Майкененің өсіп-дамуына себу тәсілі мен мөлшерінің әсері

Кіріспе
1 Аналитикалық бөлім
1.1 Майкененің халық шаруашылығындағы маңызы, таралуы өнімі
1.2 Ботаникалық сипаттамасы және биологиялық ерекшеліктері.
1.3 Өсіру технологиясының ерекшеліктері
1.4 Майкененің себу тәсілі және мөлшері
1.5 Күтіп баптау шаралары
2 Тәжірибелік бөлім
2.1 Аймақтың топырақ.климат жағдайларының ерекшеліктері
2.2 Ізденістің бағдарламасы және жүргізілу әдістемелері
3 Зерттеу нәтижелері
3.1 Майкененің өсіп.дамуының себу тәсілі мен мөлшерінің әсері
3.2 Майкене өсімдігінің фитосинтетикалық әрекетінің себу тәсілі мен мөлшерімен байланысты
3.3 Майкененің тұқым өнімділігі мен май шығымдылығының қоректік алаңша көлемімен байланыстылығы
4 Тіршілік қауіпсіздігі
5 Қоршаған ортаны қорғау
6 Экономика
7 Бизнес.жоспар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасының агросаясаты өсімдік шаруашылығы саласын әртараптандыруға бағытталған, яғни астық дақылдары егіс көлемі мен құрылымын қайта қарау арқылы оңтайландыру, қысқа ротациялы ауыспалы егістерді өндіріске енгізу және дәстүрлі дақылдарға балама ретінде тағамдық, техникалық және мал азықтық маңыздылығы жоғары перспективалы дақылдарды ұсыну болып табылады.
ҚР Агроөнеркәсіп кешенінің 2011-2015 жылдардағы даму бағдарламасында, республиканың оңтүстік-шығыс өңірлерінің тәлімі және суармалы жерлерінде дәстүрлі майлы дақылдармен қатар, болашағы зор майлы дақылдар түрлерін өндіріске енгізу көзделіп отыр. Олар өздерінің жоғары өнімділігімен, май шығымдылығымен ерекшеленеді. Олардың майын азық-түлікке, техникалық мақсаттарға және биожағармай өндірісінде пайдалануға болады.
Республикада майлы дақылдар мен жемістерін өңдеу өндірісін өзіндік шикізатымен қамтамасыз ету жоғары өнімді және шаруашылықтық құнды белгілерге ие басқадай майлы дақылдар түрлерінің сорттары мен будандарының ғылыми жобаларын жасаумен тікелей байланысты, сонымен қатар олардың қор үнемдеуші, экологиялық таза жоғары өнім қалыптастыратын тиімдітехнологияларын өндіріске енгізу ауадай қажет.
Сонымен қатар еліміздегі тамақ және өсімдік майы өнеркәсібінің майлы тұқымға қажетін толық қамтамасыз етуде майлы дақылдардың егіс көлемін кеңейтумен қатар, олардың жергілікті топырақ-климат жағдайына бейімді сорттарын шығару және оларды өндіріске енгізу керек. Күттірмейтін көкейтесті проблемалар қатарынан орын алады. Әсіресе, майлы дақылдардың отандық селекция сорттарының сорттық өсіру технологиясын нақтылы өңір жағдайына бейімдеу және тауар өндірушілер мен фермерлерді өте қымбат импорттық тұқымдарға және өңдеу мекемелерін шетел шикізатына тәуелділігін азайтуға, сонымен қатар, елде тіркелмеген генетикалық модификацияланған материалдар ағынына тосқауыл қоюға мүмкіндік жасалады.
Майлы дақылдарды жер шарында жылына 140 млн гектарға өсіреді. Дүниежүзінде өндірілетін өсімдік майының құрылымы негізінен майбұршақ майынан, оның үлесі-30%, пальма-27%, рапс-14,6%, күнбағыс майы үлесі-9,4% құрайды, ал мақсары майының үлесі 2% жуық.
Өсімдік шаруашылығын әртараптандыруда майлы дақылдарға жетекші орын беріледі, сондықтан перспективалы майлы дақылдар түрлерін өндіріске енгізудің ғылыми-практикалық маңызы зор. Осындай дақылдар қатарына майкенені жатқызуға болады.
Республика егіс көлемін ықшамдауда майлы дақылдар үлесі артуда. Әсіресе перспективалы майлы дақыл-майкененің себу тәсілі мен мөлшерін жергілікті топырақ-климат жағдайына бейімдеудің ғылыми-практикалық маңызы зор.
Көрсетілген мақсатты орындауда төмендегідей міндеттер қойылды.
- Майкене дақылының себу тәсілі мен мөлшерінің өсімдіктің өсіп жетілуіне әсерін зерттеу,
- Дақыл өнімділігінің және оның құрылымының қоректік алаңша аумағымен байланыстылығын анықтау
- Майкенені қолайлы тәсілмен және мөлшермен себудің экономикалық тиімділігін дәлелдеу.
1. Перспективные масличные культуры в Казахстане. Инф.листок КАЗНИИНТИ Астана, 2004-6с.
2. Күрішбаев А.К. Республика егіншілігіне жүйелі даму қажет. 11жаршы, Алматы, 2004,лвс-Б-3-4.
3. Күрішбаев А.К. «ҚР астық өндірісінің жай-күйі және проблемалары» 11//жаршы, Алматы, 2003, № 11, Б-3-6.
4. Данилова И.М. Каждый год с высоким урожаем. // Масличные культуры.-1982.- №6.- С.29-30.
5. Свиридова А.А., Никитенко В.В. Главное соблюдать технологию. // Масличные культуры.-1982.- №6.- С.30-31.
6. Тутушкин М.И. Клещевина на юге Украины/ М.И.Тутушкин.- Херсон, 1968.-122с.
7. Йокиг Р.С. Сроки посева и площади питания клещевины сорта Червонная в условиях южной степи Украины рекомендации, Ставрополь.-1974г, 25с.
8. Котляр Н.М. Внедряем новую технологию выращивания клещевины. // Масличные культуры.-1983.-№5.- С.14-15.
9. Кондратьев В.И. Сроки сева клещевины //. Зерновые хозяйство.-1997.- №5, С.41-43.
10. Машкин В.А.кн Губарев Н.В. Сроки посева клещевины в Краснодарском крае/ Бюллетень НТИ по масличным культура. Рост и развития клещевины. М. Колос, 1980.- С.52-58.
11. Иванов В.К. и др. Рекомендации по выпащиванию высоких и устойчивых урожаев клещевины на орошаемых землях // Москва. Колос. 1969.-15с.
12. Мошкин В.А. Клещевина. Москва. Колос. 1980.-.35с.
13. Игнатьев Б.К., Губарев Н.В. Сроки посева клещевины в Краснодарском крае-Бюллетень НТИ по масличным культурам //1974. С.25-26.
14. Губарев Н.В. Совершенствование некоторых приемов возделывания клещевины в зоне неустойчивого увлажнения Краснодарского края. Ставрополь. 1974, 120с.
15. Минковский А.Н. Методические рекомендации по внедрению полевых опытов с клещевиной в Запарожье. 1993.- .23с.
16. Никитин Д.И. и др. Рекомендации по возделыванию масличных культур (подсолнечник, соя, клещевина).- Запорожье. 1998.- 21с.
17. Салатенко В.А. Влияние площади питания на урожай семян клещевины. В кн. Физиология и биохимия культурных растений. 1977. т 9. Выпуск 4.-С.424-431
18. Никитин Д.Н., Подкуйченко Г.В., Минковский А.Е. Методические рекомендации по возделыванию клещевины. Киев. -1990.-30с.
19. Минковский А.Г. Состояние и перспективы производства клещевины на юге Украины. Земледелие. -2000.- №1.- С.50-54.
20. Иванов В.К., Монолов М.И. Клещевина на юге Украины.// Вестник с-х.науки.-1964.-№2.- С.13-15
21. Минеев В.Г. Достижения агрохимии и сельскохозяйственное производство. М., «Знание», 1979-48с.
22. Ничипорович А.А. Фотосинтетическая деятельность растений как основа их продуктивности в биосфере и земледелии //Фотосинтез и продукционный процесс. –М.: Наука, 1988-528с.
23. Тооминг Х.Г. Оптимизация фотосинтетической деятельности на ценотическом уровне//Фотосинтез и продукциональный процесс. –М.: Наука, 1988-С.164-176
24. Мырзахметов Т.М. Основные тенденции развития зернового хозяйства Казахстана//Аналитический обзор. Алмалыбак: КазГосИНТИ, 1998-36с.
25. Елешев Р.Е., Агроэкологические проблемы современной агрохимии //Экологические пробл. применения удобрений и воспроизводство почв. Плодор.:Сб. Науч. Тр. –А., 1994 – С.96-101
26. Елешев Р.Е., Бекетов Ш.У., Даулеталиева Ш.Р. Агроэкологическая роль органических удобрений и повышении плодородия темно-каштановых почв и продуктивность зерновых севооборотов // Экологические пробл. применения удобрений и воспроизводство почвенного плодородия: Сб. Тр. КазСХИ.-Алматы: КазСХИ, 1994-С.39-48
27. Елешев Р.Е., Бекетов Ш.У., Даулеталиева Ш.Р. Агроэкологическая роль органических удобрений в повышении плодородия темно-каштановых почв и продуктивность зерновых севооборотов // Экологические пробл. применения удобрений и воспроизводство почвенного плодородия: Сб.тр.КазСХИ.-Алматы:КазСХИ, 1994 – С.39-48
28. Сулейменова М.Ш. Фотосинтетическая деятельность культур орошаемого земледелия /Материалы международной научно-практической конференции. Проблемы стабилизации и развития сельского хозяйство Казахстана, Сибири и Монголии. Книга 2. А. 2000 – С.79-80
29. Кондратьев В.И. Сроки сева клещевины //Зерновое хозяйство. №5.1997 -.41-43
30. Искаков К.А. Масличные культуры. – Костанай, 2000 – С.19-20
31. Земляной С.С., Гонгалская Н.А. Изучение продуктивности различных масличных культур //Материалы региональной научно-практической конференции «Современные проблемы развития крестьянских и фермерских хозяйств», -Кокшетау, КГУ им Ш.Ш.Уалиханова, 2001 – С.158-159
32. Ракицкий И.А., Удобрение масличных культур // Вестник селькохозяйственной науки Казахстана, №8. 2006 – С.16-18
33. Гришанов И.Н. и др. Урожайность масличных культур // Вестник сельскохозяйственной науки Казахстана. -№5. 2009-С.11-12
34. Елешев Р.Е., Нургасенов Т.Н., Умбетов А.К. и др. Адаптивная технология возделывания масличных культур на орошаемых землях юго-востоке Казахстане, рекомендации. –Алматы. 2011. –20с.
35. Нургасенов Т.Н., Каракальчев А.С., Арыстангулов С.С. Основные приемы возделывания клещевины в условиях предгорной зоны Алматинской области. //Известия НАН РК. -2012. -№3. С.31-35
36. Елешев Р.Е., Нургасенов Т.Н., Умбетов А.К. и др. Адаптивная технология возделывания масличных культур на орошаемых землях юго-востоке Казахстане, рекомендации.- Алматы. 2011.-20с.
37. Нургасенов Т.Н., Каракальчев А.С., Арыстангулов С.С. Основные приемы возделывания клещевины в условиях предгорной зоны Алматинской области. // Известия НАН РК.-2012.-№3.-С.31-35.
        
        Ф. 7.04-08
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
ТҰЯҚОВА ... ... ... ... себу ... мен ... ... – Агрономия
Шымкент, 2016
Ф. 7.04-09
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Ауылшаруашылығы ғылымдары ... ... ... жіберілді»
Кафедрамеңгерушісі
б.ғ.к., Г.И.Елибаева
(ғылыми дәрежесі, атағы, аты-жөні)
«____» __________ 2016ж.
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
|Тақырыбы: «Майкененің өсіп-дамуына себу тәсілі мен ... ... |
| ... ... ... |
| |
| |
| ... ... | ... | ... жетекшісі Алимбекова Н.А. | |
| | ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ атындағы ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Ауылшаруашылығы ғылымдары жоғары мектебі
«Агротехнология» ... ... ... меңгерушісі
Агротехнология
Г.И.Елибаева
«___»____ 201 ж.
Дипломдық жұмысты(ж о б а н ы) ... ... ... ... ... ... себу ... мен мөлшерінің әсері
Университет бойынша _____________________бұйрығымен бекітілген
Жұмысты аяқтау мерзімі ... ... ... ... ... ... орындауға қатысты сұрақтар тізімі
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
______
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫНЫҢ МАЗМҰНЫ
|№ |Бөлім ... ... аты ... ... қолы |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... | |
|2 ... ... | |
|3 ... ... және ... ... | |
|4 ... ... ... | |
|5 ... | |
|6 ... | ... ... ... ... ... көрсету)____________
__________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
__________________________
Ұсынылған негізгі әдебиеттер
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
________________
Тапсырманың берілген күні __________ 201___ж.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жетекшісі ____________ _______________
( ... ... ... ... ... ____________
( қолы)
Ф. 7.04 - 11
Диплом жобасын (жұмысын) жазудың
КҮНТІЗБЕЛІК КЕСТЕСІ
|№ |Бөлім ... ... ... ... ... | ... % ... ... |ны ... |қолы |
| | | | ... ... | |
|1 ... |5 | | | | |
|2 ... ... |15 | | | | |
|3 ... ... |40 | | | | |
|4 ... |5 | | | | |
| ... және | | | | | |
| ... ... | | | | | |
|5 ... ортаны |5 | | | | |
| ... | | | | | |
|6 ... |10 | | | | |
|7 ... |10 | | | | |
|8 ... |5 | | | | |
|9 ... |5 | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... |100 | | | | ... ... ... ... күні)
Бітіруші түлек
_______________________
(қолы, күні)
Норма бақылау ____________
(аты-жөні, қолы, күні)
Ф.7.15-11
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТА (ЖОБАДА)
КЕЛІСІМ ... : ... ... себу ... мен ... ... ... ... ... және ... ... бойынша
қауіпсіздігі бойынша
__________________________________________________
(Ғылыми дәрежесі, ... ... аты, ... дәрежесі, ... ... аты, ... ... ... ... ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... аты, жөні)
(Ғылыми дәрежесі, атағы, ... аты, ... ... ... қолы)
Норма бақылау
_________________________
(Ғылыми дәрежесі, ... ... аты, ... ... ... ... ... бөлімдер, қорытынды, қолданылған
әдебиеттер келтірілген. Жұмыс ... алты ... ... ... ғылыми зерттеу бөлімі, тіршілік қауіпсіздігі және
еңбекті ... ... ... ... ... ... жоспар
бөлімдері. Аналитикалық бөлімінде жұмыстың тақырыбына сай әдебиетке шолу
және ... ... ... ... ... тір ... ... мен қоршаған ортаны қорғау
бөлімдерінде зертханадағы жүргізілген ... ... және ... ... ... бөлімде жұмыстың экономикалық
тиімділігі, қажетті қаражат ... мен ... ... Бизнес
жоспарлау бөлімінде кәсіпорынға сипаттама ... оны ... ... ... ... ___Әдебиет ___
МАЗМҰНЫ
| |Кіріспе | |
|1 ... ... | ... ... халық шаруашылығындағы маңызы, таралуы өнімі | |
|1.2 |Ботаникалық сипаттамасы және биологиялық ерекшеліктері. | ... ... ... ... | ... | ... себу ... және ... | ... ... ... ... | |
|2 ... бөлім | ... ... ... жағдайларының ерекшеліктері | |
|2.2 |Ізденістің бағдарламасы және жүргізілу ... | |
|3 ... ... | ... ... ... себу ... мен мөлшерінің | |
| |әсері | ... ... ... ... әрекетінің себу | |
| |тәсілі мен мөлшерімен ... | ... ... ... ... мен май ... | |
| ... алаңша көлемімен байланыстылығы | |
|4 ... ... | |
|5 ... ... ... | |
|6 ... | |
|7 ... | |
| ... | |
| ... ... ... | ... ... СТ 1.5-2004 ... ... оны ... рәсімдеуге қойылатын
жалпы талаптар.
МЖМБС 2.102-68 КҚБЖ (ЕСКД). Конструкторлық құжаттардың түрлері мен
комплекстері.
МЖМБС 2.104-2006 КҚБЖ ... ... ... 2.201-80 КҚБЖ ... Бұйымдар мен конструкторлық құжаттарды
белгілеу.
МЖМБС 2.301-68 КҚБЖ ... ... 2.304-81 КҚБЖ ... ... ... 2.321-84 КҚБЖ ... Әріптік белгілеулер.
МЖМБС 2.601-2006 КҚБЖ (ЕСКД). Пайдалану құжаттары.
МЖМБС 2.701-84 КҚБЖ ... ... ... мен ... ... ... ... 7.1-2003. Библиографиялық жазу. Библиографиялық сипаттама. Жалпы
талаптар мен орындау ережелері.
СТ ОҚМУ 4.02-2008 Университет стандарты. Сапа ... ... ... ... мен ... ... ... талаптар.
СТ ОҚМУ 7.11-2010 Университет стандарттары. Оқу-әдістемелік
процестерді басқару.
ҚҮ ОҚМУ ... ... ... ... басқару.
ӘН ОҚМУ 7.14-2008 «Дипломдық жұмысты жобалауды ұйымдастыру»
АНЫҚТАМАЛАР
Егістің ылғалмен қамтылуы- танаптағы екпе дақылдардың ... ... ... ... ... ауа ... қолайсыз жағдайындаөсірілетін дақылдар
өнімі көктемгі жауын-шашынға негізделген суарылмайтын егіншілік саласы
Дақыл-белгілі бір мақсатта пайдалану үшін мәдени ... ... ... ... бір ... ... өндірілген өнім
көлемі
Ауыспалы егіс-екпе дақылдар мен жердің ... ... ... ... ... аралығындағы алмасып отыруы
Аңызақ – далалы-шөлейт аймақтарда жазғытұрым жиі кездесетін және
өсімдік ... өте ... ... та ... ... – құнарлықты анықтайтын және топырақтың жоғарғы қабатындағы
қара қоңыр түсті органикалық зат.
Құрғақшылық – ауаның шамадан тыс ... мен ... ... ... жайсыз құбылыс.
Өнімді ылғал қоры – өнімге тікелей әсері бар топырақтағы өсімдіктер
пайдаланатын ылғал мөлшері.
Өсу ...... ... жер ... ... бастап толық
піскенге дейінгі аралық.
Өсімдік зиянкестері – өсімдіктерді ... ... ... ... тобы.
Сүрі жер – ауыспалы егістегі ылғал жинайтын және ... ... ... ...... ... ... жыртып өңдеу.
Сыртқы орта – тірі ағзаға әсер ететін қоршаған орта ... ...... ... ... әсерінен дамитын
өсімдік кеселі.
Тұқымның өнгіштігі – белгілі бір жағдайда тұқымның өніп шығу қасиеті.
Тыңайтқыштың әсерлі заты – ... ... ... ... ... мөлшері.
Фенология – табиғаттағы маусымдық құбылысты және оның ауа райы
ерекшелігімен байланысын зерттейтін ... ... – тірі ... ... ... ... ... мен зат
алмасуы жайлы ғылым.
Технология- нақты топырақ-климат жағдайында ... ... ... өнім алу мақсатында арнайы ғылыми-зерттеу нәтижесінде әзірленген
белгілі бір ... ... ... жиынтығы.
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
ҚР- Қазақстан Республикасы
ОҚО – Оңтүстік Қазақстан облысы
АҚ – акционерлік қоғам
ЖШС- жауапкершілігі шектеуші серіктестік
г- грамм
га- ... ... ... ... ...... – гектарына центнер
кв.км- шаршы километр
°С- градус Цельсий
КІРІСПЕ
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасының агросаясаты ... ... ... ... яғни ... ... егіс
көлемі мен құрылымын қайта қарау арқылы ... ... ... ... ... ... және дәстүрлі дақылдарға балама ретінде
тағамдық, техникалық және мал ... ... ... ... ... ... ... Агроөнеркәсіп кешенінің 2011-2015 жылдардағы даму бағдарламасында,
республиканың оңтүстік-шығыс өңірлерінің тәлімі және суармалы жерлерінде
дәстүрлі майлы дақылдармен ... ... зор ... ... ... енгізу көзделіп отыр. Олар өздерінің жоғары өнімділігімен, май
шығымдылығымен ерекшеленеді. Олардың ... ... ... және ... өндірісінде пайдалануға болады.
Республикада майлы дақылдар мен жемістерін өңдеу өндірісін ... ... ету ... ... және ... құнды
белгілерге ие басқадай майлы дақылдар түрлерінің сорттары мен ... ... ... ... байланысты, сонымен қатар олардың қор
үнемдеуші, ... таза ... өнім ... ... ... ауадай қажет.
Сонымен қатар еліміздегі тамақ және өсімдік майы ... ... ... ... ... ... ... дақылдардың егіс көлемін
кеңейтумен қатар, ... ... ... ... ... шығару және оларды ... ... ... ... проблемалар қатарынан орын алады. Әсіресе, майлы ... ... ... ... ... ... нақтылы өңір
жағдайына бейімдеу және тауар ... мен ... өте ... ... және ... ... шетел шикізатына тәуелділігін
азайтуға, сонымен қатар, елде тіркелмеген генетикалық модификацияланған
материалдар ағынына тосқауыл қоюға ... ... ... жер шарында жылына 140 млн гектарға өсіреді.
Дүниежүзінде ... ... ... ... ... ... оның үлесі-30%, пальма-27%, рапс-14,6%, күнбағыс майы үлесі-9,4%
құрайды, ал мақсары майының үлесі 2% ... ... ... ... ... жетекші орын
беріледі, сондықтан перспективалы майлы дақылдар ... ... ... ... зор. ... дақылдар қатарына
майкенені жатқызуға болады.
Республика егіс көлемін ... ... ... үлесі артуда.
Әсіресе перспективалы майлы дақыл-майкененің себу тәсілі мен мөлшерін
жергілікті ... ... ... ... маңызы
зор.
Көрсетілген мақсатты орындауда төмендегідей міндеттер қойылды.
- Майкене дақылының себу ... мен ... ... өсіп
жетілуіне әсерін зерттеу,
- Дақыл өнімділігінің және оның құрылымының қоректік алаңша аумағымен
байланыстылығын анықтау
- ... ... ... және ... ... ... дәлелдеу.
1АНАЛИТИКАЛЫҚ БӨЛІМ
1.1 Майкененің халық шаруашылығындағы маңызы, таралуы ... ... ... ... ... 47-50% кеппейтін май
болады, ал ядросында 64-71% болса, жаңа сорттар құрамындағы майдың ... ... ... өте улы ... ... және оның құрамында циан
тобы мен рицинин (алкалоид) кіреді.
Өсімдік майы өзіні жабысқақтылығымен және төменгі температурада ... ... ... құнды. Сондықтан, оны машиналардың тез
қозғалатын ... ... ... ... майы соңғы кезде
авацияда және космонавтикада сұранысқа ие. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... арқылы майкене майын өндіреді,
оны тері илеу, мақта-мата, лак-бояу, сабын қайнату және өндірістің ... ... ... ал ... ... арқылы медицинада
қолданылатын кастор майы алынады. Екі ... ... ... егер ... ... ... ... улы зат сақталса, ол
кастор майында кездеспейді.
Күнжарасынан казеин желімін ... және ... ... пайдаланады,
себебі оның құрамында 7,5% азот болады.
Соңғы жылдыры май сығу ... ... ... ... азық ... ... 100кг ... 92
азықтық өлшем және 2,6кг қортырмалы протеин бар.
Жапырағын ... ... ... ... сабағынан арқан,
жіп есіледі [1].
Майкененің отаны-Африка елдері, атап айтқанда Эфиопия мемлекеті. Оны
ертеректе Египетте өсірген, одан ... ... ... кейін Европаға
таралған. Дүние жүзілік егіс көлемі 1,5млн гектарға жуық. Ең көп ... ... және ... ТМД ... ... ... ... Ресейдің Кубань Ростов облыстарында және Орта Азияда өсіріледі. Егіс
көлемі 100 мың гектарға жуық, ал ... ... ... ... тек ... ... кездеседі. Стратегиялық маңызды дақыл бола тұра, қажетті
деңгейде өсірілмеу себебі, ... ... ... яғни ... ... кедергі болуда.
Тұқымның орташа өнімділігі 8-10ц/га, ал суармалы ... ... ... ... [1,2].
1.2 Ботаникалық сипаттамасы және биологиялық ерекшеліктері
Майкене Ricinus туыстығына, сүттіген тұқымдастығына жатады. Тропикалық
және субтропикалық белдеулердің көпжылдық өсімдігі, ал ... ... ... ... ретінде өсіріледі, себебі қыстың суығына шыдамайды.
Майкене атауы латынша «Ricinus» –кене деген ... ... ... ... ... кене ... ... Кәдімгі майкененің бірнеше
түрлері бар, олар ... ... ... ... және ... ... ... төрт түртармаққа бөлінеді:қан-қызыл, маньчжуриялық,
занзибарлық және персиялық. ТМД ... ... және ... ... ... тамырлы, тамыр жүйесі жақсы жетілген,
топырақтың 3-4м ... және ... 1,5-2м ... ... ... ортасы қуыс, күшті бұтақтанған, биіктігі 1-3 м жетеді, ал көпжылдық
жабайы түрлері 10м дейін барады. Сабағының түсі ... ... ... ірі, ұзын ... ... ... 7-11бөліктерден тұрады.
Негізгі сабақта 5-20 аралығында ірі жапырақтар болады, сағағының ... ... ... ... ... ... қалқан тәрізді,
ені 30-80см.
Гүл шоғыры-шашақгүл ұзындығы ... Бір ... 2-12 ... ... ... ... жағында аналық гүлдер, ал төменгі
бөлігінде аталық гүлдері жиналған. Біздің елімізде бір ... тек қана 3-
5 ... ғана ... ... ал ... 100-150 ... ... шашақгүлдерде 50-200 дана гүлдер бар. Гүлдері ұсақ, жай бес
ескекті гүл серігінен тұрады, дара ... ... ... ... ... аналық-үш ұялы жатын, үш қос ескекті ... ... ... ... ... ұялы шар ... қауашақ, әрбір ұяда бір-
бірден тұқым орналасады. Сырты тегіс, ... ... ... ... ... піседі, содан соң бүйіріндегілері, піскен кезде қан-
қызыл түртармақтың қауашақтары жарылып тұқымдары шашылады, ал персиялық
түртармақ ... ... ... ... пішінді, қабығы
әлсіз. Тұқымының сырты ала, түсі сұрдан-қара ... ... 1000 ... ... сүйгіш өсімдік. Тұқымы 12-130С өне бастайды, көгі жаппай
16-180С пайда болады. Өсіп, жетілуіне қолайлы температура 25-300С.
Өсімдік барлық өсу кезеңдерінде аз ... ... (-20С) ... ... ... 110-150 күн және өсу ... қажетті
белсенді температуралар жиынтығы (100С жоғары)-2500-32000С тең.
Ылғалға талабы ... ... ... ... ... немесе суармалы
жерлерде береді. Қуаңшылық жылдары өсімдіктің жапырақтары түсіп, гүлдері
мен ... ... ... жетіспеуі өнімділікпен май
шығымдылығына да кері әсерін тигізеді.
Жарық сүйгіш өсімдік. Топырақ құнарлылығына ... ... ... ... ... типтері-қоректік заттарға бай қара және сұр топырақты ... ... ... ... 6,0-7,3. ... үшін қолайсыз ауыр
сазды, бастапқы және тұзданған жерлер.
Cорттары:Донская крупнокистная, ВНИИМК 165 улучшенная, Херсонская 10,
Краснодарская 3, ... және т.б ... ... ... ... ... бидайдан, жүгеріден және дәнді бұршақ дақылдарынан
кейін орналастыру ... ... өзі де ... ... ... ... егіс болып саналады. Фузариоз ауруымен залалдану қаупін ескере отыра,
майкенені бастапқы орнына 8 жылдан кейін ғана ... ... ... ... да талабы жоғары. Ол 1ц ... ... ... 7,2кг ... 1,7кг фосфор және 5,0кг калий
жұмсайды. Дақыл үшін жақсы тыңайтқыш болып көң ... және оны ... шашу ... ... 20-25% ... ... ... ғылыми зерттеу ... ... ... ... N60-90P90K30кг әсерлі затпен минералды ... ... ... 16-20% ... өңдеу. Майкене өсірілетін танапты күзде алғы дақылды
жинағаннан кейін, ... ... ... соң ... ... сүдігер
тартады. Ерте көктемде танап тырмаланып және ... ... ... технологиямен өсіруде арамшөптермен күресу үшін,
тиімділігі жоғары топырақ гербицидін трефланды (6-8кг/га) ... ... ... ... ... талаптар қойылады. Себуге ірі және біркелкі
сортқа тән тұқым іріктеп алынады. Тұқымдық материалдың ... 98% ... 85% ... ... керек. Себер алдында тұқымдық материалды
ауруларға қарсы дәрілейді.
Майкенені үсік шалу қаупі өткеннен соң, топырақтың 10см ... ... себе ... Ерте ... кеш себу ... ... ... майкене себудің қолайлы күнтізбектік
мерзімі мамыр айының бірінші онкүндігінің соңы ... және ... ... ұялы ... және ... тәсілмен 70см
қатараралықпен СУПН-8, СПЧ-6МФ сепкіштерімен себеді. ... ... (2010), ... оңтүстік-шығысының суармалы жерлерінде майкенені
90х60 см нобаймен себуді ұсынады.
Себу мөлшері ірі тұқымды сорттарды 20-25кг/га және ұсақ тұқымдыларды-
10-12кг/га. Себу ... ... ... ... ... 45-60 ... ... болу керек [1,2,3,4,5,6].
1.4 Майкененің себу тәсілі және мөлшері
Жоғары өнім ... ... ... ... ... ... ... алаңша таңдау болып саналады.
Майкене дақылының өсімдігі ... ... ... ... өнімділігінің төмендеуі, барлық аймақтардың тәлімі жерлерінде
майкенені шаршы-ұялы әдіспен себуде ... 40-50 мың дана ... ... ... ... ... ... себу
мөлшерін дақылдың зертханалық өнгіштігіне байланысты қояды, 10 ... 5-6 ... ... себіледі, сонда өнімді жинау алдында гектарда 45-50
мың өсімдік қалуы керек.
Майкененің ВНИИМК 165 және Донская ... ... ... 50-60 мың дана ... себу ... ... ... және
өсімдіктердің вегетация кезіндегі зақымдануын ескере отыра, себу ... ... ... 25-30% ... болуы керек.
Майкененің негізгі себу тәсілі-пунктирлі, қатараралық ені 70см,
ондай егіс ... ... және СПЧ-6 ... ... себу ... себу ... мен олардың айналу
жылдамдықтарын өзгерту арқылы қол жеткізіледі.
Украинаның (1982) Херсон облысында майкененің Донская ... ... ... тұқыммен себуді ұсынады, осындай жағдайда тұқымды
жинау алдында гектардағы өсімдіктер жиілігі 43-45 мың данадан кем ... Себу ... себу ... ... ... ... қабаты
100С жылынғанда бастайды [7].
Майкененің ең жақсы себу ... ... ... ... ... су және ... режимдер жасалып, ... ... 60 мың ... ... ... ... ұяда 3 өсімдіктен
болады.
Ізденушілер (1969) ... ... ... ... ету ... ... ұяға 3-4 дана тұқым салу керек [8].
Арамшөптермен ластанған жерлерде майкенені шаршы-ұялы ... себу ... ... ... культиватормен өңделеді. Дақылды
пунктирлі әдіспен сепкенде бір ... ... 5-6 дана ... ... ... ... 3-4 дана ... әрбір ұяға салынады. Тұқым сіңіру
тереңділігі 7-10см.
Майкенені (1975) СПЧ-6М және СПУН-8 ... ... ... 14 ... ... ... [9].
Суармалы егіншілікте майкене өсімдігінің қоректік алаңшасы сорттың
биологиялық ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... бір ... сорттарды суғару жағдайында гектарына 50-60мың өсімдіктер
жиілілігімен себеді [10].
Бүкілодақтық майлы дақылдар ҒЗИ Армавир ... ... ... жылдары жүргізілген тәжірибелерінде ВНИИМК 165 жақсартылған сортының
өнімділігі 20 мың ... ... ... дұрыс болған, ал 60 мың
себілген танаптарда өнімділік төмендеген[11].
Кейбір ізденушілердің пайымдауынша майкененің себу ... ... ... ... ... фотосинтездің өнімділігін жоғарлату
үшін өсімдіктерді алаңшада біркелкі ... ... ... АШИ ... ... ... ҒЗИ тәжірибелерінде шаршы-ұялы және пунктирлі
тәсілмен майкенені сепкенде өнімділік ... ... ... Армавирдің оңтүстік әлсіз сілтілі ... ... ... ... 165 жақсартылған сортының
өнімділігі суғару, тыңайтқыш және ... ... ... байланысты
болған. Жеке суғарудан алынған қосымша өнімділік ... ал ... ... ... ... ал осы үш ... ... өнім берген.
Максималды өнімділік (21,8ц/га) N60P90 нұсқадан ... ... ... ... және ... ... ... көрсеткендей, аталған өңірлер майкене өсіруге
қолайлы[13].
Топырақ ... ... ... және топырақ ылғалдылығын
өнімділік түзуге тиімді жұмсау үшін өсімдіктерді оңтайлы ... ... ... зор. ... өнімділігіне өсімдіктердің гектардағы
жиілігі үлкен әсерін тигізеді, себебі өнімділік тек қана ... ... ... ... ... ... ... қорапшалар мол
болады және өсімдіктердің оңтайлы жиілігі комбаинмен ... ... ... ... дақылдар институтында майкененің қоректік алаңшасын
зерттеу жұмыстары 1926 жылдан басталған, онда қатараралық ені ... ... ... 8-26 мың ... зерттелді.
Авторлардың анықтауынша, майкененің гектардағы өсімдіктер жиілігі 26
мың дана болу керек.
1932 жылдан бастап Бүкілодақтық майлы дақылдар ҒЗИ майкенені танаптағы
жиілігін ... ... ... ... мың ... Зерттеулер
көрсеткендей, жиі себілген нұсқаларда майкене ерте піседі, себебі негізгі
өнімділік орталық шашақта қалыптасады ... ... ... ... ... ... арқылы артуы егер өсімдіктер өте
сирек орналасқан жағдайда байқалады. Бірақта аталған ерекшеліктер дақылдың
жетіспеушілік қасиеттеріне ... ... ... ... ... көп
болуы және олардың әртүрлі мерзімде пісуі, өнімді механизациялық ... ... ... ... ... ... ВНИИМК 165 сорты үшін
өсімдіктердің қоректену алаңшасын ықшауда тек қана ... ... ... ... яғни ... ... ... вегетативтік массасы
минималды жағдайда болуы керек [15,16].
Ресейдің Ростов және Ставрополь өлкелерінде майкене ... ... ... ... ... өсімдіктер жиілігін
60 мың данаға жеткізу тиімділігімен ерекшеленеді.
Майкененің себу тәсілі өнімділікке және ... ... ... ... кейбір авторлар майкенені шаршы ұялы тәсілмен себу
қажеттілік деп ... ... ... ... бұл ... ... майкене өнімділігіне ұялы әдіспен
себудің кері әсерін дәлелдеген, бірдей қоректік алаңша аумағында әрбір ұяда
2-3 өсімдіктер ... бір ... ... ... ... жоғары мәдениеті жағдайында және танаптарға гербицидтер
пайдалануда пунктирлі тәсілмен себудің тиімділігі байқалды.
Украинаның ... ... ... ... жартысында ылғал мол
түсетін жерлерде гектардағы өсімдіктер санын 30-40 мыңға дейін азайту, ауа-
райы қолайлы ... ... ... ... мол ... ... жасайды [17].
Майкене өсіру агротехникалық шаралар жүйесінде ... ... ... ... ... ... нәтижелеріне сүйене отыра, оңтүстік
Украина ... ... ... ... – мамырдың басында ... ... ... майкене тұқымы топырақтың 10 см қабаты 10-120С
жылынған кезде өне бастайды, бірақ та осы ... ... ... ... ... дақылды қолайлы мерзімде ылғалды топыраққа егудің
маңызы зор.
1958-1964 ... ... ... ... ... зерттеулері көрсеткендей , майкененің себу мерзімі өнімділік
деңгейіне тікелей ... ... Олар ... ... ... сепкен (1-5-60С; 2-10-120С; 3-18-200С). тәжірибе ... ... ... ... ... өну ... жылдамдайды.
Егер, тұқымды суық топыраққа (+5-60С) егуде майкене көгін 18-24 ... ... ... ... ... -11-16 ... кейін пайда болады екен
[18].
Ерте себілген егістегі өсімдіктер көгі ... ... ... ... ұзақ ... ... саңырауқұлақ ауруларымен зақымданып, оның ... мен ... ... төмендейді. Сонымен бірге, ерте себілген
майкене өркені көктем соңындағы үсіктен өліп қалуы мүмкін. Себебі, ... -10С ... ... Ерте ... ... ... ... күшті ластанады, әсіресе, қыстайтын және ерте жаздық
арамшөптер ... ... ... ерте себу арқылы өнімді ерте
жинауға ... ... ... ... ... ... себілген дақыл өнімділігі ерте себілген ... 10-20% ... ... ... ... ... себілген майкене ... ... ... және ... ... ... ... [19].
Бүкілодақтық майлы дақылдар ғылыми-зерттеу институтында (Краснодар
қаласы) майкененің себу ... ... ... ... ... жүргізіледі және Солтүстік Кавказда, Украинаның оңтүстігінде өсіру
тәжірибелері бұл өсімдіктің вегетация кезеңінің ұзақтығымен ерте ... ... ... ... ... ... сәуірдің ортасы болып саналады және
оны далалық жұмыстар басталғаннан кейін 10-15 ... ... ... ... себу ... себебі майкене үсікке өте ... ал ... өсу үшін ... ... ... ... ... Егер
көктемде тұқымды себуден кейін ауаның орташа тәуліктік температурасы ... ... ... 18-20 күні ... ... ... баяу
көтерілуінен өскіндердің көрінуі тек 25-30-шы күндері ... Осы ... ... ... ... ... көп еңбек жұмсалады. Сол
себептен, майкенені себу жиі ... ... ... ... кейін
немесе кеш мерзімде жүзеге асырылады.
Херсон АШИ мен ... ... ... ... зерттеулері майкенені ластанған алқаптарда орташа мерзімді
себудің дұрыстығын көрсетті ... 10-120С ... ... ... ... сүдігерді культивациялаумен үйлестіре себу алқаптың
арамшөптерден ... ... ... ... және бірінші кезекте жаздық
арамшөптерді құртады. Себудің ластануы ерте ... ... ... Бұл ... ең ... өнім ... себу мерзімінде алынды,
Украинаның оңтүстік ... ... ...... ... ... ... қарама-қайшы нәтижелерінің салдарынан майкенені
себу мерзімі ... себу ... ... ... ... ... Майкенені себу топырақтың ... ... ... 14-160С ... ... ... ... оңтүстік жағдайында майкенені себуге топырақ 10 ... 8-100С ... ... ... Бұл ... айының екінші
онкүндігіне сәйкес келеді.
Тұқым себу мөлшерін зертханалық өнгіштігіне қарап анықтайды, 10 метр
жерге 5-6 ... ... ... жөн, ... ... ... 1 гектарда 45-
50 мың өсімдік қалуы тиіс.
В.С.Пустовойта атындағы Бүкілодақтық ... ... ... (1982) ... ... ... ... тұқым себу
тереңдігі 10-120С жылынғанда бастау керек [22].
Майкененің аз бұтақтанатын ... ... 165 и ... ... ... орналасу жиілігі 50-60 мың болса, жақсы бұтақтанатын ... ... және ... ... ... ... үшін бұл көрсеткіш 1
гектарға 30-40 мың дана өсімдікке сәйкес келеді. ... ... ... даму ... өсімдіктердің зақымдануын ескере отырып, себу мөлшерін
қолайлы орналасу жиілігінен 25-30 %-ға ... себу ... ... ... ... – пневматикалық сеялкалар СУПН -8 және
СПЧ -6 арқылы жүзеге асатын, қатар аралығы 70 см ... ... ... себу ... орындау үшін сеялканың сепкіш дискілерін дұрыс
таңдап, олардың айналу ... ... ... ... топырақ 10 тереңдікте 8-100С-қа жылынғанда,
сәуірдің 20-22 кіріседі. 1 м2 егістік ... ... ... 165
сортының 8-9 тұқымын себеді.
Краснодар өлкесінің Щербиновск ауданында майкенені топырақ 11-120С
жылынғанда, сәуірдің 25-29 ... ... ... Себу ... ... ... 360 сортын жинау науқанында 1 гектарға 70 мың өсімдік
сақталатындай етіп есептейді. Ол үшін ... 6 мм 22 ... түсу ... себу ... себу аппаратының валында 22-тісті, ал тегістегіш
дөңгелектерінде 11-тісті ауысатын ... бар СПЧ-6 ... ... облысында крупнокистная сорты үщін себу мөлшерін 20-
22 кг/га ұсынады. ... ... ... қарсы 1 гектарда 43-45 мың
өсімдік сақталып қалу керек. Себу ...... себу ... ... ... себу ... 100С ... сәуірдің екінші
онкүндігіне сәйкес келеді. Майкенені жақсы жылынған топыраққа сепкен жөн.
Херсонск ... ... ерте себу ... яғни ... +5 - +60С ... жағдайда, тұқым тек 30-35 күні ғана өніп жер
бетіне шығады және ... өте ... ... байқалады, ал топырақ
температурасы +10- +120С-қа жеткен кезде себу, ... ... ... ... күні ... және ... жиілігі жақсы.
Украинаның оңтүстігі сияқты Кавказдың солтүстігінде де майкенені
топырақ 10 см тереңдікте +10- +120С ... ... ... ... беті ... ... болса, майкене тұқымын 8-10 см
тереңдікте себеді [23].
Егер майкене егістігі арам ... таза ... ерте себу ... ... 8-100С ... ... да жақсы өнім алуға болады.
Шайылуға бейім, сонымен қатар дұрыс тегістелмеген ... мен ... ... ... ... қыстап шыққан арам шөптер
қалдықтарымен ... ... ... себу тереңдігінде ерте және
себер алды культивациялау өткізеді.
Майкенені себу ... ... ... ... ... ... тез кеуіп кететіндіктен, бұл тұқымның біркелкі өніп шығуына кедергі
келтіреді және өсімдіктердің орналасу ... ... ... Краснодар
өлкесінің Кущевск сортсынау учаскесінің төрт жылдық мәліметтеріне сүйенсек,
майкененің максимальді өнімділігін ... ... ... ... ... берді. Тұқым себу мерзімін мамыр айының бірінші онкүндігіне дейін
кешеуілдеткен жағдайда, өнімділік көрсеткіші 7,7 ц/га ... 18% ... Дәл ... ... Херсон АШИ-да алынған [24].
Ерте біржылдық арам-шөптердің негізгі массасы сүдігерлі ерте көктемде
қопсытпағанда, ... 10-120С ... ... ... ... ... себу егу ... культивациялауда арам-шөптерді жоюға және аз
ластануда майкененің бірдей көктеуіне мүмкіндік береді.
Арам-шөптердің кеш ... 120С ... ... ... ... ... олар жаз бойы шығады, сондықтан тіптен кеш
себу ... ... ... ... ... ... жүргізілген
жылдары кеш себу кездерінде майкененің тұқымының орташа өнімі оңтайлы себу
мерзімімен салыстырғанда 1,5-2 ц/га болды.
Кеш себу мерзімінде ... күрт ... ... ... ... ... де байқалған. Майкененің ең жоғарғы өнімі,
өңірдің солтүстік, орталық аймақтарында зерттеу жүргізілген барлық ... себу ... ... (5 сәуірден – 20 сәуірге дейін).
Алынған ... ... ... оңтайлы мерзімі, топырақтың
тұқымды сіңіру тереңдігі 10-120С дейін жылыған кезеңі деп қорытынды жасауға
мүмкіндік береді. Арамшөптерден таза ... себу ерте ... 8-100С ... ... ... ... ... мерзімде себу
керек, себуді кешіктіру өнімнің азаюына әкеліп соғады.
Майкене өскіндерін дер ... және ... ... алу үшін ... ... ... ... зор. ВНИИМК тәжірибелерінен (Максимова,
1938), ылғалды жылдары майкене тұқымын 6-8 см ... ... ал ... -8-10 см ... ... нәтиже беретіндігі анықталды [25].
Майкененің қарқынды өскіндерін иемденетіні белгілі, қара топырақтарда
14 см дейінгі тереңдікте ... ... ... ... олар ... көп ... ... Орта Азияның тығыздалған топырақтарында тәжірибе
көрсеткендей, сіңіру тереңдігі 5-6 см артық болмауы керек.
Дақылдың ... ... ... ... майлы дақылды
ауыспалы егісте өсірудің қор жинағыш технологияларын қарастыруға арналған
зерттеулерді көптеген жақын және алыс ... ... ... ... ... ғылыми әдебиеттері мен химияландырудың
практикалық тәжірибелерін талдау, минералдық ... ... ... ... ... ... ... және құрғақ жерлердегі, сондай-ақ климаты ... ... ... ... ... ең ... факторы болып
табылады [26].
Әлемнің әртүрлі елдерінде тыңайтқыштарды ауылшаруашылық дақылдарына
қолдануда көптеген зерттеулер жүргізілуде. ... ... мен ... қолданылатын түрлері, мөлшері, қолдану тәсілдері мен ... ... ... ... өнімнің түсімі мен сапасына,
қоршаған ортаның экологиялық жағдайларына әсері зерттелуде.
Жүргізілген зерттеу нәтижелері тыңайтқыштарды тиімді ... тек ... ... мен ... ... ... жағдайдағы әсерінің
ерекшелігін есепке алуда ... ... ... Сондықтан,
тыңайтқыштарды қолдануда практикалық мәселелерін шешуде тиімділігіне әсер
ететін факторларды ескеру қажет: ... және су ... ... ... ... ... мен сортының биологиялық
ерекшелігі, топырақтың қоректік ... ... ... ... ... параметрлерін
қалыптастыру тек ғылыми – ... ... ... дақылды
егіншілік аясында қолдану да мүмкін.
Біздің еліміз бен алыс шет елдерде алынған көптеген мәліметтер дақылды
өсірудің дұрыс ... ... ... ... үрдісін
басқаруға болатындығын дәлелдейді [27].
Ауылшаруашылық дақылдарын ... ... ... ... ... пен өсімдік шаруашылығының негізгі заңдылықтарын ескеру
қажет, ол тек теориялық қана ... ... ... ... ... ... өнім алу мен ... құнарлылығын сақтаудың практикалық
негізі болып табылады.
Топырақтың ... ... оның ... ...... оның ... ... топырақтың құнарлылық деңгейін, табиғи,
әлеуметтік – экономикалық ... ... ... ...... және ... егіншіліктің мәдениетін қамтып көрсететін негізгі
көрсеткіш [28].
Біздің еліміз бен шет ... ... ... зерттеулерінен
қарқынды пайдаланылған жерлерде гумус қорының азаятындығын көруге болады.
Қазақстанның қара ... ... және ... ауыл ... жыл ... гумустың азаюы 1,2-1,5 т/га құрайды. ... ... қара ... 12 жыл ... ... 0-50 ... ... қоры 222-ден 183 т/га дейін төмендеген [29].
Гумусты заттар өсімдіктің ... ... ... ... ... гумин қышқылдары топырақтағы фосфордың ... ... ... пен ... ... ... байланыстырады. Қоректік
элементтердің табиғи түсу көзі ... және аңыз ... ... ... ... және ... текті қалдықтар, тұнбалар, бұршақ
және еркін ... ... ... ... тұтылуы)
ауылшаруашылық дақылдарының өнімімен қоректік элементтердің шығынының орны
мен қорын толтыра алмайды [30].
Минералдық тыңайтқыштардың жоғары ... ... ... шығынын
белгілі деңгейде толықтыруға мүмкіндік жасағанымен, топырақтың ... ... ... ... ... топырақтың органикалық
заттарының тапшылық балансымен қамтамасыз етпейтінін, тек оның төмендеу
темпін ... ... ... ... және ... тыңайтқыштардың гумус
құралудағы рөлі әртүрлі. Органикалық тыңайтқыштар ... ... қана ... ... тиімді құнарлығына біршама әсерін
тигізеді. ... ... ... парға қалдырылған алқаптарына
енгізілген әрбір 10 т/га көң 0-40 см ... ... ... ... 2,9-4,4 мг, ... ... -2,2-3,3 мг, алмаспалы калийді -16,3-
23,0 мг/кг ... ... ... ... ... ... минералдық
тыңайтқыштармен бірге беру қатты әсер етеді. Әсіресе әлсіз құнарландырылған
топырақтарда ... және ... ... ... ... ... Сонымен, Қырғызстанның аз гумусты топырақтарына бірдей
минералдық тыңайтқыштарды қолдану гумустың оң ... ... ... анықталған. Топырақтағы органикалық заттардың қорын арттыру ... және ... ... ... ... ғана ... альтернативті жүйесі, дәстүрліге қарағанда нитратты азот
(8,7-15,7 %) пен ... ... ... жиналуын арттырады, бірақ
гумусты бастапқы мөлшерімен салыстырғанда тек 0,02-0,05% ... ... ... ... ... ... 30%
төмендетіп, ал өнімділігін тек 2-10% ... ... ... ... ауыспалы егістегі тиімділігі төмен. Салыстырылған
нұсқалардағы дақылдардың өнімділігінің төмендеуі 31% ... ал ... ... ... ... ... егістің өнімділігі 21-27%
азаяды [34].
Жоғары сапалы өнім алу ... ... ... ... ... ... ... принциптеріне
негізделуі қажет, яғни өсімдіктерге қоректік ... ... ... және ... болуын болдырмауын,
тыңайтқыштың қоректік элементтерінің тамыр жүйесіне тиімді сіңімділігін,
тыңайтқыштың әсерін ... ауыр ... ... – тамыр жүйелері
шекарасында қоршауын қамтамасыз ететін жағдайларды қалыптастыру. ... ... ... ... жайлылық аймағында макро,
микроэлементтер мен кальцийлі заттарды енгізу арқылы ... ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық дақылдарынан жоғары сапалы және кондиционды
өнім алуды қамтамасыз етеді [35,36].
1.5 Күтіп - ... ... ... ... тырмалау және қатараралықты өңдеу. Екінші нағыз
жапырақ пайда болғаннан кейін сиретуге болады.
Вегетация кезеңінде қатараралық 2-3рет өңделеді, сонша рет ... ... ... ... ... ... ... қауашақтары біркелкі піспейді, бірінші ... ... ... ... ... соң ... қатардағылар піседі. Жинау
үшін қауашақтардың біркелкі пісуі және тұқым ... ... ... ... ... ... өсімдіктерді десикациялайды, яғни тамырында
құрғатады. Десикант ретінде магний хлораты 15кг/га және оны 100 литр жұмыс
сұйығына ... ... ... ... ... кейін 12-15
күннен соң, тұқымды жинауға болады.
Қауашағы жарылмайтын ... ... бір ... ... ... ... ККС-6, ал екі сатылы тәсілмен жинау үшін алдына
арнайы қондырғы қойылған ... ... ... ... ... КЦМ-2 бастырады. Қамбада сақталатын майкене тұқымының
ылғалдылығы 6% аспау керек ... ... ... ... ... ... ... мәдени өсімдік ретінде республиканың оңтүстік ... ... ... ... ... ... себу ... мен
мөлшері соңғы жылдарда қарастырылмаған. Сондықтан, өсіру технологиясының
негізгі буындары – себутәсілі мен ... ... ... ... дипломдық жұмыстың негізі мақсаты ретінде ретінде
қарастырдық.
Майкенені себу ... ... ... емес, өйткені топырақ
беті тез кеуіп кететіндіктен, бұл тұқымның ... өніп ... ... және ... ... ... сирек болады. Краснодар
өлкесінің Кущевск сортсынау учаскесінің төрт жылдық мәліметтеріне сүйенсек,
майкененің максимальді өнімділігін сәуір айының ... ... ... ... ... себу ... ... айының бірінші онкүндігіне дейін
кешеуілдеткен жағдайда, өнімділік көрсеткіші 7,7 ц/га ... 18% ... Дәл ... ... ... ... алынған
Майкенені себудің оңтайлы мерзімі сәуірдің ортасы болып саналады және
оны далалық жұмыстар басталғаннан кейін 10-15 ... ... ... ... себу ұсынылмайды, себебі майкене үсікке өте сезімтал, ал ... өсу үшін ... ... ... ... ... ... тұқымды себуден кейін ауаның орташа тәуліктік температурасы ... ... ... 18-20 күні ... ... ... баяу
көтерілуінен өскіндердің көрінуі тек 25-30-шы күндері байқалады. Осы ... ... ... ... ... көп ... жұмсалады. Сол
себептен, майкенені себу жиі негізгі жаздық арам-шөптер ... ... кеш ... ... ... ... БӨЛІМ
2.1 Аймақтың топырақ-климат жағдайларының ерекшеліктері
Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... жер ... ... ... Тәжірибе жүргізілген танап Оңтүстік-батыс
мал және ... ... ... ... егіншілік
бөлімінің егістік алқабы батыс Тянь-Шань және Талас ... ... ... ... орта ... ... ... орналасқан, оның абсолютті биіктігі теңіз деңгейінен 700 метр.
Оңтүстік ... ... ... яғни ... күн ... радиациясы және жылылығымен ерекшеленеді.
Тәжірибе жүргізілген жылдары ауаның жылдық ... ... ... орта ... 1,4°С ... болып, ауаның
айтарлықтай жылығаны байқалды
Қаңтар-жылдың ең суық айы, ... ... ... облыстың
аумағында -1˚С-ден 10˚С-ге дейін ауытқиды. Жекелеген жылдары ... ... ... ... ал кейбір аудандарда тіпті -38- 39˚С-
ге дейін жетеді (кесте ... ... ... ... және ... ... ... метеостанциясының мәліметтері бойынша)
|Көрсе| ... ... |бір ... | ... |
| | |ауа |
| | ... | ... |
| | |0С |
| | | |
| |І |ІІ |
| ... ... ... | |
| |І |ІІ |ІІІ ... ... |23. ІV |17. Х |180 ... | | | ... жыл |27.ІV |23. Х |185 ... 3-ші ... ... келіп, тәжірибе станция жағдайында көктемгі
ең соңғы суық сәуір айының үшінші онкүндігінде тоқталатынын ... ... жай, ... Ең ... ... айы, оның ... ... шамасында. Дегенмен, кей жылдары ауаның температурасы +30-32
градусқа жетуі мүмкін, ... ... ... ... ... Бұл өңірде
жауын-шашынның жылдық мөлшері 400-450 ммшамасында. Оның басым көпшілігі күз-
көктем айларында түседі. Оған 7 ... ... ... ... ... 4
Орташа көп жылдық және ауылшаруашылық жылдарындағы жауын-шашын мөлшері (мм)
(«Шымкент-Агро» метеостанциясының мәліметтері бойынша)
|Көрсеткіш| ... ... ... |бір |
| | ... |
| | ... | |ын |
| | ... |
| | |мм |
| |І |ІІ |
| ... ... см ... мөлшері, мың ғана/га |
|60х30 |55,5 ... |27,8 ... |37,0 ... |18,5 ... |12,3 ... |27,8 ... |13,9 ... |9,3 ... |7,0 ... ... ... ... ... ... салынды.
Ғылыми танаптың топырағының механикалық құрылымы ауырсаздақты типі шалғынды
қара қоңыр. Нұсқалардағы мөлдектердің есептеу аумағы-70м2, үш қайталыммен,
жүйелік ... ... ... ... аймақтық технологияға сәйкесті
орындалды.
Егістік тәжірибеде төмендегідей байқаулар мен есептер жүргізілді.
Майкене дақылы тұқымының егістік сапасы ҚР ... ... ... ГОСТ ... 12042-80 ... ... термостат әдісімен анықтау-өлшеу әдісі арқылы әр
бір 10см қабаттан 60см тереңдікке дейін, өсіп даму ... ... ... ... +1050С ... ... салмағына дейін кептіру
жолыменанықтау.
Егістік өнгіштігін кең қатарлы егістен 1ұзынша (погонды) ... ... ... ... ... себілген тұқым санына байланысты
пайызбен көрсетілді. Егістік өнгіштікті мөлдектің үш ... 4 ... ... ... ... ... өніп ... кейін және
жинау науқанының алдында анықталды. Кең қатарлы егісте ... ... ... ... ... ... ... 5 қатарға
бөледі.Талап етілетін ділдікке байланысты санауды, 2 аралық немесе барлық
тәжірибе қайталауларында жүргіземіз. Өсімдіктің орташа саны 1 ... ... ... ... ... ... толық өніп
шыққаннан кейін және жинау науқанының алдында ... ... ... Әрбір қайталауда мөлдектің 20-30 жерінен
диагональ бойымен өсімдік биіктігін (топырақ бетінен ... ең ... ... дейін) өлшеу арқылы анықталады.
Биіктігін өлшеу тұрақты 40 ... ... ... ... ... ұшына
дейін өлшеніп отырады. Бұл шара өсіп-даму ... ... ... ... ... ... ... жиектеу жасау әдісі арқылы
анықтайды. ... ... ақ ... ... қойып, жиектерін карандашпен
жүргізіп шығамыз. Үлгі ... екі ... ... ... ... ... Дәл ... қағазды көлемі 10х10 (100см2) шаршы етіп
қияды және салмағын ... ... ... ауданын келесі формула
арқылы анықтаймыз (1):
S=ABC (1)
мұндағы, А-жапырақ контурының массасы, мг; ... ... ... ... алақанының ауданы, см2.
Өсімдік фотосинтезінің таза өнімділігін ... үшін ... ... шикі және ... ... анықтау мақсатында өсімдік үлгісін үнемі
жинап отырылды. Фотосинтезінің таза өнімділігін (ФТӨ, тәулігіне г/м2) ... ... ... ... (2)
мұндағы, В1 және В2 – бақылау жүргізілген кезеңнің басы мен соңына ... ... ... г., ... ... және ... ... жапырақ ауданы, м2, 0,5(L1+L2)-бақылау жүргізілген кезеңде орташа
жапырақ ... м2, ... ... ... ... таза ... А.М. ... (1953) әдістемесі
арқылы анықталады.
Жасыл және құрғақ массаның жиналу динамикасын, жекелеген тәсілдердің
өсімдіктердің өсіп-даму қарқынына ... ... үшін ... ... себу ... өсіп-даму фазасына және орналасу жиілігіне
байланысты қатардағы ... ... 2 ... 3 ... сайын 3
қайталауда кесіп алады. Анықтауды өсіп-даму ... ... ... өнімділік есепке алынбайтын мөлдектерден жинайды.
Құрғақ заттың құрамы.Өсімдік үлгілерін термостатта ... ... ... кептірілді және өлшенді.
Өнімділік құрылымы. Жинау науқанының алдында екі аралық ... ... ... ... ... ... өсімдік саны,
биіктігі, қауашақтар саны, қауашақтағы ... саны және ... ... ... 1000 дәннің салмағы анықталды.
Өнімділікті есептеу. Әрбір қойылған ... ... өнім ... ... өлшеу арқылы есептейді.
Танаптық тәжірибелерден алынған мәліметтерді ... ... ... ... әдісі арқылы өңдеді.
Майкене тұқымының химиялық сараптамасы. Жинау науқаны кезеңінде тұқым
үлгілері жиналып сокслет аппаратында ... май ... мен ... ... ... ... ... барысында
шаруашылықтардағы белгілі нормаларға сәйкес тікелей шығындарды, бағаларды
ескеріп, технологиялық карталарды пайдалану арқылы ... ... май ... келесі 3-ші формула арқылы анықталды:
СМ=КУС МС/100 ... ... май ... т/га, К-құрғақ зат коэффициенті (К=088),
12% тұқым ылғалдылығы бар өнім, МС –дақыл тұқымының майлылығы.
3 ... ... ... ... себу ... мен ... ... дақылдардың себілу тәсілі мен мөлшері агротехникалық шаралар
ішіндегі маңызы зор элементтер ... ... ... ... ... негізгі факторларға-өсімдік жиілігі, қоректік алаңшаны дұрыс таңдау
жатады. Бұл ... ... ... қажет етеді, өйткені майкененің
себілу тәсілі мен мөлшері өсіру аймағына байланысты өзгеріп отырады.
Майкене ... себу ... мен ... ... ... біркелкі көзқарас байқалмайды. Көптеген авторлар дақылға қолайлы
қоректік алаңша таңдауды өсімдіктің сортымен және ... ... ... ... ... ... керектілігін баса айтады.
Перспективалы дақылдарды нақтылы топырақ-климат жағдайына бейімдеуде
өңірдің күн сәулесі түсуі қарқыны мен ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді. Майкененің
вегетациялық кезеңінің ұзақтылығын бағалау үшін, ... өсіп ... ... ... вегетация кезеңдерінің және жалпы вегетация дәуірінің
ұзақтығы көбінесе сорттың биологиялық ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... және ... ... ауа-райына да тәуелді
болады( кесте 7).
Кесте 7
Майкененің ... ... ... ... себу ... ... әсері, 2015ж.
|Нұсқа |Себу |Көгінің|Себуденке|Көктуден келесі ... ... |
| ... ... |
| | ... ... |
| | ...... | ... ... , ... ... мың ... | ... | | ... |Себу |даму сатылары ... ... ... ... | | |
| |мың | | |
| ... | | |
| | |5-6 ... ... ... ... ... ... сатылары ... ... | | ... |мың дана | | |
| | |5-6 ... ... |тұқымының |5-6 жапырақ|
| | ... ... | ... | |
| | | ... | | | ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | | ... |мың | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| | ... |1-ші ... |2-ші ... |3-ші ... | |
| | ... | | | | ... ... ... | | | | | | ... |мың ... | | | | | | ... | | | | | | | ... |55 |13,1 |78600 |42100 |36500 |3213,7 |86,7 ... |28 |14,0 |84000 |40800 |43200 |2914,3 |105,9 ... |37 |14,5 |87000 |41400 |45600 |2855,2 |110,1 ... |20 |18,8 |112800 |41900 |70900 |2228,7 |169,2 ... |12,5 |16,3 |97800 |41500 |56300 |2546,0 |135,7 ... |28 |14,6 |87600 |40900 |46700 |2801,4 |114,2 ... |14 |13,8 |82800 |40300 |42500 |2920,3 |105,5 ... |10 |12,5 |75000 |39600 |35400 |3168,0 |89,4 ... |7,0 |9,9 |59400 |39200 |28200 |3959,6 |71,9 ... ... ... ... ... қолданыста жүрген майлы
дақылдар бағасына теңеліп 1кг 60 теңге көлемінде белгіленеді.
Топырақ құнарлылығын толық ... және ... ... ... ... ... үшін өсімдіктерді оңтайлы қоректік алаңшада
орналастырудың маңызы зор. Майкененің өнімділігіне өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... тек қана орталық шашақта
қалыптасып қоймайды, сонымен бірге бүйір ... ... ... және өсімдіктердің оңтайлы жиілігі комбаинмен жинауға ыңғайлы болады
Топырақтардағы ... және ... ... гумус
құралудағы рөлі әртүрлі. Органикалық ... ... ... қана ... ... ... құнарлығына біршама әсерін
тигізеді. Р.Е. ... Ш.У. ... Ш.Р. ... ... ... ... қара-қоңыр топырақтың парға қалдырылған
алқаптарына енгізілген әрбір 10 т/га көң 0-40 см қабаттағы нитратты азоттың
мөлшерін орташа 2,9-4,4 мг, ... ... -2,2-3,3 мг, ... ... ... ... ... жұмсалған шығындар мөлшері дақылдың технологиялық
картасынан алынып, нұсқалар бойынша тұқымға және ... ... ... ... ... нормативтік түзетулер жасалды. Осыған орай,
гектарға жұмсалған шығын мөлшері ... ... ... ауытқыды.
Нұсқалар бойынша майкене өсіруден алынған шартты таза ... ... ... ... Ең мол ... таза ... дақылды 90х60см нобаймен
гектарына 20 мың дана тұқым себілген ... 70900 ... ... Бұл ... ... ... 27700 теңгеге артық болды.
1центнер тұқымның өзіндік құны да ... ... ... ... 2228,7-3959,6 теңге аралығында болды. Ең арзан ... ... ... ... ... 2228,7 ... ... өндірілді. Бұл көрсеткіш
дақылдың сатылу бағасынан үш есеге жуық төмен болды.
Гектардан алынған таза пайдаға байланысты ... ... ... ... ... ... ауытқыды, яғни бұл көрсеткіш
арқылы дақылды өсірудің диқан үшін ... ... ... ... Әсіресе,
майкенені қолайлы тәсілмен және оңтайлы ... себу ... ... 169,2% ... Бұл меже ... нұсқасынан 63,3%
жоғары болды. Сонымен майкенені оңтайлы қоректік ... ... ... ... және ... авиация мен космонавтиканы кеппейтін
май өнімдерімен қамтамасыз етуге септігін тигізеді.
Майкененің себу тәсілі ... және ... ... әсерін
тигізеді. Сондықтан кейбір авторлар майкенені шаршы ұялы тәсілмен себу
қажеттілік деп ... ... ... ... бұл ... ... ... өнімділігіне ұялы әдіспен
себудің кері әсерін дәлелдеген, бірдей қоректік алаңша аумағында әрбір ... ... ... бір ... ... ... ... жоғары мәдениеті жағдайында және танаптарға гербицидтер
пайдалануда пунктирлі ... ... ... байқалды.
Украинаның оңтүстік аудандарында жаздың екінші жартысында ылғал ... ... ... ... ... 30-40 ... дейін азайту, ауа-
райы қолайлы жылдары майкененің ... ... мол ... ... ... ... егістегі өсімдіктер көгі сирек болады. Себебі, суық
топырақта ұзақ ... ... ... ... ... оның ... мен егістік өнгіштігі төмендейді. Сонымен бірге, ерте себілген
майкене өркені көктем ... ... өліп ... ... Себебі, дақылдың
көгі -10С көтере алмайды. Ерте мерзімде ... ... ... ... ... ... ... және ерте жаздық
арамшөптер ... ... ... ерте себу ... ... ... бағытталған шаралар қажетті жетістіктерге жеткізбейді. Қолайлы
мерзімде себілген дақыл ... ерте ... ... 10-20% ... ... ... ... мерзімде себілген майкене топырақ
ылғалдылығын тиімді пайдаланады және өсімдік ... ... ... ... ... ... ... Майкененің өсіп-дамуына себу тәсілі мен
мөлшерінің әсерінің бизнес жоспары
Орындаған: Тұяқова ... ... ... ... ... асыру уақыты: 2 жыл
7.2 Түйін
Майкене Ricinus туыстығына, сүттіген тұқымдастығына жатады. Тропикалық
және субтропикалық белдеулердің көпжылдық өсімдігі, ал біздің елімізде ... ... ... ... себебі қыстың суығына шыдамайды.
Майкене атауы латынша «Ricinus» –кене деген сөзден шыққан, себебі
дақыл тұқымының пішіні кене ... ... ... майкененің бірнеше
түрлері бар, олар майлы ... ... ... және ... ... ... төрт түртармаққа бөлінеді:қан-қызыл, маньчжуриялық,
занзибарлық және персиялық. ТМД елдерінде ... және ... ... ... тамырлы, тамыр жүйесі ... ... 3-4м ... және ... 1,5-2м ... ... Сабағы
тік, ортасы қуыс, күшті бұтақтанған, биіктігі 1-3 м ... ал ... ... 10м ... ... ... түсі жасыл немесе қызыл-қоңыр.
Жапырақтары ірі, ұзын ... ... ... 7-11бөліктерден тұрады.
Негізгі сабақта 5-20 аралығында ірі жапырақтар болады, сағағының ұзындығы
20-60см. Жапырақтары ... ... ... тықыр, қалқан тәрізді,
ені 30-80см.
7.3 Өнім сипаттамасы
Майкене-жоғары майлы өсімдік. Тұқымында жалпы 47-50% кеппейтін май
болады, ал ... 64-71% ... жаңа ... құрамындағы майдың мөлшері
73-74% жетеді.
Майкене тұқымында өте улы зат-рицин болады және оның құрамында циан
тобы мен ... ... ... майы ... ... және ... температурада
(-160С дейін) қатаймайтын қасиеттерімен құнды. Сондықтан, оны машиналардың
тез қозғалатын бөліктерін майлауға ... ... майы ... ... және ... ... ие. ... қатар, тұқымын ыстықтай
сығымдау немесе еріткіш қосып экстракциялау арқылы майкене ... ... тері ... ... ... ... қайнату және өндірістің басқа
салаларында кеңінен пайдаланады, ал суықтай сығымдау арқылы ... ... майы ... Екі ... ... ... егер ... майында аздаған мөлшерде улы зат сақталса, ол
кастор майында кездеспейді.
7.4 Сала және кәсіпорын сипаттамасы
Майкененің қоректік ... да ... ... Ол 1ц ... ... ... 7,2кг азот, 1,7кг фосфор және 5,0кг калий
жұмсайды. Дақыл үшін ... ... ... көң ... және оны ... шашу ... өнімділікті 20-25% жоғарылатады. Бүкілодақтық майлы
дақылдар ғылыми ... ... ... ... майкене
плантациясына N60-90P90K30кг әсерлі ... ... ... ... ... 16-20% ... ... Майкене өсірілетін танапты күзде алғы ... ... ... ... содан соң 25-27см тереңдікке сүдігер
тартады. Ерте ... ... ... және ... ... ... технологиямен өсіруде арамшөптермен күресу үшін,
тиімділігі жоғары топырақ гербицидін трефланды (6-8кг/га) себер алдындағы
культивацияға салады.
Егістік материалға қатаң ... ... ... ірі және біркелкі
сортқа тән тұқым іріктеп алынады. Тұқымдық материалдың ... 98% ... 85% ... болмау керек. Себер алдында тұқымдық материалды
ауруларға қарсы дәрілейді.
7.5 Маркетингтік жоспар
Майкене майы соңғы кезде ... және ... ... ие.
Сонымен қатар, тұқымын ыстықтай сығымдау немесе еріткіш қосып экстракциялау
арқылы майкене майын өндіреді, оны тері ... ... ... ... және ... ... ... кеңінен пайдаланады, ал суықтай
сығымдау арқылы медицинада қолданылатын кастор майы алынады. Екі ... ... ... егер ... майында аздаған мөлшерде улы
зат сақталса, ол кастор майында кездеспейді.
Күнжарасынан казеин желімін алады және тыңайтқыш ретінде пайдаланады,
себебі оның ... 7,5% азот ... ... май сығу ... ... ... ... азық ретінде қолданады. 100 кг күнжарасында 92
азықтық өлшем және 2,6 кг ... ... ... ... ... ... пайдаланады, сабағынан арқан,
жіп есіледі.
7.6 Өндірістік жоспар
Майкененің қоректік заттарға да талабы жоғары. Ол 1 ц ... үшін ... 7,2 кг ... 1,7 кг фосфор және 5,0 кг ... ... үшін ... ... ... көң ... және оны 20 ... шашу тұқым өнімділікті 20-25% жоғарылатады. Бүкілодақтық ... ... ... ... ... ... ... N60-90Р90К30 кг әсерлі затпен минералды ... ... ... 16-20% ... ... ... ... ақы бойынша салыстырмалы есептеу мына
көрсеткіштер ... ... Адам ... ... ... ақы ... ... еңбек ақы және орта айлық еңбек ақы. Жұмысшылар мен персоналдардың
саны мен ... қоры ... ... ... ... етіліп кестеге
түсірілген.
Жер мемлекет және тұрғындардың жеке пайдалануға ... ... ... ... мемлекеттің, бүкіл халықтың міндеті, төл ісі ... ... ... ... белгіленген. Суармалы, құрғатылған
жерлерді, егістіктерді, көпжылдық жеміс ағаштарды отырғызылған бауларды,
шабындықтар мен ... ... ... ... әрі арнайы уәкілдік
берілген басқа органдар мен лауазымды адамдар ғана шешеді.
7.8 Қаржылық жоспар
Жерге зерттеу ... ... ... ... ... ... ... жекелеген баптар бойынша есептеледі.
Орындалған жұмыстарды жүргізуге қажетті шикізатқа, ... ... ... ... ... ... ... талдау көрсеткішінде экономикалық тиімділігі 1 га
егістікке және егістіктің жалпы ... ... ... ... есебінен алынған таза кірістің өсімі.
Таза кірістің өсімі қосымша өнім құны мен тыңайтқыштарды
қолдануға байланысты ... ... ... ... құралдардың рентабельдік деңгейі химиялық ... ... ... таза ... ... ... пайыздағы
шығынға қатынастағы:
,
Осы көрсеткіш жер шаруашылығымен байланысты жүргізілетін іс ... ... ... толық түсінік береді.
Бизнес жобаның ... және ... ... есептер негізінде негізгі техникалық-экономикалық
көрсеткіштердің ... ... ... және ... ... ... ... өте төмен
шығын кезінде негізгі ... ... ... нұсқада, минералдық
тыңайтқыш берілде. Азғантай табыспен ... ... ... кезінде.
Экономикалық тиімді ноқатқа берілген минералдық және органикалық
тыңайтқыштардың ... ... ... нұсқада органоминералды
тыңайтқыш берілгенде болды. Осындай кезде біз өте көп ... ... ... ... тыңайтқыш нұсқадағыдай, кішкене
шығынмен,ал пайдалылық деңгейі 2,4% асып түседі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Зерттеулер нәтижелеріне сүйене отыра, төмендегідей ... ... ... ... және ... себу ... вегетация
кезеңінің ұзақтығына айтарлықта әсер етпейді. Дақылдың көгі сепкеннен кейін
жер бетіне 19-20 ... ... ... ал ... тұқымының пісуі
кезеңінің ұзақтығы 101-104 тәулік құрайды. Өнім негізінен орталық ... ал ... ... тұқымдар пісуі тұрақты суық түскенге дейін
созылады.
2.Майкене ... ... ... себу тәсілі мен мөлшері
айтарлықтай әсерін ... Жиі ... ... бір ... жапырақ
аумағы 835,2 см2жетсе, ал сирек себілген танаптарда 879,4см2 ... ... таза ... ... ... ... ал
120х120см нобаймен себілген нұсқада 31,4г/м2 дейін түзіледі.
3.Зерттеу жүргізілген аймақта майкене дақылы 9,9-18,8 ц/га ... ... Ең ... ... ... ... ... 20 мың дана тұқыммен себілген нұсқадан алынды-18,8 ц/га. Бұл
көрсеткіш бақылау нұсқасынан 4,8 ц/га артық ... ... ... ... кеңейту немесе азайту ... ... ... ... ... ... және мөлшермен себу тұқым құрамындағы май
мазмұнына айтарлықтай әсерін тигізеді. Тұқымдағы май мөлшері ... ... ... себу ... мен мөлшерінің әсері экономикалық
жағынанда пайдалы. Майкенені 90х60см схемамен 20 мың дана ... ... ... ... таза ... мөлшерін 70200 теңгеге, ал өндірістің
рентабельділік деңгейін 169,2% жеткізді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Перспективные масличные культуры в Казахстане. ... ... ... Күрішбаев А.К. Республика егіншілігіне жүйелі даму ... ... ... ... А.К. «ҚР ... ... жай-күйі және проблемалары»
11//жаршы, Алматы, 2003, № 11, Б-3-6.
4. Данилова И.М. ... год с ... ... // ... ... №6.- ... ... А.А., Никитенко В.В. ... ... ... ... ... №6.- ... Тутушкин М.И. Клещевина на юге Украины/ М.И.Тутушкин.- ... ... ... Р.С. ... посева и площади питания клещевины сорта Червонная в
условиях южной степи Украины рекомендации, Ставрополь.-1974г, 25с.
8. Котляр Н.М. ... ... ... ... ... ... культуры.-1983.-№5.- С.14-15.
9. Кондратьев В.И. Сроки сева клещевины //. Зерновые ... ... ... В.А.кн Губарев Н.В. Сроки посева клещевины в Краснодарском
крае/ Бюллетень НТИ по масличным культура. Рост и ... ... ... 1980.- ... ... В.К. и др. Рекомендации по выпащиванию высоких и устойчивых
урожаев клещевины на орошаемых ... // ... ... ... Мошкин В.А. Клещевина. Москва. Колос. 1980.-.35с.
13. Игнатьев Б.К., Губарев Н.В. ... ... ... в ... НТИ по ... ... //1974. С.25-26.
14. Губарев Н.В. Совершенствование некоторых приемов возделывания
клещевины в зоне ... ... ... края.
Ставрополь. 1974, 120с.
15. Минковский А.Н. Методические рекомендации по ... ... ... ... в Запарожье. 1993.- .23с.
16. Никитин Д.И. и др. ... по ... ... ... соя, ... ... 1998.- 21с.
17. Салатенко В.А. Влияние площади питания на урожай семян клещевины. ... ... и ... ... ... 1977. т 9. ... 4.-
С.424-431
18. Никитин Д.Н., Подкуйченко Г.В., ... А.Е. ... по ... ... Киев. -1990.-30с.
19. Минковский А.Г. Состояние и перспективы производства клещевины на юге
Украины. Земледелие. -2000.- №1.- С.50-54.
20. Иванов В.К., Монолов М.И. ... на юге ... ... ... С.13-15
21. Минеев В.Г. Достижения агрохимии и сельскохозяйственное производство.
М., «Знание», 1979-48с.
22. ... А.А. ... ... ... как ... ... в ... и земледелии //Фотосинтез и продукционный
процесс. –М.: Наука, 1988-528с.
23. ... Х.Г. ... ... ... на
ценотическом уровне//Фотосинтез и продукциональный процесс. –М.:
Наука, 1988-С.164-176
24. Мырзахметов Т.М. ... ... ... ... ... ... ... КазГосИНТИ, 1998-36с.
25. Елешев Р.Е., ... ... ... ... пробл. применения удобрений и воспроизводство почв.
Плодор.:Сб. ... Тр. –А., 1994 – ... ... Р.Е., ... Ш.У., ... Ш.Р. ... ... удобрений и повышении плодородия темно-каштановых почв и
продуктивность зерновых севооборотов // ... ... ... и ... ... ... Сб. Тр.
КазСХИ.-Алматы: КазСХИ, 1994-С.39-48
27. Елешев Р.Е., Бекетов Ш.У., Даулеталиева Ш.Р. ... ... ... в ... ... темно-каштановых почв и
продуктивность зерновых севооборотов // Экологические пробл.
применения ... и ... ... ... 1994 – С.39-48
28. Сулейменова М.Ш. Фотосинтетическая деятельность ... ... ... международной научно-практической конференции.
Проблемы стабилизации и развития сельского ... ... и ... Книга 2. А. 2000 – С.79-80
29. Кондратьев В.И. Сроки сева клещевины //Зерновое хозяйство. ... ... К.А. ... культуры. – Костанай, 2000 – С.19-20
31. Земляной С.С., Гонгалская Н.А. ... ... ... ... ... региональной научно-практической
конференции «Современные ... ... ... и ... -Кокшетау, КГУ им Ш.Ш.Уалиханова, 2001 – С.158-159
32. Ракицкий И.А., Удобрение ... ... // ... науки Казахстана, №8. 2006 – С.16-18
33. Гришанов И.Н. и др. Урожайность масличных ... // ... ... ... -№5. 2009-С.11-12
34. Елешев Р.Е., Нургасенов Т.Н., Умбетов А.К. и др. Адаптивная технология
возделывания масличных ... на ... ... юго-востоке
Казахстане, рекомендации. –Алматы. 2011. –20с.
35. Нургасенов Т.Н., ... А.С., ... С.С. ... ... клещевины в условиях предгорной зоны Алматинской области.
//Известия НАН РК. -2012. -№3. С.31-35
36. Елешев Р.Е., Нургасенов Т.Н., Умбетов А.К. и др. ... ... ... ... на ... землях юго-востоке
Казахстане, рекомендации.- Алматы. 2011.-20с.
37. Нургасенов Т.Н., Каракальчев А.С., ... С.С. ... ... ... в условиях предгорной зоны Алматинской области.
// Известия НАН РК.-2012.-№3.-С.31-35.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері14 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
1905-1907 жылдардағы революцияның Қазақстанға саяси дамуына әсері.9 бет
«Қазақстандағы ұжымдастыру: тәсілі мен зардаптары»4 бет
Астық тұқымдастар және тұқым себу мөлшерін анықтау26 бет
Баз және олардың ассоциаттарының ауыл шаруашылықтың дамуына әсері28 бет
Бала дамуына әсер ететін әлеуметтік, биологиялық, психологиялық факторлар10 бет
Бала тілінің және тілдік қорының дамуына әсер ететін фактор8 бет
Балалар психологиясының дамуына қарым- қатынастың рөлі27 бет
Баланың дамуына ересектердің тиімді ықпал жасауы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь