Қазақстан Республикасының қарулы күштерінің қалыптасуы мен дамуы (1991-2010 ж.ж)

Кіріспе
1. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің құрылуы мен модернизациясы
1.1. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің алғашқы кезеңдегі қалыптасуы мен әскери құрылымы
1.2. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің әскери білім беру жүйесі мен әлеуметтік жағдайы

2. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің реформалары және оның қоғамдағы маңызы
2.1. Қазақстан Республикасының Әскери Доктринасы
2.2. Қорғаныс Күшінің техникасы мен қару . жарағы

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі
ХХІ ғасырдың келуімен жер бетінде қарулы қақтығыстар сейіле қойған жоқ. Әлем жұртшылығы үлкен саясаттағы ел мүдделерін дипломатиялық жолмен шешудің жолдарын игере алмай жатыр. Бір сөзбен айтқанда, білектің күшін игілікке жұмсап, найзаның ұшын тот бастыратын заман әлі орнай қоймады. Керісінше, әлемдегі мемлекеттер әскери бюджеттерін үсті-үстіне еселеп, қарудың небір атасын ойлап тауып, жанталасып бағуда. Демек, бейбітсүйгіш Қазақстан да өзінің қорғаныс саласын жұрт қатарлы жетілдіруге, айналасын айбарымен сескендіріп тұруға мәжбүр.
Қазақ елі – қашаннан жауынгер, намысшыл, елжанды халық. Бесігінен «Батырлар жырын» жаттап өсетін ұлы халықтың ұрпағы «Ер Төстік» ертегісімен есейген, жоңғарлармен шайқаста жауын шауып, Ұлы отан соғысы ұрыстарында Берлинге дейін басып кірген, кешегі Ауған соғыстарынан да абыроймен оралып, Отан алдындағы борыштарын жанкештілікпен өтейтін - нағыз ержүрек халық.
Ерлік ешқашан ұмытылмайды, ол жылдар өткен сайын мәртебесі өсіп, айбындана түседі. Аға ұрпақтың жауынгерлік дәстүрлері төл Қарулы Күштеріміздің қатарында қызмет атқарып жүрген бүгінгі қазақстандық жауынгерлердің сапында лайықты жалғасын табуда.
Қазақстан Қарулы Күштерінің қатарында әскери қызмет атқару әрбір қазақ азаматының аса маңызды әрі құрметті міндетінің бірі болып табылады. Ал оның тарихын білу абыройын асқақтады.Қарулы Күштер қатарында қызмет ету - Отанымызды қорғаудағы қасиетті борышыңды өтеу деген сөз.Отанды қорғауды біздің елімізге шабуыл жасаған сыртқы жаулармен қарулы күрес деп қана түсінбеу керек. Біз Отанымыздың күш-қуатын нығайта отырып, оны бейбіт уақытта да қорғауға ат салысамыз.
Қазіргі кезде Отан қорғаушылар қатарында қазақтың ержүрек азаматтары сап түзеп тұр. Олар армиямыздың, халқымыздың қаһармандық дәстүрлеріне адал, Еліміз қауіпсіздігінің, бейбітшілікті қорғаудың мүдделері талап еткен, агрессия құрбандықтарына көмектесу керек болған әрбір сәтте қазақ жауынгері дүние жүзінің алдында қандай да болсын қиыншылықтарды жеңуге әзір тұратын, қалтқысыз, әрі ержүрек патриот, интернационалист ретінде көрінеді.
1. С.Қ. Нұрмағамбетов. Мой передний край. Алматы: Ана тілі, 1995.-237б
2. Әскери қуатымыз қандай? // Алаш айнасы.-2010. 7 мамыр.
3. Қарулы Күштерді реформалау - уақыт талабы // Егемен Қазақстан.- 2003.7 мамыр
4. Қ.Р. Аманжолов, Тасболатов А.Б. Қазақстанның әскери тарихы.- Алматы: Рауан, 1999. -214б
5. Қазақстан Республикасының Әскери доктринасын бекіту туралы. 2007 жылғы 21 наурыз № 299 Қазақстан Республикасы Президенттің Жарлығы // Астана, Ақорда.

6. Болат Жанасаев. Әскери білім мен ғылым жүйесінің бүгіні мен ертеңі // Қазақстан сарбазы. - 2009. - 9 қыркүйек
7. Ернұр Ақанбай. ҚР Қорғаныс министрі Даниал Ахметовпен болған сұхбат// ҚазАқпарат. – 2007. - 22 шілде
8. Данабек Жалмырза. Қазақстан қарулы күштерінің құрылғанына 15 жыл толды.// Жас Алаш. – 2007.- 7 мамыр
9. Б. Момышұлы. Психология войны.- Алматы: Қазақстан, 1996.- 51б
10. Тасбулатов А.Б. Развитие профессионального военного обучения в республики Казахстан. – Алматы: Білім, 2000. – 200б.
11. Серикбаев К.С. Военная безопасность страны. Проблемы и перспективы военной реформы. – Алматы: Военно - начный центр, 2000. – 114с
12. Гүлім Мұқан. Қарулы Күш – қауіпсіздік қазығы // Қазақстан сарбазы.- 2009. - 7 мамыр.
13.Тасбулатов А.Б., Аманжолов К.Р. Военная история Казахстана. -Алматы: Рауан, 1998. -176с.

14.Абдиров М.Ж., Адаутов А.Ю., Барт В.В. и др. Исторический опыт защиты Отечества. -Алматы, 1998. -416с.

15.Хасбулатов А.Б. Развитие профессионального военного обучения в Республике Казахстан. -Алматы: Білім, 2000. -200с.

16. Генерал Нұрмағамбетов: [қаһармандық ғұмырбаян] / Темірақын Сейфоллаұлы Жақып; Т. С. Жақып.- Астана: Елорда, 2005.- 250, [3] б.- (Жеңіске 60 жыл).

17. Қазақстанның әскери тарихы: оқу құралы / Керейхан Рахымжанұлы Аманжолов, Абай Бөлекбайұлы тасболатов.- Өңд., толық. 2-бас.- Алматы: Білім, 2008.- 319, [1] б.- (Сарбаз).

18. Қасиетті борыш/ Керейхан Аманжолов.- Алматы: Қазақстан, 1973.- 93 бет.

19. Қазақстанның әскери тарихы: (Б. э. д. УІ ғасырдан бүгінге дейін) / Керейхан Рахымжанұлы Аманжолов, Абай Болюкпаевич Тасбулатов.- Алматы: Білім, 1999.- 316, [2] б.

20. Жараған темір кигендер: Батырлардың қару-жарағы, әскери өнері, салт-дәстүрлері / Қалиолла Саматұлы Ахметжанов.- Алматы: Дәуір, 1996.- 240б.

21. Әскери дайындық негіздері.- Алматы: Қазмембас., 1956.- 439 б.

22. Әскери міндеттілік және әскери қызмет: ҚР Заңының ресми мәтіні = О воинской обязанности и воинской службе.- Алматы: Жеті жарғы, 2005.- 86, [1] б.

23. Базарова, Г.Б. Әскери саптық бұйрықтар тілі: филол. ғылымд. канд.... дис.: қорғалған 27.06.07 / Гульнур Бейсембаевна Базарова; ғылыми жетекші Б. Қ. Момынова; әл-Фараби атын. ҚазҰУ.- Алматы.: [Б. ж.], 2007.- 124 б.

24. Отанның сенімді қорғаны/ Павел Петрович Баранов.- Алматы: Қазақстан, 1965.- 54 б.

25. Әскери айла мен тапқырлық/ Д. Гребенщиков.- Алматы: Қазмембас., 1953.- 52 б.

26. Қару сенің күшің/ Ю. Зельвенский.- Алматы: Қазмембас., 1953.- 56 б.

27. Командирдың бұйрығы - Отан бұйрығы.- Алматы: Қазмембас., 1943.- 22 б.

28. Қазақ тіліндегі әскери лексиканың мағыналық құрылымы: филол. ғылымд. канд....дис. автореф.: қорғалған 01.10.06 / Қазиза Қожағұлова; ғылыми жетекшісі Т. Ә. Әбдіғалиева.- Астана: [Б. ж.], 2006.- 24, [4] б.

29. Сарбаз: балдырғандарға арн. әскери әліппе: [оқу құралы] / Райхан Мәженқызы.- Танымдық басылым.- Астана: Педагогика-Пресс, 2009.- 54, [2] б.

30. Генерал Қалматаев/ Болат Оңғарбаев.- Алматы: Атамұра, 1995.- 138, 2Iб.

31. Отан сақшылары/ Айтмұқаш Садуақасов.- Алматы: Қазақстан, 1989.- 77, [1] б.

32. Саптық әмірлер. Рапорттар. Әскерилердің қарым-қатынас сөздері/ М. Алтынбаев және т. б. = Строевые команды. Рапорты и обращения между военнослужащими.- Алматы: Білім, 2008.- 157, [3] б.- (Сарбаз).
        
        Әл – Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Тарих факультеті
Қазақстанның жаңа және қазіргі заман тарихы кафедрасы
Диплом жұмысы
Қазақстан Республикасының қарулы күштерінің
қалыптасуы мен ... ... ... ... Е. Б.
4 курс ... ... ... ... ... ... ... ... Қаражан Қ. С.
Алматы
2010
Мазмұны
Кіріспе
1. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің құрылуы мен модернизациясы
1.1. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің алғашқы ... ... ... құрылымы
1.2. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің әскери білім беру жүйесі мен
әлеуметтік жағдайы
2. ... ... ... ... ... және ... маңызы
2.1. Қазақстан Республикасының Әскери Доктринасы
2.2. Қорғаныс Күшінің техникасы мен қару - жарағы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі.
ХХІ ғасырдың ... жер ... ... ... ... ... ... жұртшылығы үлкен саясаттағы ел мүдделерін дипломатиялық жолмен шешудің
жолдарын ... ... ... Бір ... ... білектің күшін игілікке
жұмсап, найзаның ұшын тот бастыратын заман әлі орнай қоймады. Керісінше,
әлемдегі мемлекеттер әскери ... ... ... ... небір
атасын ойлап тауып, жанталасып бағуда. Демек, бейбітсүйгіш ... ... ... ... жұрт ... ... ... айбарымен
сескендіріп тұруға мәжбүр.
Қазақ елі – қашаннан жауынгер, намысшыл, елжанды халық. Бесігінен
«Батырлар жырын» жаттап өсетін ұлы халықтың ... «Ер ... ... жоңғарлармен шайқаста жауын шауып, Ұлы отан соғысы ұрыстарында
Берлинге дейін басып кірген, кешегі Ауған ... да ... ... алдындағы борыштарын жанкештілікпен өтейтін - нағыз ержүрек халық.
Ерлік ешқашан ұмытылмайды, ол жылдар өткен сайын мәртебесі өсіп,
айбындана түседі. Аға ұрпақтың ... ... төл ... ... қызмет атқарып жүрген бүгінгі қазақстандық
жауынгерлердің сапында лайықты жалғасын табуда.
Қазақстан Қарулы Күштерінің қатарында әскери қызмет ... ... ... аса ... әрі ... ... бірі болып табылады. Ал оның
тарихын білу абыройын асқақтады.Қарулы Күштер қатарында қызмет ету - 
Отанымызды қорғаудағы қасиетті борышыңды өтеу ... ... ... ... ... жасаған сыртқы жаулармен қарулы күрес деп қана
түсінбеу керек. Біз Отанымыздың күш-қуатын нығайта отырып, оны бейбіт
уақытта да ... ат ... ... Отан ... ... ... ... азаматтары сап
түзеп тұр. Олар армиямыздың, халқымыздың қаһармандық ... ... ... ... ... ... ... еткен,
агрессия құрбандықтарына көмектесу керек болған әрбір сәтте қазақ жауынгері
дүние жүзінің алдында қандай да болсын қиыншылықтарды жеңуге әзір тұратын,
қалтқысыз, әрі ... ... ... ретінде көрінеді.
Қазіргі армия жауынгердің ерік-жігері мен психологиялық төзімділігіне
үлкен талап ... Ол ... ... оның ... өте күрделі әскери
машиналарды, ракета комплекстері мен радио электрондық жүйелерді, атомдық
сүңгуір қайықтары мен дыбыстан жылдам ұшатын әуе ... ... ... ... Бұл ... жауынгердің ұйымшылдығы мен тәртіптілігі қажет. Ал
әскери тәртіпті ... оны ... әзір тұру - ... жеке басыңды
қалыптастыру мен әскери қызметке дайындалу жолындағы маңызды қадам деген
сөз.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 36-бабында ... ... " ... ... ... – оның ... азаматының қасиетті
парызы және міндеті. Республика азаматтары заңда белгіленген тәртіп пен
түрлер бойынша ... ... ... келе ... ой ... ... Республикасының Қарулы
күшінің тарихы мен оның қоғамдағы алатын ... ... ... ... тақырыптың тарих ғылымында теориялық және практикалық және жастарды
патриоттық ... ... зор ... бар, өз ... ... тұрған
тақырып деген қорытынды жасауға болады. Бұл зерттеліп отырылған ... ... ... ... мен міндеттері. Тақырыптың маңыздылығы мен ... ... ... ... ... ... нақты тарихи материалдар
негізінде Қазақстан Республикасының Қарулы күшінің ... ... ... деңгейін ашып көрсету мен зерттеуді диплом ... ... ... ... ... ... жету үшін төмендегідей міндеттер
белгіленген:
- Ең бастысы әрине, қарастырып отырған мәселеміздің ... 1991 ... ... ... қазақ әскерінің сол тұстағы тарихи жағдайға
баға беру:
- ... ... ... ... кадр ... ... ... мен алғашқы тәуелсіз елдің оқу орындарының ... ... ... ... қорғаныс саласын қаржыландыру саясаты,әскер
қатарындағы жауынгерлердің әл-ауқаты мен жаңа ... ... ... ... тақырыбында ашып көрсету.
- Қазақстан Республикасының Қарулы күшінің доктринасы мен бүгінгі жағдайы
мен мәртебесі негіз болып алынады.
Диплом жұмысның хронологиялық ... ... ... ... ... Осы аралықта Қазақстан Республикасының Қарулы күшінің қалыптасу
процесін кен ауқымда ... ... Әр жылы ... ... жүре ... ... салдарынан карулы күштің әскер қатары
мен техникасы үлкен жетістікке ... ... ... ... және ... жабдықтау және оны заман талабына дайындау еді.
Диплом жұмысының зерттелу ... ... ... жан ... ... еңбектер, баспасөзден алынған мәліметтер және елбасының жарлықтары
мен ... ... ... ... ... ... бар
адамдардың сұхпаттарына сүйене отырып жазылған. Негізінде табылған көптеген
зерттеу еңбектері орыс тілінде жарық көрген. Оған себеп менің ... ... ... ... ... ... алған орыс тілді азаматтардың
көптігі және қазақ тілінде шыққан еңбектер ... ... ... деп ... да болады. Жалпылама айтқанда, гуманитарлық негіздегі
әскери кітаптар анық және талапқа сай ... Ал ... ... ... негіздегі кітаптардың сапасы өте төмен деп ... ... ... әлі де ... аудармасын анықтай алмай жатыр. Ол
қарулы күшіміздің - ақсандаған тұсы.
Тікелей зертеу ... ... ... Жазылған еңбектердің арасында ең
құндысы алғашқы қорғаныс министрі Сағадат ... ... ... «Мой ... край» деген естелік – кітабын айтып кеткен жөн. Осы
еңбекте алғашқы министр ұлы отан ... ... және ... ... жас ... ... және үлгі болсын деп аманат етіп жазды.
Кітапта алғашқы үкіметтің бастауымен Қазақ КСР ... ... ... ... атап ... Естелігінде КСРО
ыдырағаннан кейін Тәуелсіз Қазақстанның Қарулы күшінің қалыптасу қадамдары
жазылған.
Диплом ... ... ... тигізген Бауыржан Момышұлының «Психология
войны» деген еңбегін айтуға болады. Осы еңбекті алудағы ... ... ... тәрбиелеу және отанды сүю махаббатын ояту болатын. Кітапта «Қарулы
күштер Отанымыздың тәуелсіздігі мен ... ... ... ... жылы профессор, генерал майор А. ... ... ... ... в ... ... » деген
монографиясы дүниеге келді. Еңбек тарихи және мұрағат еңбектеріне сүйеніп
жазылып, ... ... ... түрде қимылдайтын, жоғары кәсіптік
әскер құру ... ... ... ... ... ... әскери кадр
дайындау және әскери білім берудің концепциясы.
Әскери құрылысты нығайтуда профессор, ... Қ.С. ... ... ... ... и ... ... реформы» деген
еңбегі тақырыпты ашуға көп үлес қосты. Осы кітапта жас мемлекеттің әскери
реформаларды дұрыс ... ... ... негізгі кепілі
екенігін автор баса назар аударады.
Ерекше тоқталатын еңбек ... Қ.Р. ... пен ... ... ... А.Б Тасболатовтың «Қазақстанның әскери тарихы» болып
табылады. Осы еңбек тарихи және мұрағат еңбектеріне ... ... ... ... әскери саланың теориялық негізін құрады. Осы зерттеу
жұмысында Қазақ хандығының ... ... және ... күресте әскери
өнердің қыр сыры жазылған. Жоңғарлармен болған ... ... ... ... ... ... ... көп назар
аударған. Азаматтық және Ұлы Отан соғысында құрылған ... ... ... мәлімет берілген. Еңбекте Қазақстан Республикасының қарулы
күштерінің қалыптасуы мен дамуы және оның жетістіктері жазылған.
Жоғарыда аталған ... ... ... жұмысы барысында кеңінен әрі,
барынша қолданылды.
Диплом жұмысының деректік негізі. ... ... ... ... 1991-2010 жылдар аралығында үкімет қаулылары, тарихи жазбалар
немесе зерттеулер болып ... ... осы ... орай ... ... ... пайда болды. Ең алғашқы болып құжаттар жинағы
шығып, ... ... ... ... мен жоғарғы әскери қолбасшының
айтқан сөздері баспа беттерінде жарық көріп, біздер үшін ... ... ... қатар, мемлекеттік қайраткерлер С.Нұрмұғамбетовтың, ... М. ... ... ... болады. Осындай тарихи
деректерге сүйене отырып Қазақстан Республикасының ... ... ... ... білінеді.
Диплом жұмысының ғылыми жаңалығы. Аталған диплом жұмысын жазу барысында мен
алдыма қойған мақсаттарыма жете отырып, өзім үшін ... ... ... ... жұмысына керекті материалдарды іздеп жүрген кезде ... ... ... ... ... ... және
әскер қатарындағылардың алатын жалақылары мәлім болды.
- қолда бар, яғни ... ... мен ... ... ... алатын орны ерекше екендігіне толық сенемін.
- диплом жазу барысында жоғары маманданған саны аз, ... ... ... ... ... ... ... көз жеткіздім.
Диплом жұмысының сыннан өтуі. Аяқтау жұмысы әл-Фараби атындағы Қазақ ... ... жаңа және ... заманғы тарихы кафедрасында
дайындалып, талқыланып, қорғауға ұсынылды.
Диплом жұмысының құрылымы. Жұмыс ... үш ... ... ... ... ... тұрады.
1. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің құрылуы мен модернизациясы
1.1. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің алғашқы ... ... ... құрылымы
Қазақстанның егемендігі күрделі геосаяси процестер жағдайында қалыптасты.
Бұрынғы КСРО–ның оңтүстік ... ... ... әрі ... ... ... ... ретінде сипатталды. Ауғанстандағы соғыс
(1979-1989) мемлекеттік шекараларды аттап ... ... ... ... ... ... ... шекараларын
қорғауға арналған КСРО Қарулы Күштерінің жалпы саны 200 мың адамнан тұратын
әсекери топтары орналасты. Оның ... ... ... ... жалпы әскери армияның бірлестіктері, құрамалары және бөлімдері, 73 әуе
армиясының, 37 әуе шабуылынан ... ... ... 56 ... ... ... корпусы, сондай-ақ тыл және ... ... мен ... ... ... ... ... әскерге жақсы жолға қойылған қатаң бақылау орнатылуын талап
етті. Ел басшылығы бұл үшін барлық ... ... ... 1991 жылы 21
тамызда Қазақстан Президентінің " Қазақ КСР- інің  Қауіпсіздік кеңесін ... ... ... егемендікті қорғау үшін, сондай-ақ,
елдегі және республикадағы ... ... іс ... ... ету ... қорғаныс ... құру ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі Қазақстанның мемлекеттік
саясатын біртіндеп жүзеге асыра отырып, 1991 жылы 25 ... ... " ... КСР ... қорғаныс комитетін құру туралы” Жарлық
шығарды. Мемлекеттік қорғаныс комитетінің төрағасы ... ... ... ... ... мемлекеттік Қорғаныс комитеті
Азаматтық қорғаныс штабы мен Қазақ республикалық әскери ... ... Оған ... ... бақылауды”  жүзеге асыру,
сонымен бірге әскерлердің орын ... әр ... ... жаттығулар
жүргізуін, әскери мүліктердің республикадан тысқары жерлерге тасымалдануын,
армияның әскери қызметіндегі басқа да бағыттарды "назарда” ұстау ... ... ... ... ... ... КСРО Біріккен Қарулы Күштері Бас ... ... ... Мысалға, Қазақстанда тұрған бөлімдер мен құрамалардағы
полк командирінен ... ... ... ... ... түрде республика басшылығымен келісілуі керек болды. ... ... (ТМД) құру ... 1991 ... 21 ... ... кеңістікті және бірыңғай қолбасшылықты сақтау
және қолдау туралы сөз ... ... сол ... ... ... президенті, одан соң Әзербайжан мен Молдова президенттері өздерін
стратегиялық күштерден басқа, өз республикаларының ... ... бас ... етіп жариялады. 1992 жылдың басында бірыңғай
қолбасшылықты ... ғана ... ТМД ... Қарулы Күштерін біріктірудің өзі
мүмкін емес екендігі белгілі ... Бұл ... да ... ... дербес армия құруға мәжбүр етті. [8, 4б]
1992 жылы 7 ... ... ... ... ... ... ... комитетін Қазақстан Республикасының
Қорғаныс министрлігі етіп қайта құру ... ... ... ... құру ... және ... қорғаныс министрі етіп генерал
полковник (1993 жылдың 9 мамырынан армия генералы) ... ... ... қол ... Бұл күн Қазақстанның дербес Қарулы
Күштерінің құрылған күні ... ... ... ... ... ... ... ішінде бір танк) дивизиясы бар 40 жалпы әскери
армия, авиация ... ... және ... ... бөлімшелері,
жабдықтау бөлімшелері және Байқоңыр ғарыш айлағын, Семей сынақ ... ... ... Арал ... ... ... сынақ
алаңдарын арнайы жабдықтау бөлімдері, базалар, арсеналдар, қоймалар және
басқа да бөлімдер мен ... ... ... ... 200 ... әскери қызметшілер болды, олардың қарауында стратегиялық қарудың
аталған ... ... 1200 танк және ... ... ... жүйе және 370 ... ұшақ бар еді. Бұрынғы Кеңес Армиясының
аталған бірлестіктері, құрамалары және бөлімдері Қазақстан Республикасының
Қарулы ... ... ... ... ... ... ... мәселесі бойынша құқықтық  негіз қалаудың маңызы зор ... ... ... ... Қорғаныс министрлігі белсенді әрі мақсатты түрде
жүргізді. Жас республиканың Отан қорғау мәселелері жөніндегі ... өз ... және ... ... дайындалды. 1992 жылы ... ... ... ... " Қазақстан Республикасының Қарулы
Күштері және Қорғаныс туралы” Заңды қабылдады. Төрт айдан кейін – 1993 ... ... ... ... ... ... және әскери қызмет туралы”, ал
екі аптадан кейін – 1993 жылы 1 ... " ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғалуы туралы” Заңдар күшіне енді.
Сондай-ақ, 1993 жылы 11 ... ... ... ... алғашқы әскери доктринасы ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... ТМД елдерімен өзара
көмек одағы принциптеріне негізделді. Доктрина ережелері мемлекеттің ... және ... ... ... пайдаланылды. 1992 жылы 29 қаңтарда
Қазақстан Республикасы Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық ... ... ... ... ал сол ... 2 наурызда Біріккен ... ... ... ... Одағының шарттары мен
міндеттемелерінің ... ... ... ... отырып,
Қазақстан өзі қол қойған шарттар мен келісімдерді, оның ... ... мен ... ... ... міндеттерін де адал орындап
келеді. Орташа және шағын радиусты аумақта ... ... ... көрсетілген мерзімдер ішінде біртіндеп жойылды. Стратегиялық
шабуылдаушы қаруларды қысқарту және ... ... шарт ... ... және қанатты ракеталар кезекшіліктен алынып,
1995 жылдың ортасына қарай Ресейге ... бұл ... ... ... ... ... шығарылды. 1998 жылы 109
жауынгерлік және оқу шахталық іске қосу құрылғысы, 16 оқу және ... ... Сол ... Байқоңыр сынақ алаңында 10 сынақтық ... қосу ... ... ... 12 ... 187 ... 181-і
және Семей сынақ алаңының Балапан алабындағы 13 ұңғыма жойылды. 1991 жылы
29 тамызда жабылған ядролық ... ... ... 1992 жылы мамырда
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... және экология проблемаларын зерттеу саласындағы ғылыми әлеуетін
шұғыл көтерді. Қарулардың бір ... ... енді ... ... ... шет ел ... ... немесе әскери техника
мен қару орналасқан аудандарды одан әрі бақылауға алу ... ... ... нысандарда инспекциялық сапармен 16 мемлекеттен
келген 33 инспекторлар тобы болды. Өз ... ... ... ... Италия аумағындағы шарттарды жүзеге асыру жөніндегі көп
ұлтты ... ... ... ... ... ... идеясын республика жұртшылығы әр түрлі қабылдады. Ядролық қуатты
сақтау идеясын ... да ... ... ... ... ... тұтастығына кепілдік жасау мүмкін емес деп сендірді олар.
Президент Н.Ә.Назарбаевтың, Сыртқы істер министрлігінің және ... ... ... ... ... ... таңдап
алуға қол жетті. Біздің жерімізде сақталып келген ядролық қуаттан бас ... жылы ... ... ... және ... ... "Ядролық қаруды
таратпау жөніндегі шартқа Қазақстан Республикасының қосылуына байланысты
Қазақстан қауіпсіздігіне кепілдік беру ... ... қол ... ... ... ... қауіпсіздігіне кепілдікті  Қытай мен
Франция да берді. Тәуелсіздік алған ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөліп келеді. Ол ешбір елді жау
ретінде санамайтынын және ... ... та, ... да ... ... мәлімдеді. "Шанхай бестігі” Үкіметтерінің – ... ... және ... ... күш ... ... көршілерімен арадағы шекарасы туралы ондаған жылдар бойы сақталып
келе ... ... ... Оның ішінде Қытайдың Қазақстанмен
шекарасы делимитацияланды, одан соң ... ... ... ... ... ... ... Қырғызстанмен және
Өзбекстанмен шекарасын делимитациялау басталды. Соның өзінде аталған
мемлекеттер ... ... ... және ... ... ... ... еркін қозғалысын сақтауға тырысып отыр. Тек қана есірткі
заттарын, қаруды ... және ... ... экстремизмге бөгет қойылады.
Барлық билік тармақтарының күш жұмсауымен Қазақстан өзінің ... ... ... ... ... қол ... Республикадағы
тұрақтылық жағдайы бүкіл әлемдегі өзгерістерге әсер ... ... ... ... ... ... қырып жоятын ядролық және басқа да қару
түрлерін қолдану арқылы дүниежүзілік соғыс тудыру ... ... ... ... ... ... ... өрістеуде, мемлекеттер арасындағы
жанжалдарды болдырмау және өрістетпеу шаралары жиі ... ... ... да жоқ ... Ядролық қаруға тыйым салу ісі бәсеңдеп қана
қалған жоқ, сонымен қатар, ... ... ... ... ... – жаңа ... ... айналды. Мұның бәрі мемлекеттің өз
армиясына үнемі көңіл бөлуін ... етті және ... ... Қазақстан
Республикасының Қарулы Күштері өзі құрылған күннен бастап ... ... - әуе ... және Әуе ... қорғаныс әскерінен
тұрды. 1993 жылы 2 сәуірде Қазақстан Республикасы Президентінің " ... ... ... құру ... ... ... ... Күштері құрамына 1- рангілі капитан Исламовтың
басшылығымен алғашқы болып кірген 8 теңіз офицері ... база ... ... ... ... 1- ... капитан Р.А. Қомратов әскери – теңіз
базасының командирі, кейінірек Әскери–Теңіз ... ... ... ... ... контр-адмиралы болды. 1995 жылы 6 ... бір ... ... ... ... 4 шағын күзет кемесі суға
түсірілді. Флотты кемемен ... ету ... ... ... ... ... Оралдың "Зенит” зауыты өз мойнына алды. 1998 жылы
кәсіпорын ... ... және ... ... ... қосылған салалас
мамандармен бірлесе отырып, алғашқы күзет кемесі ... көп ... ... суға ... ... Республикасының Әскери Теңіз
Күштері өзінің бесжылдығын 500 матрос, старшина және ... бар 17 ... ... ... атап ... 1997 жылы 17 ... ... Жарлығымен
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері үш жақты құрылымға ауыстырылды
Жалпы әскери ... ( оған ... ... және ... ... ... енді),
Әуе қорғанысы күштері ( Әскери-әуе күштері мен Әуе ... ... ... және Мемлекеттік шекараны қорғау күштері (олар ... ... мен ... ... ... ... ... мен жағалау қызметінен тұрады). Сонымен
бір уақытта Бас штаб Қазақстан Республикасы ... ... Бас ... ... ... Көп ... алайда, Шекара әскерлерінің Қорғаныс
министрлігіне бағынуының негізсіздігі айқын болып, 1999 жылдың 2 шілдесінен
бастап олар ... ... ... ... ... ... елінде Қарулы Күштер құрылған кезден бастап, олардың басшылары өз
қорғаныстарын ұжымдық ... ... ... мәлімдеді. Алайда, 1992
жылы 15 мамырда ... ... ... ... ... (ҰҚШ) тек 6 ел
ғана – Армения, ... ... ... және ... қол қойды.
Келесі жылы оған Әзербайжан, Беларусь және Грузия ... ... бес ... ... 1999 жылы 4 ... ... Грузия және Өзбекстан ҰҚШ-
ға мүшеліктен шығу туралы шешім қабылдағанын мәлім етті. 2-3 аптадан кейін
бұл үш елдің ... ... ... қате ... ... ... ... орталығында ислам оппозициясы күштері ұйымдастырған
жарылыс болды. Діни ... ... ... ... ... және
Қырғызстан Республикаларында жанданды. Ауған талибтерінің, Усама бен
Ладеннің және басқа да халықаралық ... ... ... ... ... және Тәжікстанның, Қырғызстанның оған ... ... ... ... ... ... ... көтерді. 1999 жылы үкімет әскерлерінің күшінен жеңіліске ұшыраған
олар 2000 жылы ... ... ... ... бірақ тағы да қуылды.
Алайда бүкіл ортаазиялық республикаларға, оның ішінде Қазақстанға да ... ... ... ... Біздің көршіміз – Қытай Халық Республикасы үшін
де қауіп күшейді. Бұл бұрынғы КСРО-ның ... ... мен ... ... бестігінің” қызмет ауқымын кеңейтуге негіз ... ... және ... ... ... шараларын шешуге негізделген
"Шанхай бестігі” терроризм қатерімен күресте де бірлесе әрекет етуге шешім
қабылдады. Осы мақсатпен ... ... ... ынтымақтастық
кеңеюде, халықаралық террористердің қауіпті әскери қимылдарын тойтару
жөнінде ... ... ... ... ... қатысу
көзделуде. Осы және басқа мәселелер бойынша келісімдер 2000 жылғы наурыздың
соңында Астанада ... ... ... ... және ... ... ... қорытындысына негізделген Бірлескен коммюникеден өз
көрінісін тапты. Бір айдан соң Ташкентте Қазақстан, ... ... ... президенттерінің екі күндік кездесуінің қорытындысы бойынша,
саяси және діни ... ... ... қылмысқа және
тұрақтылық пен ... ... ... басқа да қатерлерге қарсы
күрестерге бірлескен ... ... ... қол ... ... ... мұны "Қорғаныс Одағы” деп атады. Көрші елдегі ... деп ... ... оның ... мемлекетіміздің оңтүстік
аудандарына өтуінің тікелей қатері "қорғаныс одағы” – ... ... ... ... ... қана ... ... бірге бұрын
басталған әскери реформаны жеделдетуді талап етті. 2000 жылы 10 ... ... ... ... жаңа Әскери доктринаны
бекітті. Ол бұрынғыша қорғаныс сипатына ие және ... ... ... ... ... ... ... міндеті санайды.
Геосаясаттағы өзгерістер терең талдана отырып, жаңа ... ... ... қатерлердің өскені, әсіресе, оның халықаралық терроризм, саяси және
діни экстремизм, ұйымдасқан қылмыс, қару-жарақ пен ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, қарулы
күрес құралдары мен әскери өнердегі өзгерістерді ескере отырып, жаңа
доктрина ... ... ... және ... ... ... ... жаңаша түсіндіреді. Әскери қауіпсіздікті экономикалық
жағынан қамтамасыз ету ... де ... ... ... ... 2000 жылы 7 шілдеде "Әскери реформа тұжырымдамасы” және "Әскери
құрылыстың 2005 жылға ... ... ... бекітілді.
Қабылданған құжаттар толығымен іске асырылуда. 2000 жылы 7 ... ... ... Жаңа ... құрылым - әскери округтер
құру басталды. Қазіргі кезде округтерде құрамалар мен бөлімдерді толықтыру,
оларды орналастыру ... ... ... ... ... керек жарақпен қамтамасыз ету жолға қойылуда, облыстық және
жергілікті ... ... ... орнатылуда. Қазақстан армиясында
бөлімшелердің, бөлімдер мен ... ... ... Ауғанстандағы
соғыстың, сондай-ақ әлемнің басқа елдерінің ... ... ... тәжірибелерін ескере отырып жүргізіледі. Оқу сыныптарындағы
сабақтар ... және ... ... ... әр ... ауқымдағы командалық-штабтық ... 1994 жылы 14 ... Әуе ... ... және ... ... республикалық әуе кеңістігін қорғау кезіндегі олардың
өзара ... ... ... ... ... ... Сол ... 15 тамызында Қазақстан Қарулы Күштері Жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... жаттығуы өтті. 1995 жылы 3-7 қыркүйек аралығында
Гвардейский поселкесінде кешенді ... ... ... Бір ... 1996 жылы 13 ... ... ... бөлімдерінің жауынгерлік
дайындығын тексеру және авиацияның, әскердің ... ... ... ... ... байқау мақсатында жаңа жаттығу өткізілді. Оларға
қатысқан Н.Ә.Назарбаев тиісті қолбасшыларға Қазақстан ... ... ... туын және Әуе ... қорғаныс күштерінің жауынгерлік
туын тапсырды. КСРО ыдырағанда ... ... ... ең бір ... еншіледі. Бұл кезде мемлекет құраушы халық елдің тек 40 пайыздайын
әзер құрайтын. Алда-жалда ... ... ... ... ... ... ... шектеулі еді. Ел еңсесі тіктеліп, ес жиған қазіргі
шақта құйысқанымыз берік, қорғанысымыздың ... ... ... 18
жыл ішінде әскерін ескі ... ... ... ... жаңаша
кейіпке енді, жаңа әскер доктрина қабылдады. Доктринаға сай ең алдымен
әскер саны ... ... ... ... ... ... ... бастады. Үкіметтің қорғаныс саласын ... гөрі ... ... ... аса ... ... ... саласының даму
импульсы жағынан Қазақстан тәп-тәуір қарқын алды.[11, 114б]
1.2. Қазақстан ... ... ... ... ... беру ... ... жағдайы
Ақпараттық дәуірде кез келген елдің қарулы күштері үшін шешуші
мәселелер тек компьютерлер, байланыс тораптары немесе қару-жарақтың ең
соңғы үлгілерімен ... ғана ... ол ... ... ... ... және ... шығармашылық ойлау әлеуетінде екені мойындалған
акcиома. Осы орайда Елбасы – Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас ... ... ... ... мен ... деп ... халыққа
Жолдауындағы: “Біз бүкіл ел бойынша әлемдік стандарттар ... ... ... қол ... тиіспіз”, – деген сөзін біздің ісіміздің нақтылы
бағдары деп қабылдаудамыз.
Бүгінде осынау өмір шындығын мойындай отыра еліміздің тәуелсіздік алған
алғашқы жылдары еріксіз еске ... ... ... аз ... ... ... мен ғылым саласындағы қол жеткен жетістігіміз сараланып, оны ... ... ... ... есеп ... ... алатынымыз
тағы бар. 1991 жыл. Еліміз ғасырлар бойы аңсаған Тәуелсіздікке енді-енді
қолы жетіп жатқан кез. Сол ... ... ... ... құрамында
бар-жоғы бір ғана жоғары әскери оқу орны ... ... ... ... И.С.Конев атындағы жоғары жалпыәскери командалық училищесі деп
аталатын сол оқу орны бір ғана мамандық (“командалық-тактикалық
мотоатқыштар әскері”) бойынша офицерлер дайындайтын.
Міне, ... ... ... ... ... ... жоспарлы және
тұрақты түрде қамтамасыз ету бойынша бірден-бір қажеттілік туындады.
Сондықтан Қорғаныс министрлігі басшылығының ... ... ... қор құру ... тұрақты бағыт алған жұмыстарды іске асыруының
арқасында 1998 ... ... ҚР ҚК ... ... ... ... әскери
авиациялық училищесі, Азаматтық авиация академиясындағы Әскери факультет,
Спорт әскери колледжі және ... ... ... 5 ... ... оқу ... айқара ашты.
Қорғаныс министрлігі бүгінгі таңда осы бағытта бұдан да қомақты
жетістіктерге қол жеткізді деп сеніммен айта ... ... ... ... осындай 9 әскери оқу орны бар. Мысалы, ... ... ... ... Алматыдағы Құрлық әскері әскери
институты, Кеңес Одағының екі мәрте Батыры Т.Бигелдинов атындағы Әуе
қорғанысы күштерінің әскери ... ... және ... ... ... министрлігінің әскери институты,
Спорт әскери колледжі (Алматы), Ақтаудағы Әскери-теңіз институты, Қорғаныс
министрлігінің Ш.Уәлиханов атындағы Кадет корпусы (Щучье қ.) мен армия
генералы С.Нұрмағамбетов атындағы ... ... ... мектебінде
(Астана қ.) жас толқын – болашақ офицерлеріміз отыздан артық әскери
мамандықтың қыр-сырын меңгеруде.
Қорғаныс министрлігі ... ... ... ... ... ... ... назарында ұстауда. Өйткені, жүйелі білім беру бойынша
жүргізіліп жатқан жаңа сала іргетасының беріктігі қашан да сол ... ... ... қала ... ... да ... бағыттардың
бірі есебінде 2007 жылы басталған кадрлардың әлеуетін трансформациялау деп
белгіленуде. Осы орайда отандық білім жүйесіндегі өзгерістер мен ... ... ... ескеретін бәсекелестікке қабілетті
әскери білім жүйесін құруға ерекше көңіл ... ... ...... ... ... ... сәйкес келетін,
әскери оқу орындарында кәсіби білім беру мен әскери қызметшілердің барлық
қызмет атқару кезеңдерінде шеберліктерін арттыруды біріктіретін жүйе
құру.[6, 3б]
Ұлттық ... ... ... ... осы ... мен ... ... бері бес деңгейлі әскери білім беру жүйесі іске ендірілген. Білім
беруші оқу бағдарламаларының үздіксіздігі әрі дәстүрлілігі қағидаты
негізінде оларға ... ... ... бес ... негізгі орта білім, орта
білім, ортадан кейінгі әскери білім, жоғары әскери білім және жоғары ... ... ... ... деңгейлері қосылады.
Бірқатар бағыттар бойынша бүгіндері алғашқы нәтижелер де бар. Жоғары
біліктілік талаптары өзгертілді және ... ... оқу ... ... жалпыміндетті білім стандарттары толығымен қайта жасалып шықты.
Бұлар жаңа оқу жоспарлары мен бағдарламаларының негізіне айналды.
Білім беру үдерістерінің ұйымдастырылуының біржүйелілігі қалыптастырылды.
Дайындық жүргізудің екі ... ... ... және ... 2008 жылы ... ... ... барлық түлектері
оқуларын тұңғыш рет магистрлік бағдарлама бойынша аяқтады.
Оқыту мамандықтары мен оқу көлеміне (мерзіміне) өзгерістер ендірілді.
Радиоэлектроника және байланыс әскери-инженерлік ... ... ... ... ... мамандары оқытыла бастайды.
Әлемдік тәжірибеден көз жетіп отырғанындай, азаматтық жоғары оқу орындарын
бітірушілердің ... өз ... ... ... ... ... Осы жағдайды және көптеген шетелдік мемлекеттердің қарулы
күштерін құру тәжірибелерін ескере ... ... оқу ... ... төрт әскери кафедрада тактикалық басқару саласының
офицерлерін 2007 жылдан бастап және де тұңғыш рет ... ... ... басталған-ды. Былтыр, яғни 2008 жылдан бастап мұндай ... іске ... Онда ... 150 адам осы ... оқып ... ... саласы бойынша шетелдік сарапшылардың (АҚШ, Франция,
“Бейбітшілік жолындағы әріптестік” Консорциумы) күшімен жоғары ... ... ... ... әскери білім деңгейін бағалау) өткізілді.
Әскери институттарға келісім-шарт негізінде жоғары білікті педагогтар
тартылуда. ... ... ... ... бар, соның ішінде 29-ы ғылым
докторы болса, 65 адам ғылым ... 2007 ... бас ... ғылыми дәрежесі бар оқытушылардың саны іс жүзінде екі есеге
ұлғайды. Әскери жоғары оқу орындарына сабақ беруге кәсіби мамандарды
тартуға байланысты іске ... ... ... ... беру сапасын
арттырудағы бірден-бір қажетті жағдай болып табылады. Бұл бағыттағы жұмыс
алда да, сөз жоқ, ... ... ... ... ... жетілдіру саласы жаңа қарқын алды. 2008 жылы әскери
оқу орындарындағы оқу ... мен ... ... ... рет ... ... жұмыстары жүргізіліп, нысандар орналастырылған
аумақтар ретке келтіріліп және көгалдандыруға 2 млрд. теңгеден артық қаржы
жұмсалды.
Жоғары оқу орындарына ... ... да бір ... ... және сол
жағдайға байланысты кедергісіз іс-қимыл жасауына 100% мүмкіндік беретін әрі
соңғы талаптарға сай жаттығу ... ... ... ... құрылғыда курсант бірнеше рет сабақ өткеннен кейін ол ... өз ... ... кете бере ... Оқу ... оқып-үйретуде
қолданылатын дәстүрлі құралдарды пайдаланумен бірге, ІT-технологиясын кезең-
кезеңмен ... ... ... жаңа ... ... үшін біз 2008 жылы ... білім беру орталығы тұжырымдамасын іске асыра бастадық. Жаңа
құрылғыны орналастырып, құрастыру шеңберіндегі жұмыстарды іске асырған
бірінші кезең аяқталды. Бұл жоба бойынша ... оқу ... ... және ... оқу ... ... интерактивті
тәсілмен оқытуға ауысу қарастырылған.
Таяу арада әскери оқу орындарын біртұтас білім беретін контурға біріктіріп,
оқу үдерісінде ... ... ... ... ... ... еліміздің және басқа мемлекеттердің жетекші жоғары оқу
орындарының электронды кітапханаларына шығу мүмкіндігі туындайды. Бұл өз
кезегінде Қазақстанның әскери оқу ... оқу ... ... ... ... көрсеткіштер бойынша әлемнің алдыңғы қатарлы
мемлекеттерінің Вест-Пойнт, Әскери әуе күштері академиясы (АҚШ ӘӘКА) және
Корольдік әскери колледжі ... ... ... ... оқу
орындарымен теңесуіне жағдай туғызады.
2007-2008 оқу жылдарының қорытындысы осынау қабылданған шешімдердің
дұрыстығын және ... ... ... екендігін дәлелдеуде.
Жоғары оқу орындарындағы мемлекеттік аттестациялық комиссиялардың жұмыс
қорытындылары бойынша оқу бітірушілердің теориялық, әсіресе, іс-тәжірибелік
дайындықтарының деңгейі айтарлықтай жоғарылағанын көруге ... ... ... ... ... курс ... ... өткізу бойынша орта балл да жоғарылады.
Осы орайда, егер қазіргі ... ... ... жоғары оқу
орындарында Қырғызстан, Тәжікстан және Белоруссия сияқты елдердің 80-нен
астам курсанты, былайша айтқанда, ... ... ... оқып ... ... ... беделінің жоғары екенінің бірден-бір дәлелі
болса керек. Әлемнің алдыңғы қатарлы армияларында, мысалы, әскери
қызметшілердің қызметтік өсу барысында өзінің кәсіби біліктілігін ... ... ... ... ... іс жүзінде өзін ақтап отыр.
Сондықтан былтырғы жылдан бастап, курстық дайындықтардың көпдеңгейлі жүйесі
ендірілуде.[6,4б]
Курстық дайындық 46 оқу бағдарламасы бойынша оқыту түрлері, деңгейлері ... ... ... ... құрамының курстық
дайындықтарын Ұлттық қорғаныс университетінде, әскери институттарда, әскери
кафедраларда, сондай-ақ, Әуе қорғаныс күштері мен Қазақстан Республикасы
Қарулы Күштері әскер тектерінің оқу орталықтарында ... ... жыл ... ... ... ... ... дайындықтан өтті. Бұл
көрсеткіш 2007 жылы 116 болса, сол ... шет елде 300 ... ... ... жылы 2000 ... ... 200-ден көптеу) осындай курстық дайындықтан
өткізіледі деп жоспарлануда.
Үстіміздегі жылдың 11 ... ... ... ... ... қ.)
жоғары оқу орнынан кейінгі әскери білімі жоқтарға тұңғыш рет ... ... ... ... ... Бұл курстарда Қарулы Күштер
офицерімен бірге Республикалық Ұлан мен ҚР ІІМ Ішкі әскерлерінің сардарлары
да оқытылуда.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... 2009 жылдың тек
бірінші жартысында Республикалық Ұлан және ҚР ІІМ Ішкі ... ... ... ... арттырды.
Әскери білім мен әскери ғылымды интеграциялау мақсатында жоғары оқу
орындарының штаттарына ғылыми-зерттеу бөлімшелері ендірілген. ... ... ... ... қызметтері Қарулы Күштер
түрлерінде, әскер тектерінде және аймақтық әскер қолбасшылықтарында
ендірілген ғылыми жұмыстармен шұғылданатын офицерлер айналысады.
Жалпы алғанда, қазіргі кезеңдегі ғылыми жұмыстар ... ... ... 2008 жылы ... ... ... ... техника, сондай-ақ әскери тарих тақырыптарынан докторлық диссертация
қорғау үшін ... ... ... Оқытушылар, ғылыми қызметшілер
мен тыңдаушылар зерттеушілер және сараптамашылар топтарының құрамында
өткізілетін ... ... ... ... шеберліктерін арттыру үшін алдыңғы қатарлы оқу
орындарына (Ресей Федерациясының Бас штаб академиясына, Қытай халық азаттық
армиясы Бас штаб ... ... Бас штаб ... ... академиясына, АҚШ Ұлттық қорғаныс университетіне) жіберіледі.[10,
200б]
Адами капиталды дайындауға қатысты біз өте байыпты жұмыстар жүргізіп
жатырмыз. Бұл ең ... ... ... ... ... және ... ... Ағымдағы жылы 3095 офицер біліктілігін арттыру
курсынан өтуде, бұл өте ... Айта кету ... ... ... ... және ... ... бұл оның ҚР Қарулы Күштерінде қызмет
ететін жылдарында жүргізілетін үздіксіз үдеріс. Офицер тиісті қайта даярлау
курсынан өтпейінше, ол жоғары қызметке ... Біз тек ... ... сонымен қатар келісімшартпен әскери қызметін өтейтіндерді, яғни
сержанттарды да оқытуымыз қажет. Өйткені сержанттардың сапасына қатысты
проблема ... ... ... болып отыр. Жасыратыны жоқ, осыған дейін
әскери қызметке келісімшартпен ... ... ... ... нашар. Олардың бір бөлігі әскерде мүлдем болмағандар. Сондықтан,
офицерлерді даярлаумен ... ... ... қол ... ... қайта даярлау біздің алдымызда тұрған маңызды іс. Министрлік
қазір өзіне осындай міндеттеме алып ... ... үш айда ... ... 537 адам ... бойынша алынды. Олар ең алдымен бейімделу
кезеңінен, одан кейін аттестациядан өтетін болады. Егер олар нашар нәтиже
көрсетіп, сыннан өте алмаса, онда ... ... ... ... ... біз ҚР ... ... қатарында ұзақ уақыт бойы қызмет
етіп келе жатқан әскери ... ... ... ... ... ... жарлығымның жобасы дайындалып жатыр, оған сәйкес ұзақ
уақыт бойы қызмет етіп келе жатқан әскерилер ... ... ... Мен ... ... ... ... бұл сында кәсіби және дене күшінің дайындық деңгейі жағынан
қанағаттанарлықсыз нәтиже көрсеткендер өздеріне барынша ... ... ... ... ... бір ... ... босату қажет
шығар, себебі бұл уақыт күттірмейтін зәрулік. Әскерді жаңғырту және ... ... ... ең ... ... ... қатысты осындай
қиын әрі күрделі амалдарды пайдалануды қажет ... ... ... ... ... ... шын ... шешуге қабілетті болуы тиіс. Біздің
әскер азаматтық қоғамда өзіне орын таба алмаған адамдар жиналатын орын
болмауы қажет.
ҚР Қарулы ... ... Бас ... ... ... Нұрсұлтан
Назарбаевтың тапсырмасы бойынша біз «Әскери
қызметшілердің әлеуметтік мәртебесі туралы» заң жобасын ... ... ... барлық қажетті әлеуметтік аспектілер қамтылған. Әскери
қызметшілер мен әскери қызмет бұл – заңда жазылғанындай мемлекеттік
қызметтің айрықша түрі ... ... ... ... ... аса маңызды. Әрине, бүгінгі күнде әскери қызметшілерді ең алдымен
тұрғын үймен, жеткілікті айлық жалақымен, әлеуметтік және тұрмыстық жағынан
қамтамасыз етуге қатысты проблемалар ... ... ... ... ең алдымен әскери қызметшілерді баспанамен қамту мәселесіне айрықша
назар аударуда. Біз қазіргі таңда әскери қызметшілерге арнап жыл сайын 70
мыңнан 75 мың ... ... ... тұрғын үй салудамыз. Бұған дейін әскерилер
үшін 20 мың шаршы метрге дейін тұрғын үй ... ... ... ... ... ... үшін айтарлықтай көмек екендігін айтуға болады. Әрбір
офицер мен әскери қызметші бұл қарқынды сезініп отыр және ... ҚР ... ... ... ... уәжі артуда. Біз әскери қызметшілер үшін
тек кенттер салып қана қоймай, олардың балалары білім алатын мектептерді
жайлыландырудамыз, спорттық кешендер тұрғызудамыз.
Биыл Приозерскіде, Сарыөзекте, ... ... ... ... ... ... ... кешендері тұрғызылуда. Бұларды салу кезінде
еуропалық технологиялар қолданылып жатыр, сондықтан олар ... ... ... ... бірі ... ... зор. ... бөлек біз
әскери қызметшілерге медициналық қызметтің барынша жоғары ... ... Осы ... ... Астана қаласында
көпфункционалды әскери госпитальды жобалау жөніндегі жұмыстар жүргізілуде.
Бұл еліміздегі үздік әскери госпитальдің бірі болатынына сенімдімін.
Жоғарыда ... ... ... әскери қызметшілердің ипотекалық несие
жүйесіне, тұрғын үй құрылысы жинақтарына, зейнетақы ... ... ... ... қатар, заң жобасында жастарды
ынталандыру үшін қосымша жағдайлар жасау жағы көзделіп отыр. Мәселен,
әскери қызметші ҚР ... ... ... сегіз жыл қызмет ететін
болса, онда ол ақылы жоғары білім ... ... ... өтеу үшін
Қорғаныс министрлігінің қаржысы есебінен дотация ала алатын болады. Заңда
осындай көптеген ... ... бұл ... ... ... ... байланысты талай проблемаларды шешуге мүмкіндік
береді.
Сонымен қатар, биыл біз Қапшағайда Қарулы Күштерге арналған арнайы
шипайжайдың құрылысын салуды бастаймыз. Бұл шын ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан бұл «бес жұлдызды» қонақ
үйдің талаптарына жауап бермек. Ал медициналық ... ... ... бұл заманауи медициналық жабдықтармен жабдықталған медициналық
мекеме болмақ. Бұл нысанды енді бір жарым жылдан кейін пайдалануға беру
жоспарланып отыр. Осылайша таяу уақытта ... ... ... ... ... тамаша орын пайда болады. Бұдан бөлек біз
аталмыш шипажайдың тек әскерилердің ғана емес, олардың отбасыларының
денсаулығын түзейтін отбасылық мекеме болғандығын ... ... ... ... ... деп көзделіп отыр. [7, 2б]
Қарулы күштерді қалыптастырудың қазір әлемде бірнеше ... бар. ... ... ... ... қызықты бағыттардың бірі болып табылады.
Дайындығы барынша жақсы әскер әрине кәсіби әскер деп аталады, сондықтан біз
де әскерімізді кәсібилендіруге ұмтылудамыз. Бүгінде ... ... ... көп ... ... ... білуге дайындау керектігін
ескере отырып, біз мынадай пропорцияны сақтаудамыз: әскердің 60 пайызы
кәсіби жауынгерлер, ал 40 пайызы мерзімді қызметке шақырылушылар болуы
қажет. Резервтегілердің ... ... ... ... ... ... сақтайтын боламыз. Әлемде даусыз кәсіби әскер жоқ, өйткені барлық елдер
резервке қатысты проблемамен бетпе-бет келіп жатады. Сондықтан, әр ... ... ... ... деп санайтын пропорцияны қолдануда. Біз
мен жоғарыда айтып өткен есеп-қисапты таңдап алдық. Алайда ол құр әншейін
есеп ... ол ... ... ... әскери қызметшілер дайындығының
санына және Қарулы Күштердің саны мен құрамын сақтау қажеттігіне
негізделеді. [7, ... ... ... ... бюджет те оқтын-оқтын ұлғайып отырды.
Қорғаныс саласына бөлінген қаражат негізінен заманауи ... ... ... атап ... ... ... ... пайда болды. Сондай-ақ Каспийдегі қауіпсіздікті қамтамасыз ететін
теңіз флоты да күшейіп келеді. Техникалық модернизациялауға, кәсіби ықшамды
қарулы күш ... ... жаңа ... өз ... ... Айтпақшы,
аталған доктрина шетелдіктер тарапынан жақсы бағаланды. Тіпті өткен ... ... ... ... жаңа ... ... ... ақпарат БАҚ құралдарында гулеп кетіп еді. Әлемде көптеген
тактикалық-техникалық сипаты жағынан теңдесі жоқ С-400 ... ... жаңа буын ... игеру жұмыстары жүргізіліп келеді. Сондай-ақ әскердің
айрықша шұғыл қимылдауына мүмкіндік беретін C4I (Command-Communications-
Control-Computer and Intelligence) стандарты бойынша автоматтандырылған
басқару жүйесі (АБЖ) ... ... ... жүйе ... енгізіліп
болған жағдайда Қазақстан әскер мен қару-жарақты басқару тұрғысынан әлемнің
жетекші мемлекеттерімен иық тірестіреді. Осы аталған жетістіктерімізге
қарамастан Қазақстан қарулы күштерінің төрт құбыласы тең деп ... ... ... ... доллардан асып жығылады дегенді
айтады. Алайда сол бөлінген қаражаттың қаншасы діттеген орнына жететіні
беймәлім. ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар азаматтық борышты өзге жұрттан артық түйсінеді» десек,
әбес айтқан болар едік. ... айда ғана ... ... ... ... сапасы сын көтермейтіні туралы жағымсыз ақпарат жұрт назарын
аударды. Әскердегі қарулардың қаншасы ... ... ... ... ... ... жатқан ешкім жоқ. Отан соғысында жауға атылған
әрбір 10 оқтың тоғызын дер ... ... ... ... ... бір
патрон да шығармайды. Әдетте, ел мен елдің арасында қарулы текетірес болған
жағдайда соғыс болып ... елге ... ... ... ... ... бей-жай қарауға болмайды. Қорғаныс саласын
ұйымдастырушы тұлғалардың осыны ескермеуі саяси қателік. Қарулы
Күштеріміздегі келесі бір олқылық әскери маман ... ... ... ... радиолокациялық құрылғыларды іске қосатын
операторлар тек Ресейде даярланады. Келесі ақсап жатқан тұсымыз –
сарбаздардың бойындағы жауынгерлік рухты оятушы тәрбие жоқ. ... ... рухы жоқ ... ... ... ... ... бесенеден
белгілі. Ал оны оятуға ұлттық идея керек. Қазақстанның қазіргі әскері сол
баяғы кеңестен қалған көне ... ... ... ... ... ... ... сарбаздардың бойындағы рух тек
тарихи жадысында бар, ұлттық сипатта айтылған төл ұрандармен ғана тіріледі.
Отан алдындағы борышын өтемек оймен ауылдан алыстап шыққан ... ... ... ... я болмаса, Жуковтың ерліктерін елу рет
қайталаса да құлаққа сіңбейді. Есесіне, ... ... ... Жәңгірдің
600 батыр ертіп ойраттың 50 мың қол әскеріне тойтарыс ... ... ... бозбаланың жүзі жайнап сала береді. Әскеріміз тап сол кеңестік
идеологияның қалдық мінезімен тәрбиеленетіндіктен сарбаздар арасындағы
«дедовщина», яғни өзінен кішілерді ... ... ... ... ... ... Әскердегі суицид өршіп тұр. Өткен жылы
ғана елде 39 әскери жауынгер өз-өзіне қол жұмсапты. ... ... ... ... ... ... жат мінезді
бозбалаға «ініге ізет», «әр қазақ – менің жалғызым» деген секілді ұстындар
күлкілі естіледі. Әскеріміздің деңгейін АҚШ, Қытай, Ресей, ... ... күш ... әбестік болар еді. Мысалы, АҚШ-тың 2009 жылға
бөлінген әскери бюджеті 612 млрд долларды құрайды (қаржы дағдарысына
байланысты жылдағыдан қысқартылған). Қазақстаннан 600 есе көп. ... ... 58 млрд ... ... Әйтсе де бейресми деректер бойынша
бұл көрсеткіш бірнеше есеге артады. Ресей, Франция, Ұлыбритания, Жапония
сынды мемлекеттердің ... ... ... 35 пен 50 млрд ... ... ... әскери бюджеті дағдарысқа байланысты өткен
жылмен салыстырғанда 20 млн долларға қысқарып, 1 млрд АҚШ долларының
айналасында қалды[12,2б]
2000-2003 ... ... ... ... нығая түсуіне
байланысты Карулы Күштерді кайта кару-ландыру мен техникалык жабдыктау үшін
жеткілікті каржы ... ... 2000 ... ... ... ... жаңа ... — XXI ғасыр әскерінің тұжырымдамасы жасалады.
Елімізде әскери кызметкерлерді әлеуметтік қорғау деңгейін көтеру үшін ... ... ... ... мен ... ... байланысты төленетін
жалақы өсірілді, кызмет етудін ... ... ... ... мерзімі жэне
кұпиялылык үшін бірқатар қосымша акы мен өсім төлеу ... ... ... ... ... ТМД ... ең ... бірі болып табылады. Әскери кызметкерлер-ге санаториялық-
курорттық емдеу үшін ... өтем ... ... ... ... ету туралы жаңа Заңда әскери қызметкерлерге арналған жеңілдіктер
сақталады, Қарулы Күштерді ... ету ... ... ... ... ... ... бере алмауы да мүмкін. Бірақ коғамымыздың
бір ... ... ... ... ... көп қаржы бөле алмайтының сіздер
тусінуге тиіссіздер. Қазір ... де, ... ... ... ... ... ... мұғалімдерге, студенттерге, ауыл
тұрғындарына қиын тиіп отыр. Ең алдымен ... ... ... ... ... жұмьіс істейтіндей етуіміз,
бюджеттің ... ... ... ... Өз ... бұл ... бюджет
деңгейіне де ыкпал етеді. Осының бәрі, жиып келгенде, ... ... ... нығайтып, әскери білім жүйесінің бәсекелестікке
қабілеттілігін біртіндеп жасау болып табылады. Бұл – ... ... ... ... ... сөз.
2. Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің реформалары және
оның қоғамдағы маңызы
2.1. ... ... ... Доктринасы
2007 жылғы 21 наурызда Қазақстан Республикасы Президентінің №299
Жарлығымен мемлекеттің әскери қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, соғыстар мен
қарулы жанжалдарды болдырмауға, Қарулы Күштерді, басқа да ... ... ... ... мен ... ... ... көзқарастар жүйесін
білдіретін Қазақстан Республикасының жаңа Әскери доктринасы бекітілген
болатын.
Жаңа Әскери доктрина демократиялық және құқықтық мемлекет құру ... ... ... ету ... оның ... ... ... да
жетілдіруге бағдарланған 2000 жылғы Қазақстан Республикасының Әскери
доктринасын одан әрі дамыту үшін ... ... ... және ... ... сондай-ақ
әлемдегі әскери-саяси жағдайдағы өзгерістер жаңа Әскери доктринаны қабылдау
үшін негіз болды.
Қазақстан, доктринада көрсетілгендей, әскери күштің мәні барынша
төмендетіліп, оның функциялары әскери ... ... ... халықаралық қатынастар жүйесін құруды дәйекті түрде
қолдайды.
Әскери доктрина Қазақстан ... ... ... ... ... жарлықтарының талаптарын, Қазақстанның 2030 жылға дейінгі
даму стратегиясын, Ұлттық қауіпсіздік стратегиясын, Қазақстан
Республикасының ... және өзге де ... ... ... ... ... ... табылатын халықаралық шарттарды
нақтылайды. [12, 4б]
Әскери доктрина қорғаныстық сипатта, ол ұлттық мүдделерді қорғауды, елдің
әскери ... ... ... батыл шеше отырып, Қазақстан
Республикасының бейбітшілікке бейілділігін айқындайды, асимметриялық
қатерлерге: терроризмге, экстремизмге, есірткі тасымалына, ... ... ... көші-қонға қарсы күресті ескере отырып, Қарулы Күштерді,
басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды дамыту шарттары мен жаңа
бағыттарын ... ... ... іске ... ... ... ... одан әрі
жетілдіру, өзара байланысты саяси, дипломатиялық, экономикалық, әлеуметтік,
ақпараттық, құқықтық, әскери және Қазақстанның әскери қауіпсіздігін
қамтамасыз ... ... ... да ... кешенін жүргізу есебінен
қамтамасыз етілетін болады.
Жаңа Әскери доктрина өзара байланысты төрт бөлімнен тұрады.
Бірінші бөлімде қауіпсіздіктің әскери-саяси негіздері ашылады, әскери-саяси
жағдайдың дамытылуына болжам ... ... ... ... ету ... ... баяндалады; мемлекеттің әскери ұйымының
мәні көрсетіледі.
Әскери-саяси жағдайды дамытуды болжай отырып, Еуропа мен Азияның сауда және
көлік-коммуникациялық ағынының қиылысында тұрған Қазақстанның ... ... бай ... ... оған ... және ... дамыту саласында елеулі басымдықтар беретінін айтқан жөн.
Қазақстанның айналасындағы ахуал түбегейлі өзгерді. Өңірде жағдайды
тұрақсыздандыратын және ұлттық қауіпсіздікке ... ... жаңа ... ... өзі ... ... тұрақты мониторингі жүйесінің
тиімділігін арттыруды талап етеді.
Геосаяси жағдай әлеуметтік, экономикалық және демографиялық сипаттағы
қайшылықтармен, ... ... ... қатерімен сипатталады.
Мұндай жағдайларда Қазақстанның әскери қауіпсіздігін қамтамасыз ету
саласындағы түйінді мақсаттар ... ... және ... ... ... ... ... тұтастығы мен
егемендігін қорғау болып табылады.
Бұл мақсаттарға қол жеткізу үшін саяси шаралар мен алдын алу дипломатиясына
басымдық беріледі. ... ... ... ... ... отыр ... демек, Әскери доктринаның жаңа жағдайларға бейімделу
проблемасы өзекті болып қала береді.
Әскери-саяси жағдайды талдау Қазақстан Республикасының әскери
қауіпсіздігіне ... ... ... ... ... ... екенін
білдіреді:
сыртқы:
Қазақстан шекарасының маңында қарулы жанжал ошақтарының болуы;
жекелеген мемлекеттердің жаппай қырып-жою қаруын және оны жеткізу
құралдарын жасау ... ... ... ... ... топтардың қызметі, шекаралас елдердегі діни
экстремизм ұстанымының күшеюі;
ішкі:
Қазақстан Республикасының бірлігі мен аумақтық тұтастығын, елдегі ішкі
саяси тұрақтылықты бұзатын, экстремистік, ұлттық, ... ... ... ... ... мен ... құқыққа қарсы
қызметі; заңсыз қарулы құралымдар құру, оларды жарақтандыру, дайындау ... ... ел ... ... ... ... өзге де ... іс-әрекеттер үшін пайдаланылуы мүмкін қаруды, оқ-дәрілерді, жарылғыш
және басқа да заттарды заңсыз тарату; экономикалық және ... ... ... ... ұйымдасқан қылмыс, контрабанда және өзге де
заңға қарсы қызмет. [8, ... жаңа ... ... ... ... ... ету саласындағы саясатын мемлекет қызметінің маңызды
бағыттарының бірі ретінде мазмұндайды. Негізгі басымдықтар ретінде
агрессияны немесе әскери жанжалдар тұтандыруды болдырмау, ... мен ... ... ... және экономикалық мүдделерін іске асыру үшін қолайлы
жағдайларды қамтамасыз ету қарастырылады.
Қазақстан өзінің әскери қауіпсіздігін ... ... ... мемлекетті дамыту, әлеуметтік-экономикалық және саяси реформаларды
жүзеге асыру, тең құқылы серіктестік, өзара тиімді ынтымақтастық,
халықаралық қатынастардағы тату көршілестік принциптерін ... ... ... ... ... ... ... өңірде бейбітшілікті сақтау мен нығайту тұрғысынан
қарастырады.
Қазақстан қауіпсіздікті қамтамасыз етудің әскери емес ... ... ... ... ... ... ... экономикалық,
гуманитарлық, ақпараттық-насихаттау және өзге де шаралар жатады.
Бұл мынадай міндеттерді шешуді айқындайды:
әскери салада достас мемлекеттермен, атап айтқанда, Орталық Азия елдерімен
өзара тиімді ... ... ... ... мен ... шараларын
жүзеге асыру негізінде байланыстар мен интеграциялық процестерді ... ... мен ... ... ... болдырмаудың халықаралық
тетіктерін құру жөніндегі қызметті жандандыру; сенім шараларын нығайту,
мемлекетаралық қайшылықтарды шешу үшін күш ... бас ... ... реттеу; әлемнің демократиялық және индустриялық
дамыған мемлекеттерімен экономикалық байланысты кеңейту мен қатынастарды
тереңдету; халықаралық қоғамдастық тарапынан ... ... ... ... үшін халықаралық институттар мен форумдардың көмегі мен жәрдемін
пайдалану; жаппай ... ... ... мен қару-жарақты бақылаудың
халықаралық режимдерін нығайтуға жан-жақты жәрдемдесу.
Басқа ... және ... ... серіктестік пен
ынтымақтастық құралын, диалог пен байланыстарын кеңінен пайдалана отырып,
Қазақстан бейбітшілік тәртібін қалыптастыруға және ... ... ал олар ... ...... ... даму ... ахуалдарын бәсеңдету мәселелерін шешуге белсенді қатысатын
болады. [7, 4б]
Доктрина халықаралық құқық нормалары негізінде әскери ... ... ... ... мен ... ... ... Біріккен Ұлттар Ұйымы, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы,
Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі ... ... ... шарт ұйымы, Шанхай ынтымақтастық ұйымы, Солтүстік
Атлантика шарты ұйымы (Іс-қимыл серіктестігінің жеке жоспары ... ... ... ... ... Еуропадағы
қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ұйым форматтарында мемлекеттермен
ынтымақтастық жасайды деп атап көрсетеді.
Бірқатар объективті жағдайлардың себебімен елдің қорғаныс қабілетін ... ... ... бірі болып қала береді. Сондықтан әлемдік
стандарттар бойынша қазіргі заманғы қару-жарақпен және техникамен
жарақтандырылған жоғары кәсіби армияның болуы Қазақстан ... ... бар ... мүдделерін сенімді қорғау шарттарының бірі болып
табылады.
Осыдан шыға ... ... ... ... ... ... мыналар болып табылады:
бейбіт уақытта – мемлекеттің конституциялық құрылысын, аумағының тұтастығы
мен қол ... ... ... ... қабілетін неғұрлым
ықтимал әскери қатерлерге қарсы іс-қимыл жасауды қамтамасыз ететін деңгейде
ұстау, қару-жарақтың, әскери және арнайы техниканың қазіргі заманғы
үлгілерімен жарақтандыру, кадрлар ... ... ... ... ... жөніндегі халықаралық міндеттемелерді орындау, оның
ішінде бітімгершілік қызметке, коалициялық әскери құрылысқа ... ... және ... ... ...... болдырмау
немесе бейбітшілікті қалпына келтіру үшін агрессорды әскери жанжалды
бастапқы сатысында ... ... үшін ... ... әлеуетін
пайдалану, күрестің барлық түрлерін ұйымдастыру және жүргізу, ел
экономикасын соғыс жағдайы кезінде жұмыс істеуге ауыстыру, ... ... ... ... ... және жүзеге асыру, әскери
саладағы шарттар негізінде әскери жанжалдарды оқшаулау және тоқтату үшін
достас мемлекеттердің мүмкіндіктерін пайдалану.
Әскери доктринада әскери ... ... ... ... ...
әскери қатерлерді бағалау және жіктеу, мемлекеттің әскери ұйымының оларға
қарсы тиімді іс-әрекет жасауға ... ... мен ... ... және
жан-жақты ресурстық қамтамасыз ету айқындалған.
Мемлекеттің әскери ұйымы міндеттерді әскери әдістермен орындауға арналған
Қазақстан ... ... ... ... да ... мен ... ... заманғы және тиімді әскери ұйым Қазақстан Республикасының әскери
қауіпсіздігін қамтамасыз етудің ... ... ... табылады.
Мемлекет өз Қарулы Күштерін, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарын
дамыту мен жан-жақты қамтамасыз ету жөнінде қажетті шаралар қабылдайды.
Қарулы Күштерді, ... да ... мен ... ... ... ... олардың мемлекеттің әскери қауіпсіздігіне қазіргі бар және ... ... ... ... ету ... табылады.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін, басқа да
әскерлері мен әскери құралымдарын дамытудың негізгі принциптері
айқындалған:
ғылыми негізділік; жоспарланған іс-шараларды ... мен ... ... ... ... ... ... мен жан-жақты қамтамасыз етілуі; жалпы мемлекеттік және
ведомстволық іс-шаралардың кешенділігі мен келісілуі, оларды ұйымдастыру
мен ... ... ... ... ... әскери-техникалық саясат;
кадрларды оқыту және даярлау жүйесінің бірізділігі.
Мемлекеттің әскери ұйымын ... ... ... ... ... актілерге сәйкес, үйлестірілген және келісілген
бағдарламалар мен жоспарлар бойынша, Қарулы Күштерді, басқа да әскерлер мен
әскери құралымдарды жауынгерлік ... ... мен ... ... ... ... әскери ұйымын дамытудың міндеттері:
Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың қызметін
мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... құрауыштарын теңгерімді және үйлесімді
дамыту; әлемнің жетекші елдері ... ... және ... ... негізінде Қарулы Күштерге, басқа да әскерлер мен әскери
құралымдарға технологиялық және кәсіби талаптар белгілеу;
әскери білім беру жүйесін халықаралық талаптарға ... ... ... ... ... ... басқа да әскерлер мен
әскери құралымдарды тылдық және техникалық қамтамасыз етудің тиімді
жүйелерін арттыру; Қарулы Күштер, басқа да әскерлер мен ... ... ... жүйесін жаңа сапалы деңгейге шығару.
Мемлекеттің әскери ұйымын дамытудың негізгі бағыттары:
мемлекеттің әскери ұйымын ... ... ... Қарулы Күштерді,
басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды даярлаудың нысандары мен
тәсілдерін ... ... ... ... үйлестіру мен
өзара іс-қимыл сапасын арттыру; әскери қауіпсіздік міндеттерін шешу
мәселелерінде өңірлік қолбасшылықтардың нақты ... ... ... ... ... ... ... басқару органдарын, ұдайы
жауынгерлік әзірліктегі құрамалар мен бөлімдерді қару-жарақ пен әскери
техниканың жаңа үлгілерімен жоспарлы түрде техникалық қайта жарақтандыру;
радиоэлектрондық күрестің, байланыс пен ... оның ... ... ... отырып, қазіргі заманғы құралдарын кеңінен енгізу;
әскери қызмет жағдайларын сапалы жақсарту, әскери қызметшілер мен ... ... ... әскери қызметтен босатылған адамдардың
әлеуметтік кепілдіктерін қамтамасыз ету; Қазақстан Республикасының
азаматтарына патриоттық тәрбие берудің 2006 – 2009 ... ... ... ... ... ... басқа да әскерлер мен
әскери құралымдардағы идеологиялық жұмысты жандандыру; әскери саладағы
ғылыми-техникалық прогресті ... ету, ... ... кешенді одан әрі дамыту; аумақтық қорғаныс жүйесін мемлекеттің
әскери қауіпсіздігін қамтамасыз етудің жалпы жүйесіне белсенді түрде
кіріктіру;
армияны жаңғырту, халықаралық және ... ... ... ... инфрақұрылымды қалыптастыру және әскери кадрлар даярлау
мүдделеріндегі халықаралық ... ... ... ... басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды дамыту төмен
және орта қарқынды ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған әскери-
саяси, әскери және әскери-техникалық сипаттағы өзара байланысты шаралар
кешенін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
мақсаттары мен міндеттеріне сәйкес кезең-кезеңімен жүзеге асыру
жоспарлануда. [2, 4б]
Бұл ретте бірінші кезеңде (2007-2008 жылдар) негізгі күш-жігер ... ... ... ету ... дербес шешуге қабілетті
әскер топтарын құруды аяқтауға, әскери ... ... ... ... ... мен ... қазіргі заманғы қару-
жарақпен, әскери техникамен және арнайы құралдармен жарақтандыруға
бағытталатын болады.
Екінші кезеңде (2009-2010 ... ... ... ... сапалық
параметрлерін арттыруға және оларды қару-жарақтың, әскери техниканың,
арнайы құралдардың жаңа үлгілерімен кезең-кезеңімен техникалық қайта
жарақтандыруға бағытталатын болады.
Кейіннен күш-жігер армияны техникалық қайта жарақтандыруды ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында қару-жарақ пен әскери техниканың қазіргі заманғы
үлгілерін әзірлеуге, олардың халықаралық стандарттарға сәйкес келуін
қамтамасыз етуге бағытталатын болады.
Әскери доктринаның ережелерінен шыға отырып, ... ... ... ... мен ... құралымдарды кешенді дамыту мыналарды көздейді:
бірінші кезеңде – өңірлік әскер топтарын ... ... ... ... жаңғырту, құрамалар мен бөлімдерді қазіргі заманғы қару-жарақпен
және техникамен қайта жарақтандыру, әскери инфрақұрылым ... ... ... үйлесуін жақсарту, жоспарлы түрде
келісімшарт негізіне көшу, ұлттық кадрларды ғылымды көп қажет ететін әскери
мамандықтар бойынша шетелде даярлау, ... ... және өзге де ... ... ... ... ведомствоаралық әлеует құру;
екінші кезеңде – жауынгерлік әзір құрамалар мен бөлімдердің санын ұлғайту,
әуе кеңістігін бақылаудың және ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы қару-жарақ пен техника үлгілерімен кезең-
кезеңімен қайта жарақтандыру, армияны кәсібилендіру және жұмылдыру
резервтерін даярлау, ... ... беру ... ... жаңа ... ... бітімгершілік операцияларына қатысуы.
Құжаттың екінші бөлімінде мемлекет қауіпсіздігінің әскери-стратегиялық
негіздері қарастырылады, әскери жанжалдардың сипаты айқындалған,
мемлекеттің әскери ұйымын қолдану негіздері, сондай-ақ ... ... ... ... ... мәні ашылған.
Әскери жанжалдар сипатын айқындай отырып, Әскери доктрина халықаралық
қатынастар жүйесіндегі объективті орын алып келе ... ... ... ... өмірлік маңызы бар мүдделерін қорғау, сондай-ақ
халықаралық шарттарға сәйкес міндеттемелерін орындау мақсатында әскери
жанжалдарға қатысуға әзірлікті қолдауға міндеттейді деп атап өтеді.
Әскери ...... ... ... мемлекеттер, халықтар,
әлеуметтік топтар арасындағы қақтығысты, қарсы күресті, қайшылықтарды шешу
нысаны.
Кез келген әскери жанжалға тараптардың саяси мақсаттарына, әскери іс-
қимылды жүргізу ауқымына, олардың ... ... ... күрес
құралдарына, әскерлер іс-әрекетінің тәсілдеріне негізделген ерекше
әлеуметтік-саяси, құқықтық және әскери-стратегиялық ... тән, ... ... оның ... ... қазіргі заманғы қарулы жанжалдарға тән негізгі белгілер
көрсетілген:
кеңістіктік етек алуы, жоғары белсенділік пен қарқындылық, қауырттық ... ... ... мен ... ... белгіленген түйісу
жолақтарының болмауы, әскерлерді жедел құруда үлкен аралық пен алшақтықтың
болуы; кеңінен маневр ... ... ... мен ... ... үшін ... ... іс-қимылдың байланыссыз және басқа да
дәстүрлі емес нысандары мен тәсілдерін пайдалану; тікелей емес стратегиялық
іс-әрекеттерді, оның ішінде ... және ... ... ... күш
көрсетуді, экономикалық санкцияларды, ақпараттық күресті қолдану; қару-
жарақ пен әскери техниканың қазіргі заманғы жүйелерін кеңінен қолдану;
энергетика ... ... ... ... тіршілікті қамтамасыз ету объектілерін істен шығарудың
апаттық зардаптары; қарулы жанжалдарға тұрақты емес қарулы құралымдардың
қатысуы.
Әскери ... ... ... ... ... кезде қарулы күш көрсету
құралдарын қолдана отырып, ұлттық, этникалық, діни және басқа да
қайшылықтарды шешудің бір нысаны – ... ... ... ... жанжал қарулы оқыс оқиға, қарулы арандатушылық, басқа да шектеулі
ауқымдағы ... ... ... ... ... ... ... нысаны шекаралық жанжал болуы мүмкін.
Бұдан әрі құжатта әскери жанжалдар ауқымы, ұзақтығы мен ... ... орта және ... ... жанжалдарға бөлінеді деп атап көрсетілген.
[11, 4б]
Төмен қарқынды әскери ...... ... оқыс оқиғалар, ел ішіндегі
заңсыз қарулы құралымдардың және ... ... ... ... ... жанжал.
Ол әскерлер іс-қимыл жасайтын аудандардағы әскери-саяси жағдайдың
күрделілігімен және ... ... ... ... ... ... тұрақты емес қарулы құралымдардың
қатысуымен, диверсиялық және террористік іс-әрекеттермен сипатталады.
Орта қарқынды ... ...... ... мен ... әлеуеті жоқ
елдер арасындағы соғыс.
Жанжал қарсы күресетін тараптардың шектелген күштер мен құралдарды
қолдануымен, ... ... ... ... ... ... және
басқа да қазіргі заманғы қару-жарақ пен әскери техника кеңінен қолданылатын
жауынгерлік ... ... ... ... әскери іс-қимыл жүргізумен, олардың барлық аумағында
әскерлердің, тылдың, экономика мен коммуникациялардың талқандалуымен
сипатталады.
Орта қарқынды жанжалда тараптар қарсы күресетін мемлекеттердің
шекараларында әрекет жасайды әрі ... ... ... ... ... әскери жанжал — әскери және экономикалық жағынан қуатты
мемлекеттер (мемлекеттер коалициялары) қатысатын соғыс. Ол ... ... ... әскери-саяси мақсаттарымен сипатталады, оларға қол
жеткізу қатысушы мемлекеттердің материалдық және рухани ресурстарын ... ... ... мемлекеттердің қатысуымен болатын жанжалда ядролық қаруды қолдану
қатері ұдайы сақталады. ... оны ... ... ... бере ... ... айналдыру көп адам өліміне, экономикалық және мәдени
орталықтардың қатты қирауына, үлкен аумақтың зақымдануына әкеп ... ол ... көп ... ... ... әкеп ... ... қарсы агрессия туындаған жағдайда қарулы қорғануды,
мемлекеттің барлық әскери және экономикалық әлеуетін жұмылдыруды, азаматтық
және аумақтық қорғаныс іс-шараларын, достас мемлекеттердің ... ... ... ... ... асырады.
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен ... ... ... ... және ... етілуі төмен
және орта қарқынды жанжалдарда мемлекеттің әскери қауіпсіздігін қамтамасыз
ету міндетіне жауап беруге ... ... ... ... ... да ... мен ... агрессияға тойтарыс беру, елдің аумақтық тұтастығы мен
егемендігін қарулы қорғау, мемлекеттік және әскери объектілердің ... ... әуе ... ... ... Қазақстан Республикасы бекіткен
халықаралық шарттарға сәйкес міндеттерді орындау үшін қолданылады.
Қарулы Күштерді, ... да ... мен ... ... ... қолданыстағы заңнамаға, Қазақстан Республикасы Президентінің
әскери қауіпсіздік мәселелері жөніндегі жарлықтарына, ... да ... ... ... ... ... асырылады.
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен ... ... ... ... жанжалдарда, әдетте, шиеленісу ошақтарын
оқшаулау және жанжалдарды бейбіт құралдармен реттеу үшін жағдайлар жасау
мақсатында неғұрлым ерте сатыда ... ... ... ... құралымдарды жою, жағдайды қалпына түсіру, заңдылық пен құқық
тәртібін қалпына келтіру, қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, халыққа
қажетті ... ... үшін ... ... ... жанжалды, әдетте, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің
құрамаларымен және ... ... ... жасай отырып, Ұлттық
қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің күштері мен құралдары шешеді.
Қазақстан Республикасына қарсы орта қарқынды әскери жанжал экономикалық
және қорғаныс ... ... ... ... басып алу немесе оларға
бақылау орнату, мемлекетті елеулі саяси, аумақтық, экономикалық және басқа
да шегіністерге мәжбүрлеу мақсатында туындауы мүмкін. [4, 8б]
Орта қарқынды ... ... ... ... барлық аумағында
немесе оның жекелеген облыстарында соғыс жағдайын енгізуді және ішінара
немесе жалпы жұмылдыру жариялауды, мемлекеттің қорғаныс және әскери-
экономикалық әлеуетінің барлығын немесе ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери
құралымдары орта қарқынды әскери жанжалдарда ... ... ... және ... үзілді-кесілді жолын кесу,
оның ішінде одақтас мемлекеттердің қарулы күштерімен бірлесіп, қолданылатын
болады.
Қазақстан Республикасына қарсы орта қарқынды әскери жанжал ... ... ... ... ... елдегі саяси билікті
ауыстыру, мемлекеттік және әскери басқару жүйесіне іріткі салу, аумақтың
біршама бөлігін иеліктен шығару, мемлекеттің қорғаныс әлеуетін толық ... ... ... қарым-қатынас құру жөніндегі салмақталған
сыртқы саясат жүргізудің арқасында, тікелей әскери агрессия қаупінің
жоқтығына қарай орта мерзімді болашақта оған ... ... ... ... ... мүмкіндігі төмен.
Әскери доктринада Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери
құралымдардың міндеттері айқындалған:
бейбіт уақытта:
жауынгерлік ... ... ... және жұмылдыру әзірлігінде
болу, бейбіт уақыт штатындағы басқару органдары мен әскерлердің даярлық
дәрежесін мемлекеттік шекарадағы немесе Қазақстан ... ... ... ... әскери жанжалдарды, кез келген заңсыз қарулы күш
көрсетулерді оқшаулауды және жолын кесуді қамтамасыз ететін деңгейде ұстау;
әуе кеңістігін күзету, сондай-ақ жедел-стратегиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... теңізде, құрлықтық
қайраңдарда және Қазақстан Республикасының экономикалық аймағында
Қазақстанның ұлттық мүдделерін қорғау; маңызды әскери және ... ... ... кез ... ... ... тұрақтандыру
жөніндегі шешуші іс-қимылдарға әзірлікті паш ету; орта немесе жоғары
қарқынды жанжалдың катері ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету; диверсиялар мен террористік актілерді
болдырмау және жолын кесу; ... ... ... ... ... гуманитарлық және өзге де
операцияларға қатысу; экологиялық апаттардың және басқа да төтенше
жағдайлардың алдын алуға қатысу, олардың зардаптарын жою.
Бұл міндеттерді шешу Қарулы ... ... да ... және ... ... ... ... жүзеге асырылады. Бұл ретте Ұлттық
қауіпсіздік комитетінің Шекара ... ... ... ... мен ... су айдындарында мемлекеттік шекараны күзету мен қорғау, терроризмге,
қару мен ... ... ... күреске қатысу, Ішкі істер
министрлігінің ішкі әскерлеріне – экономиканың және ... ... ... оның ... ... ... ... аса қауіпті құқық бұзушылықтардың, диверсиялар мен террорлық
актілердің жолын кесуге, заңсыз қарулы құралымдарға қарсы күреске қатысу
жүктеледі; ішкі қарулы жанжалдардың жолын кесу ... ... ... және ... ... тәртіпті қорғауды қамтамасыз
ету және төтенше жағдайдың құқықтық режимін қолдау; заңсыз ... ... және жою, ... ... ... ... аумақтық және азаматтық қорғаныс жоспарларына сәйкес жанжал ... ... ... ... ... пен қауіпсіздікті күзетуді күшейту;
заңдылық пен құқық тәртібін қалпына келтіру, сондай-ақ Қазақстан
Республикасының ... ... ... да ... ... төмен
қарқынды жанжалдар және Қазақстан Республикасына және оның одақтастарына
қарсы агрессия жағдайында:
шекара маңы ... оның ... ... ... әскери ұйымының
құрауыштарымен өзара іс-қимыл жасаумен оқшаулау және бейтараптау; Қарулы
Күштерді жұмылдыра өрістетуді жүргізу;
одақтас мемлекеттердің қарулы күштерімен бірлесіп қарсыластың әскер
топтарына ... беру және ... ... ... ... арнайы операциялар жүргізетін күштерге және тұрақты емес
құралымдарға қарсы күрес; ... ... ... ... зақымдау құралдарының әсерінен қорғау;
соғыс (төтенше) жағдай режимін ұстап тұру.
Әскери іс-әрекеттер ауқымына, жағдайдың шарттарына және күштердің
арақатынасына байланысты ... түрі ... ... ... ... ... түпкі мақсат агрессорды Қазақстан Республикасының аумағынан
қуу және ... ... ... ... келтіру болып табылады. [8,
10б]
Авариялар, апаттар және зілзала зардаптарын жою кезінде халыққа көмек
көрсету үшін ... ... ... ... ... ... ... Күштері, басқа да әскерлері мен әскери
құралымдары тартылуы мүмкін.
Доктрина мемлекеттік органдардың міндеттерін және әскери қауіпсіздікті
қамтамасыз етуге ... ... ... ... әскери ұйымын құруға, дайындауға және қолдануға, әскери
қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ... ... ... асыратын Қазақстан
Республикасы Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі мен
қорғанысы мәселелері жөнінде заңдар қабылдайды, соғыс және бейбітшілік
мәселелерін шешеді, бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі
халықаралық міндеттемелерді ... үшін ... ... басқа да әскерлер
мен әскери құралымдарды пайдалану туралы ... ... ... ... ынтымақтастық мәселелері жөніндегі халықаралық шарттарды
ратификациялайды және күшін жояды.
Қазақстан Республикасының Үкіметі Қарулы Күштерді, ... да ... ... ... ... әскери және арнайы техникамен
жарақтандыруды, оларды қаржылық және ... ... ... ... және ... ... ... елдің аумағын жедел
жабдықтауды ұйымдастырады; күшпен қорғауға жататын стратегиялық
объектілердің тізбесін, Қарулы Күштердің басқару органдары, әскер түрлері,
тектері штат санының ... ... ... үшін жерлерді, ормандарды,
сулар мен басқа да табиғи ресурстарды ұсыну және пайдалану тәртібін
айқындайды, ... ... ... белгіленген басқа да
функцияларды орындайды.
Басқа да мемлекеттік органдар, жергілікті өкілетті және атқарушы органдар
Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген құқықтары, ... ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөнінде
өздеріне жүктелген міндеттерді орындауды ұйымдастырады және ол үшін толық
жауапты болады.
Бейбіт уақытта Қарулы Күштерге басшылық ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қорғаныс
министрлігі жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі елдің әскери ... ... ... етуге байланысты міндеттерді шешеді, Қарулы Күштерді,
басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды әскери реформалаудың негізгі
бағыттарын, дамыту бағдарламаларын әзірлеуді үйлестіреді; Қарулы Күштер
әскерлері ... ... ... штат ... ... ... әскери-техникалық саясат жүргізеді; халықаралық әскери
ынтымақтастықты, Қарулы Күштерде заңдылық пен құқық тәртібінің сақталуына
бақылауды жүзеге асырады, әскери қызметшілерге, олардың ... ... ... персоналға әлеуметтік және құқықтық кепілдіктерді қамтамасыз
етеді.
Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Штабтар бастықтары комитеті
Қорғаныс министрлігінің ... ... ... отырып, Қарулы Күштерді,
басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды әскери реформалаудың негізгі
бағыттарын, оны құру және ... ... ... ... және жұмылдыра
даярлану жоспарларын әзірлейді, Қарулы Күштерді, басқа да әскерлер мен
әскери құралымдарды, аумақтық қорғаныс міндеттерін орындауға ... ... ... ... және ... асырады, қорғаныс
мүдделерінде ел аумағын жедел жабдықтау жоспарын әзірлейді. [13, 4б]
Бейбіт уақытта басқа да ... мен ... ... ... ... және ... ... басқаруды тиісті мемлекеттік органдар
жүзеге асырады.
Қауіп төнген кезеңде және соғыс уақытында мемлекеттің әскери қауіпсіздігін
қамтамасыз етуге басшылық жасау Қазақстан Республикасының тиісті
нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің әскери-
экономикалық және әскери-техникалық негіздері қарастырылады, әскери-
экономикалық және әскери-техникалық қамтамасыз ... ... мен ... экономиканы жұмылдыра даярлау, Қазақстан
Республикасының резервтер жүйесі айқындалады.
Қазақстан Республикасының тарихында 2007-ші жылдың ... ... ... ... қабылданды. Бірден айта кетейін, жаңа әскери доктрина
алдыңғы екеуіне қарағанда айтарлықтай өзгеше. Бірінші әскери доктрина
ядролық қаруға иелік еткен мемлекеттің доктринасы болды және ... ... ... пайдалана отырып қайшылықты жағдайларға
араласуын қарастырды. Екінші әскери доктринаның алғашқыдан айырмашылығы аса
көп бола қойған жоқ. Ол да орасан көп ... мен ... ... ... ... ... ... қатысуын қарастырды, яғни екінші
доктринада іс жүзіндегі барлық күштерді пайдалану жоспарланған еді.
Жоғарыда айтып өткенімдей, үшінші әскери доктрина алғашқыларға қарағанда
біршама басқа. Бұл ... ең ... жаңа ... ... ол лаңкестікке, экстремизмге, заңсыз содырлық құрылымдар құруға
қарсы күреспен байланысты уақыттың соңғы кезеңдеріндегі қауіп-қатерлерге
жауап береді. Менің ойымша, үшінші әскери ... ... ... ... онда ... лебі ... Ол бойынша біз республика
шағын, орташа қақтығыстарға қатыса алады деп көздеп отырмыз. Бұл дегеніміз
лаңкестікпен, басқа да келеңсіз ... ... ... ... ... екі ... ... қамтылғанын атап өту қажет. Содан
барып біз жаңа әскери құрылымымызды және жаңа
әскерімізді қалыптастырамыз. Бұлар ең ... ... ... жаңа қауіп-
қатерлеріне жауап бере алуы тиіс. Біздің әскери құрылымымыз бен ... ... ... ... ... ... технологиялы болуы
қажет. Әрине олар жеке шығындарын төмендететін қару түрлерін иеленулері
керек. Біз үшін қазіргі уақытта «шығынды төмендету» ... ... ... ... ... ... одағы, посткеңестік кеңістік кезінде бұл
қағидат жайлы сөз болған емес. Біз жаңа әскери доктринаға «жеке шығындарды
азайту» атты ... ... Бұл біз ... ұрыс ... ... бере ... қаруды пайдалана білуміз қажеттігін білдіреді.
Яғни, бұл жау ... ... ... ... ... тиіс ... сөз. [7, ... де өзіміздің ұйымдастырушылық құрылымымызда осындай басты-басты
дүниелерді қарастырудамыз. Міне қысқаша айтқанда біздің үшінші әскери
доктринамыз осындай, оған сәйкес ... ... ... ... ... таңда әскерімізді қару-жарақпен және техникамен жаңғырту
жұмыстары жүргізілуде. Жаңа әскери доктринаға сәйкес, әскери мәдениеттің
мән-мазмұнын өзгертуіміз қажет. Жаңа буынның әскери адамы ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, ол сөзсіз
жоғары моральдық-психологиялық қасиетке ие болуы тиіс. Бұдан бөлек ол
Отанын ... ... ... ... қылушылыққа дайын болуы керек.
Қазақстан Республикасының Әскери доктринасы елдiң әскери қауiпсiздiгiн
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... кез ... ... қайшылықтар мен жанжалдарды шешудiң
әскери емес шараларына принциптiк бейiлдiлiгiн растайды.
Әскери доктринаның ережелерi әлемдегi және өңiрдегi әскери-саяси
жағдайдың өзгерулерi, әскери қатерлердiң сипаты мен ... ... ... даму ... ... ... ... және
толықтырылатын, Қазақстан Республикасы Президентiнiң жыл сайынғы
жолдауларында, әскери қауiпсiздiктi қамтамасыз ету мәселелерi жөнiндегi
заңнамалық және өзге де ... ... ... Қарулы Күштердi,
басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды дамытудың бағдарламалық
құжаттарында нақтыланатын болады.
Қазақстан Республикасы өзiнiң халықаралық қауiпсiздiктi және ... ... ... ... ... болдырмау мақсаттарына
бейiлдiлiгiн растайды. [8, 4б]
2.2. Қорғаныс Күшінің техникасы мен қару – жарағы
Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің техникасы мен қару жарағының
қаншалықты ... және ... білу үшін ... жылы ... ... ... ... болады.
Әскери Шеруге Қорғаныс министрінің орынбасары, генерал-майор Нұрлан
Жоламанов басшылық етті. Ол мінген автокөлік алаңның ... ... ... ... ... ... Жақсыбековке қарай жүрді. Саңқылдаған
зор дауыс, әскери нақтылықпен генерал Н.Жоламанов министрге әскердің шеру
жасауға дайын ... ... ... ... соң ... шеруге
келген әскер бөлімдерінің әрқайсының алдына барып, олармен арнайы
сәлемдесіп, Конституция күнімен құттықтады. Жауынгерлер ... ... ... ... мырза!” деп сәлем етіп, үш
қайтара “уралап” отырды.
Шеруге жиналғандарды айналып шыққан ... ... Бас ... ... ... ... Президенті, Жоғарғы Бас қолбасшы Нұрсұлтан
Назарбаевқа әскердің шеру жасауға дайын екендігін баяндады. Осыдан кейін
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев құттықтау сөз сөйледі.
Президенттің сөзі ... соң шеру ... ... ... саңқылдаған бұйрықтары естіле бастады. Ол әскерге қалай
бұрылып, қалай жүру керектігі жөнінде қысқаша бұйрықтар беріп, салтанатты
шеруді ... ... ... екі ... ... ... мен ... артық әскери қарулар мен техникалар, 40-тан артық әскери-әуе
күштерінің бірліктері қатысқан шеру дүрсілдеген қарышты ... ... ... қазақстандықтардың жүрегінде мақтаныш
сезімдерін тудырып, өтіп жатты. Бұл күні барша қазақстандықтар
Тәуелсіздігіміздің туы берік қолда, мызғымайтын ... ... тағы ... жеткізгендей болды. [8, 4б]
Шеруде бірінші болып өту құрметіне Қазақстан әскерінің кәсіби сержанттар
құрамын дайындайтын Шоқан Уәлиханов атындағы Кадет ... ие ... Оны ... ... ... ... өтті.
Құрлық әскерлерінің Алматыдағы Әскери институтының курсанттары екінші болып
өтті. Бұл институттың 500-ден астам түлегі мемлекеттік марапатқа ие болған.
Олардың ... ... ... ... ... ардагері, генерал-
лейтенант Бақытжан Ертаев та бар. [13, ... мен ... ... ... ... әсем үлгілі киімдерімен көз тартты. Бұл институт –
Әскери-әуе шабуылына қарсы мамандар дайындайтын Орталық Азиядағы жалғыз оқу
орны. Сонымен бірге, онда байланыс пен ... ... ... де ... ... әуе кеңістігін қорғауда ерекше
еңбек сіңіретін олардың еңбектерін халқымыз жоғары бағалайды. Институттың
әскери туын осы оқу ... ... ... ... ... ... ... кезекте алаңда Қорғаныс министрлігі орталық аппаратының офицерлер
тобы ... ... ... Мүсілім Дайыров бастап келеді. “Офицер”
ұғымы әрқашанда ерлікке, батылдыққа, Отанға адал қызмет етуге үндейтін
қасиетті атау ғой. ... сол ... ... ... ... ел ... ... қорғаныс қабілеті мен шеберлігінің артуына арнаған жандар.
Салтанатты қадаммен қарыштаған Жаяу әскерлер офицерлерінің тобы да ... ... ... Күштерінің негізгі түрі. Ол бүгінгі күні ең заманауи
озық қару-жарақпен және техникалармен қамтамасыз етілген. Шеру қатарын осы
әскердің бас ... ... ... ... ... ... Ауған соғысының ардагері, төрт бірдей әскери орденнің иегері.
Келесі болып алаңда “Оңтүстік” өңірлік қолбасшылығының жауынгерлер сапы
көрінді. Бұл топты осы ... ... ... ... орынбасары,
генерал-майор Мұқан Дүйсекеев бастап өтті. Ол да Ауған соғысының ардагері,
көрсеткен ерлігі үшін “Қызыл жұлдыз”, 3-ші дәрежелі “Отанға адал қызметі
үшін” ордендерін ... ... ... ... ... да ... ... жігермен қарыштай адымдап барады. Еліміздің Шығыс жақ бетін
қорғайтын бұл қолбасшылық ең бірінші болып 1992 жылы құрылған ... ... ... еді. Бұл ... ... ... иегері,
генерал-лейтенант Николай Поспелов бастап өтті.
“Астана” өңірлік қолбасшылығының жауынгерлер қатары да көрермендерді селт
еткізгендей сергектікке ... ... ... қолбасшының орынбасары,
полковник Белмұрат Жаруллаев бастап келді. Айта кететін жәйт, осы топтың
сарбаздары қатарында 1941 жылғы ... ... және 1945 жылы да сол ... ... ... қатысқан ардагерлердің немерелері, қатардағы
жауынгерлер Бақытжан Бахриден, Асхат Айдарханов және Руслан Жакетовтер де
болды.
Қазақстанның аэро-ұтқыр әскерінің тобын генерал-майор ... ... ... ... жауынгерлер” деген атақ алған осынау гвардиялық-
десантшылар да еліміз қорғанысының мызғымас тіректерінің бірі. Олар
Ирактағы бітімгершіл операцияларына да қатысып, абыроймен оралды.
“Қазбатшылардың” кәсіби ... мен ... ... ... ... баға ... келесі болып шыққан Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Құрмет
қарауылын Әуе-десантшылар бригадасының командирі, 2 дәрежелі “Айбын”
орденінің кавалері, полковник Дулат Адырбеков бастап келді. Осы ... ... ... шебер орындауына қарап, еліміздің Қарулы
Күштері дайындығының қандай екендігі туралы тұжырым жасалады. [8, ... ... ... легі де ... ... ... тартылған
сәнімен өздері туралы жылы әсер қалдырды. Бұлардың ... ... ... ... мен ... ... мен ... зенитті-
зымыран мамандары болды. Бұл сапты “Даңқ” орденінің иегері, генерал-майор
Оқас Сапаров бастап өтті.
Одан әрі шеруді екі ... ... ... ... ... Бигелдинов атындағы
Әуе қорғанысы күштері институтының курсанттары жалғастырды. Бұл оқу орнынан
бүгінгі таңға дейін бес мыңнан астам маман түлеп ұшты. Солардың ішінде
“Халық ... ... ... Талғат Мұсабаев та бар.
“Батыс” өңірлік командашысы әскерлерінің өкілдерін алаңға генерал Әмір
Қалықов бастап шықты. “Қара беретшілер” атанған бұлардың ... ... ... ... арғы негізі болып табылатын Ақтау теңіз-жаяу
әскерлері бригадасы кезінде Сталинград шайқасына, ... мен ... азат ... ... Елбасының жеке бастамасымен құрылған Әскери-теңіз флотының офицерлер
қатары көрінді. Оларды бірінші рангілі капитан, Әскери-теңіз күштері
қолбасшысының орынбасары Серіққали Бимұрзаев ... ... ... ... ... ... тұрған олар 2006 жылы Оңтүстік Корея
портынан Қазақстанға күзет кемелерін жеткізу сияқты аса маңызды тапсырманы
абыроймен жүзеге асырды.
Келесі кезекте ... ... ... сапы ... Оны ... ... қарышты қадаммен жігерлене адымдаған генерал-майор Марат Мәжитов бастап
шықты. Осы ... ... күні ... дейін жүзден артық қызметкер
Отан наградаларын алды. Олар алдыңғы ағаларының ерлік дәстүрін жалғастырып,
еліміздің шекарасын мызғымай күзетушілер. Бүгінгі күннің талабына сәйкес
өздеріне жүктелген жаңа ... де ... ... ... ... ҰҚК ... институтының курсанттары да болды. Ал Шекара қызметі
теңіз дивизиясының ... ... ... ... Бас ... бастығының
орынбасары, контр-адмирал Кенжеберген Әбікеев бастап өтті.
Ішкі істер министрлігінің айрықша тапсырмалар жөніндегі “Бүркіт” атты
ротасының ... ... ... ... ... ... Ботақанов бастап
өтті. “Таңбалы беретшілер” атанған бұлардың арасынан жүзден артық жауынгер
орден-медальдармен наградталған.
Әскери шеруді Ішкі ... ... ... институтының курсанттары
жалғастырды. Оны осы институт бастығының орынбасары, полковник Икрам
Мамедов бастады. Төтенше жағдайлар жөніндегі ... ... ... ... келесі болып өтті. Оны осы институттың
бастығы, полковник Серікқан Тұраров ... ... [20, ... ... мен егемендігінің нышаны ретінде Елбасының Жарлығымен 1992
жылғы 16 наурызда құрылған Республикалық ұландар шеруді келесі болып
жалғастырды. Екі топ ... ... ... ... ... ... ... орденінің иегерлері, генерал-майор Ермек Үкібаев пен
полковник Қайролла Сайранов бастады.
Жаяу әскерлер шеруін ... ... ... ... ... ... рота ... бөлімшелер ішіндегі ең таңдаулыларының бірі. Қазақстанға
келген шетелдік мемлекеттер басшыларын қарсы алу құрметіне арналған ресми
салтанаттарға тек осы ротаның сарбаздары ғана ... ... ... ... ... ... ... әрі алаңда әскери-әуе техникаларының шеруі басталды. Алаңға енген
механикаландырылған колоннаның алдында ... ... ... және әуе қорғанысы әскерлерінің туларын желбіреткен әскери
автомобильдер легі ... ... ... ... ... десанттық-
шабуылдаушы бригаданың туын көтерген “Лэнд-Ровер” автокөлігі болды. Одан
әрі БТР-80 техникасына мінген мото-атқыштар бөлімшелерінің жауынгерлері
өтті. Одан әрі ... ... ... ... ... автомобильдеріне
мінген “Қазбат” бітімгерлік батальонының ротасы жалғастырды. Бұл ротаны
“Жауынгерлік ерлігі үшін” медалінің иегері, майор Нұржан Өмірзақов
басқарады.
Келесі кезекте ... ... ... мінген зымыранды-артиллериялық
бірлескен полктың жауынгерлері 36803 әскери бөлімінің туын көтеріп ... әрі 122 мм. Д-30 ... ... ... көрінді. Бұл зеңбірек
минөтіне 6-8 снаряд атып, 15 шақырым қашықтықтағы нысананы жоя алады. 152
мм.-лік “Мста-Б” гаубицасы алдыңғы ... ... ... ірі
екен. Бұл зеңбірек минөтіне 7 снаряд ұшыра алады. Алаңға диаметрі 122 мм.-
лік “Град” ... ... ... шықты. Осы бір “Град” дивизионы бір
жолы 56 гектар аймақтағы жауды жойып жібере алады. Ал ... ... ... ... “Ураган” атты дүркіндете ату кешені шыққанда ішін тартпаған жан
болған жоқ шығар. Ол 20 секөнтте 30 ... ... ... 100 ... ... жібере алады.
Шеруді 300 мм. “Смерч” РС 30 зымыран кешені жалғастырды. Бұл ... жаңа ... Ол 70 ... ... ... ядролы және зенитті-
зымыран кешендерін жою үшін қолданылады. Әскери техникалардың шеруіне
“Точка-У” зымырандық кешені шықты. Бұл ... 120 ... ... ... ... әрі әуе ... ... күштердің әскери техникалары шеруді
жалғастырды. Бұл топты полковник Серік Нұрақаев бастап шықты. Алдымен
зенитті-зымыранды С-125 ... ... Ол ... ... ұшақтары мен
қанатты зымырандарын атып түсіре алады. Әрбір кешенде 16-дан зенитті
зымырандар бар. ... жер үсті ... 56 ... ... ... С-75 ... кешені де өтті. Одан әрі осы кешеннен әлденеше есе
қуатты С-300 зениттік-зымыран кешені шықты. Бұл ... әуе ... ... және баллистикалық қаруларына қарсы бағытталатын күш болып
табылады. Бұлардың қасында келесі болып өткен осы ... Т-72 ... ... ... мәшинелері қатардағы қарулар секілді болып көрінді. [11, 11б]
Жұрттың бәрінің асыға күткені әскери-әуе күштерінің шеруі еді. ... ... те ... ... ... ... ту мен Әуе-қорғаныс күштерінің
жауынгерлік туларын желбіреткен екі Ми-17 ... ... ... ... ... ... пен ... Мақсат Алтынбаевтың отырғаны
хабарланды. Одан әрі құрлық әскерлерінің ұтқырлығын арттыратын көп мақсатты
әлгіндей төрт Ми-17 өтті. Осындай тікұшақтардың тағы бір ... ... ... ... ... ... Ми-26 тікұшағы да көрінді. Бұл әлемдегі ең
алып және қуатты тікұшақ. Ол 20 тоннаға дейін жүк көтере алады. Сонымен
бірге, ... ... ... ... ... ... ... Л-39 оқу-жаттығу ұшақтарының бастауымен әскери-көліктік Ан-26 ұшағы
көрінді. Бұл әскер мен ... ... ... түрде алысқа тасымалдауға
арналған техника. Оның штурвалында бірінші сыныпты ұшқыш, полковник Марат
Оразбеков отырды. Одан әрі оқу-жаттығуға ... Л-39 ... 4 ... ... да зу етіп өте шықты. Келесі кезекте Су-25 штурмовиктерінің
4 данадан тұратын звеносы көрінді. Бұлар ... ... ғана ... ... ... райының қандай да бір қолайсыздығына қарамай жоя алатын ұшақтар.
Алғы шепті соғыса-бомбалаушы Миг-27 ... 8 ... ... ... Астана аспанын қатты да қуатты гүріл басып кетті. Бұл
ұшақтар қарсыластың жасырынған жер үсті нысандарын жойып ... ... ... звеносын подполковник Сергей Мязин, екіншісін
Александр Самохин бастап келді. Одан әрі Миг-31 ұстап алушы
истребительдерінің звеносы көрінді. Звено командирі ... ... ... ... ... әуе шабуылына арналған жоғары
жылдамдықтағы Су-27 ұшағының төртеуі де аспанға көтерілді. Олар қатар ұшып
келді де кенет жоғарғы пилотаждың үлгісін көрсетіп, ... ... ... ... төрт ... ... ... Олардың қалдырған түтіні
шынында да ашылған гүлге ұқсайтын ... әрі ... мен Су-27 ... ... ... ... ... капитан Нұрбол Сапарбаев, ал қалған екеуін Қайрат Баймаханов пен
Сергей Еронин басқарды.
Алаңдағы шеру әскери оркестрдің қарышты қадаммен жүріп өтуімен аяқталды.
Сөйтіп, Елбасы ... ... ... ... ... ... келе жатқан әскеріміздің Ата Заңымыздың күні құрметіне арналған
әскери шеруі аяқталды. Ол талай жанның жүрегінде өз еліне деген ... ... ... ... аян. ... ұзақ ... бойы алған
әсерден арыла алмай, алаңнан кетпей тұрғандығы да соның бір айғағы болса
керек.
Осылайша, Қазақстан Республикасының Қарулы Күшінің техникасы мен ... ... ... және ... көз ... ... [12,
4б]
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгінде еліміздің Қарулы Күштерінің негізін ұрысқа қабілетті, қазіргі
заманғы техникамен және қару-жарақпен жарақталған, ... мен ... ел ... ... ету ... міндеттерді шеше алатын
жоғары технологиялы, кәсіби армия құрайды. Сыртқы саясатта өзіне бейбіт
имидж қалыптастырып үлгерген Қазақстан тек ... ... ... ел ... танылып жүр. Көптеген мемлекеттер ядролық қарумен
жасақтануға талпынып, зорығып жүргенде Қазақстанның осы бір зұлмат қарудан
өз еркімен бас тартуы – осы күнге ... ... ... ... Әйтсе де
елдегі бейбітшілікті сақтап, ала көздерді аластау үшін ұқыпты ... сес ... ... ... де ... ... Күштерінің қатарында әскери қызмет атқару  әрбір қазақ
азаматының аса маңызды әрі құрметті міндетінің бірі болып табылады. Ал ... білу ... ... ... қатарында қызмет ету - 
Отанымызды қорғаудағы қасиетті борышыңды өтеу деген сөз.Отанды қорғауды
біздің елімізге шабуыл ... ... ... ... күрес деп қана
түсінбеу керек. Біз Отанымыздың күш-қуатын нығайта отырып, оны бейбіт
уақытта да қорғауға ат салысамыз.
Қазіргі ... Отан ... ... ... ... ... сап
түзеп тұр. Олар армиямыздың, халқымыздың қаһармандық дәстүрлеріне адал,
Еліміз ... ... ... ... ... ... ... көмектесу керек болған әрбір сәтте қазақ жауынгері
дүние жүзінің алдында қандай да ... ... ... әзір ... әрі ... ... интернационалист ретінде көрінеді.
Қазіргі армия жауынгердің ерік-жігері мен психологиялық төзімділігіне
үлкен талап қояды. Ол әскери техникаларды, оның ішінде өте күрделі әскери
машиналарды, ракета ... мен ... ... ... ... ... мен ... жылдам ұшатын әуе кемелерін шебер меңгере
білуі керек. Бұл жерде жауынгердің ұйымшылдығы мен тәртіптілігі қажет. Ал
әскери тәртіпті ... оны ... әзір тұру - ... жеке ... мен ... ... дайындалу жолындағы маңызды қадам деген
сөз.
Бір сөзбен айтқанда, білектің күшін игілікке жұмсап, найзаның ұшын тот
бастыратын заман әлі орнай қоймады. Керісінше, әлемдегі ... ... ... еселеп, қарудың небір атасын ойлап тауып,
жанталасып бағуда.Сондықтан кәсіби әскер құру дұрыс шешім.
Бұл – өз ... ... ... қызмет ететін армия, беделді қызмет.
Ендеше, егемен елдің қаймақтай ұйыған тыныштығы мен тұрақтытылығын
қамтамасыз ететін Қазақстан Қарулы Күштерінің абыройы биік болсын!
Пайдаланылған әдебиеттер мен ... ... С.Қ. ... Мой ... ... ... Ана ... 1995.-237б
2. Әскери қуатымыз қандай? // Алаш айнасы.-2010. 7 мамыр.
3. Қарулы Күштерді реформалау - уақыт ... // ... ... ... Қ.Р. ... ... А.Б. Қазақстанның әскери тарихы.- Алматы:
Рауан, 1999. -214б
5. Қазақстан Республикасының Әскери ... ... ... 2007 ... ... № 299 ... ... Президенттің Жарлығы // Астана,
Ақорда.
6. Болат Жанасаев. Әскери ... мен ... ... ... мен ... ... ... - 2009. - 9 қыркүйек
7. Ернұр Ақанбай. ҚР Қорғаныс министрі Даниал Ахметовпен болған ... – 2007. - 22 ... ... ... ... ... ... құрылғанына 15 жыл
толды.// Жас Алаш. – 2007.- 7 мамыр
9. Б. Момышұлы. Психология войны.- Алматы: Қазақстан, 1996.- ... ... А.Б. ... ... ... ... в
республики Казахстан. – Алматы: Білім, 2000. – 200б.
11. Серикбаев К.С. Военная безопасность ... ... и ... ...... ... - ... центр, 2000. – 114с
12. Гүлім Мұқан. Қарулы Күш – қауіпсіздік қазығы // ... ... - 7 ... А.Б., Аманжолов К.Р. Военная история Казахстана. -Алматы:
Рауан, 1998. -176с.
14.Абдиров М.Ж., Адаутов А.Ю., Барт В.В. и др. ... опыт ... ... 1998. ... А.Б. ... профессионального военного обучения в
Республике Казахстан. -Алматы: Білім, 2000. -200с.
16. ... ... ... ... / ... Жақып; Т. С. Жақып.- Астана: Елорда, 2005.- 250, [3] б.-
(Жеңіске 60 жыл).
17. Қазақстанның әскери тарихы: оқу құралы / Керейхан ... Абай ... ... Өңд., ... ... ... 2008.- 319, [1] б.- (Сарбаз).
18. Қасиетті борыш/ Керейхан Аманжолов.- Алматы: Қазақстан, 1973.- 93 бет.
19. Қазақстанның ... ... (Б. э. д. УІ ... ... ... /
Керейхан Рахымжанұлы Аманжолов, Абай Болюкпаевич Тасбулатов.- Алматы:
Білім, 1999.- 316, [2] ... ... ... ... ... ... әскери өнері, салт-
дәстүрлері / Қалиолла Саматұлы Ахметжанов.- ... ... 1996.- ... ... дайындық негіздері.- Алматы: Қазмембас., 1956.- 439 б.
22. Әскери міндеттілік және әскери қызмет: ҚР Заңының ресми мәтіні = О
воинской ... и ... ... ... Жеті ... 2005.- 86, ... ... Г.Б. Әскери саптық бұйрықтар тілі: филол. ғылымд. канд....
дис.: қорғалған 27.06.07 / Гульнур Бейсембаевна Базарова; ғылыми жетекші Б.
Қ. Момынова; ... ... ... Алматы.: [Б. ж.], 2007.- 124 б.
24. Отанның сенімді қорғаны/ Павел Петрович Баранов.- ... ... 54 ... ... айла мен ... Д. ... Алматы: Қазмембас., 1953.-
52 б.
26. Қару сенің ... Ю. ... ... ... 1953.- 56 ... ... бұйрығы - Отан бұйрығы.- Алматы: Қазмембас., 1943.- 22 б.
28. ... ... ... ... мағыналық құрылымы: филол. ғылымд.
канд....дис. автореф.: қорғалған 01.10.06 / Қазиза Қожағұлова; ғылыми
жетекшісі Т. Ә. Әбдіғалиева.- Астана: [Б. ж.], 2006.- 24, [4] ... ... ... арн. ... ... [оқу ... / Райхан
Мәженқызы.- Танымдық басылым.- Астана: Педагогика-Пресс, 2009.- 54, [2] ... ... ... ... ... ... ... 1995.- 138, 2Iб.
31. Отан сақшылары/ Айтмұқаш Садуақасов.- Алматы: Қазақстан, 1989.- 77,
[1] б.
32. Саптық әмірлер. Рапорттар. Әскерилердің қарым-қатынас ... ... және т. б. = ... ... ... и ... между
военнослужащими.- Алматы: Білім, 2008.- 157, [3] б.- (Сарбаз).

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Назарбаев Нұрсұлтан Әбішұлы3 бет
Менің озық мемлекетім5 бет
Бастапқы әскери даярлықты ұйымдастыру және жастарды бастапқы әскери даярлау6 бет
Қазақстан Реcпубликасының мемлекеттік рәміздері6 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандары мен рәміздері. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің нышандары және өскери бөлімнің Жауынгерлік туы4 бет
1941-1991 кеңес мектебі мен педагогикасы26 бет
1980-1991 ж.ж. кеңес мектебі мен педагогикасы9 бет
1991 - 2001 жылдардағы Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуы71 бет
1991 – 2001 жылдардағы Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуы64 бет
1991-2000 жылдардағы Қазақстан-Ресей қарым-қатынастары34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь