Заем (қарыз) түсінігі

Кіріспе
ІІ Заем түсінігі және заем шартының мазмұны мен мәселелері

2.1 Заем (қарыз) түсінігі мен түрлері
2.2 Заем шартының мазмұны мен мәселелері

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қазіргі кездегі банктер заемдық операцияларды ең жаңа технологияларды пайдалана отырып, жоғары деңгейде қызметтердің кең спекторын көрсетеді. Мемлекеттік органдардың, жеке тұлғалардың, тағы да басқа кәсіпкерлікпен айналысатын ұйымдардың, кәсіпорындардың тұтыну және инвестициялық мақсаттарына несие (заем) беру - банктердің негізгі экономикалық функциясы болып табылады. Банктердің несиелік функцияларын дұрыс орындауы клиенттердің қаржылық, экономикалық жағдайларына әсерін тигізеді, себебі, банктік несиелер жаңа кәсіпорындардың құрылуын, жаңа жұмыс орындардың пайда болуын және олардың экономикалық өмірін қамтамасыз етеді.
Дамыған елдерде заем түсінігі үлкен роль атқарады. Қазіргі уақытта өнеркәсібі өркендеген мемлекеттерге заем шарттары айналыс шығындарын азайтуға өндіріс ауқымын дамытуға мүмкіндік туғызады.
Қазақстанның ұлттық экономикасын дамытудың стратегиялық мақсаттарын орындау әлеуметтік-экономикалық процестерді мемлекеттік реттеуді түбегейлі жақсартуды көздейді. Тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етіп, соның негізінде халықтың тұрмыс жағдайын көтеру үшін ең алдымен мемлекеттік қаржы саласында мемлекеттік басқарудың нысандары мен әдістерін жетілдіру қажет. 1990-шы жылдардың басындағы Қазақстан экономикасын қайта құру әлеуметтік-экономикалық реформаларды қаржыландыруға және ұлттық экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз етуге өз қаржы қорының тапшылығымен (жетіспеуімен) сипатталды. Бұл несие капиталының сыртқы және ішкі нарығында мемлекетті қарыз алу қажеттігін туғызды. Қаржы нарықтарынан қаражатты қарызға алу әлеуметтік-экономикалық даму мұқтаждары мен мемлекеттің өз қаржы қоры тапшылығының арасындағы қайшылықты жоюға мүмкіндік берді. Несиелер мен қарыздар алу арқылы қосымша мемлекеттік шығындарды қаржыландырудың жағымсыз салдары ақша шығару практикасын қолданудан гөрі азырақ болды.
1. Ақша, заем, банктер. М.С. Саниев А. 2009 ж.
2. Ақша айналысы және заем А. 2004 ж. Мақыш Серік Биханұлы
3. Ақша, заем, банктер. Валюта қатынастары, Баян Кошенова А. 2008 ж
4. Мемлекеттік қарызды басқару жүйесін теориялық негіздеу// <ТҰРАН>
Университетінің хабаршысы. 2009. №1-2(34),б.154-158.
5. Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік сыртқы қарызды басқару стратегиясы: қаржы-экономикалық тетіктері және құралдары // Мадіханова Қ.А Экономика ғылымдарының кандидаты дәрежесіне іздену үшін дайындалған диссертацияның авторефераты -2008ж – Алматы
6. Мемлекеттік қарызды өтеу жолдары // Т.Рысқұлов атындағы ҚазЭУ хабаршысы.- 2007.- №2 (56).- 156-160б
7. Ілиясова Қ.Қ, Құлпыбаев С. Қаржы-Алматы, 2005ж
8. Еліміздегі макроэкономикалық ахуал мен сыртқы қарызы жағдайының өзара байланысы//Қаржы –қаражат журналы.-2009. №5.- 84-89 б.
9. Банкілердің және басқа секторлардың сыртқы қарызының даму жағдайы //Халқаралық Бизнес Университетінің Жаршысы. 2008- №1(7).-73-75б
10. Қазақстандағы мемлекеттік қарыз қызметінің заңды негізі // Қазақ еңбек және әлеуметтік академиясының хабаршысы.- Алматы, 2007.- № 1 (14).- 78-81б
11. Ильясов К. «Қаржы- қаражат» -2008ж №6,б.23-25.
12. Берстембаева Р. «Қаржы- қаражат» -2008ж №5,б.48.
13. Қазақстандағы мемлекеттік қарыз қызметінің заңды негізі // Қазақ еңбек және әлеуметтік академиясының хабаршысы.- Алматы, 2007.- № 1 (14).- 78-81б
14. Тілеужанoва М.Ә. Макроэкoномика: Оқулық-Алматы 2008ж
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
ІІ Заем түсінігі және заем шартының мазмұны мен мәселелері
2.1 Заем (қарыз) түсінігі мен түрлері
2.2 Заем ... ... мен ... әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Қазіргі кездегі банктер заемдық операцияларды ең жаңа ... ... ... ... ... кең ... ... органдардың, жеке тұлғалардың, тағы да басқа ... ... ... тұтыну және инвестициялық
мақсаттарына несие (заем) беру - банктердің ... ... ... табылады. Банктердің несиелік функцияларын дұрыс ... ... ... ... ... ... себебі,
банктік несиелер жаңа кәсіпорындардың құрылуын, жаңа жұмыс орындардың пайда
болуын және олардың экономикалық өмірін ... ... ... заем ... ... роль ... Қазіргі уақытта
өнеркәсібі өркендеген мемлекеттерге заем шарттары айналыс шығындарын
азайтуға өндіріс ... ... ... ... ... экономикасын дамытудың стратегиялық мақсаттарын
орындау ... ... ... ... ... ... Тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етіп, соның
негізінде халықтың тұрмыс жағдайын көтеру үшін ең ... ... ... ... ... ... мен ... жетілдіру қажет.
1990-шы жылдардың басындағы Қазақстан экономикасын қайта құру әлеуметтік-
экономикалық реформаларды қаржыландыруға және ... ... ... ... ... өз ... ... тапшылығымен (жетіспеуімен)
сипатталды. Бұл несие капиталының сыртқы және ішкі нарығында мемлекетті
қарыз алу қажеттігін ... ... ... ... ... алу
әлеуметтік-экономикалық даму мұқтаждары мен мемлекеттің өз қаржы қоры
тапшылығының ... ... ... ... берді. Несиелер мен
қарыздар алу арқылы ... ... ... ... ... ақша ... ... қолданудан гөрі азырақ болды.
ІІ Заем түсінігі және заем шартының мазмұны мен ... Заем ... ... мен ... ... заем ... ... болуын әділ түйсініп, заем
бағдарламалардың санын ұдайы кеңейтіп отырады. Бірақ ... ылғи ... ... ... алдымен мұның дұрыс тәсіл екендігіне көз жеткізіп
алған абзал.
Тұрмысты жөндеудің көптеген жылдарға созылатын уақыттар әлі де ... ... ... ... ең ... ... алынып, содан кейін жас
отбасы жыл сайын жиһаз, кір жуатын машина, ... ақша жи- нап ... ... ақша ... ... Сонымен қатар, барлық қажеттіні
жылдам ... ... ... де бар.
«Жаппай сұраныс» тауарларын заемлеу жеке бағытты ерекшелеп шығарды –
тұтынушылық заемлеу. Банк заем- дарының бұл ... ... ... со- ... ... ... мен ... жо- ғары
«таза» табыссыз заем рәсімдеу мүмкіндігі.
Банктер әсіресе қамсыздандырылған заемдарды бергенді жақсы көреді,
мысалы, ипотекалық ... ... және ... 72,6% ... млрд ... дейін құрады), шағын бизнес бойынша заемдер (өсімі
01.01.2001 және 01.10.2007 аралығында 75,2% - 1508,2 млрд ... ... ... ... ... аса сақтықпен беріледі (өсімі
01.01.2001 және 01.10.2007 аралығында 55,5% - 1208,1 млрд ... ... Заем ... үшін ... ... – жақсы белгі болып табылады.
Заемдер қаншалықты ... ... заем ... ... көбінесе
барлық клиенттерді несиелеу шарттарына байланысты болып келеді, бір
клиенттерге ... ... ... ... ... ... ... тырысады.
Дүние жүзінде заемдардың ең бір танымал түрлерінің бірі дүкенде тауар
сатып алуға арналған банк ... ... ... ... болып табылады. Олар
кассадан алшақтамай, сол жерде-ақ рәсімделеді.
Тауарды таңдап алып, сіз бірден заем шарт ... ... ... ... ... ... Бірақ, мұндай жеделдік қосымша шығынға
батыруы мүмкін. ... ... ды ... мен заем ... ... уақыты болмайды ғой. Заем ұйымдар заем алушыға берілген қаражатты
жоғалту қаупін азайтудың басқа бір тәсілін тапқан: ... ... ... тұтынушылық заемлерінің болмысы күрделі болып келеді. Мысалы,
банк 27 пайыздық мөлшерлеме ... бұл ... ... осы ... ... Заемге қызмет көрсету үшін ай сайын комиссия көрсетіледі.
Сонымен қатар, заем ұйым түрлі қосымша комиссиялар ... ... ... қол ақша ... төлемді енгізу мен кешіктіру үшін төлем алу және
т.б.. Нәтижесінде, «жай ғана бір» заем ... ... бар ... ... кетеді.
Мұндай заемнің толық құнын есептеу, тіпті заемні рәсімдеу мен ... ... ... ... ... түрлі банктердегі шарттарды салыстырып
байқау тек математика профессорының ... ғана ... ... өткен жылдан бастап, Қазақстанның Ұлттық ... ... ... ... (ТПМ) ашып көрсетуге міндеттеді.
Бұл көрсеткіш заем алушыға ... заем ... ... ... ... берді. Айталық, А банкінде тиімді мөлшерлеме жылына
35% құраса, ал Б ...... 40% ... ... ... заем
арзандау болып келеді.
ТПМ күрделі әдістеме бойынша есептеледі. Ол заем алушының банкке
төлеген барлық пайыздарды, комиссия- лар мен ... ... үшін ... ғана ... үшінші тұлғалардың пайдасына заемнің шеңберінде
төлемдерді төлеуді қарастырады. Мысалы, заем өтінімді ... ... мен ... үшін ... ... ... заем алушының өмірі мен
банкке кепіл ретінде берілетін мүлікті сақтандыру бойынша ... ... әлі ... дейін осы ақпаратты беру механизмі әлі ... және ... ... ... мөлшерлемелерді көп көрсетпеу
тәсілін іздестіруде.
Берілетін заемдар бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі
Жылдық тиімді сыйақы ... ... - ... ... ... ... ... есеп- телетін қызметтер ... ... ... салыстырмалы есептеудегі сыйақы мөлшерлемесі;
– Берілетін заемдар бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі ... ... ... - ... ... ... ... – бірінші заемның сомасы;
k – банк заемдарын алу бойынша клиент төлемдерінің жалпы ... ... ... алу ... оған ... барлық қызметтері;
L - бірінші заемды алу күнінде енгізілген заемдарға ... ...... соңғы төлемінің реттік нөмірі;
j - бірінші заемды алған күннен ... ... ... реттік
нөмірі;
Sj – клиентке j-төлем нөмірі, оның ... ... ... ... ... ... сыйақылар, депозиттерді қайтару, сонымен
қатар тұрғынүйқұрылысжинақ жүйесіндегі мемлекеттік сыйақылары;
tj ... заем ... ... ... ... ... нөмірі
берілген сәтке дейінгі кезең (күндерде);
m - клиенттің ... ... ... ... - клиент төлемінің реттік нөмірі;
Pi - бірінші заем алынған күннен бастап клиентке j-төлем сомасы, оның
ішінде заемдар ... ... мен осы ... 5 ... сәйкес
депозиттер мен төлемдер енгізу;
ti - бірінші заем ... ... ... ... ... нөмірі
берілген сәтке дейінгі кезең (күндерде).30
23.09.2006ж. №215 ҚҚА Басқармасының қаулысымен ... ... ... сыйақы көлемдері туралы ақпаратты тарату барысында екінші
деңгейлі банктер сыйақы мөлшерлемелерін есептеу ережелері.
1. Жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемелерін есептеу барысында ... ... (әрі ...... 23.09.2006ж. №215 ҚҚА
Басқармасының қаулысымен бекітілген қаржылық қызметтер ... ... ... ақпаратты тарату барысын- да екінші ... ... ...... сыйақы мөлшерлемелерін есептеу ережелерінің (әрі қарай –
Ере- желер) 4 ... 5 ... ... «k» ... банк ... оған ... ... барлық қызметтерін алуға бірінші заем алынған
күні клиент төлемдерінің жалпы сомасы кіреді.
Ережелердің 5 тармағында ... ... ... клиент
төлемдерінің жалпы сомасына тек заем алу мен қызмет көрсетуге ... ғана ... ... ... 7 ... 2 ... сәйкес, клиент жүзеге
асырған төлемдер және/немесе клиентке жасалған төлемдер оны ... ... ... ... ... заем шартына қол қою барысында клиенттің аталмыш
заемға байланысты төлемдері ғана ескерілетін болады.
Ұстап қалу ... ... ... күні ... ... ... ... бұрын өтеу үшін, шартты бұзғаны үшін) нақты
төлемдер бойынша ескерілуі мүмкін, ... ... ... және ... бойынша банк алдында жасалған ЖТСМ-сін қайта есептейді.
Бұл ретте, Ережелердің 10 тармағында ... ... ... ... ... алатын (сыйақы мен басқа да төлемдер) және ... ... ... әсер ... операциялар тізімі, олардың мөлшері
немесе оларды анықтау тәртібіне ... ... ... ... ... ... мен ... қамтылады.
2. Банк комиссиялары болмаған жағдайда ЖТСМ мәндерінің өзгерістеріне
байланысты.
Банк комиссиялары болмаған ... ЖТСМ ... ... ... ... мөлшерлемесі мен санына байланысты екендігін атап
кеткен жөн.
Бұл ретте, банктің номиналды мөлшерлемесінен ЖТСМ айырмашылығы ... және ... ... өтеу бойынша пайыздар ... ... бай- ... ... ... да бір ... комиссиялар болмаған жағдайда шарт әрекетінің
мерзімі соңында негізгі борышты және пайыздарды төлеу арқылы 1 жыл ... ... ... ЖТСМ ... ... ... сәйкес
келеді.
3. Келесі жағдайларда ЖТСМ мөлшеріне қатысты:
заем мөлшері – 500 000 теңге;
мерзімі - 60 ...... 16 ...... сайынғы аннуитеттік төлем 12 159, 03 теңгені құрайды;
ЖТСМ – 17,24 %.31
Қазіргі таңда банктердің барлығы банктің заем өнімдері туралы ... ... ... пайыздық мөлшерлемені көрсетіп отыруға
міндетті болып табылады. Шын мәнінде, ... ... тек ... ... заем ... ғана дұрыс қолдана алады. Ал клиенттердің
көпшілігін жеке әңгіме барысында ... ... ... ... ... қатар, кей жағдайларда (көбінесе заем ... ... ... клиентті үркітеді, өйткені кейде мөлшерлемелер 50%-
ға жетеді. Клиент қажетті мәліметтерді тура шарт ... ... ... ... ... заем салыстырмалы түрде аз ғана сомаға
беріледі. Бірақ, осындай шағын ... заем ... үшін ... ... Бір ... ұялы телефон үшін алынып, ... ... ... кір жуу ... жаңа заемды рәсімдеу үшін кедергі
болмайтын сияқты. Бірақ көп төлем ... ... үшін ауыр ... ... ... адамның жаңа қарыздарды рәсімдеуге жақын тұратын ... ... ... ... ... ... де ... болған.
Шағын және орта бизнес субъектiлерiн заемлеудiң алғышарттары.
Банктердiң тәжiрiбесiнде қолданылатын заемлеу процесiнiң ... ... ... банкте пайдаланылатын заемлеу ... ... ... ... сипатын бере отырып, олардың
жүзеге асырылу техникасын бiлдiредi. заемлеу алғышарттары ... ... ... қарау;
несиелік қабiлетiн талдау;
несиелік келiсiм шарт жасау;
заем беру;
несиелік мёмiленiң орындалуына бақылау жасау.
2.2 Заем шартының мазмұны мен ... ... заем беру ... ... ... Ұлттық Банкi туралы» 30.03.1995 ж. және «Қазақстан
Республикасындағы банктер жёне банктiк ... ... ... ж. ... заң күшi бар ... ... ... Заемлер төлем
қабiлетi бар қарыз алушыларға заемнi қайтарудың нақты көздерiнiң ... ... ету ... бар ... ... берiледi.
Бiрiншi алғышарт. Банкке келiп түскен заемге деген ... ... ... несиелік операциялар осыдан басталады. Мұндай құжаттарда ... мен ... заем ... ... мәлiметтер: мақсаты, мөлшерi, түрi,
мерзiмi, мүмкiн болар қамтамасыз ету мүлкi ... ... ... ... ... ... яғни несиелік операциялар сипатына
байланысты құжаттар берiледi. Клиенттердiң әртүрлi топтары үшiн ... ... ... ... ... ... құжаттар пакетiнiң
құрамына жататындар:
|1) |Құрылтайшылық құжаттардың жарғының жалға алу шарттарының тiркелген |
| ... ... ... ... ... жердi |
| |пайдалануға құқығын куәландыратын құжаттар, азаматтардың тілқұжаттары |
| |және клиенттiң заем ... ... ... ... да ... |
| |көшiрмелерi; ... ... ... ... екi ... балансы жёне оған қосымша мәлiметтер;|
|3) |Заемленетiн жобаның рентабельдiлiк деңгейiн және ... ... |
| ... ... ... - ... негiздеме; ... ... ... ... ... ... ... |
| |(материалдық құндылықтарды ... және ... ... ... |
| ... ... құндылықтар шотының көшiрмелерi); ... ... ... ... заемлер туралы мәлiметтер (шоттар бойынша |
| ... ... ... ету мақсатында кепiлге берiлген мүлiкке қарыз алуышының |
| |меншiк құқығын растайтын құжаттар; ... ... ... ... мiндеттеменi куәландыратын құжаттар; |
|8) |Қызметiн жаңадан бастаған, яғни ... ... және ... да |
| ... жоқ ... және ... ... да ... |
| |бизнес-жоспары. ... ... банк ... ... ... ... қамтамасыз
ететiн басқа да құжаттар мен мәлiметтердi талап ете алады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... үшiн кейбiр
құжаттар тiзiмi қысқаруы мүмкiн. Қарыз ... ... заем ... өтiнiш
жасаған уақытта, банк заемлеудегi оның мүмкiндiгiн алдын-ала ... ... ... ... ... Онда - ... жетекшiсi мен қарыз алушы
өкiлiнiң аты-жөнi; Қызмет және ... түрi; ... ... мекен жайы;
есеп айырысу және валюталық шот ашқан банктiң аты және ... ... ол ... ... ... ... және мерзiмi;
соңғы есептiк күнге берiлген баланс құрылымы және басқа да көрсеткiштер
жазылады. Тапсырылған ... ... ... ... банк ... ... ... қайтару қабiлетiн бағалау кезiнде, шешiм қабылдау үшiн аса
маңызы бар. Бағалау техника-экономикалық есеп ... ... ... Қарыз алушының несиелік қабiлетiн талдау. Яғни, оның
ссуда бойынша ... ... және ... ... ... ... ... Заемнi қайтара алмау тәуекелi әртүрлi факторлардың
әсерiнен ... ... ... да, банк ... заем беруге шешiм
қабылдамас бұрын оның ... ... ... Бұл көрсеткiш банктң
өтiмдiлiгiне ықпал ететiн ... ... ... ... несиелік
қабiлетiне талдау жасау барысында келесiдей факторлар есепке алынады:
Ссудаға қатысты ... ... ... ... бере ... алушының атынан шығатын тұлғаның құқықтық құжатын анықтайтын жарғысы
және нұсқаумен танысуға тиiс;
қарыз ... ... ... ... ... ... деп, ... алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана емес,
сондай ақ ... ... ... ... ... ... алу қабiлетi. Банк қарыз алушының ссуданы қайтаруға ... табу ... баға ... ... ... ... алу қабiлетiн анықтау барысында сату көлемiне,
баға шағындарына, шығыстарға әсер ететiн факторлар есепке алынады. ... ... ... кәсiпорынның орналасқан жерi, оның тауарлары мен
қызметтерiнiң сапасы, шикiзат құны қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгi ... ... ... бұл факторларға қоса ... ... ... ... ... ... ... несиелік
қабiлетiн бағалаудағы басты фактор оның қаржылық жағдайы болып табылады. Ол
қарыз алушының қызметiн көрсететiн көрсеткiш ... ... ете ... және ... ... ... және ... сондай-ақ пайданы алу, бөлу және тиiмдi ... ... ... қаржылық жағдайы оның төлем қабiлетiнен
көрiнедi:
шаруашылық шарттарына сәйкес төлем талаптарын уақтылы ... ... мен ... жалақы төлеу;
бюджетке төлемдер мен салықтарды төлеу.
Қарыз алушының ... ... ... ... ол барлық мiндеттемелер
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік қабiлетiн ... ... ... және кең
көлемде жасалады. Қарыз алушының несиелік қабiлетiн ... үшiн ... ... қабiлеттiлiгiн, шаруашылық-қаржылық қызметiн жан жақты
бағалауға мүмкiндiк беретiн көрсеткiштер жүйесiн ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық банкiнде
перспективалық зерттеулер орталығында дайындалып, ҚР ... ... 27 ... 1994 ж. ... №26 ... бойынша бекiтiлген
«Қарыз алушының несиелік қабiлетiн банктердi» талдауына байланысты
әдiстемелiк ... ... ... ... ... ... жағдайын бағалау әдiстемесi» сияқты ... ... ... ... коэффициенттер көрсеткiшiне байланысты заем
қаблеттiлiгiнiң үш классымен анықталады. Қарыз алушыларды класс ... ... ... ... ... ... ұсынып отырған
коэффициенттер негiзiнде жүзеге асырылады .
Үшiншi алғышарт. Несиелік келiсiм шарт жасау. Қазiргi заемлеудiң
басты ... ... банк ... ... ... ... ... кейiн несиелік келiсiм шарт жасау үшiн заемлеу субъектiсiмен
қатынасқа ... ... ... ... ... банк пен ... ... шарт негiзiнде шешедi. Несиелік келiсiм шарт екi жақтың өзара
мiндеттемелерiн және жауапкершiлiктерiн анықтайды. ... ... ... ... заемнiң мөлшерi, ссуданы беру мерзiмi және қайтару шарттары
заемнi қамтамасыз ету ... заем үшiн ... ... ... ... және ... ... жағдайын бақылау үшiн қарыз алушының
тiзiмi, олардың берiлу ... ... заем беру ... ... қызметi көрсетiледi. Несиелік келiсiм шарттың мазмұнын ... ... ... Бұл ... ... деңгейдегi банктер оның типтiк
формаларын пайдаланады. Несиелік келiсiм шарттың мазмұнында ... оның ... ... ... ... және объектiлерi, сомасы,
заемнiң бағасы, заемлеу әдiстерi және ссудалық шот ... ... ... және қайтару тәсiлдерi, банк бақылауы) және банк
ссудаларының қозғалысы қарастырылады.
Төртiншi ... Заем беру ... Бұл ... ссудалық шот
формасын, ссуданы берудi құжаттау тәртiбiн (қосымша құжаттар ... ... беру ... ... ... ... ... шарттарын қамтиды.
Заем берудi құжаттау тәртiбi ссудалық шот формаларына байланысты
ажыратылады. Жәй ... шот ... ... ... ... ... ... деген өзiнiң қажеттiлiгiн бiлдiредi. Осы ... ... ... ... материалды құндылықтардың төленген нормативтен
жоғары қалдығының қозғалысы ... ... ... банк ... ... деген қажеттiлiктi мерзiмдi мiндеттемелер арқылы құжаттайды. Арнайы
ссудалық шот бойынша ... заем әр ... ... ... ... ... ашу барысындағы өтiнiш мiндеттемесi негiзiнде жүргiзiледi.
Заемнiң көлемiне ... ... ... ... ... - заем клиенттiң шотына толығымен аударылып, қажет ... ... ... - заем алуға құқығы қосымша қаражаттарға
деген қажеттiлiктiң туындауына байланысты берiледi. Үшiншiсi - белгiлi ... ... ... ... бола ... ол оны ... бас ... артық сыйақы төлегiсi келмейдi. Заемнiң мөлшерi оны беру ... ... ... ... алғышарт. Заемнi қайтару және оған сыйақы төлеуiне ... Бұл ... ... ... ... ... ... қазырғы
қайтару тәсiлi ссудалық шот ... банк ... ... және ... ... ... құраудағы рөлiне байланысты.
Ссуданы қайтару мерзiмi беру ... ... ... ... ... ... ... болса, онда бiр ғана мерзiмдi
мiндеттеме толтырылады, ал ссуда бөлiп-бөлiп ... ... онда ... әр ... мерзiмдi мiндеттеме толтырылады. Арнайы ссудалық шот
бойынша банкке қарызы тiкелей осы ... ... ... түсiмдер есебiнен
қайтарылады.
Ссуданың қайтарылуына бақылау жасау үшiн банкте ссудалар бойынша
мерзiмдi ... ... ... Банк ... қайтарылатын мерзiмi жеткен ссудаларды қарай ... ... есеп ... ... ... ... үкiм ... бередi.
Жартылай қайтаруға байланысты төлемдер ... ... ... ... келесi бетiне тиiстi белгiлерiн жасайды. Егерде қарыз
алушының есеп ... шоты ... ... ашылған болса, ссуда бойынша
қарызды және сыйақыны кайтару қарыз алушының төлем ... ... ... ... қарыз алушының қаржылық қиындақтарға
кезiгуiне байланысты банк қайтару мерзiмiн кейiнге қалдыруға рұқсат етуi
мүмкiн, ... бұл ... ... ... ... сыйақы мөлшерi оны
төлеу мерзiмi және тәртiбi, сондай ақ оларды iздестiру механизмi несиелік
келiсiм шартта анықталады. ... ай ... ... сайын есептеледi және
қайтару кестесiне ... ... ... ... ... ... жай және ... сыйақы есептеу формулалары қолданылады.
Жай проценттер бiрiншiден қысқа мерзiмдi заемлеу үшiн ... ... ... ... және төлеу келiсiм шартта көрсетiледi:
S=P(1+n*i),
мұнда: S - заем бойынша барлық соманың көлемi
P - бастапқы қарыз
i - ... ... - ... ... күрделi проценттер ұзақ мерзiмдi заемлеу кезiнде
қолданылуы мүмкiн. Мұнда мәмiле аяқталғанға дейін немесе ... ... ... ал ... қарыз сомасы өсiп отырады. Оны мына ... ... ... келiсiм шарттың орындалуына, қарыз алушының алған
заемнi пайдалануына және оны толық қайтаруына бақылау жасайды. Осы ... ... ... қызметiне, оның қаржылық жағдайына талдау жасап,
қажет болған жағдайларда, ақшалай және есеп ... ... ... есептiк материалдарын тексередi. Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық қаржы ... ... мен ... ... ақ басқа да көздер пайдаланылады. Әрбiр банктiң өзiнiң клиентiнiң
несиелік iсiн (несиелік досье) ... ... ... ... ... ... өз мiндеттемелерiн орындамаған қарыз алушыға әрi ... ... ... ... ... ... шартта қарастырылғандай
заемнi берудi тоқтатуға ... бар. ... ... ... ... ... түрде орындамаған жағдайда банк заемнi мерзiмiнен ... ... ... ... ... процесiне жасалатын бақылау банктiң
несиелік ... ... ... ... ... де ... банктiң несиелік портфелi оның табыс көзi және ... ... ... тәуекел көзi болып табылады. Банктiң
тұрақтылығы, өтiмдiлiгi және репутациясы көбiне оның несиелік портфелiнiң
құрылымы мен ... ... ... ... ... алушының несиелік
қабiлетiн талдау негiзiнде банктер рейтингi бойынша ссудаларды жiктейдi, ол
өз кезегiнде оларға несиелік портфелдiң құрамын ... және ... ... ... қарап отыруға мүмкiндiк бередi.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... банктер ссудалар бойынша мүмкiн болар
зияндарға арнайы резервтер (провизиялар) құрады. Резерв мөлшерi ... ... ... жалпы сомасына байланысты. Елдегi экономикалық
жағдайларға байланысты жалпы ... ... ең ... ... 5 %-тi ... ... ... сапасы бойынша заемнi қайтару мерзiмiне, қарыз
алушының қаржылық жағдайына, қарыз алушы мен банк ... ... ... ... ... етуiне және оның өтiмдiлiгiне
байланысты келесi топтарға бөлiнедi:
стандартты
күмәндi (субстандартты, қанағаттанарлықсыз, тәуекелi ... ... заем - бұл ... ... ... тудырмайды және оны
қайтару мерзiмi әлi басталмаған заем, яғни:
-қарыз алушының қаржылық-шаруашылық жағдайы тұрақты ... ... ... ... меншiктi капитал толығымен қамтылған;
-сенiмдi және өтiмдi қамтамасыз ... ... Осы ... ... ... мүмкiн емес.
Субстандартты заем келесi жағдайларда белгiленедi:
-30 күнге дейін негiзгi қарызды немесе ... ... ... ... топқа сонымен қатар қаржылық жағдайы тұрақты, бiрақ кейбiр
қанағаттанарлықсыз көрсеткiштерi анықталған ... ... ... ... ... ... анықталған кезде
белгiленедi:
-30 күннен 90 күнге дейін негiзгi қарызды және сыйақыны ... ... ... ... ... пролонгация;
-нарық конъюктурасының өзгеруiмен байланысты өндiрiстiң төмендеуi
нәтижесiнде қарыз алушының қаржылық жағдайының нашарлауы;
-қарыз алушының сәйкес несиелік ... ... ... ... ... ... жағдайлардың бiреуi анықталған
кезде жатқызылады:
-60 күннен 90 күнге дейін негiзгi қарыз немесе сыйақыны ... ... ... ... ... ... заем бойынша қарыздардың болуы.
Үмiтсiз заем келесi жағдайлардың бiреуi анықталған ... ... ... ... уақыттан берi негiзгi қарызды ... ... ... ... кiдiртсе;
-банкрот деп танылса;
-өз қызметiн одан әрi жалғастыруға мүмкiндiк бермейтiн ... ... ... ... әсер ... басқада жағдайлар.
Банктiң активтерi мен шартты мiндеттемелерi бойынша провизияның
қажеттi көлемi төмендегiдей есептеледi:
Субстандартты заем ... - 5% ... ... ... ... заем ... - 20% - 25%, егер тек ... ... ... ... ... күмәндi заем бойынша - 50%.
Үмiтсiз заемлер бойынша барлық жағдайларда да - ... ... мен ... ... жақты мәмілелер шарт болып табылады. Шарт адамзат ... ... ... ... реттеудің ежелгі дәуірлерден
келе жатқан, кеңінен тараған әдістерінің бірі. Шарт – сату – ... ... ... ... ... ... сақтау және т.б. қатынастар ... ... ... екі ... ... міндеттемелерін және
жауапкершіліктерін анықтайды. Онда ... ... ... ... және ... ... мөлшері;
- ссуданы беру мерзімі және қайтару шарттары;
- заемні қамтамасыз ету формасы;
- заем үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
- ... ... және ... ... ... ... ... алушының беретін құжаттарының тізімі;
- заемлеу процесіндегі банктің бақылау қызметі;
Заем келісім-шарттың мазмұнын ... ... ... қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесінде кепіл туралы келісім-
шарттың орыны ерекше. ... ... ... затына байланысты ажыратылады.
Кепіл затына: заттар, бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және
мүліктік ... ... ... ... ... ... ... топтарға
бөлінеді:
1. Клиент мүліктерінің кепілі:
• Тауарлы – материалдық құндылықтар кепілі:
а) шикізаттар, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
ә) тауарлар және дайын ... ... ... ... (нақты валюталар), алтыннан жасалған
бұйымдар кепілі;
в) басқа да тауарлы-материалдық құндылықтар ... ... да ... ... кепілі;
• Сол банктегі депозиттер кепілі;
• Жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека)
2. Мүліктік құқықтар ... ... ... кепілі;
• Авторлық құқық кепілі;
• Жерге құқық кепілі.
Кепіл туралы келісім-шартта мынадай мәселелер қарастырылады:
... ... ... ... ... ... ... Кепіл берушінің құқықтары мен міндеттері;
• Кепіл ұстаушының құқықтары мен міндеттері;
• Талап ету ... ... ... ... ... ... ... мүлік есебінен;
• Кепілге қойған мүліктің бұзылуына байланысты тәуекел жағдайлары
мен кепіл затын ... ... ... ... ... ... шешу;
• Басқа шарттар;
• Кепіл туралы келісім-шарт жасасушылардың заңды мекен-жайы мен
өзге де мәліметтері.
Қарыз алушының мүлкіне банк ... ... ... келісі-шарт
бұзылған жағдайда ғана иелік ете алады. Сондай-ақ, кепілге алу міндеттемесі
қарыз алушы төлеуге қабілетсіз және ... ... ... ... ... ... түскен түсімді заемні өтеуге жатқызылады.
Кепілге салу жөніндегі келісім ... үйді ... ... қоспағанда,
нотариалдық куәліксіз жазбаша түрде жасалады. Қарыз алушыға тиеселі тауарлы-
материалдық құндылықтарды немесе шығарылуына қарай ... ... ... ... ... бір түрі болып табылады. Кепілге салуға ақшалай
бағаланатын мүліктер, соның ... ... ... да ... ... ... құндылықтар әдетте қарыз алушының иелігінде қалады, қарыз
алушы ... ... ... ... ... ... ... сатуға немесе өз өндірісінде ... ... ... салынған бағалы қағаздар заем ... ... ... ... ... ... және заем ... өтеліп, ол
бойынша пайыз төленгеннен кейін ... ... ... Борышкер кепілге
салумен қамтамасыз етілген міндеттемесін ... ... ... ... құнынан банктің талабын қанағаттандыру соттың шешімі
бойынша жүзеге ... Банк ... ... ... қабылдаған кезде,
әсіресе, кепілге салынған мүлікті сақтау кезінле оның толық сақталуын талап
етуге құқылы. Кепілге салынған мүлік жойылған (опат ... ... ... ... ... банк талабын сақтандыру өтемінен қанағаттандырудың
айрықша құқығын пайдалана алады. Банк шартта белгіленген тәртіпке ... ... ... ... ... ... ... сомасын өндіріп
алуға құқылы.
Кепілшінің шотынан даусыз түрде қаржыны есептен шығару төлем-талап
тапсырмасы ... ... ... жүзеге асырылады. Қарыз алушының
өтелмеген заемсі үшін жауапкершілігін сақтандыру «Сақтандыру ... ... ... ... ... ... Бірақ қарыз
алушыға берілген заемні сақтандыру компаниясымен заем тәуекелділігімен ... ... ... шарт ... жоымен, өз бетінше сақтандыра
алады. Бұл жағдайда банк заем ... ... ... ... ... ... өз ... сақтандыру шарты бойынша банк төлеген сақтандыру
төлемінің сомасын ... ... ... ... ... мүмкін.
Қарыз алушыға заем жасалынған шартына сай беріледі. Бұл келісімде
заемнің мақсаты, мөлшері және мерзімі, құжаттар тізімі және ... ... ... ... мақсатты пайдалануын және қамсыздандырылуын
тексеру нысандары, заем бойынша қарыздарды өтеудің барысында ... ... ... рәсімдеу тәртібі, қамсыздандыруды тексеру
үшін банкке ұсынылатын ақпараттардың мазмұны ашылады.
Банк қарыз алушыға заем ... ... үшін ... бір ... ... ұзақ ... шарт ... және әрбір заем берудің жағдайын әрбір
клиент бойынша жеке дара анықтайды.
Қысқа ... ... ... 12 ... ... ... ... құндылықтардың айналымдылығына және шыққан шығынның өзін-өзі
ақтауына негізделіп беріледі. Жеклеген ... ... ... ... ... неғұрлым ұзағырақ мерзімге де, бірақ екі
жылдан аспайтын мерзімге де берілуі мүмкін.
Заем, әдетте, қарыз алушының есеп ... ... ... ... ... қолма-қолсыз тәртіпте беріледі немесе оның есеп айырысу
шотына аударылады.
Банк заем келісім шартты жасамастан бұрын, ... ... ... ... өтеу ... қарызданушының репутацциясын,
қаржылық және экономикалық жағдайын, ... ... ... ... ... ... да ... жан-жақты талдап
зерттейді.
Тұрақты түрде заемленетін қарызданушылардың банкке қойған кепіліне
бухгалтерлік баланстың мәліметтері ... ... ... ... ... ... ... мен шығындарының өзгерісі, ... ... ... ... ал ... ... жағдайда, қойма мәліметтері
және бухгалтерлік есептегі натуралдық көрінісі зерттеледі.
Қарыз алушылар негізгі ... ... ... ... ... ... төлеуге міндетті.
Мемлекеттік қарыз- мемлекеттік заемның шығарылып, өтелмеген ... ... ... Орналастырылуына, заем валютасына және басқа
сипаттамаларына қарай ол ішкі және сыртқы мемлекеттік қарыз деп бөлінеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... өндіріс және
қоғамдық қажеттерді қанағаттандыру үшін ақша ... ... ... ... ... Мемлекеттік қарыз мемлекеттік бюджет қаржысы
есебінен өтейді.
Мемлекеттік қарызды өтеу ... ... ... ... процентімен
қоса төлеу үшін жыл сайын шығыстар бөлуді талап етеді. Олар ... ... ... деп ... ... ... ІІ перриодтағы
жағдайын қарастырайық. І периодта мемлекеттің табысы Т1, ... G1, ал ... ... Т2, ... G2. Яғни бюждет тапшылығы- ... ... бұл ... ... сату ... толтырады делік. ІІ
периодта мемлекет өз қажеттіліктерін өтеу үшін және алған қарызын ... өтеу үшін енді ... ... табу ... Яғни T2=(1+r)D+G2;
r-пайыз қойылымы; D=G1-T1 болғандықтан
T2=(1+r)(G1-T1)+G2 (!) – бұл әр периодтағы мемлекеттік сатып алу ... ... ... ... ... ... түрлендірсек:
T1+(T2/(1+r))=G1+(G2/(1+r)) - бюджетті басқару шығысы.
Яғни мемлекеттік сатып алу ... ... ... ... ... ішкі және ... деп бөлінеді.
Ішкі мемлекеттік қарыз экономикада қалыпты құбылыс. Дамыған елдердің
өздерінде ішкі қарыз ... ... ... бұл түрінің құрылу
ерекшеліктері әр түрлі. Дамыған елдерде мемлекеттік қарыз бен оны ... ... ... ... циклға енген экономиканы
тұрақтандыру және дамыту факторлары. Халықтан, банктерден, басқа да қаржы
несие ... ... ... ... аталған қарыз берушілердің
активтері ретінде ... ... ... ... өзіне өзі берен
қарызы деп саналады, ... ... ... ... ... ... Ішкі қарыздың оны басқару жөніндегі пайыздық төлеу қажеттігі
сияқтытеріс әсерін елдің ... ... ... инвестицмялар мн
қосымша қаржы ресурстарын жұмылдыру жауып кетеді.
Қазақстанның тәжірибесінде бюджет тапшылығы мен мемлекеттік ... ... және ... ... ... бар.
Мемлекеттік қарыз төрттен үш бөлігі мемлекеттік банктің ақша эмиссиясы
түрінде несиелері. Бюджет тапшылығын жабу үшін ақша ... ... ... ... ... ... ... жабу соммасы 40%ады.
Сыртқы мемлекеттік қарыз- елдің шетелдік ... ... ... ... тиіс қаржы міндеттемесінің соммасы. Сыртқы қарыз шектен
тыс көбеюі экономикалық, саяси тәуілділікке ... ... ... ... ... ... ... үшін қарыздық табыс
коэффициенті деп аталатын арнайы көрсеткіш ... ... ... 25% деп ... ... ... технологияларды шикізат салаларында, ауыл
шаруашылығында, халық тұтынатын тауарлар өндіруге тартпай экономиканы
көтеру мүмкін ... ... ... ... мен ... ... тарту
оларды ұтымды пайдаланып, тиімді қайтарым болуын талап етеді. Негізгі қарыз
бен пайыздық төлеу нақты өнімнің бір бөлігін ... ... ... ... ... ... едәуір ұлғаюы ұлттық ... ... ... экспорт пен импорт салмағының өзгеру ... ... ... ... ... ... қарызы жоғары қарқынмен өсті, 1990 ж.
Ол 126,5 млрд.долларға жетті. Қазір ең ірі ... ел- АҚШ ... ірі шет ел ... ... ... ... ... едәуір бөлігі федералдық үкіметтің бағалы қағазына ... ... ... ... АҚШ ... ... жағдайы
өзгерді: 80 ж. 540 млрд. доллар болса, 90ж. ... ... ... өтеу үшін ... нақтылау әдісі қолданылады:
1. заемдардың табыстылығы пайыз қойылымын төмендету- конверсия;
2. мерзіміне байланысты- ... ... ... бір ... ... унификация;
Сонымен мемлекеттік қарыз проблемасы ақша айналысының күрделі ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік процесстермен тікелей байланысты.
Мамандардың пікірінше, мемлекет ... орта және ұзақ ... ... қайта қарастыру немесе төлемдерден босату, мерзімі өткен
төлемдер ... ... өз ... ... ... ... ... мемлекеттің сыртқы позицияларын тұрақты деп есептеуге болады.
Төменде қарыз бойынша төлем ... ... ... ... ... бекітілген кестесінің тауар мен қызмет көрсету
экспортына ... ... ... ... ... түрдегі төлемдер, қарыздары
тарту мен кез келген күтілген коммерциялық капитал ... ... ... ... ... таза ... ... (NPV) экспортқа қатысы;
NPV борышты өтеумен байланысты болашақтағы барлық төлемдердің ... ... ... ... ... арқылы анықталады.
Сыртқы борыштың өсуіне ықпал ететін факторлар:
• Пайыз қойылымы;
• Ағымдағы есептің сальдосы;
• Жинақталған борыш ... ... ... ... ... қалыптастырмайтын ағымдарға және
борышты қалыптастыратын ағымдарға бөлуге болады.
Бұл ... ... ... деп ... ... ... таза ағымдар мен
ресми трансферттер және тікелей шетел инвестициялары сомасын айтамыз.
Сыртқы қаржыландырудың негізгі көзі болып, ресмиге:
1. Ұлттық
... ... ... емес үкімет қарыз алулары
• Экспортты несиелік қаржыландыру
2. Халықаралық қаржы институттары ( Әлемдік қайта құру мен даму ... ... даму ... және т.б.)
• ХВҚ алынған қарыздар
• БҰҰ агенттіктерінен гранттар
Ресми еместерге:
1. Акционерлік инвестициялар ( ... ... Жеке ... ... ( ... ... сауда және
инвестициялық қорлар, жабдықтаушылар несиесі).
Борышты қалыптастыратын ағымдар ... ... және ... ... мүмкіндік беретін бағалы қағаздарды қамтитын портфельді
инвестицияларды ... өте ... ... ... ... ... ... шығу мүмкіндігі бар елдер үшін өсе түседі.
Осындай шығу мүмкіндігі шетел инвесторларының ... ... ... ... ... міндеттемелеріне сенімділік дәрежесі барын көрсетеді.
Бағалы қағаздардан басқа ... ... ... ... ... ... байланысты тәуекелдіктерден қарыз алушыларға сақтануға
мүмкіндік беретін ақша рыногының қазіргі міндеттемелер құралдарыкіреді.
Әлемдік қаржы нарығының ... ... ... ... ... ел экономикасына қалай әсер ете алады. Бір жағынан, тіелей шетел
инвестициялар түрінде ... ... ... ... ... әсер етеді. Екінші жағынан ғаламдану табыс теңсіздігін
ұлғайта алады. Сөйтіп, тікелей ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды алу;
• макроэкономикалық деңгейде сыртқы нарықтық тәртіптің жоғарылауы;
• сыртқы нарыққа шығуға қол жеткізудің кеңеюі;
• ұлттық ... ... мен ... ... ұзақ мерзімді қарыз капиталының ұлттық нарықтарының кеңеюі мен
тереңдеуі;
Тікелей шетел инвестициялардың теріс жақтары:
... ... өте ... ... басқаратын меншікке бақылауды жоғалту.
Сыртқы қарыздар екі жақты және көп жақты негізде берілуі мүмкін екені
белгілі. Екі ... ... ... ... үкіметтері,
олардың агенттіктері мен экспорт несиелеудің арнайы мекемелері, мысалыға
Жапонияның экспорттық-импорттық банкі, АҚШ Эксимбанкі және тағы ... Бұл ... ... қарыз алушы мемлекеттер үкіметтеріне төлем
балансын ... ... ... ... ... ... келетін импортты қаржыландыру мақсаттарында беріледі.
Көп жақты несиелеушілер- халықаралық ... ... ( ... қоры, Халықаралық қайта құру мен даму банкі, Еуропалық қайта құру
мен даму банкі, Азиялық даму банкі және т.б.), ... ... ... ... рыногында қаржыларды шоғырландыру мен оны қарыздар мемлекетті
несиелеуге пайдалану үшін өздері қарыз алатындығы.
Көп жақты несиелер екі жақты ... ... ... балансына қолдау
көрсету, мемлекеттік бюджет тапшылығын қаржыландыру, Ұлттық валютаға қолдау
көрсету, ... ... ... ... ... ... көмектесетін жобаларды қаржыландыру үшін беріледі. Бұл қарыздардың
ерекшелігі- халықаралық қаржы ұйымдарының өз табысын жоғарылатуға ... ... даму мен ... ... ... ететін
салаларға шоғырландырылады. Немиелер көбінесе ұзақ мерзімге беріледі, бірақ
жеңілдіктері көбінесе болмайды.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... Осы ұйым мүшелерін несиелеу;
2. Осы ұйымдардың жұмыс топтары ... ... ... ... ... ... ... елге келеді. Қарыз
алушы мемлекет өкілдерімен бірге, макроэкономикалық тұрақтандыру мен
дамуға ... ... ... бағдарламаларын жасақтайды.
Несиелеу мерзімі ішінде осы ұйымның жұмыс ... ... ... ... орындауын бақылау мақсатында тұрақты
қатынайды;
3. Берілетін несие транштарға бөлініп, олар ... мен ... ... келісіміне сәйкес орындалған жағдайда ғана беріледі;
4. Қарыз алушы мемлекет нақты жобаларды ұсынып, ... ... ... ... оған қарыз қаржылары бөлінеді;
5. Несие қаржылары қарыз алушы мемлекеттің орталық банкінің есеп шотына
немесе АА ... ... емес ... ... шетел банктерінің
арнайы есеп шоттарына аударылып, жобаны жүзеге ... ... ... алынады.
Халықаралық қаржы ұйымдарының пайыздық қойылымы әр түрлі. Несие беру
кезінде халықаралық ұйымдар ел мойнындағы бар борышты, мемлекет ... мен өтеу ... өте ... ... ... өтеу ... ... экономикалық тұрақтандырудың күшті
бағдарламаларын қолдаудың негізгі құралы болып, құрылымдық ... ... ... ... ... Қазірде ЕСАФ ХВҚ төлем балансындағы
қиыншылықтары тұрақты, төмен табысты мүше-елдерге қаржылай ... ... ... ... ЕСАФ шеңберіндегі қаржылар
түбегейлі орта ... ... ... құру ... ... ұсынылады. ЕСАФ неңберіндегі тұрақтандыру шаралары үш жылдың
ішінде төлем баланс ... ... ... ... деп болжануда.
Сонымен қатар, қарыз мәселесін жоюдың негізгі құралдарына: қарыз
міндеттемелерін ... ... ... ... алу, ... қайта
ұйымдастыру мен қайта қаржыландыру кіреді. Әрбір мемлекет өзіне тиімді
деп санаған әдістерді қолданады.
Қарыз міндеттемелерін акционерлік ... ... ... ... ... ... акционерлік капитплға айырбастауға
мүмкіндік беріп, ол шетел банктік емес ұйымдарға ... ... ... ... алып, ол тікелей капитал салымдарын
қаржыландыру мен отандық қаржы ... ... алу үшін ... ... ішкі ... сатып алу құқығы ел резиденттеріне
беріледі. Сонымен қатар қарызды экспортқа немесе табиғи ... ... де бар. ... ... жаңа ... ... айырбастың бір түріне сеньюритизация жатады, оның ... ... ... жаңа ... ... ... оның ... өсетіндей жсалып, бағалы қағаздарға мүліктік кепілдік беріледі.
Осының арқасында қарызбен бірге пайда болатын шығындар азаяды, ... ... ... де, оған ... сақтандыру
компанияларының қол жеткізу мүмкіндігі жоғарылайды. Ал ... ... ... ол үшін ... болып, бағалы қағаздар бойынша
шығындары бар ... ... ... табыспен салыстырғанда әлдеқайда
төмен болады.
Ал сыртқы борышты экономикалық саясаттағы күрделі табыстарсыз ұлғайту,
мемлекеттің орталық банктің сыртқы ... өтеу үшін ... ... ... алу мүмкіндігі болмай қалу жағдайына әкелуі мүмкін. Бұл
жағдайда мемлекет өз қарыздарын қайта ... қол ... ... ... ... мәні бар қарыз міндеттемелерін
ұлттық немесе шетел валютасындағы жаңа қарыз міндеттемелеріне ауыстыру
болып табылады. Ескі және жаңа міндеттемелер шарттары ... ... ... ... ... құрудағы Париж клубының әлемдік тәжірибесі
қызуғышылық тудыратыны сөзсіз. Ол ... ... ... ... ... экономикасының жағдайына байланысты жүргізуге
мүмкіндік береді. Борыштың құрылымын қайта ... ... ... ... ... қалдыру механизмі;
2. борышты жою механизмі;
3. борыштың төлеу мерзімін ұзарту механизмі;
4. ... ... ... ... ... мемлекетті төлем қабілетті деңгейге жеткізу үшін қосымша
несиелеу жатады.
Қарыздар ... ... ... бірдей- өзінің сыртқы
міндеттемелерін есептеу қиындықтары, өз ... ... мен ... ... динамикасын көп жылдарға болжау қиындықтары. Ал ... ... ... өтеу ... ... мәселелері қазіргі таңда ең үшкір мәселелердің бірі ... ... ... ... қарызды өтеу мен ... ... ... іске асыру үшін ең басты мемлекеттік қарызды ... ... ... ... ... ... ... төмендеуіне,
экономикалық өсуге ықпал етеді. Сондықтан қарызды тиімді әрі ұтымды басқару
жолдарын анықтау бізге өте маңызды ... ... ... ... ... сәйкес мемлекеттік қарызды басқару ... ... жаңа ... пайда болуда. Соған байланысты «Қазақстан- ... даму ... ... ... және ... қарыз бен
қарыз алу» туралы заңы, «1999-2008 ж. Үкіметтік және үкіметтік ... алу» ... ... ... экономикалық даму
шарттарын өзгерту, тапшылықсыз бюджетті қалыптастыру, ... ... ... ... іске ... ... Бірақ, үкімет мемлекеттік
қарызды басқару стратегиясын ... ... яғни ... дамуы
макроэкономикалық стратегияға негізделуі керек. Макроэкономикалық
стратегия: мемлекеттік қарызды басқару ... бір ... ... ... ... қарымқатынасты қолдау, ұзақ мерзімді
мәселелерді реттеудің әлемдік тәжірибесін алдыңғы уақытта ... ... ... ... ... ... ... қарызды басқару рыноктық
және институтционалды механизмдерін байланыстыру, қарызды өтеудің жаңа
қаржылық көздерін ... ... ... ... ... түпкі түрде өзгерту қажеттілігі өте
зор. Қазіргі уақытқа дейін ... 90% ҚР ... ... ... ... тыс ... және ... ақша эмиссиясы жолдарымен
толтырылып келуде.
Үкімет несиелік экспансияны күшейтуді тоқтатып, келесі әдістерді қолдануы
керек:
• мемлекеттік заемдармен бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... депозиттеріндегі
пайыздық қойылымнан төмен болмауы тиіс.
• Ашық ... ... ... ... іске ... ... ... берілетін Ұлттық банк табыстары
• Бюджеттен тыс қорлар
• Шетел заемдары
• ішкі мемлкеттік қарыздарды жабу ... ... ... кезінде бөлу
Мемлекеттік бюджет тепе-теңдігін сақтау, мемлекеттік қарыз қарқынын
төмендету біздің болашақ ... ... ... ... ... ... Яғни осы шаралары іске асыра ... біз ... ... қамтамасыз етеміз, мемлекеттік ... ... ... Ақша, заем, банктер. М.С. Саниев А. 2009 ж.
2. Ақша айналысы және заем А. 2004 ж. ... ... ... ... заем, банктер. Валюта қатынастары, Баян Кошенова А. 2008 ж
4. Мемлекеттік қарызды басқару жүйесін теориялық ... ... ... 2009. ... ... ... мемлекеттік сыртқы қарызды басқару
стратегиясы: қаржы-экономикалық тетіктері және құралдары // Мадіханова
Қ.А ... ... ... ... ... ... диссертацияның авторефераты -2008ж – Алматы
6. Мемлекеттік қарызды өтеу жолдары // ... ... ... 2007.- №2 (56).- ... ... Қ.Қ, Құлпыбаев С. Қаржы-Алматы, 2005ж
8. Еліміздегі макроэкономикалық ахуал мен сыртқы қарызы жағдайының өзара
байланысы//Қаржы –қаражат журналы.-2009. №5.- 84-89 б.
9. Банкілердің және ... ... ... ... даму ... ... Университетінің Жаршысы. 2008- №1(7).-73-75б
10. Қазақстандағы мемлекеттік қарыз қызметінің заңды негізі // Қазақ еңбек
және ... ... ... ... 2007.- № 1 (14).- ... ... К. «Қаржы- қаражат» -2008ж №6,б.23-25.
12. Берстембаева Р. «Қаржы- қаражат» -2008ж №5,б.48.
13. Қазақстандағы ... ... ... ... ... // Қазақ еңбек
және әлеуметтік академиясының хабаршысы.- Алматы, 2007.- № 1 (14).- 78-
81б
14. Тілеужанoва М.Ә. Макроэкoномика: ... 2008ж

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Несиелік-айырысу міндеттемесі23 бет
Заемдық қор құрамы мен банктік кредитінің қатыстыру құнының бағасы3 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
"Банк Центркредит" АҚ-ы мысалының негізінде проблемалық несиелерді талдау және оларды ҚР-да шешу жолдары73 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
Банк несиелері мен қарызға алынған қаражаттардың есебі мен аудиті95 бет
Банк ссудаларын беру және қайтару тәртiбi туралы51 бет
Банк қарыздарының есебі және ұйымның несие қабілетін талдау83 бет
Банктiк несиенiң формалары мен түрлерi.Несие қамтамасыздығы72 бет
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь