды талдауды,
себеп-салдарлы талдауды қолдану ... пе? ... ... ... етіп,
былайша түсіндіруге болады.
Функционалды талдау экономикалык құбылыстардың өзара байланысын ... ... ... ... не ... деген сұрақ койылмайды. Мысалы,
баға сұранысты анықтау ма әлде керісінше ме?
Себеп-салдарлы ... ... ... ... ол ... ... шығу ... алынған табыстардың түпкі
қайнар көздерін, себептерін, зерттеуге басты көңіл ... екі ... ... ... категорияларын зерттеудегі қазіргі
шектілік және марксистік әдістерді сипаттайды. Догматтық бағыттағы кеңістік
экономикалық әдебиеттерде шектілік (маржиналистік) ... ... ... айналысатын "дөрекі", "ғылыми емес" деп ... ... ... ... емес деп бағалау қате пікір. Бұл бағыттың
өкілдері өз алдарына әлеуметтік-таптық қатынастарды анықтауды ... ... жок. ... ... жеке ... ... не тұтынушының
шаруашылық жүргізуінің негұрлым ... ... ... ең ... әл-ауқаты жетудің барынша тиімді тәсілін табуға арналған. ... ... ... тап пен меншік иелерін бір-біріне қарсы қою дұрыс
емес.
Өндірістің барлық факторлары еңбек те, ... да, жер де ... ... өз ... ... және содан бұл факторлардың иелері тауар
құнындағы өз ... ... ... ... қарама-қайшылық емес,
олардың өзара әрекеті, өзара бейімделуі экономиканың ... ... ... ... ... ... ... онсыз
шаруашылықтардың басқа нысандарының мәнін түсіну де қиынға ... ... ... ... ... ... ... үшін емес, ең
алдымен өндірушілердің өз қажеттерін өтеу үшін ұйымдасатын шаруашылық. Яғни
еңбек өнімі ... де жеке ... ... ... ... ол ... ... тікелей бөлу жолымен тиеді. Мұнда тұтыну
ондірумен сәйкес келеді де, ... ... ... ... ... ... әсіресе, алғашқы қауымдық құрылыста кең орын алды.
Натуралды шаруашылыққа патриархалды шаруалар ... және ... ... жатады. Натуралды шаруашылықтың тауарлы нысанмен
алмасуы ұзақ та, күрделі процесс. Атап өткендей, натуралды шаруашылык ... әрі ... әрі өсуі өте ... Бұл ... дүниеде де сақталып
отыр, әсіресе экономикасы әлсіз елдерде елеулі орын ... ... ... ... де ... ... ... нысаны сақталуда. Тауарлы
өндірістің қалыптасуының жалпы негізгі қоғамдық ... ... ... өндірушілер әр қилы онімдерді өндіруге маманданады. Екінші бір
шарты, жекелей өндірушілердің бір-бірінен экономикалық жағынан ... өз ... ... ... ие болып рынокқа сатуға
шығады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Байгісиев М. ... ... ... Оқу ... ... ... ... Елемесов Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар: Оқу құралы –
А.: Қазақ университеті. – 2002, 389 ... ... А. ... ... – М.: ... ... 1999, 480 б.
4. Буглай В.Б., Ливенцев Н.Н. Международные ... ... М.: ... и ... – 1996, 153 ... Жаңа әлемдегі Қазақстан – 2007.
6. Индустриалдық- инновациялық стратегия. – 2007
7. Мырзахметова А.М. Казахстан и ... ... ... в ... ... ... ... Өтпелі кезеңдегі
әлеуметтік-экономикалық болжау мәселелері. – А.: ... ... ... 230-235 ... ... К.Т. На пути ... ... в ВТО серьёзные
преграды есть//Аль-Пари, №2. – 2005, 3-9 бет.
9. Абдрахманова Г.А. Вступление Казахстана во ... ... ... ... для финансового рынка Казахстана// ҚазҰУ
хабаршысы, №5 (39). – 2003, 77-84 ...

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіру21 бет
Бүкіл әлімдік сауда ұйымындағы қазақстан7 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мәселелері19 бет
Нарықтық экономикадағы халықаралық сауда25 бет
СЭҚ-тарды кедендік саудалық реттеуге қатысатын негізгі ұйымдар33 бет
Халықаралық сауда31 бет
Халықаралық экономикалық қатынастар жүйесі44 бет
Халықаралық экономикалық қатынастың теориялық негізі21 бет
Қазіргі нарықтық экономикадағы халықаралық сауда15 бет
“Қазақстан халықаралық экономикалық қатынастар жүйесінде”28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь