Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтары және азаматтылығы жоқ тұлғаларғалардың құқықтық жағдайы

Кіріспе

1. Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтары және азаматтылығы жоқ тұлғаларғалардың құқықтық жағдайының теориялық аспектілері
1.1 Халықаралық жеке құқықтағы шетел азаматтардың құқықтық жағдайының жалпы сипаттамасы
1.2 Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтарының азаматтық
құқық қабілеттілігі
1.3 Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтарының азаматтық
әрекет қабілеттілігі
2. Қазақстан Республикасындағы неке отбасы заңнамасы нормаларының шетел азаматтары және азаматтылығы жоқ тұлғаларға қолданылуы
2.1 Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтарының
некелік және отбасылық қатынастардағы жағдайы

Қорытынды

Библиография
Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы мәселе өзектілік пен тәжірибелік маңызға XX ғасырда ие болды. Қазіргі заманғы мемлекттердің барлығында дерлік шетелдіктердің келуі мен кетуі, құқықтары мен міндеттері туралы нормаларды кездестіруге болады. Бірақ әр түрлі мемлекеттердегі шетелдіктердің құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыру деңгейі бірдей емес. Бұл нақты елдегі әлеуметтік, экономикалық, саяси жағдайларға, оның ішкі және сыртқы саясатының сипатына, ондағы демократияның даму деңгейіне, тарихи және ұлттық дәстүрлерге байланысты.
Дегенмен нақты мемлекеттегі шетелдіктің құқықтық жағдайын анықтау сол мемлекеттің ұлттық құзыретіне жатады. Қазақстанда шетел азаматтарының құқықтық жағдайын реттеуде халықаралық жеке құқық нормалары ескерілген. Осыған сәйкес курстық жұмысымның тақырыбы «Қазақстан Республикасындағы шетелдік азаматтардың халықаралық жеке құқық саласындағы құқықтық жағдайы» болып табылады.
Тақырыптың өзектілігі. Шетелдіктер қазіргі заманғы мемлекеттерде, көбінесе дамыған мемлекеттерде өте көп шоғырлануда. БҰҰ-ның 2003 жылы жүргізген есептеуі бойынша бүкіл әлемде тұратын адамдардың 3%, яғни 175 миллион адамы өздері азаматы болып табылатын мемлекеттен тыс жерде тұруда екен. Ол шетелдіктер басқа мемлекеттің аумағында тұрақты тұруының себептері өздері азамат болып табылатын мемлекеттің экономикалық саяси, әлеуметтік жағдайына байланысты болады.
Шетелдіктер әр мемлекетте әр түрлі мәртебеге ие болады. Ол мысалға тұра мемлекеттің басқару нысанына, саяси бағдарына, әлеуметтік-экономикалық жағдайына байланысты болады. Мысалға алғанда, демократиялық мемлекеттердің көбінде шетелдіктердің құқықтары қорғалуы жағынан өз елдерінің азаматтарымен бірдей болады, ешқайсысы да ерекше мәртебеге ие болып, басымдылық танытпайды. Бірақ сол елдің заңына сәйкес мемлекеттің кейбір ішкі саяси өміріне қатыса алмайды. Ол дегеніміз сайлауға қатыса алмайды, кейбір мемлекеттік қызмет атқара алмайды, әскери қызметке шақыртылмайды деген сияқты қызметтер жүзеге аспайды. Ал қалған жағдайлардың барлығында шетелдіктер тұратын елдің азаматтарымен тең құқылы болады. Ал социалистік, монархиялық және тағы басқа мемлекеттерде шетелдіктерді өз елінің азаматтарына қарағанда құқығы жағынан, бостандығын жүріп тұруына дейін шектейді. Осы жағдайды реттеу үшін көптеген халықаралық конференциялар, жиналыстар шақыртылып, көптеген халықаралық ұйымдар мен органдар құрылды. Өйткені олардың негізгі мақсаты – адам құқықтары мен бостандықтарын, заңды мүдделерін қорғау болып табылады.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 12-бабы 4-тармағына сәйкес: «Конституцияда, заңдарда және халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар Республикада белгіленген құқықтар мен бостандықтарды пайдаланады, сондай-ақ міндеттерді атқарады». Осы ереженің іс жүзінде асырылуын курстық жұмысының барысында зерделеуге тырыстым.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (2007 жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – Алматы: «Юрист» баспасы, 2007. – 40 бет
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдері). – Алматы: ЮРИСТ, 2006. – 296 бет
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі (2007 жылғы 15 мамырдағы №253-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен). – Алматы: ЮРИСТ, 2007. – 144 бет
4. «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» 1991 жылғы 20 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы (2002 жылғы 17 мамырда Қазақстан Республикасының №322 Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) //Источник: справочная правовая система ЮРИСТ
5. «Шетелдіктердің құқықтық жағдай туралы» 1995 жылғы 19 маусымдағы №2337 Қазақстан Республикасының Заңы (2007 жылғы 1 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының №227 Заңымен енгізілген өзгірістер және толықтырулармен) //Источник: справочная правовая система ЮРИСТ
6. «Халықтың көшi-қоны туралы» 1997 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының №204 Заңы //Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 1997, №24
7. «Неке және отбасы туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 17 желтоқсандағы №321-1 Заңы (2006 жылғы 10 қаңтардағы Қазақстан республикасының №116-ІІІ Заңымен енгізілген өзгертулер және толықтырулармен) – Алматы: ЮРИСТ, 2006
8. «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 23 шілдедегі №453-1 Заңы // Источник: справочная правовая система ЮРИСТ
9. «Қазақстан Республикасындағы Еңбек туралы» 1999 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының №493-І Заңы //Источник: справочная правовая система ЮРИСТ
10. «Инвестициялар туралы» Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 8 қаңтардағы № 373-II Заңы //Источник: справочная правовая система ЮРИСТ
11. «Шетел жұмыс күшін тартумен Қазақстан Республикасының шетелге жұмыс күшін шығаруды лицензиялау сұрақтары бойынша ережелерді бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 25 маусымдағы №862 Қаулысы //Источник: справочная правовая система ЮРИСТ
12. «Қазақстан Республикасында шетел азаматтарының кіру мен орналасу және олардың Қазақстан Республикасынан шығу» 2000 жылғы 28 қаңтардағы Ережелері //Источник: справочная правовая система ЮРИСТ

Халықаралық құқықтық актілер:
13. Международный пакт о гражданских и политических правах (Нью-Йорк, 16 декабря 1966 г.) // Источник: ИС ПАРАГРАФ
14. Международный пакт об экономических, социальных и культурных правах (Нью-Йорк, 16 декабря 1966 г.) // Источник: ИС ПАРАГРАФ
15. Всеобщая декларация прав человека (принята на третьей сессии Генеральной Ассамблеи ООН 10 декабря 1948 г.) //Источник: ИС ПАРАГРАФ, 16. Конвенция о правовой помощи и правовых отношениях по гражданским, семейным и уголовным делам (Кишинев, 7 октября 2002 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
17. Договор между Республикой Казахстан и Республикой Узбекистан о правовой помощи и правовых отношениях по гражданским, семейным и уголовным делам //Бюллетень международных договоров РК, 1999, N 5. – 94 бет
18. Договор между Республикой Казахстан и Азербайджанской Республикой о правовой помощи и правовых отношениях по гражданским делам //Бюллетень международных договоров РК, 2001 г., N 4. – 33 бет

Ғылыми әдебиеттер:
19. Азаматтық құқық. І том. Жоғары оқу орындарына арналған оқулық (академиялық курс). /Жауапты ред.: М.К. Сүлейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы: ҚазГЗУ, 2003. – 736 бет
20. Актуальные проблемы современного гражданского права. Том 2. Материалы Международной научно-практической конференции аспирантов и соискателей, посвященный 10-летию независимости Республики Казахстан. Алматы. 20-21 февраля 2001 года /Отв. ред. М.К. Сулейменов. – Алматы: КазГЮА, 2001. – 317 бет
21. Акылбекова Г.Б. Криминологическая харатеристика преступности иностранцев и в отношении иностранных граждан //Вестник КазНУ. Серия юридическая, №1(29). – 158-159 беттер
22. Ануфриева Л.П. Иностранные юридические лица: правовое положение в России //Российская юстиция, 1997, №2. – 44 бет
23. Ахметов А., Ахметова Г. Еңбек құқығы. Оқулық. – Алматы: Заң әдебиеті, 2006. – 405 бет
24. Базарбаев Б.Б., Басин Ю.Г. Беспалова А.И. Семейное право. – Алма-Ата: Мектеп, 1984. – 265 бет
25. Богуславский М.М. Международное частное право: Учебник. – М.: Юристъ, 1998. – 408 бет
26. Гаврилов В. В. Международное частное право. – М.: НОРМА–ИНФРА•М, 2000. – 466 бет
27. Гражданское право. Том 1. Учебник для вузов (академический курс). /Отв. ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы: КазГЮУ, 2000. – 704 бет
28. Гражданское право. Том III. Учебник для вузов (академический курс) /Отв. ред. М.К Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы: КазГЮУ, 2004. – 522 бет
29. Гражданское и семейное право развивающихся стран: Учебное пособие /Под ред. В.К. Пучинского. – М.: изд-во УДН, 1989. – 412 бет
30. Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник /Под ред. Е.А. Васильева. – М.: Международные отношения, 1993. – 571 бет
31. Довгерт А.С. Правовое регулирование международных трудовых отношений. – Киев, 1992. – 301 бет
32. Емельянова А. Правовое регулирование статуса иностранцев в Республике Казахстан //Фемида. – Алматы, 1998, №12. – 49-50 беттер
33. Звеков В.П. Международное частное право. Курс лекций. – М.: НОРМА–ИНФРА•М, 1999. – 686 бет
34. Закон РК «О браке и семье»: Учебное пособие – А.: Баспа, 1999. – 208 бет
35. Киселев И.Я. Международный труд. Практическое пособие. – М.: Юрист, 1997. – 304 бет
36. Лазарев Л.В. Иностранные граждане (правовое положение). – М.: Юристъ, 1992. – 285 бет
37. Л.Б. Нысанбекова. Халықаралық жеке құқық. Негізгі институттар: Оқу құралы. – Алматы: Жеті жарғы, 2006. – 168 бет
38. Лунц Л.А. Курс международного частного права. Особенная часть. – М.: Юридическая литература, 1975. – 384 бет
39. Лунц Л.А., Марышева Н.И., Садиков О.Н. Международное частное право: учебник. – М.: Юридическая литература, 1984. – 366 бет
40. Марышева Н.И., Хлестова И.О. Правовое положение российских граждан за границей. – М.: Юрист, 1994. – 329 бет
41. Матузов Н.И., А.В.Малько. Теория государства и права. – М.: Юристъ, 1997. – 392 бет
42. Международное право в документах: Учебное пособие /Составит.: Н.Т. Блатова, Г.М. Мелков – М.: ИНФРА-М, 1997. – 375 бет
43. Международное частное право: иностранное законодательство /сост. и научн. ред. А.Н. Жильцов, А.Н. Муранов. – М.: Статут, 2000. – 514 бет
44. Международное частное право. Учебное пособие /Под ред. Г.К. Дмитриевой. – М.: Юрист, 1993. – 416 бет
45. Мусабаева А. Мнение по поводу "стальных " парней //Юридическая газета, 2007, 24 августа. – 1 бет
46. Нурабаева З.Т. Усыновление в брачно-семейном законодательстве: Проблема усыновленных детей. Материалы семинара //Юридическая газета. 2000, 12 апреля. – 5 бет
47. Оралманы, иностранцы, мигранты: паспортный режим и вопросы гражданства: Материалы междунар. науч.-практ. конф., 1 июля 2002 г. //Акад. и ин-т междунар. права и междунар. бизнеса "Данекер". – Алматы: Данекер, 2002. – 287 бет
48. Сабитова А.А. Статус иностранных граждан: внутригосударственные и международно-правовые аспекты: Диссертация на соиск. учен. степ. канд. юрид. наук; [Науч. рук. С. Н. Сабикенов]. – Алматы: АГУ им. Абая, 2001.
49. Сабитова А. Права иностранцев в Республике Казахстан //Мысль. – Алматы, 2000, №7. – 36 бет
50. Сарсембаев М.А. Международное частное право. Учебное пособие. – Алматы: Ғылым, 1998. – 339 бет
51. Сафонова О.Н. Соотношение и взаимодействие национального права РК и международного права /Автореферат диссертации на соискание ученой степени к.ю.н. – Усть-Каменогорск, 1999. – 24 бет
52. Синицкая С. Сиротство – не блаженство //Вечерний Алматы, 2003, 8 ноября. – 5 бет
53. Скоробогатов С.В., Скоробогатова С. Законодательные акты, определяющие правовое положение иностранцев в Республике Казахстан. – Алматы: АБиО, 2004. – 228 бет
54. Сюкияйнен Л.Р. Мусульманское право. Вопросы теории и практики. – М.: Наука, 1986. – 294 бет
55. Төлеуғалиев Ғ.И. Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы. – Алматы: ҚазМЗА, 2001. – 380 бет
56. Федосеева Г.Ю. Международное частное право. Учебник – М.: Эксмо, 2007 – 432 бет
57. Черниченко С.В. Личность и международное право. – М.: Юридическая литература, 1974. – 354 бет
58. Шебанова Н.А. Семейные отношения в международном частном праве. – М.: Юрист, 1995. – 328 бет
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтары және азаматтылығы жоқ
тұлғаларғалардың құқықтық жағдайының теориялық аспектілері
1.1 Халықаралық жеке құқықтағы шетел азаматтардың құқықтық ... ... ... ... ... азаматтарының азаматтық
құқық қабілеттілігі
3. Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтарының ... ... ... ... неке отбасы заңнамасы нормаларының шетел
азаматтары және ... жоқ ... ... Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтарының
некелік және отбасылық қатынастардағы жағдайы
Қорытынды
Библиография
Кіріспе
Шетелдіктердің құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... XX ... ие ... Қазіргі заманғы мемлекттердің
барлығында дерлік шетелдіктердің келуі мен кетуі, ... мен ... ... ... болады. Бірақ әр түрлі мемлекеттердегі
шетелдіктердің құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыру ... ... Бұл ... ... әлеуметтік, экономикалық, саяси жағдайларға, оның
ішкі және сыртқы саясатының сипатына, ондағы демократияның даму ... және ... ... ... ... ... ... құқықтық жағдайын анықтау сол
мемлекеттің ұлттық құзыретіне жатады. Қазақстанда шетел ... ... ... ... жеке ... нормалары ескерілген.
Осыған сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жеке құқық саласындағы құқықтық жағдайы»
болып табылады.
Тақырыптың өзектілігі. ... ... ... ... дамыған мемлекеттерде өте көп шоғырлануда. БҰҰ-ның 2003 жылы
жүргізген есептеуі ... ... ... ... ... 3%, яғни ... ... өздері азаматы болып табылатын мемлекеттен тыс жерде тұруда
екен. Ол ... ... ... ... тұрақты тұруының себептері
өздері азамат болып табылатын мемлекеттің экономикалық саяси, ... ... ... әр ... әр түрлі мәртебеге ие болады. Ол мысалға
тұра мемлекеттің басқару нысанына, саяси ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің
көбінде шетелдіктердің құқықтары қорғалуы жағынан өз ... ... ... ... да ... мәртебеге ие болып,
басымдылық танытпайды. Бірақ сол елдің ... ... ... кейбір
ішкі саяси өміріне қатыса алмайды. Ол дегеніміз сайлауға қатыса ... ... ... ... алмайды, әскери қызметке шақыртылмайды
деген сияқты қызметтер жүзеге аспайды. Ал ... ... ... тұратын елдің азаматтарымен тең құқылы болады. Ал социалистік,
монархиялық және тағы басқа ... ... өз ... ... құқығы жағынан, бостандығын жүріп тұруына дейін
шектейді. Осы жағдайды реттеу үшін ... ... ... ... ... ... ұйымдар мен органдар құрылды.
Өйткені олардың негізгі мақсаты – адам құқықтары мен бостандықтарын, заңды
мүдделерін қорғау болып ... ... ... ... ... ... заңдарда және халықаралық шарттарда ... ... мен ... жоқ ... Республикада белгіленген құқықтар
мен бостандықтарды пайдаланады, сондай-ақ міндеттерді ... ... іс ... ... ... ... ... зерделеуге
тырыстым.
Проблеманы зерттеу жағдайлары. Шетелдіктердің ... ... ... еңбектер арналған. Бірақ бұл еңбектер негізінен шетелдік
азаматтың халықаралық жария құқықтағы жағдайын бейнелейді. ... ... ... ... құқықтық жағдайының мәселесі жайлы
мәліметтерді ... ... М.М., ... В. В., Звеков В.П., Лунц
Л.А., Марышева Н.И., Нысанбекова Л.Б., ... О.Н., М.А. ... Г.Ю. және т.б. ... ... жеке ... арналған
еңбектерінен ала аламыз. Сонымен қатар осы салада Калиева А.М., Лазарев
Л.В., ... Н.И., ... А.А., ... С.В. ... ... еңбегі зор.
Жоғарыда аталған ғалымдардың және басқа да заңгер-зерттеушілердің осы
саладағы атқарған зор еңбектерінің арқасында ... ... ... саласындағы құқықтық жағдайының құқықтық негізін қалыптастыруға
мүмкіндік туындады. Бірақ қазіргі ... дәл ... ... ... ... ... мәселесі толық ... Яғни ... ... ... ... ... азаматтық
құқықтық жағдайы мен құқықтық қатынастардың реттелуі әлі де ... ... Бұл ... ... ... ... мақсаттарын белгілейді.
3. Зерттеудің мақсаттары мен міндеттері. Курстық жұмысының мақсаты –
Қазақстан Республикасындағы неке ... ... ... ... және ... жоқ ... қолданылуын зерттеу.
Қойылған мақсатқа жету үшін төмендегідей міндеттерді жүзеге асыру ... ... ... ... ... және негіздерін талдау;
• Қазақстан Республикасындағы шетелдіктерге қолданылатын ... ... адам ... ... ... ... ... мәселелері
бойынша Қазақстан Республикасы заңнамасын қарау;
• шетелдіктердің азаматтық құқықтық жағдайын және олардың әрекет және
құқық қабілеттілігін анықтау;
• шетелдіктердің құқықтық ... оның ... ... ... ... ... мен ... көлемін зерделеу.
Зерттеудің объектісі – Қазақстан ... ... ... жеке ... ... құқықтық жағдайы.
Зерттеудің пәні болып Қазақстан Республикасының заңнамасы ... жеке ... ... ... ... ... ... жалпы теориялық кешені, қарастырылатын тақырыптағы Қазақстан
Республикасының негізгі заңы мен негізгі халықаралық ... ... ... ... ... және ішкі мемлекеттік ... ... ... ... шетел азаматтардың халықаралық жеке
құқықтағы құқықтық жағдайы
1.1 Халықаралық жеке құқықтағы шетел азаматтардың
құқықтық жағдайының жалпы ... ... ... алып ... ... экономикалық
және мәдени байланыстардың кеңеюімен байланысты ... ... ... ... ... маңыздылығы өсуде.
ХІХ ғасырға дейін таптық құқықтар мен артықшылықтардың үстемдігі
кезінде шетел азаматтары ... ... ал ... ... ... бола ... Халықаралық байланыстардың дамуымен олар көптеген елдерде
құқықтық ... ... ... ... ... ... қолдану аясында берілген мемлекеттің азаматтарына теңестіріле
бастады. Шектеулер болса да, олар ... ... ... ... сауда қатынастарында көбінесе ең қолайлы жағдай қағидасы жиі
қолданылады. Ол бойынша ... ... сол ... ... ... ... азаматтарына теңестіріледі. Халықаралық шарттарда ... ... ... ... ... ... ... режим
кепілденеді. Осылайша шетел азаматтары халықаралық шарттарда қарастырылған
сыртқы ... ... ... ... өз ... азаматтарының құқықтық жағдайы жалпы ... ... ... танылған қағидалары мен нормалары, халықаралық ... ... ... ... тұратын жер елінің құқығы, келген елдің
құқығы негізінде қалыптасады. Халықаралық жеке ... ... ... ... ... аясындағы құқықтар мен міндеттер туралы
сөз болады.
Әкімшіліктік немесе өзгеше бір ... ... ... бағынуынан
туындайтын мүліктік қатынастар, оның ішінде салықтық және басқа да қаржылық
және әкімшілік қатынастарға азаматтық ... ... ... ... ... ... ... шетелдіктердің құқықтық
жағдайының мәселелері көп жағдайда қарастырылған тақырып ... ... ... жеке ... пәні ... табылатын қатынастарымен тығыз
байланыста болғандығынан ғана аталып өтіледі. Ал халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жеке
құқық саласына жатады.
«Құқықтық жағдай (мәртебе)» ұғымынан ... ... ... ... ... Ол ... ... шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ
тұлғалардың құқыққабілеттігін анықтайтын ... мен ... ... ... үш түрі бар: ... ... арнайы режим
және аса қолайлы жағдай режимі.
Профессор Сарсембаевтің айтуынша, шетел азаматтарының ... ... ... ... қағидалардың біріншісіне ұлттық
режим жатады. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... айтқанмен, олардың мәртебелері толығымен тең
болмайды.[2]
Арнайы режимде ... үшін ... ... көзделген. Арнайы
режимнің мәні тек ... қою ғана ... ... қатар ол кейбір
жеңілдіктерді көздеуі мүмкін.
Аса қолайлы жағдай ... ... ... ... мемлекеттің
азаматтары иеленетін немесе иелене алатын құқықтарды ұсынады.
Жоғарыда аталып өткендей, Қазақстанда ұлттық режим қолданылады. Ол
шетел ... ... ... ... азаматтарға
ұсынылатын құқықтар көлеміне қаралмай беріледі. ... ... ... ... ... ... алады. Реторсия көбінесе, Қазақстандық
азаматтарға қатысты ашық ... ... ... ... жеке ... ... ретінде теңдік пен кемсітпеушілік
қағидалары саналады. Олар шетелдіктердің ... ... ... ... ... – ұлттық режимнің мәнін құрайды. ... ... ... өзге ... ... оның ... аса қолайлы жағдай
режимі жалпылама емес, арнайы сипатта болады және ... бір ... ... ... бір ... ... қолданылады.[3]
Қазақстан заңнамасы шетел азаматтарының құқықтық жағдайының негізгі
қағидаларынан бастау алады:
1) шетел ... ... ... ... ... мен
бостандықтарды иеленеді және бірдей міндеттерді атқарады, негізгі мұнда
ұлттық режим қағидасы болып ... ... ... ... ... және ... ... нәсілі
мен ұлтына, жынысына, тіліне, дінге, қатынасына және өзге ... заң ... ... ... ... ... мен ... арнайы
шектейтін мемлекеттердің азаматтарына қатысты жауапты шектеулер қойылу
мүмкін;
4) шетел азаматтарының ... ... мен ... пайдалануы
қоғам мен мемлекет мүдделеріне, Қазақстан ... ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделеріне зардап тигізбеуі тиіс.[4]
Шетелдіктің жеке мәртебесі ретінде жеке тұлғаның, азаматтың мәртебесі,
олардың құқықтары мен міндеттерінің жиынтығы танылады. Жеке ... мен ... ... мен ... ... ... болады, яғни уақыт өте
келе және ... ... ... ... ... азаматтық айналымның қажетті шарты – оның қатысушыларының
теңдігі. Осы қағидаларының сақталуы, жеке ... ... ... кемсітпеушілігін болдырмау ... жеке ... ... ... ... жеке құқық нормалары шетелдіктердің мүліктік жеке мүліктік
емес, отбасы еңбек және іс жүргізу құқықтарын реттейді.
Шетелдіктің кез келген мемлекеттегі құқықтық ... ... ... ... адам ... мен бостандықтары туралы халықаралық құқық
нормалары мен қағидалары ие. Олар Адам ... ... ... ... және ... құқықтар туралы Пактіде, Әлеуметтік,
экономикалық және мәдени құқықтар туралы Пактіде көрініс тапқан.
Қазақстан Республикасындағы шетелдіктердің құқықтық ... ... ХХ ... 90-жылдары туындады. Бұл ... ... ... ... ... ... санының күрт өсуімен сипатталады.
Ал олардың санының өсуі ... ... ... ... үшін
ашықтығымен, шетелдіктердің келуі, ... ... ... мен тыйым салулардың жойылуымен, сыртқы сауда ... ... өзге де ... ... мен мамандардың ұзақ
мерзімге келуімен, сонымен қатар туризмнің ... ... ... ... ... болып Қазақстан
Республикасы азаматтары ... ... және ... ... ... тиесілі екендігін куәландыратын құжаттары бар ... ... және ... азаматы» терминдері бұл жұмыста бірдей
мағынада ... ... ... өз елінен кету және оған қайтып
келу, Қазақстан Республикасының аумағында кез келген ... ... ... тану секілді адам құқықтарын жүзеге асыру мен сақтау қазіргі
жағдайда мәнді ... ... ... ... ... деген ұғым бар. Бұл негізінен
халықаралық жария құқықтағы шетелдіктерге берілетін ерекше ... ... ... ... және ... құқығының әсерімен құқықтық
жүйесі қалыптасқан ... ... ... (la condition des
etrangers) халықаралық жеке құқық ... ... ... ... оның ... бұл сала ... ... елдерде (Австрия, ФРГ
және т.б.) шетелдіктердің құқық әкімшілік құқықтың салашасы ... ... ... ... дегеніміз –
шетелдіктердің арнайы мәртебесін ... ... ... ... ... нормалар ғана емес, сонымен қатар сәйкес қатынастарды
мәні бойынша реттейтін ... ... ... құқықтық жағдайын кең және тар мағынада анықтайды. Тар
мағынада бұл ... ... ... ... олар
шетелдіктердің құқықтық жағдайы мен ... ... ... ... ... Кең ... бұл – кез ... шетелдіктердің құқықтық мәртебесін ... ... ... ... ... ... азаматтармен
бірдей режим танитын және т.б.[7]
Біздің ... ... ... ... қазіргі
заманғы өркениетке оралу, ондағы ... ... ... мен
қоғамдық тәртіпке жетуді адамдар жиі құқық, құқықтық мемлекет, ... ... ... елдердің құқықтық жүйесі екі түрден тұрады: жария және ... ... ... ... ... ... ... сияқты құқық салалары жатады. Аталған салалармен мемлекеттік органдар
арасындағы, сонымен қатар мемлекет пен оның ... ... ... Бұл ... мемлекеттік билік азаматтар бағынатын билік
ретінде көрініс табады. Бұл қатынастар «тікелей» қалыптасады.
Азаматтық, еңбек және отбасы қатынастары жеке құқық саласына ... ... жеке ... ... ... тұлғалар әрекет етеді.
Жеке тұлғалар арасындағы ... ... ... және ... өз ... ... ... түседі.[8]
Адамның жеке өмірі әр алуан ... Әр адам бұл ... ... ... ... бала, жұмысшы мен кәсіпкер, мүліктің иесі, автор
мен оқушы т.б. ... ... ... ... ата-ана, ерлі-
зайыптылар мен балалардың қатынасы отбасы құқығымен, ал жұмысшы мен ... ... ... ... ... ... отыратынын көру қиын
емес. Жеке тұлғалардың арасындағы өзге қатынастар ... ... Ең ... бұл ... ... қатысты, яғни мүліктің
белгілі бір тұлғаға тиесілі ... ... ... сату мен айырбастау, және
бағасын ақшамен есептеуге болатын өзге де құндылықтарды қамтамасыз етумен
байланысты ... ... ... қатынастар тек мүліктік
мүдделерді қорғау мен ... ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтарын және өзге де ... ... емес ... ... ... ... өмірі мен
денсаулығы, тұлғаның ар-намысы, жеке ... қол ... жеке ... ... ... ... тұру, тұрғылықты жерді таңдау т.б. жатады.
Азаматтық-құқықтық қатынастар – қатысушылары азаматтық ... ... ие, ... ... ... ... ... Әрбір тұлғаның осындай қатынастардағы ... ... оның ... субъектілігіне байланысты. Бұл әрине Қазақстан
Республикасындағы шетелдіктердің азаматтық-құқықтық жағдайын ... ... ... шетел азаматтарың азаматтық құқықтық
жағдайына қатысты ұлттық режим ережелері қамтамасыз етіледі. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... тұжырыммен келіспейтін А.И. Микульщинаның ойынша ұлттық режим бойынша
заңнама негізінде шетелдіктерге әлеуметтік ... ... ... да ... тең ... ... деп ... М.М.Аваковтың
пайымдауынша, ұлттық режим дегеніміз құқық жағынан өз азаматтарымен
құқықтың қай ... ... ... ... ... Осы ... аты біраз шартты болып табылады, себебі шетелдіктер өз азаматтары
секілді құқықтар мен еркіндік көлеміне ... бола ... Ол ... аз болады. Л.Н. Галенская ұлттық режим құқықтық реттеу жекелеген
саласында шетелдіктердің жағдайларын шартты ... ... үшін ... ... ұғым ... ... қолданылады.[9]
Қандай да ұлттық құқықтық жүйе болмасын, шетелдіктерге өз азаматтарына
секілді көлемде құқықтар бере алмайды. Ұлттық ... ... ... ... ие және ұлттық режимді ұсыну шетелдіктерді келген
мемлекеттің ... ... ... тура ... ... ... ... түрлі алымдар шетелдіктердің құқықтар
мен міндеттерінің шындығындағы ... тура емес ... ... ... ... ... ... ғылыми және тәжірибелік құндылығына қармастан, азаматтық құқық
ғылымында бұл ... ... ... жоқ. ... «азаматтық-
құқықтық мәртебесі» мен «азаматтық-құқықтық жағдай» түсініктерін тепе тең
деп ... жөн, ... ... мен ... ... ... ал ... бір субъекттің құқықтық ... ... ... арасында емес, халықаралық жеке құқықтың әртүрлі
субъектілерінің құқықтық мәртебесі (жағдайы) арасында ... ... ... ... ... ... құқық субъектілік
болып табылады, ол құқық теориясында құқық субъектісі бола алу мүмкіндігі
немесе қабілеттілігі ретінде анықталады.
Құқық субъектілік – ... ... ... қатысушысы
болу әлеуметтік-құқықтық мүмкінділігі.[10] Негізінен, ол ... және заңи ... ... ... ... ... болып табылады. Тұлғаға құқық субъектілікті қамтамасыз ету – оның
мемлекетпен ... ... ... ... Осындай байланыстың
болуынан құқық субъектілігі тұлғаға мораль нормалары мен заңдарын ... ... ... ... ... құқықтарды жүзеге асыру
сияқты белгілі бір міндеттемелер жүктеледі.
Заңи ... ... ... ... қабілеттілік» пен «әрекет
қабілеттілік» ұғымдарының ... ... ... ... Бірақ менің ойымша, солардың ішінде дәлірек көзқарастардың
бірі – ол ... ... пен ... ... азаматтық құқық
субъектіліктің алғышарттары және құрамдас бөлігі» деген ... ... ...... ... құқықтар мен міндеттерге ие
болу мүмкіндігі болып табылса, ... ... – сол ... ... ... асыру мүмкіндігі деп саналады.[11] Сонымен қатар, әрекет
қабілеттілік деликт қабілеттілікті де қамтиды, яғни бұл ... ... ... ... үшін өз ... ... ... заңи тұлғалар мен кәмелеттік жасқа толған азаматтар азаматтық
құқық субъектіліктің барлық ... ... Ал ... және ... ... жоқ деп танылған кәмелеттік жасқа
толған ... тек ... ... болады, азаматтық құқық пен
міндеттердің субъектісі бола ... ... ... ... ... ала ... ... баланың мүліктік құқығын іс жүзінде жүзеге асыруды
олардың ата-аналары немесе қамқоршылары орындайды.
Әлеуметтік-экономикалық өмірдегі тұлғалардың белсенді қызметі ... ... ... ... болғанда ғана мүмкін. Бұл
Қазақстан Республикасының аумағындағы ... ... да ... бір мемлекет аумағындағы шетелдіктердің ... ... ... ... бері ... жеке ... ... болып келеді. Шетел азаматы – бұл өзге елмен құқықтық байланысы,
яғни өзге ... ... бар ... ... ... өз отанының
құзыреті шегінде орналаспаған кез келген мемлекет азаматына кем дегенде екі
мемлекеттің заңнамасына әсер ... ... ... және аумағында
жүрген елдің.
• Шетелдіктің өз заңнамасы – азаматы болып табылатын, әдеттегі және тұрақты
тұратын мемлекет құқығы;
... ... яғни ... ... кезеңіндегі тұлғаның болған
елінің құқығы.[12]
Егер белгілі бір уақыт бұрын ... ... ... ... сот ... оның ... ... айыру көзделсе, қазіргі
кезде жеке тұлғаның ... бір ...... ... ... ... жол берілмеушілік қағидасы өзінің нормативтік көрініс ұлттық ғана
деңгейде емес, сонымен ... ... ... ... 1966 ... және ... ... халықаралық Пактісінің» 16-бабында былай
белгіленген: «Әр адам, қай жерде болмасын, оның құқық қабілеттілігін тануға
құқығы ... ... ... азаматтық құқықтық жағдайы
арнайы «Шетелдіктердің құқықтық жағдайы ... ... ... ... әр ... ... салаларындағы нормаларымен реттеледі.
Қазақстан Республикасында шетел жеке тұлғаларының құқықтық мәртебесі
Конституция нормаларымен кепілденеді, яғни ... ... ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасы
Конституциясына сәйкес танылады және кепілденеді.[13] Сонымен қатар, адам
мен ... ... мен ... тікелей әрекет етуші болып
саналады, яғни ... ... мен ... қорғау үшін тұлға сот
мекемесіне жүгіне алады, ал сот сәйкес ... ... ... ... ... Республкасының Конституциясы шетелдіктерге қатысты ұлттық
режимді бекітеді (12-бап ... ... ... ... ... ... көзделмесе, шетелдіктер мен азаматтығы ... ... ... үшін ... құқықтар мен бостандықтарды
пайдаланады, сондай-ақ міндеттер атқарады». Бұл жерде ескере кететін мәселе
– ұлттық режим шетел азаматтарына сөзсіз тәртіппен ... яғни ... ... ... ... дәл ... ... қамтамасыз етуге
қатысты қарсы талап қоюсыз ... ... ... қатар, Қазақстан
Республикасы реторсияны қолдануға құқылы, яғни ... ... мен ... ... ... ... ... қарсы шектеулер белгілеу мүмкін.
Сонымен, кез келген мемлекеттегі ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі мен әрекет қабілеттілігін құқықтық
реттеуден тұрады.
Төменде негізгі назарды осы екі мәселенің ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі
Жалпы ереже бойынша құқық қабілеттілік дегеніміз – бұл ... ... ие болу мен ... ... ... Яғни ... сол ... мен міндеттердің субъектісі болу қабілеттілігі,
заңмен қарастырылған ... ... ... ... ... ... ие болу ... білдіреді. Бұл элементтің маңыздылығы –
құқық қабілеттілік болғанда нақты ... ... мен ... ... Құқық қабілеттілік – құқықтар мен міндеттердің туындау мен
кейіннен жүзеге асырылуының алғышарты болып табылады.[14]
Құқық қабілеттілік кез-келген адамға биоәлеуметтік жеке тұлға ... және оның ... ... мен ... байланысты емес. Ол нақты
жеке тұлғаның туылғанынан бастап пайда ... және ол ... ... ... ... ... ... кетті деп жариялау
презумпциясы негізінде белгіленген тәртіпте сол адамды қайтыс ... ... ... ... ... барлық азаматтар үшін бірдей танылады. Ол азамат
туғанынан пайда болып, қайтыс болғанда тоқтатылады. Яғни құқық ... ... адам өмір бойы оның жасы мен ... ... ... ... болады. Бірақ бұдан құқық қабілеттілік адамның
көру, есту т.б. сияқты ... ... ... ... жасауға болмайды.
Құқық қабілеттілік адамның тумасынан пайда болғанымен, табиғаттан ... ... ол заң ... туындайды, яғни қоғамдық заңи белгі, белгілі
бір заңи мүмкіндікті білдіреді. Заңи әдебиетте азаматтық құқық қабілеттілік
– азаматқа тиесілі белгілі бір ... ... ... қарастырылады. Бұл
белгі заң негізінде пайда болып, құқық пен міндеттерге ие болу қабілеттігін
білдіреді. Ал ... ... – заңи ... ... ... ... ... ол әрбір нақты тұлғаның белгілі ... ... ... ... ... яғни ... заңнамамен реттеліп
қарастырылатын құқықтар міндеттерді иелену мүмкіндігі ... ... мен ... ... ... бағытталған.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 1095-бап 1-тармағына
сәйкес: «Қазақстан ... ... ... мен жоқ ... ... қабілеттілігін, Қазақстан Республикасының заң актілерінде
немесе халықаралық ... ... ... ... ... ... ... пайдаланады».
Бұндай қағида көптеген басқа мемлекеттердің кодификациясында да
қалыптасқан (мысалы, Армения, Литва, Мадагаскар, Монғолия, ... ... ... ... ... ... азаматының құқық қабілеттілігі
оның жеке заңымен анықталады» деген қағида да басқа ... ... ... ... ... Польша, Румыния, Турция).
Бұл екі көзқарастың кемшілігі – ... ... ... ... ... ... ... көлемін ескермесе,
екіншісі – шетелдіктердің барлығына қолданылуы ... ... ... ... Сондықтан шетелдіктің азаматтығының елінің ... ... ... ... ... ... көзқарас таралып
келеді.
Мысалы, 1928 жылғы 25 қарашада қабылданған Бустаманте Кодексінің 27-
бабында: «Жеке тұлғалардың құқық қабілеттілігі мен ... ... осы ... немесе жергілікті құқықпен шектелетін жағдайларды
қаспағанда, олардың жеке заңымен анықталады» делінген.[16]
Осылайша, берілген ереже бойынша ... ... ... өз елінде ие
болмаған құқықтарды иелене алады. Сонымен қатар, Қазақстанда шетелдіктерге
өз елінде берілетін кейбір құқықтар берілмеуі ... ... ... ... ... сәйкес
азаматтық құқыққа ие болу және ... ... ... яғни азаматтық құқық
қабілеттілігі барлық азаматтарға бірдей деп танылады және ол туған кезден
басталып, қайтыс болған соң ... ... ... мазмұны – азаматтардың қолданылып
жүрген заңға сәйкес азаматтық құқықтар мен ... ... ... ... ... ... ... етілетін ұлттық
режим ережелері бойынша құқық ... ... ... болады:
Қазақстан Республикасының аумағында мүлікті, соның ішінде шетел ... ... ... ... мұраға қалдыруға, Республика аумағында
еркін жүріп-тұруға және тұрғылықты жер ... заң ... ... ... ... айналысуға, дербес өзі немесе ... және ... ... ... ... құруға, заң құжаттарында
тыйым салынбаған кез-келген мәміле ... ... ... ... ... және өнер ... интеллектуалдық
қызметтердің өзге де туындыларына интеллектуалдық меншік құқығы ... және ... ... ... ... және ... ... құқығы
болады; басқа да мүліктік және жеке құқықтары болады. Шетелдіктерге ұлттық
режимді қамтамасыз ету оларды қазақстандықтармен ... ... ... ... ... де атқаратындығын білдіреді. Мысалы,
сәйкес жағдайларда моральдік және материалдық зиянның ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының
Заңы бойынша барлық ... екі ... ... тұрақты тұратындар
және еліміздің аумағында уақытша жүрген шетелдіктер.
Тұрақты тұруға Қазақстан Республикасы Үкіметі белгілеген тәртіппен
рұқсат ... ... ... ... Республикасында тұрақты
тұрушылар болып саналады.
Қазақстан Республикасында өзге де заңды ... ... ... қатысты Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне сәйкес ауыр
немесе аса ауыр қылмыстар деп ... ... ... ... деп танылған шетелдіктер Қазақстан ... ... деп ... Олар белгіленген тәртіппен тіркелуге және өздеріне
белгіленген болу мерзімі өткен соң ... ... ... және ... ... шетел азаматтарының құқықтық
мәртебелерінде ... бар. ... ... денсаулық сақтау, білім
алу, қоғамдық бірлестіктерге мүше болу ... ... ... ... ... ... ... аталған салаларда Қазақстандық
азаматтармен теңестіріледі, яғни ... ... ... ... ... ... ... құқықтың көбірек көлемі беріледі.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының аумағында уақытша жүрген
шетелдіктердің құқық қабілеттілігі ... келу ... ... сәйкес
алатын виза түрімен шектеледі. Яғни туристік немесе іс-сапарлық ... ... ... ... ... ... ... немесе жұмыс
істеуге құқығы жоқ. ... ... бір ... ... олардың
Қазақстан Республикасының аумағында болу мерзіміне қарай емес, ... ... ... ... ... деңгейі және
Қазақстан Республикасы аумағында болу мақсаты мен сипатына байланысты. ... да бір ... елде ... ... оның ... ... анықтайды
деген негізден бастау алады. ... ... ... тұрғын үймен
қамтамасыз ету, медициналық көмек көрсету, білім беру сияқты ... ... ... ... ... азаматтары толығымен
Қазақстан Республикасы азаматтарына теңестіріледі.[19]
«Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы» Қазақстан ... ... ... ... ... шетел азаматтарына
төмендегідей құқықтар көлемі қаматамасыз етіледі:
1. Еңбек қызметi және ... ... ... ... мен халықаралық шарттары белгiлеген негiз бен тәртiпте Қазақстан
Республикасында еңбек қызметiмен шұғылдана алады. ... ... ... ету ... ... ... iске ... ету мақсатында заң актiлерiмен шетелдiктердiң ... ... ... ... ... ... ... белгiленуi
мүмкiн. 
      Шетелдiктер жекелеген қызмет орындарына тағайындала алмайды немесе
еңбек қызметiнiң белгiлi бiр түрiмен, егер бұл ... ... ... осындай қызмет түрiмен шұғылдану Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтығына ... ... ... ... ... Республикасында тұрақты тұратын шетелдiктер еңбек
қатынастарында ... ... ... ... ... және сол ... мiндеткерлiкте болады.
      Қазақстан Республикасында уақытша жүрген шетелдiктер жеке кәсiпкерлiк
субъектiлерi бола алады. Бұл ретте, ... ... ... шағын және орта
кәсiпкерлiк субъектiсi ретiнде кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының азаматтарымен ортақ негiздерде демалыс алуға ... ... ... ... ... ... ... сақтау саласында Қазақстан Республикасы азаматтарының құқықтарын
пайдаланады және солар сияқты мiндеткерлiкте болады. 
      Қазақстан ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының денсаулық сақтау органы белгiлеген тәртiппен дәрiгерлiк
көмек көрсетiледi. 
3. Тұрғын үй құқығы, өзге де ... және жеке ... ... ... ... тұрақты тұратын шетелдiктер тұрғын үй
қатынастарында ... ... ... құқықтарын пайдаланады
және солар сияқты мiндеткерлiкте болады.
      Қазақстан Республикасындағы ... жеке ... ... ... ... ... шетелдiктердi қоспағанда) және басқа мүлiкке, ғылым,
әдебиет пен өнер шығармаларының, ... ... ... ... өнеркәсiптiк үлгiнiң авторлық құқығына, сондай-
ақ Қазақстан Республикасының заң актілерінде белгіленген жағдайларды
қоспағанда, өзге де ... және жеке ... емес ... ие ... ... ... тұрақты тұратын шетелдiктер өздерiнiң
мүлiктiк және жеке мүлiктiк емес ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында уақытша жүрген шетелдiктер Қазақстан
Республикасының заңдары мен халықаралық шарттарында ... ... ... ... және жеке ... емес ... ... Білім алу. Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдіктер
және ... жоқ ... ... Республикасының білім беру
саласындағы заңнамасында белгіленген ... ... ... ... ... бастауыш, негізгі орта және жалпы орта
білім алуға ... ... ... ... ... тұратын азаматтығы жоқ адамдарға
мемлекеттік білім беру тапсырысына сәйкес ... ... ... және ... орта ... ... жоғары және жоғары оқу
орнынан кейінгі білімді алуына, егер олар ... ... ... ... рет алып тұрса, құқық беріледі.
      Шетелдіктердің мемлекеттік білім беру тапсырысына сәйкес конкурстық
негізде тегін техникалық және ... орта ... ... ... ... оқу ... ... білім алуына құқық Қазақстан Республикасының
халықаралық шарттарымен айқындалады.
      Білім беру ... ... ... ... ... сәйкес оқушылар мен ... ие ... және ... ... ... ... ... пайдалану. Қазақстан Республикасындағы
шетелдiктер Қазақстан Республикасының азаматтарымен бiрдей ... ... ... Олар ... және мәдениет ескерткiштерiне,
басқа мәдени құндылықтарға ұқыпты қарауға мiндеттi.
6. Қоғамдық бiрлестiктерге қатысу. Қазақстан Республикасында тұрақты
тұратын ... ... ... ... ... ... ... бiрлестiктерден басқа қоғамдық бiрлестiктерге, егер бұл ... ... ... келмейтiн болса, кiруге құқылы.
7. Ар-ождан бостандығы. Қазақстан Республикасында жүрген шетелдiктерге
Қазақстан ... ... ... ар-ождан бостандығына
кепiлдiк ... Дiни ... ... дұшпандық пен өшпендiлiктi
өршiтуге тыйым салынады.
8. Некелiк және отбасылық қатынастар. Қазақстан Республикасындағы
шетелдiктер ... ... ... және ... ... ... және оны бұза ... Қазақстан Республикасының заңдары мен
халықаралық ... ... ... ... ... некелiк және отбасылық қатынастардағы құқықтарды пайдаланады және
мiндеткерлiкте ... ... ... жеке ... ары мен ... ... Қазақстан
Республикасындағы шетелдiктерге тұрғын үйiне, жеке басының ары мен ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында жүрiп-тұру және тұрғылықты жер
таңдау. Шетелдiктер Қазақстан Республикасының шетелдiктердiң болуына рұқсат
етiлген аумағында еркiн жүрiп-тұра ... және ... ... ... ... сәйкес тұрғылықты жер таңдай алады. Жүріп-
тұрудағы және тұрғылықты жер таңдаудағы ... бұл ... ... ету, ... ... ... денсаулығы мен
адамгершiлiгiн сақтау, Қазақстан Республикасының азаматтары мен ... ... ... мен ... ... ... үшiн қажет болғанда
Қазақстан Республикасының бұған уәкiлеттiк ... ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасының заңдары мен
халықаралық шарттарында өзгеше көзделмеген ... ... ... ... Республикасының азаматтарымен
бiрдей негiзде салықтар мен алымдар салынады. 
12. Құқықтарын қорғау. ... ... ... ... және жеке мүлiктiк емес құқықтарын ... үшiн ... ... ... ... ... ... құқылы. Шетелдiктер
Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында көзделгеннен басқа
жағдайларда, ... ... ... ... ... ... пайдаланады.[20]
      Біздің елімізде шетелдіктердің құқықтық жағдайы ... ... ... ... де, осы екі топ азаматтардың
мәртебесі толығымен ... бола ... ... ... Заңнамасы шетел азаматтарының құқықтарына қатысты белгілі
бір ескертпелер жасайды. Яғни, шетел ... ... ... ие ... ... ... ... сайлау мен сайлануға,
әскери қызметті өтеуге қатысты шектеулер қойылған. Бұл ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы шетелдiктер өкiлдi және ... ... ... және ... ... да, сайлана да
алмайды, сондай-ақ республикалық референдумдарға қатыса алмайды.
20-бап. Әскери мiндеттiлiк Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстандық заңнамаларда шетелдіктерге белгілі бір қызмет
түрімен айналысуға байланысты шектеулер бар. Мысалы, кәсіпкерлік ... ... ... талап қойылады: шетелдіктерге Қазақстан
Республикасында кәсіпкерлікпен айналысу құқығы олар өз ... ... ... ... үшін тіркелген болса беріледі. Жер туралы
заңдарға сәйкес, шетел азаматтардың жеке ... ... ... ... бақ өсіру және саяжай тұрғызу үшін берілетін жер
учаскелері болмауы тиіс.[21]
«Мемлекеттік қызмет туралы» ... ... 1999 ... 23
шілдедегі №453-1 Заңының 13-бап 1-тармағына сәйкес мемлекеттік қызметке
тұратын ... ... ... ... болуы тиіс. Яғни
шетелдіктер мен азаматтығы жоқ тұлғалар мемлекеттік қызметші бола алмайды.
Бұл ережеге ... ... ... келісімшерттармен
қарастырылуы мүмкін. Мысалы, «Азаматтардың құқықтық ... ... ... мен ... ... арасындағы Келісімшарттың 4-
бабына сәйкес бір тараптың аумағында тұрақты тұратын екінші ... ... ... ... ... ... Тараптың мемлекеттік биліктің өкілетті органдарына
және жоғары мемлекеттік қызметтерге сайлау және сайлану;
б) тұрақты тұратын Тарап өткізетін бүкіл халықтық ... ... ... ... Тараптың дипломатиялық қызметінде, қауіпсіздік
органдары және ішкі ... ... ... ... ... ... Тарапта атқарушы биліктің орталық органдарында
қызметте болу, судья мен прокурор болу;
д) облыстық, аудандық, ... ... ... ... басшысы немесе басшының орынбасары болу (4-бап 2-тармақ).
Бір тараптың ... ... ... екінші тараптың азаматы
облыстық, аудандық, қалалық, ... ... ... ... ... атқарушы биліктің жергілікті ... ... ... басқармалар мен комитеттердің басшысы немесе орынбасары қызметін
атқары алады (4-бап 3-тармақ).
Көріп отырғанымыздай, бұл келісімшарт ережелері ... ... ... ... ... Федерациясының азаматтарына белгілі
бір мемлекеттік қызметте жұмыс ... ... ... ... Конституциясының 4-бап 3-тармағына сәйкес ... ... ... ... заңдардың алдында басым
күшке ие, сондықтан «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңмен шетелдіктер ... ... ... ... толық тиым салу Қазақстан
Республикасы аумағында тұрақты тұратын Ресей азаматтарына ... бір ... ... ... шектеу өзге заңнамалық
актілермен қарастырылуы мүмкін. «Сауда мақсатында теңізде жүзу ... ... ... ... мен ... жоқ ... ... капитанның аға көмекшісі, аға механик пен радиомаман қызметін
атқара алмайды. Дегенмен, құзыретті орган ... ... ... ... Министрлігі) бекіткен жағдайлар негізінде ... ... ... ... ... кеме экипажының құрамында
шетелдіктер мен ... жоқ ... ... етуіне рұқсат берілу
мүмкін.
Инвестициялар саласында да ... ... ... «Ұлттық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету қажеттігін негізге ала ... ... заң ... инвестициялық қызмет шектелетін немесе оған
тыйым салынатын қызмет түрлері және аумақтар белгіленуі мүмкін».[23]
Сонымен қатар, шетелдіктердің кейбір ... ... ... ... анықталатын ерекше режимдегі шектеулер қарастырылуы
мүмкін. Мысалы, зияткерлік меншік құқығының аумақтық ... ... ... ... ... ... шетел
азаматтарының авторлық құқығының ұлттық режимі қарастырылған. 1996 жылы 10
маусымдағы «Авторлық және ... ... ... ... ... ... ... сабақтас құқықтары
Қазақстан Республикасының аумағында тек Қазақстан Республикасы ... ... ... танылады» деп бекіткен.
1992 жылғы «Шаруашылық қызметті жүзеге асырумен байланысты дауларды
шешу тәртібі туралы» ТМД ... ... ... ... ... ... қабілеттігі кәсіпкер тіркелген мемлекет заңнамасы
бойынша анықталады» деп бекіткен.
Қазақстан Республикасының аумағында жүрiп-тұру және ... ... ... ... құқық қабілеттілікті шектеу жағдайлары да Қазақстан
Республикасы заңнамасымен ... ... ... ... ... азаматы Қазақстан Республикасынан қуылуы мүмкін:
1) егер оның әрекеті мемлекеттік қауіпсіздік ... ... ... ... ... қарсы бағытталса;
2) егер бұл шара халықтың денсаулығы мен өнегелігін сақтауға, Қазақстан
Республикасының ... мен өзге ... ... мен ... ... ... болса;
3) егер ол шетел азаматтарының құқықтық мәртебесі туралы заңнаманы,
кедендік, валюталық және ... ... ... ... бұзса;
4) некені жарамсыз деп таныған жағдайда, егер Қазақстан ... неке қиюы оның ... ... ... тұруға
қалдырудың негізі болып табылса.
Шетел азаматы Қазақстан Республикасынан белгіленген ... ... ... ... бас ... ... ... қамауға алынып,
мәжбүрлі түрде қуылып шығарылады.[24]
1.3 Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтарының
азаматтық ... ... ... ... қабілеттілік сияқты заңи табиғаты бойынша
азаматтың субъективті құқығы болып ... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Егер құқық қабілеттілік құқықтар мен міндеттерге ие болу ... ... ... сол ... мен ... өз әрекеттермен
жүзеге асыру мүмкіндігін білдіреді.
Әрекет қабілеттіліктің бірнеше түрі ... 1) ... ... 2) 14-18 жас аралығындағы кәмелетке ... ... 3) 14 ... ... ... ... әрекет
қабілеттілігі. Сонымен қатар заң әдебиеттерінде әрекет қабілеттілік ... ... ... және ... деп ... қабілеттілікті құқық қабілеттілік сияқты азаматтың табиғи
қасиеті ретінде ... ... Бұл екі ... ... ... заңмен берілген заңи санаттар ретінде қарастырылады. Сондықтан
әрекет қабілеттілікке қатысты да оның ... және ... ... ... ... ... ... Республикасының
Азаматтық Кодексінің 18-бабы 1-тармағына сәйкес «Заң құжаттарында көзделген
реттер мен тәртіп бойынша болмаса, ешкімнің де ... ... ... ... шектеуге болмайды».
Әрекет қабілеттілік құқық қабілеттілікке қарағанда азаматтың белгілі
бір қасиеттерімен байланысты, ол яғни өзінің ... ... ... ... және ... ... салдарын болжау. Бұл қасиеттер тек
жасқа ғана байланысты емес, сонымен қатар адамның ... де ... ... ... ... ақыл-есінің кемдігі ... ... ... ... ... немесе не істегенін білмейтін азаматты
сот әрекетке ... жоқ деп ... ... ... ... оған
қорғаншылық белгіленеді. Әрекетке қабілетсіз деп танылған адам ... сот оны ... ... деп ... Республикасының Азаматтық Кодексінің 17-бабына сәйкес:
«Азаматтардың өз әрекеттерімен азаматтық құқықтарға ие ... және ... ... өзі үшін ... ... ... ... орындауға
қабілеттілігі – кәмелетке толғанда, яғни он сегіз жасқа толғанынан ... ... ... ... ... ... мәміле жасау қабілеттілік пен құқыққа қайшы әрекет
үшін жауапкершілікті көтеру қабілеттігін (деликт қабілеттілікті) қамтиды.
Әрекетке қабілетті болып саналу үшін адам ... ... ие ... ... ... ... ... түсінуі қажет. Сондықтан жеке тұлғаның
бұл қасиеті құқық қабілеттілікке қарағанда жеке ... ... ... таңда көптеген мемлекеттердің заңнамасында ... ... ... сәттен бастап толық әрекет қабілеттілікке ие болады
деп ... ... ... Англия, Францияда толық әрекет қабілеттілік
18 жастан бастап, Швейцария мен Жапонияда 20 жастан кейін болады. ... ... ... кәмелеттік жас 18 немесе 21 жастан кейін болады.
Жекеленген мемлекеттердің заңнамасы әрекет қабілеттілік мәселесін
әртүрлі ... ... толу ... әр ... әрекет
қабілеттілікті шектеу негіздері мен шегінің әр түрлі жағдайлары), осыған
байланысты коллизиялық мәселелер туындайды.
Әрекет ... ... ... ... жеке тұлғаның
жеке заңы бойынша (яғни континенталдық Еуропа мемлекеттер және ... ... – бұл ... заңы – lex patriae, ал АҚШ,
Англия және өзге англо-американдық құқық ...... жер ... - lex ... ... ... жеке ... азаматтық әрекет
қабілеттілігі оның азаматтығы елінің заңымен анықталады (мысалы, Австрия,
Венгрия, Египет, ... ... ... ... және т.б.). ... әрекет қабілеттілік тұрғылықты жер заңымен анықталатын мемлекеттер де
бар (мысалы, Бразилия, Канада, Уругвай, Перу, Швейцария, Эстония).
Сондықтан, жеке заңы ... ... ... ... басқа елдерде де
әрекетке қабілетті болып танылу керек және, керісінше, егер жеке тұлға ... ... ... ... болып танылса, басқа елдерде де әрекетке
қабілетсіз болып танылады. Бірақ заңнамада және сот ... ... ... бөлігі ғана сөзсіз орындалады. Жеке заңы бойынша әрекетке
қабілетсіз болып саналған тұлға ... ... ... ... ... танылуы
мүмкін. Англо-американдық құқық елдері өз құқықтарына ... ... ... ... ... ... заңдарын мүлдем
қолданбайды.[28]
Егер заң құжаттарында өзгеше белгіленбесе, барлық азаматтардың әрекет
қабілеттілігі тең болады.
Халықаралық жеке ... ... ... ... ... оның жеке ... анықталады, яғни lex personalis арқылы. Бұл заң
екі түрлі ... ... ... заңы (lex patriae) ... жерінің заңы (lex domicilii). Бір азаматтыққа ие тұлғаның жеке
заңын анықтау онша қиын ... ... ал енді қос ... бар ... ... нақтау шынымен-ақ қызықтыратын мәселе.
Қазақстан Республикасында қос азаматтық танылмайды. Коллизиялық мәселе
қос азаматтығы бар тұлғаның үшінші мемлекетке сапар ... ... ... Бұл жерде оған қай мемлекеттің заңы таралады деген сұрақ
туындайды. Бұл мәселе келесідей шешіледі: тұлғаға ... ... ... немесе тығыз байланысқан мемлекет заңы таралады. Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің ... ... ... екі ... да көп ... ... жағдайда адам неғұрлым тығыз байланысты елдің
құқығы (lex causae) оның жеке заңы ... ... ... аумағында шетел ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексінің 1095-бабы 2-
тармағы бойынша ол азаматы болып ... ... ... (lex ... Мысалы, Қазақстан Республикасының азаматы шетелде 18 жастағы
шетел азаматымен сату-сатып алу ... ... және сол ... ... ... ... ... толса, бұл шетелдіктің шарт ... ... шет ... ... ... Қазақстан
Республикасында аталған шарт жарамсыз болып танылады.
Азаматтығы жоқ тұлғаларға lex patriae қолданылмайды. Сондықтан ... жер ... (lex ... ... ... ... тұрғылықты тұратын азаматтығы жоқ ... ... ... заңнамасымен анықталады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 1095-бабы 3-тармағы
бойынша жеке адамның мәмілелер мен зиян келтіру ... ... ... ... ... ... қабілеттілікке мәміле жасалған
жердің құқығы (lex loci actus, lex loci ... және зиян ... ... ... ... ... ... құқығы (lex loci
delicti comissi) бойынша анықталады.[30]
Сонымен Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша шетелдіктің әрекет
қабілеттігін жеке заңы бойынша анықтау ... ... ... ... ... ... Республикасы аумағында жасайтын
мәмілелерге қатысты. Жеке заңы бойынша азаматтық әрекет қабілеттілігі ... ... ... ... ... ... егер ол ... жасалған
жердің құқығы бойынша әрекетке қабілетті болып танылмаса.
Бұл дегеніміз Қазақстан ... ... ... ... ... алу-сату және т.бт. мәмілесін жасаған шетел ... ... ... ... ... ... ... бекіткен жасқа толғанына жүгіне
отырып, мәміленің жарамдылығын даулай алмайды.
Екіншіден Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... азаматының
әрекетқабілеттілігін Қазақстан Республикасы заңнамасымен анықталады.
Мысалы, 18 жастағы шетел азаматы көлік апатының нәтижесінде Қазақстан
Республикасының ... зиян ... ол өз ... ... бойынша
кәмелетке толмауы салдарынан әрекетке қабілетсіз деп ... ... ... ... Республикасы азаматтарымен бірдей
жауапкершілікте болып, зиянды теңдей өтейді. Бұл сонымен ... ... жері бар және ... ... уақытша келген азаматтығы
жоқ тұлғаларға да қатысты.
Қазақстан Республикасының аумағында қылмыс, әкімшілік немесе өзге
құқық бұзушылықты ... ... ... ... ... ... ... жауапқа тартылады, егер халықаралық шартпен
өзгеше көзделмесе. ... ... ... ... ... ... құқық беретін құжаттарсыз немесе жалған ... ... ... ... ... асырып, кетпесе, Қазақстан Республикасының
аумағынан транзиттік өтудің ережелерін ұстанбаған шетел азаматы ... ... ... ... ... ... Республикасын мекендеу және Қазақстан Республикасының аумағынан
транзиттік өту ережелерін бұзған шетел азаматтары Қазақстан ... ... ... ... ... адамның жеке кәсіпкер болуға және соған байланысты құқықтары мен
міндеттерінің болуға қабілеті жеке адам жеке ... ... ... құқығы бойынша анықталады. Яғни заңи тұлғалармен аналогия жүргізсек,
негізгі коллизиялық байлам ретінде инкорпорация доктринасы әрекет етеді ... ... ... ... жеке кәсіпкердің әрекет қабілеттілігіне
қатысты ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, жеке кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын негізгі
орнындағы ... ... ... Яғни бұл ... де ... ... жүргізсек, бұл эксплуатация орталығының доктринасына ұқсас болып
келеді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жеке ... ... ... белгілі бір тәртібін бекітеді.
Мысалы, 2001 жылы 5 желтоқсанда ... ... ... XIII ... ... ... қызметті жүзеге асыратын шетел азаматтарын
есепке алу ... ... Бұл ... ... ... қызметті
жүзеге асыратын шетел азаматтарын есептік тіркеу ... ... ... ... ... ... ... кейін шетел азаматтары әр жыл сайын қайта тіркелуден өтуге
міндетті.
Шетел азаматын әрекетке ... ... ... қабілеттігі шектеулі
деп тану сот елінің құқығына (lex fori) ... ... ... қабілеттілігін шектеу мен одан айыру сұрағында әр ... ... ... ... кездеседі. Кейбір
мемлекеттерде ішімдік пен есірткі ... ... ... ... ... ... саналмайды, әрекет қабілеттілігі жоқ деп тану
тәртібі де әр түрлі болуы мүмкін. Маңызды сұрақтардың бірі – қай ... ... ... ... ... ... ... деп тануға
құқылы, яғни қай сот немесе құзыретті орган бұл мәселе бойынша ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты орнату
мақсатында Қазақстан Республикасының шетел мемлекеттермен жасасқан құқықтың
көмек туралы келісімшарттарда ... ... ... ... ... ... ... Республикасы мен Өзбекстан Республикасы
арасындағы азаматтық, отбасылық және қылмыстық істер бойынша құқықтық ... ... ... ... 1997 жыл 2 ... қол ... 1998 жыл ... ратификацияланған келісімшартты қарастырайық.
Аталған Келісімшарттың 24-бабы бойынша тұлғаның әрекет қабілеттігін
шектеу мен оны әрекетке қабілетсіз деп тану ... ... ... ... ... ... ... тараптың соты құзыретті. Келісуші
тараптардың біреуінің сотына оның аумағында тұрақты тұратын, ... ... ... ... ... табылатын тұлғаны, әрекет қабілеттілігі
шектеулі немесе әрекетке қабілетсіз деп тануға ... ... ... ... ... ... бұл туралы мәлімдеу керек. Егер мәлімделген
келісуші тараптың соты үш ай ішінде іс бастап өз ... ... ... қабілеттілігін шектеулі немесе оны әрекетке қабілетсіз деп ... істі ... ... тұратын келісуші тараптың соты ... ... ... ... ... оны ... қабілетсіз деп
тану туралы шешім сол ... ... ... ... ... ... сотына жіберіледі. Азаматты әрекет қабілеттілігі шектеулі немесе
оны әрекетке қабілетсіз деп тану туралы істерді келісуші тараптардың ... ... ... ... қарастырады.[33]
Қамқоршылық пен қорғаншылық тағайындау шетелдерге қатысты ... ... ... ... ... ... ... әрекетке қабілетсіз немесе әрекетке
қабілетілігі шектеулі ... ... ... ... ... белгіленеді. Және олардың күші өзіне қатысты қорғаншылық пен
қамқоршылық белгіленетін немесе алып тасталатын адамның жеке заңы ... ... ... ... ... ... ... болып тағайындалатын адамның жеке заңы бойынша
белгіленеді.
Қорғаншы (қамқоршы) мен қорғаншылықтағы (қамқоршылықтағы) ... ... ... ... ... (қорғаушыны)
тағайындаған елдің құқығы бойынша белгіленеді. ... ... осы адам ... Республикасында тұратын болса, егер
осы адам үшін бұл ... ... ... ... ... ... ... шегінен тыс тұратын Қазақстан Рспубликасының
азаматтарына белгеленген қорғаншылық (қамқоршылық), егер ... ... ... ... ... ... қарсы немесе оны тануға қарсы заңға ... ... ... ... ... деп ... қорғаншылық пен қамқоршылықты орнатуға құзыретті мекемелер
болып қамқоршылық немесе қорғаншылық ... ... ... ал ... жоқ ... ... жері елінің мекемесі табылады.
Бірақ егер қорғаншылық немесе қамқоршылықты қажет ететін шетел ... ... ... ... ... болса, онда сол мемлекеттің
құзыретті ... ... ... ... ... ... хабарлап,
өз заңнамасына сәйкес шаралар қабылдай алады. Бұл шаралар тиісті мемлекет
мекемесі шешім ... ... ... ... ... қорғаншылықты (қамқоршылықты) қабылдау
міндеті ... ... ... ... тұлғаның жеке заңымен
анықталады. Қорғаншы (қамқоршы) ретінде шетел азаматы ... ... ... мен ... (қамқоршылықтағы) тұлғаның құқықтық
қатынасы қорғаншы немесе қамқоршыны тағайындалған орган елінің ... ... ... ... деп тану және оны ... ... ... мәселесі әр мемлекетте әр түрлі шешіледі. Кейбір мемлекеттерде бұл
мәселе хабар ... ... ... ... ... ... жеке ... кейбір мемлекеттер шетел азаматының соңғы тұрғылықты жеріндегі
сот заңымен шешеді.
Біздің елімізде жеке адамды хабар-ошарсыз кетті деп тану мен ... деп ... сот ... ... ... Яғни егер ... тұрғылықты
жері Қазақстан Республикасы болып саналатын хабар-ошарсыз кеткен ... ... ... ... ... сотына келіп
түссе, ол Қазақстан Республикасының негізінде қарастырылып, тиісті шешім
қабылданады.
Азаматты хабар-ошарсыз кетті деп тану туралы сот ... оның ... ... ал ... болды деп жариялау – азаматтық хал
актілер жазбасы органдарынан қайтыс болу ... ... ... негіз
болады.
1997 жыл 10 маусымдағы «Азаматтық істер бойынша құқықтық көмек пен
құқықтық қатынастар ... ... ... мен ... арасында жасалған және 1999 жылы 20 мамырда ратификацияланған
Келісімшарттың 24-бабы бойынша: «Азаматты хабар-ошарсыз кетті деп ... оны ... ... деп жариялау істер бойынша соңғы деректер бойынша
тірі болған уақытта ... ... ... ... ... ... ал ... қатысты соңғы тұрғылықты жері бойынша соты құзыретті. Келісуші
тараптардың кез-келгені басқа келісуші ... ... ... өзге де
тұлғаны оның аумағында тұратын мүдделі тұлғалардың ... ... ... кетті немесе қайтыс болды деп тани алады. Тұлғаны хабар-ошарсыз
кетті деп тану ... ... ... деп ... ... істі қараған кезде
келісуші тараптың соты өз мемлекетінің ... ... ... ... ... ерекше реттеледі. Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінің 1097-бабына сәйкес: «Жеке адамның есім
алу, оны ... және ... ... егер осы ... ... 5 және
7-тармақтарында, 1103 және 1120-баптарында көзделген ... ... оның жеке ... ... Яғни аталған баптардағы
жағдайларда жеке тұлғаның жеке заңы емес, басқа ... ... ... ... ... ... ... 5-тармақ: «Азамат өзінің борышқорлары мен несие берушілеріне өз
есімін өзгерткені туралы хабарлау үшін ... ... ... ... бұл ... оның есімі өзгертілгендігі туралы мәліметтер болмауына
туған ықтимал зардаптарға ... ... ... «Басқа бір адамның есімімен құқықтар мен міндеттер
иеленуге жол берілмейді».
1103-бап: «Жеке мүліктік емес ... ... ... қорғау
туралы талап ету үшін негіз болған іс-әрекет немесе өзге де мән-жайлар орын
алған елдің құқығы қолданылады».
1120-бап: «Интеллектуалдық меншікке құқықтарға осы ... ... ... құқығы қолданылады. Интеллектуалдық меншікке құқық ... ... ... осы ... ... ... ... сәйкес анықталатын құқықпен реттеледі»[36].
Борышқорлар мен несие берушілерін есімін өзгерту ... ... ... ... ... ... ... және бұл есімдер басқа елдің
азаматтығымен байланысты болған жағдайда туындаған ... ... ... ... ... кейінгі азаматтығы елінің құқығы қолданылуы мүмкін.
Есімнің жеке мүліктік емес құқығы ... ... ... ... ... есімге құқықты қорғау туралы талапқа негіз болған ... ... ... ... ... ... қолдану зияткерлік меншік құқығымен байланысты болған жағдайда
осы құқықтардың қорғалуы талап етілетін елдің құқығы ... ... ... неке ... ... ... ... және азаматтылығы жоқ тұлғаларға қолданылуы
2.1 Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтарының
некелік және отбасылық ... ... ...... құру ... өмір ... жасалатын ер мен
әйел арасындағы байланыс. Бұл анықтамадан ... ... неке ... ... мен ... негізінде құрылады. Бұл байланыс әдетте
адамзаттың табиғи заңдарына сәйкес ... ... ... ... Бірақ қазіргі уақытта бұл түсінікке байланысты толығымен ... жоқ. ... ... 1989 жылы тек сол мемлекеттің азаматтарының
арасында заңды некелер бір жыныс жұптарына да таралды. Бірақ ... ... ... ал ... некеде тұрған тұлғалар баланы асырап алу
немесе ... болу ... ... алмайды. Сонымен қатар кейбір
мемлекеттерде некені қиюшы тұлғалар үшін қандай да ... толу ... де ... Мысалға, Йеменнің заңнамасы бойынша әрбір нақты
жағдай жеке дара ... он ... ұл бала мен ... ... қыз
бала, олар жыныстық жетілген болса, кәмелетке толған деп танылып, некеге
тұруға құқылы болады.[38]
Біздің мемлекетімізге тек ... ғана ... ... ... ... адамдардың, әртүрлі саладағы мамандардың ағылып келуі
негізінде шекараның арғы ... ... ... үзіліп қалған
жеке байланыстарын қалпына келтіруге мүмкіндік туды. Өз кезегінде, біздің
азаматтардың басқа мемлекетке уақытша ... ... ... бару ... ... ... ... және бұрынғы КСРО-ның одақтас республикалары
мен Қазақстан Республикасының ... ... ... таяу ... ... пайда болуына алып келді. Сол азаматтарымен әр түрлі
қатынастардың, оның ішінде жеке сипаттағы қатынастардың ... ... ... заңнамасының шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ
тұлғалардың қатысуымен болатын ... ... ... ... мәселелер туындайды.
Сонымен қатар, Қазақстанда әртүрлі ұлт ... ... ... кеңінен таралған. Сондықтан, осындай қатынастарды құқықтық ... ... ... ... ... ... шетел азаматтары некелерін
қияды, некені бұзады, жеке және мүліктік құқықтарды қорғаумен байланысты
мәселелерді ... ... ... ... ... ... өзінің ата-
аналық құқықтарды қорғау туралы ... ... ... ... ... ... ... алу туралы өтініштер жасайды.[39]
Жоғарыда аталып кеткен мәселелер – Қазақстан Республикасы ... өзге ... ... ... ... ... ... тізімі.
Шетел азаматтарының қатысуымен болатын отбасы қатынастарына отбасы
заңнамасын қолдану туралы айтқанда, азаматтық дегеніміз – ... ... мен ... тану мен ... ... ... мен ... мен жауапкершіліктің жиынтығында көрініс табатын
мемлекет пен азаматтардың арасындағы ... ... ... екендігін
ескеру қажет. Ал Қазақстан Республикасында шетел азаматы болып Қазақстан
Республикасының азаматы болып ... және өзге ... ... ... куәландыратын ұлттық паспорты куәлігі бар тұлға саналады.
Шетел азаматтары және азаматтығы жоқ тұлғалардың қатысуымен болатын
отбасы ... ... ... ... ең алдымен Қазақстан
Республикасының Конституциясы құрайды. Бұнда келесідей ережелер бекітілген:
отбасыға мемлекеттік ... ... және оны ... ... ету; ... азаматтың құқықтар мен бостандықтарын тану; ... ... ... ... ... тану және т.б. отбасы заңнамасы
шетелдіктер мен азаматтығы жоқ ... ... ... ... саласы болмасын реттеу кезінде белгілі бір ... ... ... оның ... ... ... ... елдің отбасы
заңнамасын қолдану.
1998 жылғы 17 ... ... және ... ... ... ... ... анықталғандай: «Неке және отбасы, ана, әке
және бала мемлекеттің қорғауында болады. ... ... ... ... ... пен әйелдің некелік одағының еріктілігі, ... ... ... ... ... ... ... да өз бетінше араласуына жол берілмеушілік».
Бұл некеге тұру кезінде еркінің болуы қағидасы 1966 жылы ... БҰҰ Бас ... 2200 А (ХХІ) ... ... және ... ... туралы Халықаралық Пактіде» де көрініс
тапты. ... ... ... ... бекітетін баптардан үзінді келтіру
қажет. 3-баптың 2-тармақшасы «Некелік жасқа жеткен ерлер мен әйелдердің
некеге ... және ... ... құқықтары танылады»; 3-тармақ: «Ешқандай
неке некеге тұрушылардың ... және ... ... ... ... «Пактіге қатысушы мемлекеттер некеге тұру, некеде болу ... бұзу ... ... ... мен міндеттерінің
теңдігін қамтамасыз ету үшін қажет шараларды қолдану қажет. Неке ... ... ... ... ... ... ... азаматтары және азаматтығы жоқ тұлғалардың қатысуымен жасалатын
отбасы қатынастарына отбасы заңнамасын қолданудың тағы бір ерекшелігі – оны
әртүрлі органдар ... ... ... ... ... бұл ... (азаматтық хал-ахуал актілер жазбасы, қамқорлық пен ... ... ... Қазақстан Республикасында, өзге елдерде сияқты, кейбір
жағдайларда некені құру мен бұзу, әкелік (аналық) анықтау ... ... ... ... ... ... Консулдық
мекемелері жүзеге асырады. Мысалы, ... ... ... ... тыс жерлерде тұратын Қазақстан Республикасының
азаматтары арасындағы неке ... ... ... ... ... ... ... шет мемлекеттердің
елшіліктерінде немесе консулдық ... ... ... ... егер бұл ... некелескен кезде Қазақстан Республикасындағы
елшісін немесе консулын ... шет ... ... ... екі жаққа бірдей болу шартымен Қазақстан Республикасында заңды деп
танылады».
Осы бөлімдегі негізгі мақсаттардың бірі – Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Бұл
саладағы Қазақстан Республикасының ішкі мемлекеттік нормалары халықаралық
құқықтық нормаларға сай келеді деп ... ... Ол ... ... ... екі ... ... олардың діни сенімдері,
азаматтығы мен ұлтына қарамастан, бекітілген тәртіпке сәйкес неке ... ... яғни ... қатынастарына құқық шетел азаматтарына да
тарайды.
Отбасы және неке құқығының материалдық құқықтық ... ... ... ... ... түсетіндіктен, бұл саладағы шетел
қатысуымен болған ... ... ... ... ... ... ... неке қатынастарын реттеуде неке қиылған жердің
заңы lex loci celebrationis қолданылады. Бұл негізінен ... ... ... ... ... елдеріне тән. Ал басқа мемлекеттердің
заңнамасында жеке тұлғаның жеке заңы lex ... ... Бұл ... ... және ... Латын Америка мемлекеттерінде бар.[41]
Кейбір мемлекеттерде аталған екі заңның қосындысы әрекет етеді, яғни
неке ... ... заңы және ... немесе тұрғылықты жерінің заңы.
Қазақстан Республикасын осындай жүйеге жатқызуға ... Бұны ... ... ... отыра дәлелдеуге тырысамын.
Некені қию. Біздің азаматтардың шетел азаматтармен некелесуі, ... ... ... ... ... ... бекітуі Қазақстан
Республикасының заңнамасына бағынады. Басқа сөзбен айтқанда, бұл салада
«некеге ... жер ... ... «lex loci ... ... ... ... Неке біздің заңнамада көзделген нысан бойынша ... ... хал ... жазу ... осы ... ... ережелерін сақтай отырып тіркеледі. Қазақстан Республикасында
некені діни ... ... ... да бір ... ... ... бұны ... өз арасында тануы да мүмкін.[42]
Шетелдіктердің де некеге тұруларының материалдық шарттарының олардың
ұлттық ... ... ... ... ... ... Мәселен,
Қазақстандық неке және отбасы заңнамасына сәйкес некеге отыру үшін екіжақты
келісім, белгілі жасқа толу және ... да ... ... және ... ... ... 11-бабында: «Егер тұлғалардың бірі
басқа некеде тіркелген болса, онда ол жаңа некеге ... ... ... егер ... өз заңы көп әйел ... жол ... онда ол ... некеге отыра алмайды.
Шетелдіктер, сонымен қатар, біздің азаматтар некеге тұрған кезде,
некеге тұруға ешқандай ... жоқ ... ... және ... ең бастысы оның басқа некеде тұрған-тұрмағандығы анықталады.
Некеге тұруға кедергілердің бар екендігін айту міндеті ... ... ... ... ... ... тұрмағандығы дәлелдейтін бірден-бір
дәлел оның басқа некесі туралы ... хал ... жазу ... ... ... ... ... табылады. Егер шетелдік біздің Республикада
некеге отыру ниетін білдіретін ... ол ... ... ... өз мемлекетінде ешкіммен некеде тұрмайтындығын дәлелдейтін
анықтама қағазын алып келуге міндетті. Тәжірибеде ... ... ... ... ... тиісті мемлекеттің елшілігімен немесе
консулдығымен беріледі.
«Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... азаматының шетел
азаматымен некеге тұруы ... ... ... ... ... алып келмейді деп көрсеткен. Бір некелесушінің өз азаматтығын
өзгертуі екінші ... ... ... алып ... ... қазақстандық азамат пен шетел ... ... ... ... де ... бекітіле береді. Қазақстан
Республикасының заңнамасы шетел азаматтарының қатысуымен некенің бірыңғай
азаматтық ... ... Бұл ... неке ... ... ... ... органдарында жасалу керек. Қазақстан
Республикасында шетел азматтары ... ... ... Республикасы
азаматтарымен қиылған діни некелердің Қазақстан Республикасында заңи күші
болмайды.
Шетел азаматтары некені АХАЖ-да рәсімдеп, кейіннен діни ... ... ... қия ... ... ... ... тұлғалар
өздері бұл туралы олардың біреуінің не ата-аналарының тұрғылықты жері
бойынша Азаматтық хал-ахуал ... жазу ... ... беру ... ... тұру үшін кедергілердің жоқтығы туралы, неке қиюшылардың
қандай тегіні алатыны туралы, олардың біреуі алдында некеде ... ма ... ... ... ... ... Жеке ... құжатты да беру керек. Тіркеу органдары ... ... ... ... күні мен ... ... ... заңнамасына сәйкес некені қию АХАЖ органдарына өтініш
берілгеннен кейін бір ... ... ... ... Бір ... мерзім
неке қатынастарына тұрушы тұлғалардың ниетінің адал екенін ... ... ... Біздің заңнама Қазақстан Республикасының аумағында
консулдық некелерді, яғни ... ... ... ... ... некені таниды.
Шетел азаматтарының арасында Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... ... негізінде
ғана жарамды болып табылады. Ол үшін елшілік жіберіп жатқан елдің Қазақстан
Республикасымен тиісті келісімі болуы ... ... қоса ... ... тағы бірқатар талаптар ... а) ... ... яғни ... ... ... консулдықтардағы некенің танылуы; ә)
некеге тұрушы екі тұлға да сол елшілік пен ... ... ... болуы.[45]
Некені бұзу және жарамсыз деп тану. Заң неке қиылғанда сақталуы тиіс
ережелерді бекіткендіктен, олардың бұзу салдарын да ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңының 24-бабына сәйкес неке
жарамсыз деп таныла алады. Неке тек сот тәртібімен ... деп ... неке ... барлық мән-жайларын мұқият тексеріп некеге тұру шарттарының
бұзылғандығының шындығын ... ... ... ... аса ... ... Яғни бұл ... отбасы құру үшін емес, өзге мақсатта жалған неке
құру. Мысалы: мүліктік табысқа қол жеткізу, тұрғылықты орын алу, ... ... ие болу және ... ... басқа елдермен экономикалық, саяси, мәдени
байланыстары кеңейіп келеді. Сондықтан Қазақстан Республикасының азаматтары
мен ... ... ... азаматтық құқықтық қатынасар да ... ... ... ... ... ... сот қарауының
пәніне айналады
Ер мен әйелдің одағы ретінде, неке отбасы құру, ортақ өмір сүру, бала
туып тәрбиелеу үшін ... Ол ... да бір ... ... тұрақты
сипатта болады. Сондықтан заңнама некені тоқтату мүмкіндігін қарастырған.
Өйткені отбасы неке қатынастары ... ... ... сонда ажырасу
міндетті болмаса да, неке қиындықтарын шешудің мүмкін жолы болып ... және ... ... ... ... Заңының 15-бабына
сәйкес, неке ерлі-зайыптылардың біреуінің немесе ... ... ... ... «ортақ немесе соңғы ортақ тұрғылықты жері» деген
түсінік жиі кездеседі әр ... ... ... ... анықталған мәні
болады. Мысалы, 200-бап, 3-тармақ: «Азаматтығы жоқ ... ... ... ... қию ... сол адамның тұрақты тұратын
жері бар мемлекеттің заңдарымен белгіленеді».[46]
Ерлі ... ... мен ... Қазақстан Республикасының
«Неке және отбасы туралы» Заңының 29-бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... қызмет түрін, мамандығын,
тұрғылықты жерді таңдау құқықтары, отбасы өмірінің мәселелерін бірігіп шешу
құқығы.
Ерлі-зайыптылардың жеке мүліктік емес және ... ... ... ... ... ... емес және ... жеке
құқықтары мен міндеттері аумағында екеуінің бірге тұратын жері ... ... ал ... бірге тұратын жері болмаған жағдайда –
аумағында ... ... ... ... жері ... мемлекеттің заңдарымен
белгіленеді. Бұрын бірге тұрған жері болмаған ерлі-зайыптылардың мүліктік
емес және мүліктік жеке құқықтары мен ... ... ... белгіленеді».
Ерлі-зайыптылар өз құқықтары мен міндеттерін білуі – бүкіл ... ... ... етудің шарты. Осыны ескере отырып заң АХАЖ
органдарына некені тіркеу кезінде некені ... ... ... ... мен ... ... мен ата-ана ретіндегі құқықтарымен
міндеттерімен таныстыру міндетін жүктеген. ... ... ... ... ... ... отбасы мен балаларды
тәрбиелеу сұрақтарын шешуге құқықтары бар. Осы сұраққа қатысты ... ... ... ер мен ... толық теңқұқылық
қағидасы жатыр. Бұл қағида көптеген халықаралыққұжаттарда, оның ішінде ... ... ... ... Азаматтық және саяси ... ... ... Адам ... туралы Еуропалық конвенция және
т.б.
«Шетел элементі» бар ... ... ... жиі ... ... ... ... шетел сот актілерінің
және азаматтық хал-ахуал жазбаларының актілерінің күшін жою туралы сұрақтар
көптеген жағдайларда туындауы мүмкін, оның ішінде егер неке шет ... ... ... ... егер неке қиюшы тұлғалар әртүрлі
азаматтыққа ие ... егер ... ... ... ... өндіріп
алу туралы сот шешімі, шешім шыққан елден тыс орындалу керек болса және
т.б. Заң негізделген ... ... ... әр елдің заңы
өзге елдердің заңдарынан ерекшеленеді. Отбасы қатынастары мен отбасы ... әр ... ... ... ... ... тұрмыстық
дәстүрлер әсер етеді.
«Шетел элементімен» күрделенген некенің құқықтық салдарын анықтайтын
заңдар коллизиясы кей жағдайда іске қай ... ... ... ... сұрақты соттар ұзақ шешеді.[47]
Шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ ... ... ... ... ... қолдану құзыретті органның шешімді
орындауына қатысты кейбір мәселелермен ... оның ... ... ... алу ... іс бойынша шешімі. Бірақ бұған қатысты
екіжақты келісімдер бар. Мысалы, 1994 жылы 9 ... ... ... ... ... төлемдер мен ... ... ... құқықтарының кепілдігі туралы» Келісім. Оған ТМД-
ға қатысушы-мемлекеттердің барлығы қолын қойды. Атап ... ... ... қиыр ... ... ... төлемдер мен т.б. төлеу туралы
келісімшарттарға қол қойылмады, нақты құқықтық механизм де жасалынған жоқ.
Осыған ... ... ... ... ... осы мәселе
бойынша өз мүдделерін қорғау кезінде қиын жағдайға ұшырайды.
Отбасының өмірлік мәселелерін бірлесіп шешу құқығы отбасының ... ... ... үй ... ... туған туысқандарымен
бірге немесе бөлек тұру шешілетінін білдіреді. Ерлі-зайыптылардың ешқайсысы
да ... ... ... ... ... ... Егер ерлі-зайыптылар
кейбір мәселеде келісімге келе алмаса, онда олар өз дауларын шешу ... ... ... ... ... ... ерлі-зайыптылар
арасында балалар тәрбиесі ме тек таңдауда келісім болмаса, бұл мәселені
қорғаншы және ... ... шеше ... ... аумағында тұратын ерлі-зайыптылардың
арасындағы мүліктік және жеке ... ... ... қолданылуға жатады. Конституцияда бекітілген ер адамдар мен ... ... ... ... ... ... қатынастарды
реттейді: әйел адам некеге отырғаннан кейін өзінің некеге дейінгі ... ... ... ол өз ... ... ... ... пен қызмет
аясын таңдауда еркін болып ... ... ... ... ... ... және ... тұрғаннан кейін табылған мүлікке ортақ меншікте
үлесін сақтайды және т.б. Біздің заңның талабы ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылады.
Біздің құқыққа сәйкес, ерлі-зайыптылар тұрғылықты жерді таңдауда ... ... ... ... ... ... ... де, бөлек те
тұруға құқылы. Бір тұлғаның өзінің тұрғылықты жерін ауыстыру екінші тұлғаға
соның артынан ... ... ... ... бір-біріне материалдық
көмек көрсетіп тұруға міндетті. Егер ерлі-зайыптылардың біреуі еңбекке
жарамсыз болып қалса, онда біздің ... ... ... оған материалдық
көмек көрсетуге міндетті болып табылады.
Ерлі-зайыптылардың мүліктік қатынастары оларға тиесілі болған мүлікті
меншіктеу және бір-бірлеріне өзара ... ... ... ... ... қатынастардың бірінші түрі Заңның «Ерлі-зайыптылардың
мүліктік құқықтары мен міндеттері» деп аталатын ... ... ...... ... және ... ерлі-зайыптылардың
алименттік міндеттемелері» деп аталатын 18-тарауындағы нормаларымен
реттеледі.
«Неке және отбасы туралы» ... ... ... ерлі-зайыптылардың
некеде тұрған кезде жинаған мүлкі олардың ... ... ... ... ... мұндай меншікке тең құқықпен билік етеді және
пайдаланады. Бірақ сырт көзге ... ... ... ... ... да ... екеуіне де бірдей болып саналады. ... ... ... ... ... ... әрқайсысына тиесілі
жеке мүлкі болады және оған ... дара ... ... әрқайсысы некені тоқтатқан сәтте де, сондай-ақ
некеде тұрған кезінде де жалпы ортақ мүлікті бөлісуді ... ... ... ... ... ... ... олардың үлестері тең
болуы тиіс. Жоғарыда көрсетілгендей, отбасының жалпы табысына ... ... ... ... ... жалпы ереже бойынша
ескерілмейді. Сонымен бірге жекелеген жағдайларда сотқа кәмелеттік жасқа
толмаған ... ... ... ... ... ... ... ерлі-зайыптыларының үлестерінің теңдігі негізін
ескермеу құқығы берілген.[49]
Ерлі-зайыптыларды тіркеу күнінен соң ... ... ... ... ... ... жеке ... отбасы және неке
қатынастарын реттейтін заңнамалар бойынша ерлі-зайыптылар тең құқықтарды
пайдаланады және тең ... ... Ал ... ... ... де, ... ... заңында да ер адамдарға ... ... ... ... қоғамдар күшті, әрі берік ... ... мен ... ... ... неке арқылы шариғи тәртіпке
келтірді, қажеттіліктерінің қамтамасыз ... осы ... ... ... ... зиян үшін ... әрқайсысы өзі жеке
жауап береді. Егер ерлі-зайыптылардың біреуі қылмыс жасаудың нәтижесінде
басқаның мүлкін бүлдірсе, ол өзінің жеке мүлкімен ... ... ал егер ... онда ... ... өз үлесін төлейді. Егер жалпы ортақ мүлік
жасалған қылмыстың нәтижесінде пайда болса ... ... онда ... ... орны ... ... есебінен толтырылады. Әрине бұл
мәселелердің бәрі осы іске ... ... ... ... ... сот арқылы шешіледі.
Айтылғандардан көргендей, ерлі-зайыптылар арасындағы қатынас жалпыға
мәлім моральдық нормаларға ғана емес, заң нормаларына да орай құрылады. ... ... ... ... сот ... сот ... ... құқықтары
мен міндеттері, сондай-ақ жауаптылығы да бірдей болады.[51]
Ата ана мен бала арасындағы ... ... ... ... оның ... ... керек. Балалардың құқықтарын қорғауға
байланысты Қазақстан Республикасы үшін 1989 ... 20 ... ... құқықтары туралы» Конвенцияның күші тарайды.
Қазақстан Республикасының «Азаматтық туралы» Заңына сәйкес 14 жасқа
дейінгі ... ... ... ... ... 14 пен 18 жас аралығындағы балалардың ... ... ... ... ғана өзгертілуге жатады.
Сонымен қатар, егер баланың ата-анасы белгісіз бола отырып, ол бала
Қазақстан Республикасының ... ... ... ол ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасы әкелікті тану ата-ана мен баланың азаматтығына
қарамастан біздің елдің құқығы ... ... ... ата-ана мен балалар арасындағы өзара қарым-
қатынастар бала Қазақстан Республикасының азаматы болып табылады ма, әлде
жоқ па, оған ... ... ... Қазақстандық құқықпен реттеледі.
Ата-аналар балалардың тәрбиесіне қарауға ... өз ... ... ... ... ... оған көмек көрсетуге міндетті.
Ата-аналық құқықтардың барлығы балалардың пайдасына шешілуі тиіс болып
табылады.[52] Ата-аналар өздерінің кәмелетке ... ... ... міндетті, сонымен қатар, еңбекке қабілетсіз балаларды да асырауға
міндетті ... ... Егер ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңнамасына сәйкес оларға алимент төлеу қарастырылған. ... ... ... аумағынан тыс шығып кететін болса, ... ... ... өз ... ... ... міндетті.
Мұндай алименттерді төлеу міндеті Қазақстан Республикасының аумағынан тыс
тұратын ... да ... тиіс ... ... Алименттік міндеттемелерге
байланысты нормалардың қолданылуын анықтайтын коллизиялық нормалар біздің
заңнамада жоқ. ... ... ... жеке құқық теориясында ... ... заң ... деп ... ... және ... ... Заңның ережелеріне сәйкес шетелдіктердің
Қазақстан Республикасында бала асырап алуы, сонымен ... ... ... ... азаматы Қазақстаннның азаматы болып табылатын
баланы асырап ... ... ... бала асырап алу Қазақстан
Республикасының заңнамасы бойынша анықталады. Аталған асырап ... ... үшін ... ... тиісті органының рұқсатын алуы керек.
Қазақстан Республикасының азаматы болып табылатын баланы асырап ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Бұл
жағдайда асырап алушылар Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмаса,
атқарушы органның келісімін сұрауы тиіс болып ... ... алу үшін бала ... ... ... ... ... асырап алушы баланы өз мемлекетінде асырап ... ... ... құқықты көрсетуге міндетті.
Мысалы, «Неке мен отбасы туралы» ... ... ... ... ... ... ... аумағында Қазақстан Республикасы
азаматы болып табылатын ... ... ... мен ... ... асырап алуы асырап алушының азаматтығы елінің заңнамасына
сәйкес жүргізіледі: «Қазақстан Республикасының азаматы болып ... ... ... ... ... тұрақты тұратын Қазақстан
Республикасының азаматтарына тәрбиелеуге беру мүмкін ... ... ... ... ... не ... туыстарына осы туыстарының
азаматтығы мен тұрғылықты ... ... ... алуға берілуі
мүмкін.[54]
Балалар Қазақстан Республикасының аумағынан тыс ... ... ... ... ... ... туысы емес
шетелдіктерге аталған балалар осы заңның 101-бабының 3-тармағына сәйкес
орталықтандырылған есепке қойылған ... үш ай ... соң ... ... ... ... ... келетін шетелдіктер баланы өзі жеке таңдап алуға,
онымен ... екі апта бойы ... ... ... ... ... органға баланы асырап алғысы келетіні туралы жазбаша арыз, сондай-
ақ мемлекеттік лицензиялар ... ... ... жүзеге асыратын
агенттіктер беретін ықтимал ата-аналардың қаржы жағынан әл-ауқаты, отбасы
жағдайы, денсаулық жағдайы, жеке ... ... ... ... беруге міндетті.[55]
Негізгі сұрақтардың бірі – ... ... ... ... кейбір
мемлекеттерде әкенің баланы өз еркімен тануы негізінде ғана шешілуі ... ... ... Ал ... мемлекеттерде (мысалы,
Ангияда және АҚШ тың ... ... ... ... ... ... медициналық сараптама жүргізілуі немесе өзге ... ... ... ... элементімен» байланысты отбасы-неке қатынастары нормаларының
негізгі қайнар көзі болып ... ... ... ... ... ... табылады. Құқықтық көмек туралы келісімшарттардың
мазмұны өте кең. Онда азаматтық және отбасы ... ... ... ... ... ғана берілмеген, сонымен қатар әділет
органдарының арасындағы әріптестік, ... ... ... ... ... құқықтары, азаматтық және ... ... сот ... тану мен ... т.б. ... ... ... туралы халықаралық келісімшарттармен бекітілген неке
мен ажырасудың коллизиялық мәселелерін реттеу осы елдердің ... ... ... үлес болып табылады. Сонымен, Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... нәсілі, азаматтығына қарамастан, бірақ ер әйелдің ... ... ... ... мен тең ... қағидаларын сақтай отырып
пайда болады.[57]
Мысал ... 2002 жылы 7 ... қол ... «Азаматтық, отбасылық
және қылмыстық істер бойынша құқықтық көмек пен құқықтық қатынас туралы»
Кишинев Конвенциясының ережелерін ... ... Бұл ... 2004 ... ... Қазақстан Республикасымен ... ... ІІІ ... ... ... деп аталады. Конвенцияның 29-бабы
бойынша некені қию жағдайлары болашақ ... ... ... ... ... ... тараптың заңнамасымен, ал азаматтығы жоқ
тұлғалар үшін – тұрақты тұрғылықты жері болып ... ... ... анықталады. Сонымен қатар, некеге тұру кезіндегі кедергілерге
қатысты аумағында неке қиылған Келісуші тараптың заңнамасының ... ... ... ... ... ... Ерлі-
зайыптылардың мүліктік және жеке қатынастары олардың ортақ тұрғылықты ... ... ... заңнамасымен анықталады. Егер ерлі-зайыптылар әр
түрлі Келісуші тараптың аумағында тұрып, бірақ ... ... ... ... ... ... ... табылатын Келісуші тараптың
заңнамасымен анықталады. Егер ерлі-зайыптылар әр түрлі Келісуші ... ... ... әр ... ... ... жеке және мүліктік
қатынастары аумағында олардың соңғы ортақ тұрғылықты жері болған Келісуші
тараптың заңнамасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... аумағында сол мүлік ... ... ... анықталады.
Некені бұзу туралы істер 31-бапта қарастырылған. Бұндай істер бойынша
ерлі-зайыптылар ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Ал егер ерлі-зайыптылар әр түрлі ... ... ... ... ... жері бойынша Келісуші тараптың Әділет
мекемелері құзыретті болып танылады.
Некені жарамсыз деп тану ... ... ... неке ... ... ... ... заңнамасы қолданылады.
34-бапқа сәйкес әкелік немесе аналықты ... ... ... ... ... ... Келісуші тараптың заңнамасы ... ... ... ... ... ... ... азаматы болып
табылатын Келісуші тараптың заңнамасы қолданылады.
Ата-ана мен ... ... ... ... ... ... мен балалрдың құқықтары мен міндеттері, оның ішінде ата-
ананы баланы қамтамасыз ету бойынша ... ... ... жері бар ... тараптың заңнамасымен анықталады, ал олардың
ортақ тұрғылықты жері болмаған ... бала ... ... ... ... ... анықталады.
Талапкердің сұрауы бойынша ... ... ... жері орналасқан Келісуші тараптың заңнамасы қолданылады.
36-бап қорғаншылық пен қамқоршылық мәселесіне ... ... ... орнату немесе тоқтату қорғаншылық пен қамқоршылық
орнатылатын тұлға ... ... ... Келісуші тараптың заңнамасын
жүзеге асырады. Қорғаншы (қамқоршы) және қорғаншылық немесе қамқоршылықтағы
тұлғаның құқықтық қатынасы қорғаншы, қамқоршыны таңдаған ... ... ... ... ... қатынастағы күрделі сұрақтардың бірі – баланы асырап алу
мәселесі Конвенцияның 40-бабына сәйкес ... ... ... ... ... бас тарту, егер асырап ... бала ... ... ... ... ... өзгеше көзділмесе, бала асырап
алушы өтінішті берген кезде қай тараптың ... ... сол ... заңнамасы бойынша жүзеге асырылады. Егер бала ... ... ... ... ... ... алу кезінде оның заңды өкілінің және
құзыретті мемлекеттік органның келісімін, сонымен қатар, бала азаматы болып
табылатын Келісуші ... ... ... талап етілсе, баланың
келісімін алу керек.[58]
Қорытынды
ХХІ ғасырдың басы өзге мемлекетте ... ... ... ... ... күрт өсуімен сипатталады. Бұл шаруашылық өмірдің
интернационализациялануы, интеграциялық процестердің ... ... ... ... ... жариялануы, халықтың көші-қоны
процесінің (оның ... ... ... тартылуы) кеңеюі және тағы да басқа
себептерге байланысты.
Қазақстан Республикасының әлемдік қауымдастықтағы маңызды рөлі артуда.
Әртүрлі қалаларда ... ... жаңа ... ... ... ... туристердің ағымы өсуде. Халықаралық ынтымақтастықтың
арықарайғы дамуы, өзге ... ... және ... ... ... экономикасының шетел инвестицияларының құйылуының артуы
мен ... ... ... ... ... ... өсуі олардың
құқықтық жағдайының реттеу қажеттілігін ... ... ... ішкі ... және халықаралық
шарттармен анықталады. Көптеген елдер ... ... ... ... және сәйкес қатынастарды мәні бойынша реттейтін
нормалар жиынтығы ... ... атты ... ерекше саласы
ретінде қарастырылады.
Сонымен, «шетелдіктердің құқығы» – бұл ... ... ... ... ... бұл ғана емес, сонымен қатар
шетелдіктердің азаматтық құқықтық жағдайы мен ... ... ... коллизиялық нормалардың кешені деп те айту ... ... ... ... ... құқықтық мәртебесін тар
және кең мағынада анықтайды. Тар мағынада бұл негізінен әкімшілік ... ... олар ... ... ... ... ... мәртебесінен айырмашылықтарына қатысты. Кең мағынада
– бұл барлық ... ... ... ... ... мемлекеттерде шетелдіктер туралы түбегейлі ... бар. Ал тағы ... ... ... ФРГ, ... ... жеке құқықтан шеттетіліп, әкімшілік құқықтық нормалары бар
жекелеген заңмен ... ... ... ... ... құқық
жүйесі бар елдерге бұл ... ... жеке ... ... ... ... ... қосылған.
Қазақстанда және өзге де ТМД елдерінде «шетелдіктердің құқығы» құқық
жүйесіндегі өз алды сала ... ... Бұл ... пәні бойынша сәйкес
нормалар әртүрлі ... ... ... ... ... әкімшілік, азаматтық, еңбек, неке, ... ... және т.б. ... бұл ... ... арнайы заңнамалық реттеудегі
тәжірибелік мақсаттылықты жоққа шығармайды. Осындай мақсаттылықты ... ... ... жағдайы ... ... Заңы ... ... ҚР ... ... азаматтарының құқықтық жағдайларының
төмендегідей қағидаларына негізделген:
• шетел азаматтары отандық азаматтармен ... ... ... ие ... ... ... яғни негізгі бастау
ретінде ұлттық режим қағидасы танылады;
• шетел азаматтары олардың туы тегіне, ... және ... ... мен ... жыныс, білім деңгейі, дінге
қатыстылығы, айналысатын ісіне ... заң ... ... ... азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... жауапты шектеулер орнатылуы
мүмкін;
• шетел азаматтарының ҚР-да өз құқықтарын пайдалануы мемлекет пен
қоғамның, ҚР ... мен өзге ... ... мен ... зиян ... ... Азаматтық айналымның басқа
қатысушылары секілді шетелдіктер ҚР-да әрекет ... ... ... ... өз ... ... ... асыру
тәртібін анықтайтындарды да, сақтауға міндетті.
Жоғарыда қарастырылған ... ... ... халықаралық құқық
тұрғысынан қаралып зерттелді. Ал халықаралық құқықта шетелдік ең біріншіден
адам тұрғысынан қаралады. Сол ... ... ... ... мен
заңды мүдделері бірінші орында болады. Бұл көзқарас – халықаралық ... Ал ... үшін адам ... ... танылады және ол өз
азматының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғайды. Яғни егер адам ... ... ... ... ... ... тағы да ... болса, қай шет елге шықса да құқығы мен заңды ... ... және ... да ... шетелдік азаматтырының жағдайы ... ... және ... ... ... қамтамасыз етілген.
Біздің елде шетелдіктерге қарым-қатынас өз ... ... ... Себебі біздің Конституциямыздың ең негізгі бөлімі «Адам және
азамат» деп аталады. Атауында ... ... ... негізгі
байлығы – адам, кейіннен азамат. Халықаралық құқықтағы адам – көбінесе жеке
тұлға немесе азамат және т.б. саяси рөл ... ... ... ... Бірақ адам қазіргі заманда қай ... ... ... өз ... мен ... мүдделерін қорғауға халықаралық
заңдармен ... ... ... көп ... ... уақытта өз
азаматтарын өз аумағынан тыс жерде болса да, заңи қорғалуымен ... Ал кей ... егер өз ... ... ... немесе өз ісін
істеуді қысым көрсе, халықаралық нормаларға сәйкес басқа мемлекеттен ... ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы (2007 жылғы 21 мамырдағы №254-
ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – ... ... 2007. – 40 ... ... ... ... ... (Жалпы және Ерекше
бөлімдері). – Алматы: ЮРИСТ, 2006. – 296 ... ... ... ... ... (2007 ... 15 ... Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен). – Алматы:
ЮРИСТ, 2007. – 144 ... ... ... ... ... 1991 ... ... Қазақстан Республикасының Заңы (2002 жылғы 17 ... ... №322 ... ... ... ... ... справочная правовая система ЮРИСТ
5. «Шетелдіктердің құқықтық жағдай туралы» 1995 жылғы 19 ... ... ... Заңы (2007 ... 1 желтоқсандағы Қазақстан
Республикасының №227 Заңымен енгізілген өзгірістер және ... ... ... ... ... ... ... туралы» 1997 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан
Республикасының №204 Заңы ... ... ... ... ... ... және ... туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 17
желтоқсандағы №321-1 Заңы (2006 ... 10 ... ... ... Заңымен енгізілген өзгертулер ...... ... ... «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 23
шілдедегі №453-1 Заңы // Источник: справочная ... ... ... «Қазақстан Республикасындағы Еңбек туралы» 1999 жылғы 10 желтоқсандағы
Қазақстан ... ... Заңы ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 8
қаңтардағы № 373-II Заңы //Источник: справочная правовая ... ... ... ... ... ... ... Республикасының шетелге жұмыс
күшін шығаруды лицензиялау сұрақтары бойынша ережелерді ... ... ... ... 1999 жылғы 25 маусымдағы №862 Қаулысы
//Источник: справочная правовая система ЮРИСТ
12. «Қазақстан Республикасында шетел азаматтарының кіру мен орналасу және
олардың Қазақстан ... ... 2000 ... 28 ... ... ... правовая система ЮРИСТ
Халықаралық құқықтық актілер:
13. Международный пакт о гражданских и политических правах (Нью-Йорк, 16
декабря 1966 г.) // Источник: ИС ПАРАГРАФ
14. ... пакт об ... ... и ... ... 16 ... 1966 г.) // ... ИС ПАРАГРАФ
15. Всеобщая декларация прав человека (принята на ... ... ... ООН 10 ... 1948 г.) //Источник: ИС ПАРАГРАФ, 16.
Конвенция о ... ... и ... ... по ... ... ... делам (Кишинев, 7 октября 2002 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
17. Договор между Республикой Казахстан и Республикой Узбекистан о правовой
помощи и ... ... по ... ... и ... ... международных договоров РК, 1999, N 5. – 94 бет
18. Договор между Республикой ... и ... ... ... ... и ... ... по гражданским делам //Бюллетень
международных договоров РК, 2001 г., N 4. – 33 ... ... ... құқық. І том. Жоғары оқу орындарына арналған ... ... ... ред.: М.К. Сүлейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы:
ҚазГЗУ, 2003. – 736 бет
20. Актуальные ... ... ... ... Том 2. ... ... ... аспирантов и соискателей,
посвященный 10-летию независимости Республики Казахстан. Алматы. 20-21
февраля 2001 года /Отв. ред. М.К. ...... ... 2001. – ... ... Г.Б. ... ... преступности
иностранцев и в отношении иностранных граждан //Вестник ... ... ... – 158-159 ... ... Л.П. ... юридические лица: правовое положение в
России //Российская юстиция, 1997, №2. – 44 ... ... А., ... Г. ... ... ... – Алматы: Заң әдебиеті,
2006. – 405 бет
24. Базарбаев Б.Б., Басин Ю.Г. Беспалова А.И. Семейное ...... 1984. – 265 ... ... М.М. ... ... право: Учебник. – М.: Юристъ,
1998. – 408 ... ... В. В. ... ... ... – М.: ... ... 466 бет
27. Гражданское право. Том 1. Учебник для вузов (академический курс). ... М.К. ... Ю.Г. ...... ... 2000. – 704 ... ... право. Том III. Учебник для вузов (академический курс)
/Отв. ред. М.К Сулейменов, Ю.Г. ...... ... 2004. – 522 ... ... и семейное право развивающихся стран: Учебное пособие /Под
ред. В.К. ... – М.: ... УДН, 1989. – 412 ... ... и ... ... ... государств: Учебник /Под
ред. Е.А. Васильева. – М.: Международные отношения, 1993. – 571 бет
31. Довгерт А.С. ... ... ... ... ... ... 1992. – 301 ... Емельянова А. Правовое регулирование статуса иностранцев в Республике
Казахстан //Фемида. – Алматы, 1998, №12. – 49-50 ... ... В.П. ... ... ... Курс ... – М.:
НОРМА–ИНФРА•М, 1999. – 686 бет
34. ... РК «О ... и ... ... пособие – А.: Баспа, 1999. – 208
бет
35. Киселев И.Я. ... ... ... ... – М.: ... – 304 ... ... Л.В. Иностранные граждане (правовое положение). – М.: ... – 285 ... Л.Б. ... ... жеке құқық. Негізгі институттар: Оқу
құралы. – Алматы: Жеті жарғы, 2006. – 168 бет
38. Лунц Л.А. Курс ... ... ... ... ... – М.:
Юридическая литература, 1975. – 384 бет
39. Лунц Л.А., ... Н.И., ... О.Н. ... частное право:
учебник. – М.: Юридическая литература, 1984. – 366 ... ... Н.И., ... И.О. Правовое положение российских граждан за
границей. – М.: Юрист, 1994. – 329 бет
41. Матузов Н.И., ... ... ... и ... – М.: Юристъ,
1997. – 392 бет
42. Международное право в ... ... ... ... ... Г.М. ... – М.: ... 1997. – 375 бет
43. Международное частное право: иностранное ... ... ... ред. А.Н. ... А.Н. ... – М.: ... 2000. – 514 ... Международное частное право. Учебное пособие /Под ред. Г.К. ... М.: ... 1993. – 416 ... ... А. Мнение по поводу "стальных " парней //Юридическая газета,
2007, 24 августа. – 1 бет
46. Нурабаева З.Т. ... в ... ... Проблема
усыновленных детей. Материалы семинара //Юридическая газета. 2000, ... – 5 ... ... ... ... ... режим и вопросы гражданства:
Материалы междунар. науч.-практ. конф., 1 июля 2002 г. //Акад. и ... ... и ... ... ...... ... 2002. –
287 бет
48. Сабитова А.А. ... ... ... ... ... ... Диссертация на соиск. учен. степ. канд.
юрид. наук; [Науч. рук. С. Н. Сабикенов]. – ... АГУ им. ... ... ... А. Права иностранцев в Республике Казахстан //Мысль. – Алматы,
2000, №7. – 36 ... ... М.А. ... ... ... ... ... – Алматы:
Ғылым, 1998. – 339 бет
51. Сафонова О.Н. Соотношение и взаимодействие национального ... РК ... ... ... диссертации на соискание ученой степени
к.ю.н. – Усть-Каменогорск, 1999. – 24 ... ... С. ... – не ... ... Алматы, 2003, 8
ноября. – 5 бет
53. Скоробогатов С.В., Скоробогатова С. Законодательные акты, ... ... ... в ... ... – Алматы: АБиО,
2004. – 228 ... ... Л.Р. ... право. Вопросы теории и практики. – М.:
Наука, 1986. – 294 ... ... Ғ.И. ... ... азаматтық құқығы. – Алматы:
ҚазМЗА, 2001. – 380 бет
56. Федосеева Г.Ю. ... ... ... ... – М.: ... 2007 –
432 бет
57. Черниченко С.В. Личность и международное право. – М.: Юридическая
литература, 1974. – 354 ... ... Н.А. ... ... в международном частном праве. – М.:
Юрист, 1995. – 328 бет
Қосымша әдебиеттер:
59. ... ... ... граждан в РК //www.legaladviser.kz/en
/analytics/item/62
60. Шетелдік папалар мен мамалар: Қазақстандағы халықаралық бала асырап ... ... ... Лунц Л.А., Марышева Н.И., Садиков О.Н. Международное частное ... – М.: ... ... 1984. – 81-82 ... М.А. Сарсембаев. Международное частное право. ... ... ... ... 1998. – 99 ... ... В.П. Международное частное право. Курс лекций. – М.:
НОРМА–ИНФРА•М, 1999. – 178 ... ... М.М. ... ... ... Учебник. – М.: Юристъ,
1998. – 110-111 ... ... А. ... иностранцев в Республике Казахстан //Мысль. – ... №7. – 36 ... Лунц Л.А. Курс ... ... ... Особенная часть. – М.:
Юридическая литература, 1975. – 23-24 беттер
[7] Богуславский М.М. Международное ... ... ... – М.: ... – 109 бет
[8] Гаврилов В. В. Международное частное право. – М.: ... ... 102 ... ... С.В. Личность и международное право. – М.: ... 1974. – 128 ... ... право. Том 1. Учебник для вузов (академический курс).
/Отв. ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. – ... ... 2000. – 91 ... ... ... І том. ... оқу ... арналған оқулық
(академиялық курс). /Жауапты ред.: М.К. Сүлейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы:
ҚазГЗУ, 2003. – 104 ... ... Л.П. ... юридические лица: правовое положение в
России //Российская юстиция, 1997, №2. – 44 бет
[13] 1995 ... 30 ... ... ... Конституциясы (2007
жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және
толықтырулармен), 12-бап ... ... ... Том 1. Учебник для вузов (академический курс).
/Отв. ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы: ... 2000. – 94 ... ... В.В. ... ... ... М.: ... 2000. – 99
бет
[16] Международное частное право: иностранное законодательство /Предисл.
А.Л Маковского; ... и ... ред. А.Н. ... А.Н. ...... 2000. – 752 ... ... Ғ.И. Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы. – Алматы:
ҚазМЗА, 2001. – 94 бет
[18] Гражданское право. Том III. ... для ... ... курс)
/Отв. ред. М.К Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы: КазГЮУ, 2004. – 416 ... ... М.М. ... частное право. – М.: Юристъ, 1999. –
111-112 беттер
[20] «Шетелдіктердің құқықтық ... ... 1995 ... 19 маусымдағы №2337
Қазақстан Республикасының Заңы ... ... ... ... 6-18 ... //Источник: справочная правовая система
ЮРИСТ
[21] Азаматтық құқық. І том. ... оқу ... ... ... ... ... ред.: М.К. Сүлейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы,
ҚазГЗУ, 2003. – 106 бет
[22] ... ... Том III. ... для вузов (академический курс)
/Отв. ред. М.К Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы: КазГЮУ, 2004. – 417 бет
[23] ... ... ... ... 2003 ... 8
қаңтардағы № 373-II Заңы, 3-бап 2-тармақ //Источник: справочная правовая
система ЮРИСТ.
[24] 2000 ... 28 ... ... ... ... кіру мен ... және олардың Қазақстан Республикасынан
шығу» Ережелері //Источник: справочная правовая система ЮРИСТ
[25] Төлеуғалиев Ғ.И. Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы. – ... 2001. – 96 ... ... ... Том 1. ... для ... ... курс).
/Отв. ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы: КазГЮУ, 2000. – 95 ... ... ... І том. ... оқу ... ... ... курс). /Жауапты ред.: М.К. Сүлейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы,
ҚазГЗУ, 2003. – 111 ... ... В. В. ... ... ... – М.: ... – ИНФРА•М,
2000. – 99 бет
[29] ... ... ... ... ... және ... 1124-бап – Алматы: ЮРИСТ, 2006. – 296 бет
[30] Гражданское право. Том III. ... для ... ... ... ред. М.К. ... Ю.Г. ...... КазГЮУ, 2004. – 420 бет
[31] Г.Б. Акылбекова. ... ... ... и в ... ... ... ... КазНУ. Серия
юридическая, №1(29). – 158-159 ... О ... ... ... граждан в Республики Казахстан. /
Сост. В.А. Ермаков. – Алматы: Учр. «Центр обслуживания ... 2002. – 63-64 ... ... между Республикой Казахстан и Республикой Узбекистан о
правовой помощи и ... ... по ... ... и ... //Бюллетень международных договоров РК, 1999, N 5. – 94 ... ... ... Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше
бөлімдері), ...... ... 2006. – 303 ... ... между Республикой Казахстан и Азербайджанской Республикой ... ... и ... ... по ... делам //Бюллетень
международных договоров РК, 2001, N 4. – 33 бет
[36] Қазақстан Республикасының ... ... ... және ...... ... 2006. – 9, 298, 302 ... Гражданское право. Том III. Учебник для ... ... ... ред. М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы, КазГЮУ, 2004. – 422 ... ... Л.Р. ... ... ... ... и практики. – М.:
Наука, 1986. – 164 ... ... Б.Б., ... Ю.Г. ... А.И. ... ...... 1984. – 248 бет
[40] Международный пакт о гражданских и ... ... ... 16
декабря 1966 г.) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
[41] Шебанова Н.А. Семейные отношения в международном частном праве. – М.:
Юрист, 1995. – 4 ... Л.Б. ... ... жеке құқық. Негізгі институттар: Оқу
құралы. – Алматы: Жеті жарғы, 2006. – 58 ... 1991 ... 20 ... ... ... ... ... Республикасының Заңы (2002 жылғы 17 мамырда Қазақстан
Республикасының №322 Заңымен енгізілген өзгерістер және ... ... ... ... ... ... ЮРИСТ
[44] Сабитова, А.А. Статус иностранных граждан: внутригосударственные и
международно-правовые аспекты: Диссертация на ... ... ... ... ... [Науч. рук. С. Н. Сабикенов]. – Алматы: АГУ им. Абая, 2001. ... ... Лунц Л.А., ... Н.И., ... О.Н. ... ... ... – М.: Юридическая литература, 1984. – 251-252 беттер
[46] Шебанова Н.А. Семейные отношения в международном частном праве. – ... 1995. – 18 ... ... И.В. ... ... в ... частном
праве //Правосубъектность по гражданскому и хозяйственному праву. – М.:
Юридическая ... 1983. – 176-187 ... ... Б.А. ... ... ... ... права.
Том 2. Материалы Международной научно-практической конференции аспирантов и
соискателей, посвященный 10-летию независимости Республики ... 20-21 ... 2001 года /Отв. ред. М.К. ...... 2001. – 224-225 беттер
[49] 1998 жылғы 17 ... ... және ... ... ... №321-1 Заңы (2006 ... 10 қаңтардағы №116-ІІІ Заңымен
енгізілген өзгертулер және ... ...... ЮРИСТ, 2006
[50] Нурабаева З.Т. Усыновление в брачно-семейном законодательстве:
Проблема усыновленных детей. Материалы семинара //Юридическая ... ... ... – 5 ... ... А.М. Актуалбные проблемы современного гражданского права.
Том 2. Материалы Международной научно-теоретической конференции ... ... ... 10 ... ... ... Казахстан.
Алматы 20-21 февраля 2001 //Отв редактор М.К.Сулейменов. – Алматы: КазГЮА,
2001. – 217-218 беттер
[52] Гражданское и семейное ... ... ... Учебное пособие /Под
ред. В.К. Пучинского. – М.: изд-во УДН, 1989. – 31-46 ... ... ... мен ... ... ... бала ... қандай болмақ? ... ... РК «О ... и семье»: Учебное пособие – А.: Баспа, 1999. – 8-бет
[55] Синицкая С. Сиротство -не блаженство //Вечерний Алматы, 2003, 8 ... 5 ... ... и ... ... ... государств: Учебник
/Под ред. Е.А. Васильева. – М.: Международные отношения, 1993. – 524 ... ... ... в ... ... пособие /Составит.: Н.Т.
Блатова, Г.М. Мелков – М.: ... 1997. – 179 ... ... о ... ... и ... ... по гражданским,
семейным и уголовным делам (Кишинев, 7 октября 2002 года) //Источник: ... ... 12:54:37

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ тұлғалардың құқықтық жағдайы20 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
«Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы»18 бет
Банктік қызмет көрсету департаменті11 бет
Заңды тұлғаларды несиелеу туралы46 бет
Сот әділдігіне қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және жүйесі56 бет
Халықаралық дербес құқық пәні бойынша дәрістер кешені334 бет
Азаматтық14 бет
Алматы қ. көші-қон полициясының іід басқармасында өткен өндірістік тәжірибе есебі9 бет
Афина мемлекеті22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь