Қылмыстардың көптігінің қылмыстық-құқықтық сипаттамасы. Қылмыстардың қайталануы және жаза тағайындау

КІРІСПЕ 3

1 ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ КӨПТІГІНІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ 5
1.1 Қылмыстардың көптігінің түсінігі 5
1.2 Қылмыстардың көптігінің нысандарының сипаттамасы 6

2 ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ҚАЙТАЛАНУЫ ЖӘНЕ ҮКІМДЕРДІҢ ЖИЫНТЫҒЫ БОЙЫНША ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУ 11
2.1 Жаза тағайындаудың жалпы бастамасы 11
2.2 Қылмыстардың қайталануы бойынша жаза тағайындау 15
2.3 Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау 41

ҚОРЫТЫНДЫ 50

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 59
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Дипломдық жұмыс қылмыстық құқықтағы қылмыстардың көптігінің мәселелеріне арналған.
Қазақстан Республикасы Конституциясының барлық адам заң мен сот алдында тең, ешкім де сот үкімінсіз қылмыс жасауда кінәлі деп танылуға жатпайды және қылмыстық жазаға тартыла алмайды деген қағидаларын басшылыққа ала отырып, соттар қылмыстың түрі мен ауырлығына, айыптының қызметтегі және қоғамдағы орнына қарамастан, әрбір қылмыстық істі заңға cәйкес бұлжытпай шешуі қажет екендігіне жете назар аударуға тиіс [1]. Заңның бұзылуын ештеңе де ақтай алмайды. Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттар Қылмыстық Кодекстің 52-бабында көрсетілген жаза тағайындаудың жалпы қағидаларын бұлжытпай сақтауы, сондай-ақ сотталушы жасаған қылмыс ауырлығы бойынша қай санатқа жататындығын; қылмыстардың қайталануының болуын және оның түрін; сотталушының қылмыстық әрекеті қай сатыда тоқталғанын; қылмысты топ, ұйымдасқан топ немесе қылмыстық қауымдастық жасаған жағдайда сотталушының қатысу дәрежесін; қылмыстық мақсатқа жету үшін оның әрекеттерінің мағынасын және келтірген немесе келтірілуі мүмкін зиянның сипаты мен көлеміне ықпалын; қылмыстар жиынтығын; жазаны жеңілдететін немесе ауырлататын жағдайларды; сол қылмыс үшін көзделген жазаға қарағанда неғұрлым жеңіл жаза тағайындау немесе шартты соттау негіздерін ескеруі тиіс. Сондай-ақ, қылмыстық заңда қылмыс жасаған адамдардың жасы кәмелетке толмағандарына, жасы 65-тен асқан ер адамдарға, сондай-ақ әйелдерге қылмыстық жаза тағайындаудың ерекшеліктері көзделгенін ескере отырып, соттар сотталушылардың жынысын және жасын ескеруі қажет. Сотталушының нақты қылмыс істеудегі кінәсі анықталған жағдайда сот оған жазаны, істеген қылмысы үшін жауаптылық қаралған заңның тиісті баптарында көрсетілген шектен шықпай тағайындайды. Мұндай ретте, сөз жоқ, істелген қылмыстың ерекшелігі және кінәлінің жеке тұлғасы жан-жақты еске алынады. Тек қана осы мәселелерді есепке алған жаза ғана әділ әрі заңға сай деп танылады.
Жалпы алғанда, сот нақты жағдайларға байланысты әр уақытта да кінәлінің жеке басын сипаттайтын әлеуметтік мәні бар барлық жайттарды анықтауы қажет. Оның ішінде кінәлінің қылмыс істегенге дейінгі немесе одан кейінгі мінез-құлқы, оның еңбекке, оқуға деген көзқарасы, өмір сүру салты, өзін қоршаған ортаға қатынасы, оны сипаттайтын оң немесе теріс мән-жайлардың бәрі де ескерілуге жатады. Бұрын сотталғандарға, ішімдікпен, нашақорлықпен әуестенушілерге, қоғамдық тәртіпті бұзушыларға, қатігездікпен немесе сыбайласып қылмыс жасағандарға шектен тыс жеңіл жаза тағайындауға болмайды. Керісінше, мемлекет, қоғам, отбасы алдындағы өз міндеттерін адал орындап жүрген, өндірісте, тұрмыста жағымды мінездерімен сипатталатын адамдардың бірінші рет қылмыс жасауы олар үшін жеңілірек жаза тағайындауға негіз бола алады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995ж./Юрист, 2009. - 44 б.
2. Казақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі 16 шілде 1997ж./Юрист, 2009. - 168 б.
3. Маликова Ш.Б. Қылмыстық құқықтағы қылмыстарды бірнеше рет жасау мен жеке қылмыстардың ара қатынасының кейбір мәселелері// Казахстанский журнал международного права №3. – Алматы, 2008.
4. «Қылмыстардың бірнеше рет жасалуын және жиынтығын саралау туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 11 Нормативтік қаулысы / Юрист, 2009.
5. Кругликов Л.Л., Савинов В.Н. Квалифицирующие обстоятельства: понятие, виды, влияние на квалификацию преступлений – Ярославль, 1989г.- 211с.
6. Рогов И.И. Множественность преступлений // Уголовное право. Общая часть – Алматы: «Қазақ университеті», 2005. – 146-155 с.
7. Ағыбаев А.Н. «Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім». Оқулық. - Өнд. толықт., 4-бас. – Алматы: «Жеті жарғы», 2007. – 345б.
8. Оңғарбаев Е.Ә., Смағұлов А.А. «Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы». Оқулық. – Қарағанды: «Болашақ-Баспа», 2005. – 279 б.
9. «Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының 2007 жылғы 30 сәуірдегі №3 // Юрист, 2009.
10. Каиржанов Е. Уголовное право Республики Казахстан (общая часть). Издание 3-е, дополненное. – Алматы: Компьютерно-издательский центр «ДОИВА-Братство», 2003. – 397 с.
11. Алауханов Е., Рахметов С. Жаза: Практикалық-оқу құралы. - Алматы: Өркениет, 1999. – 213с.
12. «Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 1999 жылғы 30 сәуірдегі №1 нормативтік қаулысы / Юрист, 2009.
13. Рахметов С.М., Кулмуханбетовва Б.А. Наказание: понятие, цели, виды, порядок и назначение: Учебное пособие. – Алматы: Жеті жарғы, 1999. – 386с.
14. Уголовное право Республики Казахстан. Общая часть. / Ответственные редакторы: проф. Рогов И.И., доц. Баймурзин Г.И. – Алматы: Жеті жарғы, 1998. – 397c.
15. Сборник постановлений Пленума Верховного Суда СССР (1924-1986) – Москва: , 1987г. – 715 с.
16. Уголовное право. Общая часть / Отв. ред. И.Я. Козаченко, З.А. Незнамова. – Москва: ИНФРА М – НОРМА, 1998. – 516 с.
17. Ештаев Ербол Амангельдиевич. Рецидив преступлений по Уголоному кодексу Республики Казахстан: диссертация на соискание ученой степени кандидата юридических наук. - Алматы, 2007. – 125с.
18. Панько К.А. Вопросы общей теории рецидива в советском уголовном праве. – Воронеж: ВГУ, 1988. – 255с.
19. Уголовное право. Общая часть / Отв. ред. И.Я. Козаченко, З.А. Незнамова. – Москва: ИНФРА М – НОРМА, 2001. – 516 с.
20. Шнарбаев Б.К. Наказание по уголовному законодательству Республики Казахстан: Учебное пособие. – Алматы: «Данекер», 2002. – 277с.
21. Наумов А.В. «Ресей қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім». Лекциялар курсы. – Қайта өңделген және толықтырылған 2-басылымнан аударылды. – Астана: «Фолиант», 2005. – 566б.
22. «Уголовное право. Общая часть». Учебник/ Под ред. Н.И.Ветрова, Ю.И.Ляпунова. – Москва: «Новый Юрист», «Кио Рус», 1997. – 471с.
23. Бытко Ю.И. Рецидив, отдаленный во времени. Уголовно-правовые и криминологические исследования. – Саратов, 1984. – 297с.
24. «Уголовное право: Часть общая. Часть особенная». Учебник/ Под общ. ред. проф. Л.Д.Гаухмана, проф. Л.М.Колодкина и проф. С.В.Максимова. – Москва: «Юриспруденция», 1999. – 232 с.
25. Кругликов Л.Л., Савинов В.Н. Квалифицирующие обстоятельства: понятие, виды, влияние на квалификацию преступлений – Ярославль, 1989г. – 153 с.
26. Г.Г.Криволапов. Множественность преступлений по советскому уголовному праву. Москва: Академия МВД СССР, 1974. – 32 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1 ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ... ... ... ... ... ... Қылмыстардың ... ... ... ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ҚАЙТАЛАНУЫ ЖӘНЕ ҮКІМДЕРДІҢ ЖИЫНТЫҒЫ БОЙЫНША ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУ
11
2.1 Жаза ... ... ... ... ... ... жаза тағайындау
15
2.3 Үкімдердің ... ... жаза ... ... ... жұмысының өзектілігі. Дипломдық жұмыс қылмыстық ... ... ... ... ... ... барлық адам заң мен сот
алдында тең, ешкім де сот үкімінсіз қылмыс жасауда ... деп ... және ... ... ... ... ... қағидаларын басшылыққа
ала отырып, соттар қылмыстың түрі мен ауырлығына, айыптының қызметтегі және
қоғамдағы ... ... ... қылмыстық істі заңға cәйкес ... ... ... жете ... аударуға тиіс [1]. Заңның бұзылуын ештеңе
де ақтай алмайды. Қылмыстық жаза тағайындаған ... ... ... ... ... жаза ... ... қағидаларын
бұлжытпай сақтауы, сондай-ақ сотталушы жасаған қылмыс ... ... ... ... қылмыстардың қайталануының болуын және оның ... ... ... қай ... ... қылмысты топ,
ұйымдасқан топ немесе қылмыстық қауымдастық жасаған жағдайда ... ... ... ... жету үшін оның ... мағынасын
және келтірген немесе келтірілуі мүмкін зиянның сипаты мен көлеміне
ықпалын; ... ... ... ... немесе ауырлататын
жағдайларды; сол қылмыс үшін көзделген жазаға ... ... ... ... ... ... ... негіздерін ескеруі тиіс. Сондай-ақ,
қылмыстық заңда қылмыс жасаған адамдардың жасы ... ... ... ... ер ... ... әйелдерге қылмыстық жаза
тағайындаудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... және жасын ескеруі қажет. Сотталушының нақты
қылмыс ... ... ... жағдайда сот оған жазаны, істеген
қылмысы үшін жауаптылық қаралған заңның тиісті ... ... ... тағайындайды. Мұндай ретте, сөз жоқ, ... ... және ... жеке ... ... еске ... Тек қана осы
мәселелерді есепке алған жаза ғана әділ әрі заңға сай деп ... ... сот ... ... ... әр ... да
кінәлінің жеке басын сипаттайтын әлеуметтік мәні бар барлық жайттарды
анықтауы қажет. Оның ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқы, оның еңбекке, оқуға деген көзқарасы, өмір сүру ... ... ... қатынасы, оны сипаттайтын оң немесе теріс мән-
жайлардың бәрі де ескерілуге ... ... ... ... ... қоғамдық тәртіпті бұзушыларға, қатігездікпен
немесе сыбайласып қылмыс жасағандарға шектен тыс жеңіл жаза тағайындауға
болмайды. Керісінше, мемлекет, қоғам, ... ... өз ... ... жүрген, өндірісте, тұрмыста жағымды мінездерімен сипатталатын
адамдардың ... рет ... ... олар үшін ... жаза ... бола ... ... жеке басының мәліметтерін ... ... ... ... тағайындалатын жазаның түрі мен көлемін
белгілеу үшін ... ... ... ... Сондықтан да қылмыстық
құқықтың адамгершілік принципін басшылыққа ала ... сот ... ... ... ... жағдайын, еңбекке
қабілеттілігі мен оған ... ... ... ... адамдардың санын, тағы да басқа мәліметтерді жан-жақты
ескереді.
Осыған орай, қылмыстардың ... ... ... тұрғыдан
зерттеу, жеке күрделі қылмыстардан, қылмыстық-құқықтық нормалардың
бәсекелестігінен ... ... ... ... деп айта ... жұмысының мақсаты – қылмыстардың қайталануы және үкімдердің
жиынтығына байланысты мәселелерді жан-жақты кешенді ... ... ... жету үшін ... ... шешу ... қылмыстық құқық теориясындағы ... ... және ... ... ... ... көптігінің нысандарын талдау және негіздеу;
- қылмыстардың қайталануы және ... ... ... ... ... ... – қылмыстардың қайталануы және үкімдердің жиынтығы
барысныда жаза тағайындау ережелері қарастырылған ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Зерттеу пәні – қылмыстық заңның нақты нормалары болып табылады.
Зерттеудің ғылыми-әдістемелік негіздері.
Дипломдық жұмыстың ғылыми-әдістемелік негізін ... ... ... жеке ... қолданылды. Оның ішінде, талдау, индукция, дедукция,
ұқсастық, салыстыру, жүйелі-құрылымдық, нақты әлеуметтік әдіс, ... ... ... салыстырмалы-құқықтық әдіс және ... ... ... ... ... жұмысында қылмыстық құқық
теориясындағы қылмыстардың ... ... ... ... ... ... ... екі тараудан, бес бөлімшеден, қорытынды мен
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ КӨПТІГІНІҢ ... ... ... ... ... ғана тұлғаның бiрнеше рет қылмысқа баруы - қоғам үшiн аса қауiптi
болып ... ... ... ... қорғауындағы қоғамдық
қатынастарға тиетiн зиян объективтi түрде анағүрлым арта түседi. ... ... ... ... ... ... ... келтiретiн
болса, зиян келетiн қоғамдық қатынастардың қатарының өзі де кеңейе түсуi
мүмкiн. Бір ... бiр ғана ... ... қылмыс жасауының өзі әдетте,
бұл қылмыскердiң бойында ... ... ... ... ... ... ... өзі жағдайдың тең қарастырылуы барысында бұл тұлғаға
неғүрлым ... ... ... ... ... ... адамның екі немесе одан да көп қылмыстық іс - қимылдарды жасауы
қылмысты дұрыс ... ... ... ... ... ... жеке ... қылмыстарды қылмыстардың көптігінен ажырату қажеттілігімен
байланысты ерекше жағдайларды туындатады.
Тұлғаның қылмыстық жауапқа тартылуының ескiру мерзiмi өтпеген ... ... не ... ... ... ... ... заңға сәйкес тоқтатылмаған екi не одан да көп ... ... ... ... ... деп танылады. Қазiргi қылмыстық
заңдар бойынша қылмыстардың көптігінiң төмендегiдей түрлерi айқындалып,
ажыратылады:
1) қылмыстың ... ... ... ... ... ... ... көптігі - жалпыланған қылмыстық құқықтық түсінік және ... ... ... ... де, ... құқық ғылымымен
зерттелген. Қылмыстардың көптігінің белгілері:
1) бір адамның екі немесе одан да көп қылмыс жасауы;
2) бірінен соң бірі ретімен ... ... әр ... ... ... ... ... қалуы.
Бірінші белгі – қылмыстардың көптігінің ең негізгі сандық белгісі.
Қылмыстардың көптігі болмайды, егер де ... (екі) ... ... ... ... кезде қылмыс болып саналмаса.
Бір адамның екі немесе одан да көп ... ... яғни ... ... жеке ... ... керек. Бірнеше қылмысты жасауды біз көптіік ... ... ... екі жай ... ... мүмкін. Біркелкі қылмыстар
өзінің сипаты ... ... ... ... ... ... емес болады.
Заңды түрде ұқсас деп өзінің объективтік және субъективтік белгілері
бойынша бірдей қылмыстарды айтамыз.
Ал заңды түрде біртектес қылмыстарды ... ... ... бойынша
ажыратады, бірақ олар қылмыстық нормалардың әрқайсысында ... ... ... ... емес деп мына қылмыстарды айтуға ... Олар ... ... ... және ... ... әрқайсысында көрсетілген
(бап, бөлік, пункт).
Осы қылмыстардың сәйкес келуі көптіліктің нысанын байқауға ... және ... ... ... заң әр ... қылмыстық құқықтық
мәнге ие болады.
Қылмыстардың көптілігінің екінші белгісі - рет-ретімен екі немесе одан
да көп қылмыс ... ... ... ... бұл ... бірі-бірімен
бөлек жүретінін көрсетеді. Яғни әр қылмыс арасында белгілі уақыттың болуы.
Уақыттың үзілуі созылмалы ... ... ... бұл ... бір ... ... ажыратылуы керек.
Көптіліктің үшінші белгісі - әр қылмыстан кейін ... ... ... ... яғни ... құрайтын тек қылмыстар немесе
кінәлінің әрекетіне нақты жаза қолданған кезін жатқызамыз.
Көптілікке қатысты жағдайлар бұл бір немесе ... ... ... ... ... ... ... көптігінің нысандарының сипаттамасы
Қылмыстарды бірнеше рет жасау.
Қылмыстардың бiрнеше рет жасалуы дегеннiң мағынасына ... ... ол бiр ... екi ... одан да көп ... ... Бұл
әрекеттерi үшiн тұлғаның сотталғандығы немесе сотталмағандығы ескерiлмейдi.
Мысалы, бiр тұлғаның кiсi өлтiру қылмысын екi рет ... ... ... ... орны және ... да ... жағдайлары түрғысынан
өзара айырмашылығы болуы мүмкiн, бiрақ бұл ҚК-тiң 96-бабында ... ... ... ... ... ... ... келедi.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 11 бабына сәйкес,
қылмыстың бірнеше мәрте ... деп бір ... ... арнайы көрсетілген
реттерде әртүрлі баптарда көзделген қылмысты бірнеше рет жасауын ... ... одан да көп ... ... кезінде, яғни олар әр түрлі
баптарға жатса, бұны бірнеше ... ... деп тек қана ... ... ... ... танылады.
Егер бұл істелген қылмыстар үшін, оны істеген адам ... және ... ... ... ... белгіленген тәртіп
бойынша осы қылмыстары үшін сотталғандықтан арылса немесе сотталғандығы
жойылса қылмыс бірнеше мәрте ... деп ... Сол ... ... де ... рет ... ... болып табылмайды.
Қылмысты бірнеше рет жасау ҚК Ерекше бөлімінің белгілі бір бабында
немесе ... ... бір ... ... ... ... ... адамның жасауын көздейді. Белгілі бір адам ҚК Ерекше бөлімінің әр түрлi
баптарында көзделген екi ... одан да көп ... ... ... әрекет ҚК 11-бабының екінші бөлігіне сәйкес бұл туралы қылмыстық
заңда (мысалы, ... ... ... ... ... рет ... деп танылуы мүмкiн.
      Қылмыстардың бірнеше рет жасалуының ... ... ... ... ... ... соттылықтарды және егер ҚК бабының
диспозициясында соттылықтар осы ... ... ... белгісі ретінде
көрсетілмеген жағдайда бұрын жасалған қылмыстар үшін соттылық жағдайын ... ... ... рет ... белгісі бойынша саралау кезінде
кәмелетке толмаған жаста жасаған қылмыстар үшін ... ... ... соттылықтар ескерілмейді [3].
      Қылмыстардың бірнеше рет ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босатылған қылмыстары
немесе солар үшін қылмыстық жауаптылықтың ескіру ... ... ... рет ... ... ... саралаушы белгі
ретінде көрсетілсе, онда белгілі бір адамның бірнеше ұқсас немесе біртектес
қылмыстар ... осы ... ... рет жасағаны үшін жауаптылық
көздейтін ҚК ... бабы ... ... ... ... ... жатады
[4].
      Әр түрлі саралаушы белгілерді көздейтін ҚК белгілі бір ... ... ... ... бірнеше қылмыстар жасалған кезде бұл әрекеттер
тек баптың неғұрлым қатаң жаза белгілейтін және барлық саралаушы белгілерін
қамтитын ... ... ғана ... ... ... ... ... заңның осы бабының өзге бөліктерінде ... ... ... қылмыстың саралаушы белгілері тағылуға жатады және
үкімде көрсетілуі ... ... рет ... ... ҚК ... басқа бөліктерінде
көрсетілген өзге де ... ... ... бір ... те ... жатады. (Мысалы, ұрлық жасау кезінде оған қатысты ҚК 175-
бабының екінші ... ... ... рет ... ... ... және осы баптың үшінші бөлігінде көрсетілген басқа да саралаушы
белгілер анықталса, онда ... ... ... ... ... Бұл ... қылмыстық заңның осы ... ... ... ... ... ... қылмыстың басқа
саралаушы белгілері тағылуға жатады және үкімде көрсетілуі ... ... ... ... ... ... ... осындай қылмыс
үшін екі және одан да көп ... ... ... ... белгісі бойынша
саралау үшін негіз болса, қылмыстың бірнеше рет ... ... рет ... ... ... ... егер ол заңда
қарастырылған болса, біртектес ... ... ... ... ... ұқсас тікелей объектілерге озбырлық жасайтын, бірдей кінә нысанымен
және ұқсас уәждармен ... ... ... ... ... ... ... қылмыстың бірнеше рет жасалуы ҚК-те неғұрлым қатаң
жазаға әкелетін жағдай ретінде қарастырылған жағдайда, тұлғаның жасаған
қылмыстары бірнеше рет ... ... үшін жаза ... ҚК Ерекше
бөлімінің бабындағы тиісті бөлігі бойынша сараланады.
Қылмыстық заңды дұрыс қолдану азаматтарды негізсіз айыптау мен соттаудан
қорғауды, сондай-ақ ... ... ... сәйкес әділ жаза
тағайындауды қамтамасыз етеді. Сондықтан белгілі бір адам ... ... ... ... ... ... ... үшін қажетті мән-жайларды
анықтаған және жасалған ... ... ... қылмыстың,
қылмыстардың бірнеше рет жасалуының, ... ... және ... ... бар ... Республикасы Қылмыстық кодексінің
ережелерін ескеріп, саралаған жөн.
Қылмысты бірнеше рет жасау ҚК Ерекше ... бір ... ... белгілі бір бөлігінде қаралған бірнеше қылмыстарды белгілі
бір адамның жасауын көздейді. Белгілі бір адам ... ... ... ... екі ... одан да көп ... жасаған жағдайда,
жасалған әрекет ҚК 11-бабының екінші бөлігіне ... бұл ... ... ... ҚК 175-бабының ескертпесінде) арнайы көрсетілген жағдайларда
да бірнеше рет ... деп ... ... ... рет ... ... ... қылмыстар үшін
алынбаған немесе жойылмаған ... және егер ҚК ... ... осы ... дербес саралаушы белгісі ретінде
көрсетілмеген жағдайда бұрын жасалған қылмыстар үшін соттылық ... ... ... ... рет ... ... бойынша саралау кезінде
кәмелетке толмаған жаста жасаған ... үшін ... ... ... ... ... [5, 29 ... бірнеше рет жасалуын анықтау кезінде адамның ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босатылған қылмыстары
немесе ... үшін ... ... ескіру мерзімдерінің өтуі
ескерілмейді.
Егер бірнеше рет жасау ... ... ... ... ... онда ... бір адамның бірнеше ұқсас немесе біртектес
қылмыстар жасауы осы ... ... рет ... үшін ... ҚК ... бабы (бабының бөлігі) бойынша тұтастай саралауға
жатады.
Әр ... ... ... көздейтін ҚК белгілі бір бабының әр түрлі
бөлімдерінде қаралған бірнеше қылмыстар жасалған кезде бұл ... ... ... ... жаза ... және ... ... белгілерін
қамтитын бөлігі бойынша ғана тұтастай саралауға жатады. Мұндай ... ... осы ... өзге ... ... әрекеттерге
қатысты анықталған қылмыстың саралаушы ... ... ... ... көрсетілуі тиіс.
Бірнеше рет жасалуымен қатар, ҚК бабының басқа бөліктерінде көрсетілген
өзге де саралаушы белгілері анықталған бір ... те ... ... ... ... ... ... оған қатысты ҚК 175-бабының екінші
бөлігінде көрсетілген бірнеше рет жасау ... ... ... және ... үшінші бөлігінде көрсетілген басқа да саралаушы белгілер анықталса,
онда әрекет ҚК 175-бабының үшінші бөлігі бойынша  ... ... ... қылмыстық заңның осы нормасының өзге ... ... ... ... ... ... саралаушы белгілері тағылуға
жатады және үкімде ... ... Егер ... ... ... соттылықтар әрекетті осындай қылмыс үшін екі және одан да ... ... ... ... ... бойынша саралау үшін негіз болса,
қылмыстың бірнеше рет жасалуы көрсетілмейді.
Қылмыстардың жиынтығы
Егер адам ҚК-ң әр ... ... ал жеке ... ... ... екі ... одан да көп ... істесе, оның бірде
біреуі үшін сотталмаса немесе заңмен белгіленген негіздер бойынша қылмыстық
жауаптылықтан босатылмаса, онда оның іс-әрекетінде қылмыстың ... ... ... ... ... айтқанда кінәлі түрде істелген іс-әрекетте екі
немесе одан да қылмыстың құрамы болады.
Егер де бір ... ... және ... ... ... сай келсе,
онда қылмыстың жиынтығы болмайды және қылмыстық жауаптылыққа тұлға ерекше
бөлімге сай тартылады.
Қылмыстардың жиынтығы идеалдық және ... ... ... ... идеалдық жиынтығы деп кінәлінің бір іс-әрекетінен ... ... әр ... баптары, тармақшалары, бөліктері бойынша
сараланатын екі немесе одан да көп қылмыстардың ... ... ... ... жиынтығы деп адамның әр түрлі іс-әрекеті арқылы
қылмыстық заңның әр түрлі бабына жататын қылмыстарды жасауын ... ... ... бір қылмыстар үшін кінәлі адам сотталса немесе
қылмыстық заңмен көзделген негіздер бойынша ... ... ... қылмыстар қылмыстардың жиынтығына кіре алмайды. Бұл ... ... ... ескерілуі мүмкін. Адамның бұрынғы алынбаған ... ... жаңа ... ... ... ... рет
жасалуы, бұрын екі және одан да көп сотталған адамның жасауы) тағылуы ... ... ... ... ... қылмыстың бірнеше рет жасалуын көздейтін
бір баптың (баптың бөлігінің) күші қолданылатын, ал басқа ... ... ... күші қолданылатын бірнеше қылмыстарды ... ... ... ретінде саралаған дұрыс. Мұндай жағдайларда қылмыстың
бірнеше рет жасалуын құрайтын бірнеше әрекетті ҚК бабының бұл ... ... ... ... бөлігі бойынша, ал жасалғаны үшін ҚК басқа
баптарымен жауаптылық көзделген басқа әрекеттер - ҚК тиісті баптары бойынша
саралануы ... ... ... ... адам ҚК ... ... ... қылмыс үшін ҚК тиісті бабы немесе бабының бөлігі бойынша ... ... Бұл сот ... деп таныған әрбір әрекеттің,
әдетте, ҚК тиісті бабы (бабының бөлігі) бойынша дербес ... ... ... ... ... неғұрлым қатаң жаза көздейтін ҚК
баптарының біреуінің диспозициясымен қамтылған жағдайларда ғана қылмыстар
жиынтығы ҚК бір бабы ... ... ... ... ... ... ... ету мақсатында әрбір нақты жағдайда істің барлық мән-жайларын
мұқият зерттеп, қылмыстардың жасалу ... ... ... ... ... ... қылмыстық заң нормаларының әрқайсысының
диспозициясын талдап және салыстырып, ҚК бір ... ... ... ... ... ... кіретін басқа бір ... ... ... ... ... ... қамтитын-қамтымайтынын
анықтаған дұрыс. Бұл орайда, қылмыстың белгілері деп, объект объективтік
жағын, субъект субъективтік ... ... ... ... қажет.
Қылмыстардың нақты жиынтығы көптік қылмыстардың бір түрі болып табылады
да, басқа да көптік ... ... ... бір ... әр ... ... ... жасағанын білдіреді.
Бұл қылмыстар қылмыстық заңның әр түрлі ... мен ... ... ... ... жиынтығына кінәлінің сотталғанға дейінгі іс-
әрекеттері жатады. Сондықтан да, нақты жиынтық ретінде тану үшін ... ... ... ... өтіп кетпеуі керек.
Қылмыстардың жиынтығына ұқсас қылмыстар да жатады, кінәлі қылмысты
жасайын деп жасамағанда және басқа ... ... ... жасағанда немесе
керісінше болғанда. Бұл жағдайда бәрі бір ... ... ... жеке - жеке ... заңның әр түрлі баптарымен қарастыру керек.
Егер, кінәлі ұқсас қылмыстарды басында жалғыз, ... ... ... ол ... ... ... ... анықтау керек.
Қылмыстардың қайталануы
Қылмыстың қайталануының түсінігі ҚР ҚК 13-бабында беріледі. Оған
сәйкес ... ... ... ... үшін ... ... қасақана
қылмыс жасауы қылмыстың қайталануы деп танылады.
Қылмыстың қайталануы қылмыстың көптігінің түрі ретінде кінәлі бұрын
жасалған ... ... үшін ... ... жаңа қылмысты
жасайтындығымен сипатталады. Оның ... ... үшін ... – оны ... ... рет жасалуынан шектеу мүмкіндігін беретін
қылмыстың қайталануының өзіне тән белгісі [6, 41 ... он ... ... ... жасаған қылмыстары үшін сотталғандықтары,
сондай-ақ қылмыстық заңменен белгіленген тәртіппен алынып тасталған немесе
жойылған сотталулар қылмыстың қайталануын тану ... ... ... ... Қылмыстық Кодеспен көзделген негіздерде және
шектерде неғұрлым қатаң жазаға әкеледі.
Үкімде көрсетілген қылмыстың ауырлығына және жаза ... ... ... қасақана қылмыстары үшін алынбаған және жойылмаған соттылығы
бар адамның жаңадан қасақана қылмыстар жасауы ... ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі - ... ... ... ... ... ... және аса
қауіпті болып бөлінеді. Басты сот талқылауында ... істі ... ... ... ... ... ... сот қылмыстың
қайталануының қандай түрінің бар екенін анықтайды.
Қылмыстың ... ... ... ... ... және
теориялық маңызы бар. Ол қылмысты саралауға, жаза тағайындауға, қылмыспен
күресуге, рецидивті қылмыстардың алдын алуға, қылмыскерді түзеуге ... ... ... және оның ... ... ... ... бұрынғы соттылықтарына қатысты мән-жайларды мұқият анықтау
қажет. Атап айтқанда: ... ... ... ... жасын, бұрын
сотты болған қылмыстардың санатын, сот ... ... ... ... үкім бойынша тағайындалған жазаның іс жүзінде өтелген-өтелмегенін,
үкім бойынша тағайындалған жазаның ... ... ... және ... адам неге байланысты, қашан және қандай
негіздер бойынша жазаны өтеуден босатылғанын, бұрынғы ... ... ... анықтау орынды.
Қылмыстық заңның 13-бабының төртінші бөлігіне сәйкес, адамның 18 жасқа
толғанға дейін жасаған қылмысы үшiн соттылығы қылмыстың қайталануын ... ... ... ... ... ... ... сотталуына
байланысты мән-жайларды зерттеп, сотталушы үкімде көрсетілген қылмыстарды
жасағанда кәмелетке толған-толмағанын анықтау үшін үкімнің ... ... ... ... ... оның толық мәтінінде көрсетілгені дұрыс.
Қылмыстық кодекстің 77-бабының бірінші бөлігіне сәйкес, айыптау үкімі
заңды күшіне енген күннен бастап ... ... бар деп ... ... ... ... күшіне енгенге дейін адам жаңа қылмыс жасаған
кезде оның бұрынғы үкім бойынша соттылығы қылмыстың қайталануының ... үшін ... ... ... сәйкес, алынып тасталған
немесе жойылған ... ... ... ... ... Сондықтан қылмыстың қайталануы туралы мәселені шешкенде
бұрынғы соттылықтардың ... ... ... ... ... және оның ... ... ҚК 77-бабының талаптарына сәйкес
есептеу қажет.
      Бұл ретте, ҚІЖК 375-бабының алтыншы тармағында көрсетілген ... ... ... ... босатылған адамның ҚК 77-бабының екінші
бөлігіне сәйкес соттылығы жоқ деп ... ... ... тиіс ... ... ... ... қолданудан босататын рақымшылық
актісінің шығуына байланысты, не үкім бойынша тағайындалған жаза мерзімінің
осы іс ... ... ... ... ... ... Үкімді орындау барысында адам рақымшылық актісінің негізінде немесе
заңда көзделген ... ... ... жазаны өтеуден босатылса, мұндай
адамның соттылығының жойылу мерзімі ҚК 77-бабының төртінші бөлігіне сәйкес
есептеледі.
2 ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ... ЖӘНЕ ... ... ... ЖАЗА ... Жаза ... ... бастамасы
Қылмыстық құқық жаза тағайындағанда кінәлінің жеке-дара жауапкершілік
принципін негізгі ... ... Осы ... ... Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Сотының 1999 жылғы 30 ... ... ... ... ... заңдылықты сақтауы туралы» № 1 нормативтік
қаулысында ... ... ... ... ... адам заң мен сот ... ... де сот үкімінсіз қылмыс жасауда кінәлі деп танылуға жатпайды
және қылмыстық жазаға ... ... ... ... ... ... соттар қылмыстың түрі мен ауыртпалығына, айыптының қызметтегі және
қоғамдағы орнына қарамастан, әрбір қылмыстық істі заңға ... ... ... ... жете ... аударуға тиіс. Заңның бұзылуын ... ... ... жаза ... ... ... ... 52-бабында
көрсетілген жаза тағайындаудың жалпы қағидаларын бұлжытпай ... ... ... ... қылмыс ауырлығы бойынша қай санатқа жататындығын;
рецидивтің болуын және оның ... ... ... ... ... ... ... топ, ұйымдасқан топ немесе қылмыстық
қауымдастық ... ... ... қатысу дәрежесін; қылмыстық
мақсатқа жету үшін оның ... ... және ... ... ... ... сипаты мен көлеміне ықпалын; қылмыстар жиынтығын;
жазаны жеңілдететін немесе аурлататын ... сол ... ... ... ... неғұрлым жеңіл жаза тағайындау немесе шартты
соттау негіздерін ескеруі тиіс. Сондай-ақ, ... ... ... ... жасы ... ... жасы ... асқан ер адамдарға,
сондай-ақ әйелдерге қылмыстық жаза тағайындаудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... және ... ескеруі қажет.
Сотталушының нақты қылмыс істеудегі ... ... ... сот оған
жазаны, істеген қылмысы үшін жауаптылық қаралған заңның тиісті баптарында
көрсетілген шектен шықпай тағайындайды. Мұндай ... сөз жоқ, ... ... және кінәлінің жеке тұлғасы жан-жақты еске алынады.
Тек қана осы мәселелерді еске ... жаза ғана әділ әрі ... сай ... [7, 46 ... Республикасының Қылмыстық Кодексінің ... ... ... негіздерін көрсетеді. Онда былай делінген:
1. Қылмыс жасауға айыпты дер танылған адамға осы ... ... ... бабында белгіленген белгіленген шекте және осы Кодекстің
Жалпы бөлімінің ережелері ескеріле отырып, әділ жаза тағайындалады.
2. Қылмыс жасаған ... оның ... және жаңа ... ... ... қажетті және жеткілікті жаза тағайындалуға тиіс. Егер жасалған ... ... ... онша ... емес түрі ... ... жетуді
қаматамасыз ете алмайтын болса ғана ол үшін көзделгендері арасынан неғұрлым
қатаң жаза ... ... ... үшін осы ... ... ... ... көзделгеннен неғұрлым қатаң жаза осы Кодекстің
58 және ... ... ... ... ... ... үкімдердің
жиынтығы бойынша тағайындалуы мүмкін. Жасалған қылмыс үшін осы ... ... ... ... көзделгеннен қатаңдығы төменірек жаза
тағайындау үшін негіз осы Кодекстің 55-бабында белгіленеді.
3. Жаза тағайындау ... ... ... мен ... ... айыпкердің жеке басы, сонымен бірге оның қылмыс жасағанға дейінгі
және одан кейінгі мінез-құлқы, жауаптылық пен ... ... ... мән-жайлар, сондай-ақ тағайындалған жазаны сотталған адамның
түзелуіне және оның ... ... оның ... ... ... ... ескеріледі.
Қылмыстық жаза тағайындау сотта істі қараудың қорытындысы және жаза
мақсатына жетуді ... ... ... іс-жүргізудің басты
элементтерінің бірі болып ... ... ... ... ... ... 52-бабына
сәйкес, қылмыс жасауға айыпты деп танылған адамға ... ... ... ... ... шекте және Кодекстің Жалпы бөлімінің
ережелері ескеріле отырып, ... ... ... оның ... ... ... ... алу үшін қажетті және жеткілікті жаза ... ... ... ... ... ... ... жалпы негіздерін, яғни соттың нақты іс бойынша ... ... ... ... ... ... ... өлшемдерін
бекітеді.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 52-бабына сәйкес, жаза
тағайындаудың жалпы негіздері 4 өлшемнен тұрады, яғни сот ... ... ... ала ... тағайындайды:
➢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің Ерекше бөлімінің
тиісті бабында белгіленген шекте;
➢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің ... ... ... отырып;
➢ Қылмыс жасаған адамға оның түзелуі және жаңа ... ... үшін ... және ... Қылмыстардың сипаты мен қоғамдық қауіптілік ... жеке ... ... ... оның қылмыс жасағанға
дейінгі және одан ... ... ... пен жазаны
жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар, сондай-ақ тағайындалған
жазаның сотталған адамдардың түзілуіне және оның отбасының немесе
оның асырауындағы адамдардың ... ... ... ... ... ... мазмұны.
Бірінші өлшем, сотқа қылмыспен күресетін органдарымен сараланған
қылмыстарды ... ... ... ... Сотталушының қандай нормамен
жауаптылыққа тартылатынын ... сот сол ... ... ... ... баламалық болса, онда сот жазаның қандай түрін қолдану
мәселесін шешеді, ал, ... ... ... ... ... шектерді
басшылыққа ала отырып, жаза мөлшерін тағайындайды.
Сот жасалған қылмыс үшін жаза ... ... ... жаза мөлшерінің ең жоғарғы шегінен артық жаза яғни ... ... ... ... ... жазадан басқа жазаның қатаңырақ ... ... Бұл ... ... ... бұзу ... өлшем, соттың жаза тағайындау кезінде ҚР ҚК-нің Жалпы бөлімінің
режелерін басшылыққа ... ... ... ... туралы, оның
сатылары, заңның уақыттағы, кеңістіктегі әрекет етуі, қылмысқа ... ... ... мен ... ... үкімдердің жиынтығы
бойынша жаза тағайындаудың тәртібі туралы ережелер, өзге де ... ... ... ... алынуы керек.
Үшінші өлшем, сот жаза тағайындай отырып, ҚР ҚК-нің 38-бабының ... ... жаза ... жетуді көздеуі, яғни, әлеуметтік
әділеттілікті қалпына келтіру, сондай-ақ ... ... ... ... ... да ... адамдардың жаңа қылмыстар жасауынан сақтандыру
мақсатының жүзеге асырылуын қамтамасыз етуі қажет.
Төртінші өлшем, ... жаза ... ... ... ... мен
қоғамдық қауіптілік дәрежесін, қылмыстың ауырлығын ескеруін міндеттейді.
Мысалы, тонау қоғамдық қауіптілік ... ... ... ... ал, кісі ... ... қасақана зиян келтіруге қарағанда
қауіптірек, осыған ... бұл ... ... үшін жаза әр ... керек. Ауырлығы жоғары қылмыстарға қатаңдығы жоғары жаза, керісінше
ауырлығы төмен ... ... үшін ... жеңілірек түрі тағайындалуы
қажет [8, 39 б.].
Қазақстан Республикасы ... ... 2007 ... 30 сәуірдегі
«Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы ... ... ... назары ауыр және аса ауыр қылмыс, әсіресе ... ... ... ... ... ... жасаған, коррупциялық қылмыстар
жасағаны үшін кінәлі болып ... ... ... ... ... келмейтін адамдарға заңда көрсетілген жазалаудың қатаң шараларын
міндетті түрде талқылап, қолдану керектігіне ... ... ... ... ... ... ... ауырлығын анықтау тәртібін реттейтін ҚК-нің 10-бабының
талаптарын, сондай-ақ ... ... ... (кінәнің түрі, себебі, тәсілі,
жасаған қылмыстық жағдай мен кезеңі, одан болған ауырпалық, сотталушылардың
әрқайсысының қылмысқа қатыстылығының дәрежесі мен ... т.б.) ... ... ... [9].
Осы мәселеге байланысты жоғарыда аталған Жоғарғы соттың нормативтік
қаулысының 3-тармағында:
«Соттар ... түрі мен ... ... үшін ... мәні ... жеке ... мәліметтерін жан-жақты, толық және ... ... ... Атап ... ... ... еңбекке
қабілеттілігі мен қатыстығын, білімін, сотталғандығы ... ... ... ... ... жағдайы анықталғаннан кейін, соттар ҚҢК-
нің 52-бабының 3-бөлігіне сәйкес жазаны тағайындаған кезде тағайындалған
жаза оның ... ... оның ... ... жағдайына қандай әсер
ететінін ескеруі керек».
Сот ... ... ... әр ... да ... жеке ... ... мәні бар барлық жайттарды анықтауы қажет. Оның
ішінде кінәлінің қылмыс істегенге дейінгі ... одан ... ... ... ... деген көзқарасы, өмір сүру салты, өзін қоршаған ортаға
қатынасы, оны сипаттайтын оң немесе теріс мән-жайлардың бәрі де ... ... ... ... ... әуестенушілерге,
қоғамдық тәртіпті бұзушыларға, қатыгездікпен немесе сыбайласып қылмыс
жасағандарға шектен тыс ... жаза ... ... ... қоғам, отбасы алдындағы өз міндеттерін адал ... ... ... ... ... ... ... бірінші
рет қылмыс жасауы олар үшін жеңілірек жаза ... ... бола ... сотталушының жеке басының мәліметтерін жан-жақты объективті
түрде тексеруі оларға тағайындалатын жазаның түрін және ... ... ... ... ... табылады. Сондықтан да қылмыстық құқықтың
адамгршілік принципін басшылыққа ала ... сот ... ... отбасы жағдайын, еңбекке қабілеттілігі мен оған
деген көзқарасын, білімін, мүгедектігін, асырауындағы ... ... да ... ... ... еске алады.
2.2 Қылмыстардың қайталануы бойынша жаза тағайындау
Қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындау ... мен оның ... ... ... ... ... 13-бабымен және қылмыстардың қайталануы жағдайындағы жауаптылық
негізі мен шекті мөлшөрлерін ашып көрсететін ... ... ... 59-бабымен реттеледі.
Қылмыстың қайталануы – адамның сотталғаннан кейін қайта ... оның ... аса ... ... белгісі, сондықтан да заңда
қылмыс қайталанған жағдайда жаза тағайындаудың арнайы ... ... мәні ... қылмыстардың қайталануы бойынша жаза тағайындай отырып,
сот ... ... ... ... сипатын және қоғамдық қауіптілік
дәрежесін, оның ... ... ... ... ... ... мән-жайларды, сондай-ақ жаңадан жасалған қылмыстың сипаты мен
қоғамдық қауіптілік дәрежесін ескеруге ... ... ... ... Республикасының
Қылмыстық Кодексінің 11-бабында, яғни, қылмыстардың бірнеше мәрте жасалуы
деген бабында белгіленген. Бұл бап ... ... ... ... ... ... ... бір бабында немесе бабының бөлігінде көзделген екі немесе одан
да көп әрекетті жасау – қылмыстардың бірнеше рет жасалуы деп танылады.
2. Осы ... ... ... ... ... ... екі немесе
одан да көп қылмыс жасау осы Кодексте арнайы көрсетілген жағдайларда
ғана ... рет ... деп ... ... Егер адам бұрын жасаған қылмысы үшін заңмен белгіленген тәртіп бойынша
қылмыстық жауаптылықтан босатылған болса не ... ... ... үшін ... жойылған немесе онысы алынған болса, немесе
мұндай қылмыс үшін ... ... ... ... өтіп ... ... рет жасалған деп танылмайды.
4. Жалғасатын қылмыс, яғни, бір ниетпен және бір мақсатпен ... ... бір ... ... ... бірдей қылмыстық
әрекеттерден тұратын қылмыс бірнеше мәрте ... ... ... ... ... рет ... осы ... неғұрлым қатаң жазаға
әкеп соқтыратын мән-жай ретінде көзделген жағдайларда ... ... осы ... Ерекше бөлімінің қылмыстарды бірнеше мәрте
жасағаны үшін жазалауды көздейтін ... ... ... бойынша
айқындалады.
Қылмыстық Кодекстің 59-бабының 1-бөлігінде көзделген ... ... ... ... ... ... және аса ... жағдайында жаза тағайындау кезінде бұрын жасалған қылмыстардың
саны, сипаты және ... ... ... оның ... жазаның
түзетушілік ықпалының жеткіліксіздігіне себеп болған мән-жай, сондай-ақ
жаңадан жасалған қылмыстың сипаты мен ... ... ... ... жағдайында жазаның түрі мен мөлшерін тағайындау
мәселесін шешуде маңызды рөл атқарады. Қылмыстың қайталануы ... ... ... ... ... және ... тұлғасын
сипаттайтын белгі болып табылады [10, 45 б.].
Ал, Қылмыстық Кодекстің 59-бабының екінші бөлігінде қайталанып
жасалған ... үшін жаза ... ... ... ... ... ... Кодексінің 59-бабының 2-бөлігі қылмыстың
қайталануы жағдайында жасалған қылмыс үшін жазаның ... мен ... ... ... осы ... ... ... қайталануы жағдайында жасалған қылмыс үшін жазаның
мерзімі мен ... ... ... үшін ... ең қатаң жаза
түрінің ең жоғары мерзімі мен мөлшерінің ... ... ... ал ... ... ... ... – жартысынан төмен;
• ал қылмыстардың аса қауіпті қайталануы жағдайында – үштен екісінен
төмен болмауы керек.
Бірақ та ... ... ... ... ... Кодекстің Ерекше бөлімінің бабында (бабының бөлігінде) айқындаушы белгі
ретінде қылмыс жасаған адамның соттылығына сілтеме болса, ... ... ... көзделген ерекше мән-жайлар болған кезде қылмыстың
қайталануы, қауіпті қайталануы немесе аса қауіпті қайталануы кезінде ... ... ... ... ... ережелерді ескермей
тағайындалады. Мысалы, Қылмыстық Кодекстің 169-бабындағы ... ... үшін ... жаза 15 ... ... бас бостандығынан айыру болып
белгіленген. Қайталанып жасалған ... ... ... ... көтеріңкі жаза мөлшері мен түрін белгілеу бұрын қасақана қылмыс
жасағаны, сотталғандығына қарамастан тағы да ... ... ... ... түспегендерге берілген лайықты жаза болып табылады. ... үшін ... жаза ... ... ... түсінікті [11,
57б.].
Қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындауға байланысты
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 1999 ... 30 ... ... тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы» №1 нормативтік
қаулысының 12,13-тармақтарында былай деп белгіленген:
- Егер бұрынғы үкім бойынша Қылмыстық Кодекстің 63-бабын, ... ... ... ... ... ... адам ... мерзім ішінде жаңа
қылмыс жасаған болса, онда сот қылмыстың қайталануы туралы мәселені
шешкен ... ... ... ... яғни, шартты түрде
соттаудың күшін жою немесе сынақ мерзімін ұзартудың 4-бөлігіндегі
талаптарды, атап ... ... ... ... адам ... ... ... қылмыс жасаған не ... ... ... ... жағдайда шартты түрде соттаудың күшін жою немесе оны
сақтау ... ... сот жаңа ... үшін жаза ... ... деген талаптарды міндетті түрде ескеруі тиіс. Бұл орайда
қылмыстың қайталануын анықтаған ... ... ... ... бас ... ... ... соттылығы, тек егер сот
жаңа қылмысы үшін жаза тағайындаған кезде бұрынғы үкім бойынша шартты
соттылығын жою туралы ... ... ... ғана ... мүмкін.
Егер сот абайсыз немесе онша ауыр емес қасақана ... ... ... ... ... үкім ... шартты соттылықты қалдыру туралы
тұжырымға келсе, онда Қылмыстық Кодекстің 63-бабы бойынша соттылығы
қылмыстың ... ... ... ... ... ... қылмыстардың қайталануы кезінде, аяқталмаған қылмыс,
сондай-ақ қылмыстардың жиынтығы ... ... ... ... тағайындаған кезде осы адамдарға белгіленген жаза мерзімдерінің
шеңберін қатаң сақтауы ... Бұл ... ... ... ... ... ... сәйкес, яғни,
әрекеттің қылмыстылығын немесе жазаланушылығын белгілейтін,
жауаптылықты немесе ... ... ... осы ... жасаған
адамның жағдайын өзге де ... ... ... кері күші
болмайды деген ережеге сәйкес, Қылмыстық Кодекстің ... ... ... ... ... ... Кодексі күшіне
енгенге дейін жасалған (1998 жылғы 1-қаңтарға дейін) қайталау, қауіпті
қайталау ... аса ... ... ... қылмыс үшін
қолданылмайтынын ескеру керек. Егер қайталауды құрайтын соттылықтар
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... одан кейін жасалған қылмыстар құрайтын болса, онда Қылмыстық
Кодекстің 59-бабының ... ... ... тек 1998 ... ... ... жасалған қылмысы үшін соттылығын ... ... ... ... үшін тиісті қайталау орын ... ... ең ... ... Қылмыстық Кодекстің 56-бабында
көрсетілген мерзімдер мен көлемдерден аспауға тиіс. Яғни:
• аяқталмаған қылмыс үшін жаза тағайындау ... ... ... ... дейін жетпеген мән-жай ескеріледі;
• қылмысқа дайындалғаны үшін жазаның мерзімі мен мөлшері осы ... ... ... ... үшін тиісті бапта көзделген жазаның
неғұрлым қатаң түрінің ең жоғары мерзімінің немесе ... ... ... ... ... үшін ... мерзімі мен мөлшері осы Кодекстің
Ерекше бөліміндегі тиісті бапта ерекше қылмыс үшін көзделген ... ... ... ең ... ... ... ... төрттен
үшінен аспауы керек.
• қылмыс жасауға дайындалғаны үшін және қылмыс жасауға оқталғаны үшін
өлім жазасы мен өмір бойы бас ... ... ... ...... ... кейін қайта қылмыс
жасауы, қоғамға аса ... ... ... ... ... ... жаза ... арнайы ережесі белгіленген. Оның
негізгі мәні ... ... ... ... жаза ... сот бұрын жасалған қылмыстардың ... ... және ... ... оның ... жазаның түзетушілік ықпалының
жеткіліксіздігіне ... ... ... ... ... ... ... мен қоғамдық қауіптілік дәрежесін міндетті түрде ескеруге
тиіс [13, 33б.].
Жалпы алғанда, ... ... ... ... қылмыстардың қайталануы жағдайында жасалған қылмыс үшін ... мен ... ... ... үшін ... ең қатал жаза түрінің
ең жоғарғы мерзімі мен ... ... ... ... ... ... қауіпті қайталануы жағдайында тағайындалатын жаза
жасалған қылмыс үшін көзделген ең қатаң жаза ... ең ... ... ... ... ... ал қылмыстың аса қауіпті жағдайында – төрттен
үшінен төмен болмауға тиіс деп біз ... ... ... ... ... ... қылмысы үшін сотты болған адам Қылмыстық Кодекстің 175-
бабының 1-бөлігі бойынша сотталады. ... ... ... ... ... ... берілген бес түрлі жазаның сот
айыпкерге ең қатаң түрін – бас ... ... ... ... ... ... жәй қайталануы орын алғандықтан, Қылмыстық Кодекстің 59-
бабының 2-бөлігіне сәйкес сот айыпкерге бір жыл алты айдан үш ... ... бас ... айыруды тағайындай алады. Егер сотталғанның
әрекетінде қылмыстардың қауіпті қайталану нышаны ... – екі жыл үш ... ... ... мерзімге бас бостандығынан айыру жазасын тағайындай алады.
Егер Қылмыстық Кодекстің Ерекше бөлімінің қолданылып ... ... ... ... ... ... ... мұндай
қылмыстардың қайталануында сот жазаны Қылмыстық Кодекстің 59-бабының екінші
бөлігінде көзделген тәртіпті ескермей-ақ ... ... сот ... кезде жазаның ең аз мөлшеріне қатысты ауқыммен шектелмейді.
Бұл, мұндай жағдайларда ... ... ... заң ... ескерілгендігіне байланысты, сондықтан да жаза тағайындау кезінде
оны қайта есепке алудың қажеті жоқ. Сонымен қатар қылмыстардың ... және ... ... ... көзделген ерекше мән-жайлар орын
алса, бұл жағдайда да жаза Қылмыстық Кодекстің ... ... ... ... ... алмай тағайындалады. Қылмыстық Кодекстің 59-
бабының бұл ережелеріне түсініктеме беру үшін мына мысалдарды ... ... ... Кодекстің 175-бабы 3-бөлігінің «в» ... ... екі ... одан көп ... бар адам ретінде бұзақылық (кез
келген формасы) немесе қорқытып ... үшін ... ... адамға жаза
тағайындау кезінде Қылмыстық Кодекстің 2-бабында ... ... ... ... ... бола ... да), ... мүлкін
тәркілеп үш жылдан он жылға дейінгі мерзімге бас ... ... ... ... ... тағы да мына бір ... ... қылмыстардың қайталану
белгісі бар жағдайда адам Қылмыстық Кодекстің 175-бабының 1-бөлігі ... ... сот іс ... ... ... 55-бабында
көрсетілген ерекше мән-жайлардың бар екендігін анықтады. Бұл жағдайда да
сот ... ... ... Кодекстің 59-бабының 2-бөлігінде
көрсетілген ережелерді есепке алмай тағайындайды, яғни, Қылмыстық Кодекстің
175-бабының 1-бөлімінің ... ... ... бас ... ... ... ... алады. Егер бәрі бір ... ... ... ... ол алты ... үш жылға дейінгі
мөлшерде болуға тиіс.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің ... ... ... өзі ... ... пен ... ... ретінде танылады. Бұған қосымша, қылмыстық заңмен қылмыстардың
қайталануы кезінде жаза тағайындаудың арнайы тәртіптері реттелген және ... ... ... ... ... ... ... 53б.].
Соңғы жылдары қылмыстылықпен күрес маңызды мәселелердің ... ... ... ... мен тенденциялары біздің
мемлекетіміз бен ... ... ... ... Сот
тәжірибесі қылмыскерлердің көпшілігінің бір емес бірнеше (2 және одан ... ... ... ... ... ... ... 1997 жылғы
Қазақстан Республикасындағы қылмыстылық дәрежесінің ... ... ... бұрын қылмыс істеген тұлғалармен жасалған, ал бұл ... ... ... ... және бұл ... өсім ... ... отыр. Барлық қылмыс істеген тұлғалардың ... 35601-і ... (25,9%), ал өсім ...... энциклопедиялық сөздік бойынша «қайталану» (рецидив) сөзі
латын тілінен аударғанда «recidivus» жаңарушы, қайтып ... ... ... [16, 31б.]. ... ... тұлғаның түзелу жолына
түсуге деген еш ынтасының болмауымен тікелей байланысты болып келеді. Бұдан
шығатын қорытынды, ... бір ... ... ...... ... әлі қол жетпегендігін білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейіне
қылмыстық-атқарушы жүйе жұмысының жеткіліксіздігі, сондай-ақ қылмыс ... ... ... ... әсер ету ... ... себеп
болатын шығар.
Қылмыстарды қайталап жасағаны үшін ... ... ... жауаптылықтың көзделетіндігі 1959 жылғы Қазақ ССР ... де ... ... Бұл ... жаза тағайындау кезінде
«қылмыстың кәсіби қылмыскермен жасалуы немесе бірінші рет қылмыс ... ... ... ескерілуі тиіс екендігіне баса назар ... ... ... да жаза ... ... ... кәсіби рецидивист
қылмыскермен жасалуы немесе ол ... ... рет ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық Кодексінің 13-бабы бабы
бойынша бұрын қасақана жасаған қылмысы үшін соттылығы бар ... ... ... ... ... деп ... ... егер адам бұрын қасақана жасаған қылмысы үшін екі рет ... ... ... ... осы адам қасақана жасаған
қылмысы үшін бас бостандығынан айыруға сотталған жағдайда;
• егер адам бұрын ауыр қылмыс жасағаны үшін ... ... ол ... ... жағдайда қауіпті деп танылады.
Қылмыстардың қайталануы:
• егер адам бұрын ауыр қылмыс немесе ауырлығы ... ... ... үшін ... үш рет бас ... ... ... осы адам қасақана жасаған қылмысы үшін бас бостандығынан
айыруға ... ... егер адам ... ауыр ... ... үшін екі рет бас бостандығынан
айыруға сотталса немесе аса ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталған болса,
осы адам ... ауыр ... үшін бас ... айыруға сотталған
жағдайда;
• егер адам бұрын ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасағаны үшін ... ол аса ауыр ... ... ... аса ... деп ... сегіз жасқа толмаған адамның жасаған қылмысы үшін соттылығы,
сондай-ақ ... ... ... Кодексінде белгіленген
тәртіп бойынша алынып тасталған немесе жойылған ... ... тану ... ескерілмейді.
Қылмыстардың қайталануы Қылмыстық Кодексте көзделген негіздер мен
шектерде ... ... ... әкеп ... ... ... Кодексімен көзделген мұндай
негіздер бірнешеу, атап айтқанда:
• қылмыстардың қайталануы ... ... ... ... ... Кодексінің 59-бабының ережелері бойынша жазаға
тартылады;
• қылмыстардың қайталануы жазаны ауырлататын ... ... ... ... ... үшін ... өтеу ... қылмыстардың
қайталануы жағдайында үкімдер жиынтығы ... жаза ... ... қолданылады;
• Ерекше бөлімнің баптарында қылмыстардың қайталануының ... ... ... ... ... ... қайталануы жағдайында тұлғаны қылмыстық жауаптылықтан
босатуға ... ... ... ... ... ... ... баптары
бойынша айқындаушы белгі болып табылса, ол Қазақстан Республикасы
Қылмыстық Кодексінің 59-бабы бойынша қарастырылған жаза ... ... ... Республикасы Қылмыстық Кодексінің 59-бабы қылмыстардың
қайталануы жағдайында жаза тағайындау кезінде ... ... ... ... ... ... Сот ... қайталануы, қауіпті қайталануы
және аса қауіпті қайталануы ... жаза ... ... бұрын
жасалған қылмыстардың саны, сипаты және қоғамдық қауіптілік дәрежесі, оның
алдындағы жазаның түзетушілік ықпалының ... ... ... мән-
жай, сондай-ақ жаңадан жасалған қылмыстың сипаты мен ... ... ... ... ... ... жағдайында жасалған қылмыс
үшін жазаның мерзімі мен мөлшері ... ... үшін ... ең ... түрінің ең жоғары мерзімі мен мөлшерінің үштен бірінен ... ... ... ... ...... ... ал
қылмыстардың аса қауіпті қайталануы жағдайында – үштен екісінен төмен
болмауы керек. Бұл ... ... ... ... бар ... ... ... жоғары деңгейін қамтамасыз етсе,
екіншіден, бұрын ... ... ... ... ... ... ... істелген қылмыстың да сипатына, ауырлығына және
қоғамға қауіпті зардабына байланысты әділ жаза ... ... ... ... ... ... барлық мақсаттарына
жетуді көздегені көрініп тұр. Алайда, Қазақстан ... ... ... ... егер осы ... ... ... (бабының бөлігінде) айқындаушы белгі ретінде қылмыс жасаған ... ... ... сондай-ақ осы Кодекстің 55-бабында, яғни,
белгілі бір қылмыс үшін ... ... гөрі ... ... ... ... ... мән-жайлар болған кезде қылмыстың қайталануы,
қауіпті қайталануы немесе аса ... ... ... жаза осы ... ... ... ... ескермей тағайындалады деп
көрсетілген. Осы жағдайды нақтылы мысал ... ... ... ... ... айқындаушы белгі ретінде ... ... ... ... бойынша қылмыс істелсе, онда жаза бас бостандығынан
айырусыз да болуы мүмкін (альтернативті санкция бойынша) ... ал ... ... айқындаушы белгілерсіз істелсе, онда бұл ... ... ... ... ... ... жаза тек ... айыруды ғана көздейтінін байқауға болады [17, 53б.].
Қылмыстардың ... ... ... қайталап қылмыс
жасаушының жеке басының ... ... ... оның салт-
санасында тұрақты қалыптасқан, жаңа ... ... ... ... жат
мінез-құлықтардың болуына байланысты өсуімен түсіндіріледі, бұл мән-жағдай
өз кезегінде ҚР ҚК ... ... ... ... алғы шарты
есепті оған барынша қатаң жаза тағайындауды негіздейді.
Қылмыстың қайталануының құқықтық маңызы ең ... ҚР ҚК ... «а» ... ... ... ... ... болып
табылатындығымен айқындалады. Екіншіден, ҚК-тің бірқатар баптарында өзара
ұқсас қылмыстарды кәнігі қылмыскердің жасауы, ... ... ... ... ... қауіптілік дәрежесін арттырмайтындығына қарамастан,
қылмыс ... ... ... ... ... ҚР ... ... 1994 жылғы 25 ... №1 ... ... ... ... ... қарау тәжірибесі туралы» Қаулысында «бұрынғы
соттылығы, бұрынырақта тағайындалған және ... ... ... ... өтеуден босату негіздері туралы мәліметтерді тыңғылықты және жан-
жақты тексеру, сондай-ақ сотталушының жеке басы ... ... ... ... қажеттігіне баса назар аударылған.
Сот тәжірибесі қашанда қайталап ... ... ... ... болды. Айталық, жоғарыда аталған Қаулыда: «бұрынырақта
сотты болған адамдарға жаза ... ... ... шешу кезінде соттар
табанды түрде түзелу жолына түскісі келмейтін және ауыр қылмыстар жасаған
кәнігі ... ... ... ... жаза ... ... жол ... отырып, жазаны жеке даралау туралы заң талаптарын
басшылыққа алуға тиіс», - деп атап ... ... үшін ... ... ... ... ... ықпалы болып отыр. Мәселен, Д.А.Лидің мәліметтері
бойынша, әлемдік деңгейде тіркелген қылмыскерлердің ... ... ... алып ... ... ... ... ортақ үлесі осының
25 пайызынан асып түседі. Қазақстан ... бұл үлес 28 ... ... ... ... құрайды. Бұл ретте кәнігі қылмыскерлер, әдетте,
жаңа, ауыр қылмыстар жасай отырып, қылмыстық іс-әрекетке басқа ... ... ... және ... азаматтарға теріс ықпал етеді,
қоғамдық ахуалды бұзады, т.б. Аталған және басқа да мән-жайлар ... ... жаза ... ... ... барынша талдап, жан-
жақты реттеу қажеттігін алдыға тартты. Бұл мәселелерді шешудің алғы ... ҚК ... ... деп ... ... ережелері болып
табылады.
Аталған норманың ... ... ... үш ... (13-баптың 1-бөлігі);
Қауіпті (13-баптың 2-бөлігі);
Аса қауіпті (13-баптың З-бөлігі).
Қылмыстардың қайталануын жай, қауіпті және аса қауіпті деп бөлудің
заңдық ... ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... жазаның мерзімі мен мөлшері жасалған қылмыс ... ең ... жаза ... ең ... мерзімінен төмен болмауы
қажеттігімен айқындалады. ҚК ... ... ... сот ... ... ... жасалған қылмыстардың саны, сипаты және қоғамдық
қауіптілік дәрежесі, оның ... ... ... ... себеп болған мән-жайларды, сондай-ақ жаңадан жасалған
қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесін ... ... ... ҚК ... 3-бөлігі соттарды жаза тағайындау
кезінде қылмыстың ... мен ... ... ... ... жеке
басын, сонымен бірге оның қылмыс жасағанға дейінгі және одан ... ... ... пен ... ... және ... мән-жайларды,
сондай-ақ тағайындалған жазаның сотталған адамның түзелуіне және оның
отбасының ... оның ... ... ... жағдайына ықпалын
ескеруге міндеттейді. Заңның бұл талаптары жасалған қылмыстар және ... ... жеке басы ... ... ... есепке ала отырып,
жазаны жеке даралауға мүмкіндік береді [18, 117б.].
Соттың сотталушының жеке ... ... ... ... ... жасаушыға қатысты өзіндік мән-мазмұнға ие болады. Сот
ең алдымен, қылмыстардың қайталануы айыпкердің өте ... ... ... ... ... ... ма, жоқ па, осыны ... ... ... ... ... айыпкердің қоғамға қарсы
көзқарастары және мінез-құлықтарынын, өте ... ... ... ... ... ... барынша қиындатады, және
сондықтан да кәнігі қылмыскерлерге (қайталап қылмыс ... ... ... ... қолдануды талап етеді. Белгілі бір топқа жататын
кәнігі қылмыскердің қоғамдық қауіптілік дәрежесі (қылмыстардың қайталануы,
қауіпті ... және аса ... ... әлбетте, бірдей емес.
Әрбір кәнігі ... ... ... ... ... ... айыпкерлерге әділ жаза тағайындауына көп көмек етеді.
Кәнігі қылмыскердің жеке басының қоғамдық қауіптілігін ең алдымен
оның жасаған қылмыстарының, жаза ... ... және ... сотты
болған қылмыстың үдесінен шыға отырып бағалау қажет. Сот ... ... ... ... ... ... ... ретте ол соттылықты, жазаны өтеуді. жазадан босатуды, т.б. сипаттайтын
үкімдердің және басқа да құжаттардың ... ... ... ... үкімдермен және басқа да соттық және іс ... ... ... ... сот дәлелденген, процеске
қатысушылардың даулауына ... ... ... ... ... ... ... және басқа құжаттарда айыпкердің жеке басына
қатысты берілген баға-пайымдарға тәуелді емес, оған ең ... ... ... баға айыпкердің жеке басының қоғамдық қауіптілігінің артып келе
жатқандығын ... ... ... ... ... [19,
135б.].
Айыпкердің жеке басының ... ... ... ... ... ғана ... сондай-ақ оның жеке басын сипаттайтын басқа да
қосымша ... ... ... мәселен, жас шамасы, жасалған қылмыстарға
қарым-қатысы, еңбекке қатысы, отбасылық ... ... ... ... сот ... ... жеңілдететін (ҚР ҚК 53-бабы) және
ауырлататын (ҚР ҚК 54-бабы) ... ... ... ... ... ... немесе айыпкердің жеке басының қоғамдық қауіптілігін сипаттайды.
Сонымен ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің
Ерекше бөлімінің баптарында қылмыс белгілерін дәрежелеуші мәмілелер ретінде
айшық тапқан, заң осыдан келіп санкцияларды ... Бұл ... ... ... дәрежелейтін мәліметтерді ауырлататын ... ... ... ... ... мұндай белгілердің мазмұны әр
түрлі болып келуі мүмкін, соған сай, жазалау шарасына да ... ... ... ... жеке ... сипаттайтын көптеген мән-жайларды
сот бірінші үкім ... ... ... алған (жас шамасы, еңбек ... ... ... ... ... ... ... т.б.). Бұл,
дегенмен, қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындаған ... ... алу ... ... ... ... ... мән-
жайлардың үлес салмағы қылмыстардың қайталануы себепті өзгерістерге ұшырауы
мүмкін. Айталық, кәнігі қылмыскердің бұрынғы сіңірген ... ... ... ... немесе басқа да ... ... ... ... күйінің жеңілдететін ықпалы қылмыстың
қайталануы фактісімен жоққа шығады. Өйткені, қылмыстың қайталануы ... ... ... ... және жаңа ... ... ықпал етпегендігін, етпейтіндігін көрсетеді [20, 95б.].
Өте кері кеткен, теріс өмір салтын ... ... ... қоғамның, басқалардың есебінен өмір сүруге ... ... ... олар түзелу жолына түскен сотталушыларға да
дұрыс қарамайды, тіпті оларды кемсітуге, ... ... ... ұрып-
соғады, ар-намысына тиеді, т.б. әрекеттер істейді.
Кәнігі қылмыскерлердің ішінде өзінің сотталғандар ... ... ... ... ... бағындыруға, өзінің ой-жоспарын
орындаудың құралы ретінде пайдалануға ұмтылатындары да кездеседі. Зорлық-
зомбылыққа ұмтылу, өзін ... кез ... ... тобына күш көрсету және
алдау-арбау жолымен ... ... ... - аталған қылмыскер
психологиясының ерекше бір белгісі болып табылады.
Кәнігі ... ... да ... ... өзіне
еріксіз назар аудартады: олардың тағайындалған жазаға ... ... ... ... болып келеді. Олардың көпшілігінің пікірі бойынша, өтелген
немесе өтеліп жатқан жаза - бар болғаны жасалған қылмыс үшін есеп ... ... ... ... ... бастау алатын жаңа, болашақ
өмір үшін, ... ... ... ... ... ... жоқ.
Кәнігі қылмыскерлердің ішінде кездескен қиыншылықтарға қарамастан
ойға алған мақсатына қайтсе де жетпей ... ... ... де ... ... ... сондай-ақ барынша шешімді сыбайластарының
ықпалына жылдам еріп кететін ерік-жігері төмен ... да бар. ... ... ... тән ... ... спирттік ішімдіктерге және
есірткі заттарына деген шамадан тыс бейімділік көпшілік жағдайда, осы мінез-
құлықтың әлсіздігімен түсіндіріледі.
Жоғарыда сөз ... ... ... ... ... ортақ, дегенмен барлық реттерде толық ... ... ... ... табу ... де барлық реттерде бірдей емес. Бір кәнігі
қылмыскерлер үшін аталған сипаттардың бәрі тән болып келсе, басқа ... ... ғана тән ... Кәнігі қылмыскерлердің жеке басының қоғамға
қарсы бағытталуының тұрақтылығы да әрқилы, содан келіп жаза ... ... ... туындайды.
Осы талапты ескере отырып бас бостандығынан айыру орындарында
ұсталушы кәнігі қылмыскерлер ... ... ... ... жөн
болар еді:
а) жеке меншікке қол сұққаны үшін жазасын өтеп жатқандар;
ә) бұзақылық үшін жазасын өтеп жатқандар;
б) адамның жеке басына қол ... үшін ... өтеп ... ... ... ... т.б, ... қол сұғушылар кәнігі
қылмыскерлердің басым бөлігін құрайды. Олар өздерінің материалдық ... ... ... ... барлық адамшылық қасиеттерді
аяқ асты етіп, көзсіз ұмтылуымен сипатталады. Бұл топ сондай-ақ ішімдік
және ... ... ... бейім.
Бұзақылық үшін сотталғандардың үлес салмағы өте қомақты. Кәнігі
қылмыскерлердің бұл тобы ... ... ... ... адамшылық және мораль нормаларын өрескел бұзумен, білім
дәрежесінің және мәдениетінің төмендігімен, сондай-ақ ішімдік жөне ... ... ... де сипатталады.
Адамның жеке басына қол сұғушылық: кісі өлтіру, денеге ... ... ... - ... ... ... ... қарағанда аз тараған, бірақ
оларды жасаған айыпкерлер, әдетте, ұзақ мерзімге бас ... ... Бұл ... ... ... ... сезімсіздігімен,
ұстамсыздығымен, басқа адамдардың мүдделеріне атүсті қарайтындықтарымен, өз
ісіне деген жауапкершіліктің әлсіздігімен, тәртіпсіздігімен ерекшеленеді.
Кәнігі ... жеке ... ... ... ... қауіпті болсын, ол қылмыстық ... үшін ... ... ҚР ҚК ... мынадай мазмұнда түзілген: «Қылмыс жасау, яғни
Қылмыстық ... ... ... құрамының барлық белгілері бар әрекет
қылмыстық ... ... бір ... ... ... ... басқа мәмілелер қолданыстағы заңнамаларда қарастырылмаған,
сондықтан да ... ... ... ... — оның ... ... ... қылмыс құрамының болуы. Кәнігі қылмыскердің
жеке ... ... ... ... тек ... ... үшін ғана ... болып табылады.
Кәнігі қылмыскер жасаған қылмыстың сипаты оның жасалуы нәтижесінде
нұқсан, ... ... ... ... қорғалатын қоғамдық
қатынастардың мазмұнына байланысты болып келеді. ... ... ... ... ұрлық, тонау, шабуыл жасап тонау, иемдену немесе ысырап
ету меншіктік қатынастарға қол сұғады және ... ... ... деп ... Кісі ... ... ... салу, зорлау, еркек пен
еркектің, әйел мен әйелдің жыныстық қатынасы, өтірік айту және ... ... ... ... ... ар-ұжданы мен қадір-
қасиетіне қол сұғады және осыған орай жеке адамға ... ... ... Осы ... ... ... кәнігі қылмыскер жасаған қоғамдық
қауіпті қол сұғушылықтың әлеуметке қарсы бағыттағы мазмұнымен анықталады.
Қылмыстың ... ... ... ... ... және ... белгілерімен анықталады. Олар нақ сол қылмыс
құрамын ашып көрсету барысында есепке алынуы да, ... да ... ... бұл фактор қылмысты дәрежелеуге ғана емес, ... қоса ... бір ... сол ... ... ... ... білуге де мүмкіндік
береді. Ол қылмыстық заңмен ... ... ... ... ... (кісі өлімі, ... ... ... т.б.), қол ... ... ... қылмыс жасау
кезінде айыпкер басшылыққа ұстаған себеп-салдарларға, қылмыстық әрекеттің
даму сатыларына, егер ол ... ... ... ... немесе
оқталу, аяқталған немесе аяқталмаған оқталу) және ... ... ... ... ... толық тізімін келтіру, ... ... ... ... ... сипаты мен қоғамдық қауіптілік
дәрежесін сот жаза тағайындау кезінде тек олардың жиынтығы ... ... ... ... соттық талдаудың нысаны болып табылатын
жасалған қылмыстың қоғамдық қауіптілік ... мен ... ... ... ... саны және олардың бір тектілігі мен әр ... ... рет ... қоғамға қарсы көзқарастар мен
дағдылардың тұрақтылығынан хабар ... ... сай ... ұзақ ... ... ... шараларын қолдануды қажет етеді. Кәнігі
қылмыскердің жеке басының әлеуметке қарсы ... және бір ... оның бір ... ... ... рет жасауы болып ... бұл ... ... ... ... ... бұлтартпас
дәлелі және ұзақ мерзімді жаза тағайындауды және жазаны өтеудің барынша
қатаң ... ... ... ... [21, ... ... және ... анықтаған кезде айыпкердің жеке басы
туралы мәліметтер ескеріледі. Жаза тағайындау кезіндегі жеке басының бағасы
негізінен оның сипатын ... ... ... Оның ... деп ... м-ңызды ерекшеліктерінің бірлігі танылады. Адамның сипаты ... ... ... ... ... және оның ... өзінің
міндеттемелеріне және т.б. қатысты іс-әрекеттерінде, мінез-құлқында көрініс
табады.
Соттың жаза ... ... ... жеке ... ... ескеруі талап етіледі дегеніміз, сот қылмыстық әрекет жасаған
адамның жеке басын ... ... ... ... ... алуға
міндетті дегенді білдіреді.
Алдында айтылып кеткендей, адамның қоғамдық қауіптілігінің ... ... ол ... ... ... ... ... қатар
айыпкердің жеке басының сипатын жан-жақты ашып көрсету және оған ... ... ету ... ... үшін ... жеке ... ... оқып-зерделеу қажет. Бұл мақсатқа тек қылмыскердің әлеуметтік-
психологиялық сипатын талдау арқылы ғана жетуге болады [22, ... ... ... жаза ... өзіндік
ерекшеліктері.Қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындаудың өзіндік
бір ерекшелігі ретіндегі ... ... - ... ... ... ... қоғамдық жеке тұлға ретінде сипаттау.
Сондықтан да ... ... - ... жас ... ... білім дәрежесі, кәсібі және отбасылық жағдайымен ... ... ... мен ... ... ... еңбекке,
қоғамдық міндеттемелерге көзқарасы-қатысын; отбасылық байланыстарын,
тұрмыстағы ... ... ... қарым-қатынасын анықтау қажет.
Әсіресе сотталушының байланыстары мен таныстарының сипатын, оған ықпал ете
алатын қоршаған ... ... ... ... бұрынырақта
әкімшілік жазалаудың, соттылықтың болған-болмағандығын анықтап алудың
маңызы ерекше. ... ... ... жағдайын, ата-аналардың өмір
салтын, олардың ... ... ... ... да ... жеке ... психологиялық мінездемесі - оның ішкі
әлемін сипаттау, одан ... ... ету ... ... ... шығады.
Адамның психологиялық ерекшеліктерін оқып-білу үшін төмендегі
мәселелерді анықтау шарт:
а) олардың өз іс-әрекеттерінде басшылыққа алатын ой-
жоспарларының, мүдделерінің ... ... ... қасиеттері;
ә) адамның қабілет-қарымы, табиғи дарыны;
б) субъектінің жеке басының ерекшеліктері.
Мәселелердің осы ... ... ... нақтылы себеп-
салдарларын, қылмыс жасаудың негізгі мақсатын, адамның қоғамға ... ... және ... ... ... ... жеке басын психологиялық тұрғыда танып-білу үшін тұлғаның
ерекшеліктерімен танысу қажет: бұл ретте оның қылмыс ... ... ... ... оның ... қарсы тұрған теріс пиғылы мен
ерекшеліктері, сондай-ақ олардың ... ... ... орынға ие екендігі анықталады, өйткені нақ осы ... жаза ... ... ... ... [23, ... айтқанда, айыпкердің жеке басын есепке алу қылмысты ... ... ... ... мінез-құлқының теріс жақтарының одан әрі
дамуының нәтижесі болып табыла ма ... ... оның ... ... ... ... да, нақ сол адам үшін, дегенмен кездейсоқ,
қалыпты емес пе ... ... ... алу ... Бұл ... ... егер сөз кәнігі қылмыскер жайында болып отырса, төмендегідей дерек-
дәйектерді ескеру қажет: бұрынырақта жасалған қылмыс үшін ... ... бұл ... өтеудің толықтығы мен ұзақтығы, бұрынырақта жасаған
қылмысы үшін тағайындалған жазаны ... ... жаңа ... ... өткен уақыт, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылғаннан
кейінгі өзін-өзі ұстауы, т.б. Жалпы, кәнігі қылмыскердің жеке ... ... ... ... ... үш ... бөлуге болады:
Қылмыс жасау алдындағы кезеңдегі айыпкердің жеке
басын сипаттайтын ... ... ... мінездемесін талдау: еңбек өтілі, еңбекке, от-
басына және ұжымға қатынасы, қоғамдық ... ... ... ... ба, ... қылмысының
сипаты және т.б.);
Қылмыс жасаудың себептері мен жағдайларына жа-
татын мән-жайлар: қылмыскердің адами тұрғы-
да қалыптасуының жағдайлары, жаңа қылмыс жасауға негіз
болған сыртқы ... ... ... ... мінез-құлықтары мен ерекшеліктерін
сипаттайтын мән-жайлар; қылмыстың сипаты мен ауырлығы, оны жасаудың ... мен ... ... ... ... есепке алмауға болмайды. Егер
адам бұрынғы қылмысы үшін қысқа мерзімді жазасын өтеп, содан ... ... ... бұл ... ... адамға қатысты қысқа мерзімді ... ... және ... қылмыс үшін оған санкция
шеңберінде барынша ұзақ мерзімді жаза тағайындау ... ... ұзақ ... бас ... ... жазасын өтеп, сонда да болса
жаңа қылмыс жасау жағдайы санкция шеңберінде тек жазаның ұзақтығын ... ... ... ... ... ... ... режимдегі түзеу
колониясында өтеуді тағайындау туралы ойға ... ... ... ... шеше ... ҚР ҚК 53 және ... ... жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-
жайларды соттың назардан тыс қалдыруына болмайды. ... ... жаза ... оның ... бас ... айыру мерзімін анықтау
кезінде соттың құқығы ғана емес, сонымен қатар міндеті де, өйткені заңда
сот ... ... және ... ... ... ... көрсетілген.
Айта кету керек, заңда ... ... ... тізімі және жауаптылықты ... ... ... ... ҚР ҚК ... жаза ... кезінде соттың заңда
көзделмеген мән-жайларды да жеңілдетуші ретінде ескеруі ... ... ... жеңілдетуші мән-жайлар қылмыс құрамының элементтері болып
табылатын болса, онда олар санкцияның өзінде ... ... ... ... ... ... алмайды. Жауаптылықты
жеңілдететін мән-жайларды, екеуінің де негізінде бірдей сипатты мәліметтер
жатқанына қарамастан, ерекше мән-жайлардан ... білу ... ... ... ... ҚР ҚК ... сөз болады. Сот ерекше мән-жайларды,
сондай-ақ айыпкердің жеке басын ескере ... және ... ... үшін
заңда көзделген неғұрлым жеңіл жаза тағайындау ... тани ... ... міндетті түрде көрсете отырып, мұндай жеңілдетуге баруы
мүмкін. Бұл ретте ерекше мән-жайлар ... ... ... ... ... ... Аталған мән-жайлар жағдайында тиісті баптың
санкциясы шеңберінде жазаның неғұрлым жеңіл түрін тағайындау адамшылық ... ... ... ... болар еді. Істің ерекше мән-жайлары ... ... ... ... болған жағдайда да пайда болуы мүмкін.
Аталған баптарда бұл орайда ешқандай ... ... ... ... ... жасаған жағдайда ҚР ҚК 55-бабының қолданылуы мүмкін.
Дегенмен ... ... ... бірқатар жағдайларда, мәселен айыпкердің ауыр
қылмыс жасаған және айыпкердің жеке ... ... ... ... сот ... баптарды қолданудан бас тартады.
Егер, керісінше, іс бойынша тек жауаптылықты ауырлататын мән-
жайлар анықталған болса, онда сот ... ... ... ҚР ... ... ең ... ... жақын немесе тіпті соған сай келетін жаза
тағайындауға хақылы. Жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар қылмыс ... ... ... ... ... заң ... бап
санкцияларында алдын ала ескерген деп саналады да жаза мерзімін белгілеген
кезде ... ... ... де, ... да ... ... сот ... жиынтық түрде ескеруге міндетті және соған
сәйкес жазаның ... ... ... ... ... оны соттың тағайындауын, сондай-ақ жазаны
орындайтын түзеу мекемелері және басқа ... оны ... ... ... ... және орындау қылмысты қайталап жасаушы
тұлғаның жеке ... тән ... ... ... және
талдауды керек етеді. Кәнігі қылмыскерлердің түзеу мекемелерінде және одан
босатылғаннан кейінгі қадағалау нәтижесі ... ... ... ... деген теріс пиғыл, жат ... ... ... олардың өмір салтына орай заңды құбылыс деп қабылдау
сияқты психологиялық ерекшеліктер сипаттайтындығын ... ... ... ... ... жауаптылықты жүзеге
асырудың өзіндік ерекшеліктері бар. Бұл ретте қылмыстық ... ... тек ... белгілі бір органдарының заңда көзделген шараларды
іс жүзінде қолдануы деп ... ... ... ... ... ... шаралар, әлі де жетілдіруді қажет етеді.
Айталық, қылмыстың қайталануы жағдайында ... ... ... айыпкерді жазасын өтеусіз соттау сияқты түрі, қылмыстық
жауаптылықты жүзеге асырудың маңызды сипаты соттау ... өзі, ... ... қатарына жатқызу болса да, өзін-өзі ақтай алмайды.
Қауіпті және өте қауіпті ... ... ... ... ... асырудың айыпкерді жаза тағайындаусыз соттау
және жаза тағайындап, бірақ оны нақтылы өтеусіз соттау ... ... ... ... ... ... Жаза қылмыстық жауаптылықты жүзеге
асырудың міндетті әдісі болуға тиістігі турасындағы ... шыға ... ... бас ... айыруды басым сипатты, өзін-өзі ақтайтын
тәсіл ретінде ... ... ... жаза мақсатының оны тағайындау ... ... ... ... мақсатынан айырмашылығы бар деп есептейді.
Мәселен, ... ... ... ... өтеу кезінде өте төменгі дәрежеде,
өйткені адамшылық және ... ... ... алып ... бас ... ... орындарындағы тәртіппен және жағдайлармен
қорқытуға жол берілмейді [25, 101б.].
Заңдық түрғыда жаза қылмыстылықпен ... ... ... құқықтық шектеулер болып табылады. Педагогика ... ... жаза - ... ... ... арнаулы мақсаты бар тәрбиелік
процесс. Психологиялық тұрғыда - опық жеу, азап шегу, бостандығынан ... ... бір ... оған ... қалыптасу, әлеуметтік тұрғыда
- қылмыстылықпен күрес мақсатында азаматтарға ықпал ету ... ... ... өтеу ... ... ... ... ұйымдар және
жекелеген азаматтар тарапынан сотталушыны түзеу ... ... ... ... ... жүргізіледі. Сотталушының тұтыну
қажеттіліктері ... оның ... ... ... ... ... бақылауға алынады.
Жаза мақсаттарына қол жеткенде, біз жаза «жұмыс істеді», ол тиімді
болды деп білеміз. Жазаның ... ... ... ... ... ... бір ... критериі қылмыстылық динамикасы болып
табылады. Жалпы сақтандырудың тиімділігі ... үшін - ... ... ... ... ... жекелеген түрлері
бойынша динамикасы, кәмелетке толмағандар қылмысының динамикасы және т.б.,
ал арнаулы сақтандыру мақсаты үшін - бұл дегеніміз ... ... ... ... түрлерін (бас бостандығынан айыру, бас
бостандығынан айырусыз түзеу ... және т.б.) кез ... ... ... ... бұл ... санының азаюына ықпал еткен болса, онда аталған
жаза түрлерінің тиімділігі турасында да сөз етуге болады ... ... ... ... жаза ... ... ... бір
көрсеткіші қайталап қылмыс жасау жағдайы болып табылады (жеке превенция).
Жазаның ... бір ... және ... өтегендер арасындағы кәнігі
қылмыскерлердің үлес салмағының азаюы, сөз жоқ, жазаның нақ сол түрі ... үшін ... ... ... ... ... ... қатысты жазаның тиімділігін салыстыру тек ... ... ... ... ... ... жас ... мекемелерінен босатылу мерзімін ескере отырып қана мүмкін ... ... бас ... ... ұзақ ... не ... ... қысқа
мерзімге, бірақ жазаны өтеудің қатаң режимін қолдана отырып, оқшаулаудың
қайсысы тиімді болатындығын анықтауға мүмкіндік береді [26, ... ... ... ... ... барлық жазалардың ішінен
тиімділігін анықтау үшін неғұрлым жеңіл ... ... ... ... жаза келтірілген залал үшін қайғы шектіріп, қарғысқа ұшыратуды
мақсат ... оның ... ... ... сақтандыру болып
табылады. Қоғам қылмыстылықпен күрестің неғұрлым адами ... ... ... ... ... ол ... және жеке ... мақсаттарын
жүзеге асыру үшін жеткілікті дәрежеде болуы ... ... ... жазаның тиімділігі проблемасы да осы тұрғыдан алып қарастырылады.
Егер бас ... ... ... ... туралы айтатын
болсақ, олардың өмірі мейлінше тар шеңберде өтеді. Мұндай адамдардың ... ... ... олар ... ... барлық реттерде дұрыс
қабылдай бермейді, нақтылы ... ... ... ... ... ... дұрыс ұғыну жоғалады.
Бас бостандығынан айыру түрінде жазасын өтеу ... ... ... шектеу қойылады. Бұлардың
барлығы, әлбетте, оның психикалық ахуалына ... әсер ... ... ... ... ... бас ... айыру орындарындағы
ортадан, айтары бар ма, ат шапқандай айырмашылығы бар. Сонымен қатар, ... ... ... бір ... ... ғана ... олардың
арасында мінез-құлық қатынастары қатаң реттелген, оның «шеңберінен» шығуға
қатаң түрде тыйым салынады, басқаша жағдайда кінәлі жаңа ... ... ... ... ... мінез-құлық «жүйесі» бар, соған сай
сотталғандар нақтылы мәртебеге ие болады. Бұл да сотталушының психикалық
жағдайына ... ... ... ... оған өзінің қалыпты мінез-құлқын,
көзқарасын өзгерту ... жаңа ... ... тура ... ... ... ... ұқсас қылмыстарды жасаған ... ... ... ... ауыр түрін тағайындау қылмыскерлердің
осы дәрежесіне қатысты қылмыстық жауаптылықты ... ... ... ... ... ... қылмыскердің жеке басының жоғары қоғамдық
қауіптілігі қасақана ауыр қылмыс жасағаны үшін бірнеше рет сотталғандығынан
көрініс табады. Сонымен қатар бұл — оған ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші де.
Жауаптылық пен ... ... - ... ... ... тиімді және
тәрбиелік ықпал етудің бір жолы. Бұл жол ... ... ... ... ... және ... жеке даралау қағидасының
нақтылы көрініс табуы болып табылады. Кәнігі қылмыскерлердің жауаптылығын
жеке даралау аталған қағиданы жүзеге ... ... ... - ... шығару және жаза тағайындау кезінде сотта және жазаны өтеу кезінде
қолданылады.
Қылмыстардың қайталануы, қауіпті ... және аса ... ... ... жасалған қылмыстардың сипаты және қоғамдық
қауіптілік дәрежесі, оның ... ... ... ықпалының
жеткіліксіздігіне себеп болған мән-жай, сондай-ақ ... ... ... мен ... ... дәрежесі ескеріледі. Сонымен
қатар, айыпкердің жеке ... оның ... оның ... жасағанға дейінгі және
одан кейінгі мінез-құлқы, жауаптылықты жеңілдететін және ... ... ... ... жазаның сотталушының түзелуіне және оның
отбасының немесе оның асырауындағы адамдардың тіршілік ... ... ... ... ... ... 1994 жылғы 25 мамырдағы «Қайталанушы
қылмыстар туралы қылмыстық істерді соттардың қарау ... ... ... жаза тағайындау кезінде кәнігі қылмыскерлердің жеке басы ... ... ... соттардың назарын аударды. Пленум бұрын
сотталған ... жаза ... ... ... ... ... ... түрде түзелу жолына түскісі келмейтін және жаңа ауыр қылмыстар
жасаған ... ... ... ... ... жеңіл түрін қолдану
жағдайларына жол бермей отырып, жазаны жеке даралау ... заң ... ... тиіс» деп атап көрсетті.
Кәнігі қылмыскерлердің жауаптылығы мен оларды жазалауды күшейту,
ҚР ҚК 38-бабының ... ... жаза ... жету ... ... әділеттілікті қалпына келтіру, сондай-ақ сотталған адамды
түзеу және ... ... да, ... ... да жаңа ... сақтандыру тұрғысында өзін-өзі ақтап түр. Қайталап қылмыс
жасаушыларға жаза ... ... ... ... құқықтың
адамгершілік қағидалары көрініс табады. Бас бостандығынан айыру мерзімін
ұзарту, кәнігі қылмыскерлердің жазасын өтеу ... ... ... ... ... ... ... күшейту - дербес мақсат емес, тек ... ... ... бір ... терең әлеуметтік-адамшылық тұрғысында кері кетуімен
сипатталатын ... ... үшін ... ұзақ мерзім және қылмыскерлердің
басқа дәрежелеріне қарағанда жазаны өтеудің неғұрлым қатаң ... ... ... ... қылмыс жасағандар үшін ерекше режимдегі түрмелерде
және ... ... ... ... ауыр ... ... ... қаққан қылмыскерлердің өзін өткені және бүгінгісі жөнінде ойлантуға,
сөйтіп болашаққа деген көзқарасын ... ... етуі ... ... ... ... қылмыстық жаза қылмыс жасаған барлық
адамдарға қатысты мақсатты түрде және әділетті болуға тиіс. Қайталап қылмыс
жасаушыларға қатысты жаза да ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаушылардың жауаптылығын
қарастырған баптары бойынша жаза тағайындау кезінде сот оларға қатысты осы
баптардың ... ... жаза ... ... ... жағдайында жасалған қылмыс үшін жазаның мерзімі мен мөлшері
жасалған қылмыс үшін көзделген ең ... жаза ... ең ... ... ... ... төмен, ал қылмыстардың қауіпті қайталануы жағдайында
- үштен екісінен төмен, ал қылмыстардың аса қауіпті қайталануы ... ... ... ... ... керек. Егер Қылмыстық кодекстің Ерекше
бөлімінің бабында ... ... ... ... ... ... ... болса, сондай-ақ жоғарыда айтылған ерекше мән-жайлар
болған ... ... ... ... қайталануы және аса ... ... жаза ... ... ... тағайындалады.
Қайталап қылмыс жасаушылардың жоғары қауіптілігі ... ... үшін ... ... ... ... ... Мұндай
күшейту қайталап қылмыс жасаушының жасаған қылмысы үшін көзделген ... ... ... ... ... ... және қайталап
қылмыс жасаушының жеке басы қаншалықты қауіпті ... жаза да ... ... ... ... ... жоғары қауіптілігі қағидасы кәнігі
қылмыскер жасаған қылмыс үшін жазаның ең ... ... ... ... мәселені шешуде де айшықталады. Ол бірінші рет ... ... ... ... ... ең төменгі мөлшерінен жоғары
болуға тиіс. Аталған қағида, әдетте, қайталап ... ... ... ... ... ... түрін тағайындау және шартты түрде соттау
мүмкіндігін жоққа шығармайды.
Кәнігі қылмыскердің жеке ... ... ... қауіптілік
дәрежесі соттың баламалы түрде бас бостандығынан айыруды және ... ... ... ... жаза түрлерін таңдауына сөзсіз
ықпал етеді. Бұрынырақта бас бостандығынан ауыру түрінде жазасын ... ... ... ... түзеу жұмыстарын қолдану өзін-өзі
ақтамайды.
Қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындау мәселесін шеше
отырып, ... ... ... ... санын, сипатын, бұрын
тағайындалған жазаны өтеудің толықтығын, бұрынғы үкімдер ... ... ... ... ... ... ... т.б. ескереді. Кәнігі
қылмыскерлерге соттар, әдетте, қылмыскерлердің басқа дәрежелеріне ... ауыр жаза ... ... қатар, адамды кәнігі қылмыскер деп
тану туралы мәселені шешу және жаза ... ... ... ... де кетіп жатады.
Соның бір айғағы - ... ... ... ... ... ... ... үкімі. Г.Ф.Макляк ҚР ҚК 173-бабының З-бөлігі
«в» тармағымен айыпталып, төрт жылға бас ... ... ... қатаң режимдегі түзеу мекемесіне жіберілген болатын. Оның
алдында ол 1992 жылы ... ... ... ... ... 5 ... ... және 1993 жылы 76-баптың 2-бөлігімен 5 ... ... ... ... ... 1998 жылы ... ... шыққан. Бұл іс бойынша наразылық білдірген прокурор соттың қылмыстық
заңды дұрыс пайдаланбағанын атап көрсеткен. Яғни, сот ... ... ... ... бар екендігін көрсеткен. Ал шын мәнінде Макляктың
бұрынғы ... аса ... емес ... ... ... ... қылмыстық істер жөніндегі алқасы прокурордың наразылығымен
келісіп, ол істі қайтадан жаңа сот ... ... ... ... қайталап қылмыс жасаушы деп танылуы мүмкін
адамдарға қатысты қылмыстық істерді қарау кезінде соттар ... ... ... ... жеке басы ... ... ... қылмыстың
қоғамдық қауіптілік дәрежесін, олардың себеп-салдарларын, қылмыстық ниет-
пиғылдарды жүзеге асыру ... ... ... ... рөлі мен
сипатын, істің және басқа мән-жайларын ескере ... ... ... деп тану туралы мәселені талқыға салуға тиіс.
Бұл ретте ... ... алып ... ... ... тудыратын, табанды түрде түзелу ... ... ... ... қылмыскер деп танылуы ... ... ... ... есте ... ... ... кәнігі қылмыскер деп тану
үшін негіздің болуы туралы және мұндай шешімді қабылдау ... ... ... процеске қатысушылардың іс жүргізу ережелерінің теңдігі
қағидасын ... ... ... ... Бұл ... ... өзін-өзі
қорғау құқығын жүзеге асыру мүмкіндігі жан-жақты қамтамасыз етілуі керек.
Адамды кәнігі қылмыскер деп тану туралы мәселені шеше отырып ... ... ... ... боларлық мән-жайлардың (бұрынғы ... жас ... ... ... үкімдер бойынша іс-әрекеттерді
дәрежелеу өзгерген жоқ па, оларды жоғары тұрған соттар кас- сациялық немесе
қадағалаушылық ... алып ... жоқ па және ... ... ... кәнігі қылмыскер деп тани отырып сот ... ... ... ашып көрсетуге, ал үкімнің қарар бөлігінде
қылмыстық заңның тиісті нормасына сілтеме жасай ... сол ... ... ... Егер сот ... ... ... сотталушыны
кәнігі қылмыскер деп танымау мүмкіндігін тапса, бұл ... де ... ... ... үшін жоғары жауаптылық белгілей отырып, заң
шығарушы мұны заңмен белгіленген тәртіппен жойылмаған немесе ... ... бар ... ... бір жаза ... ... қатысты) - бас бостандығынан айырудың болуымен байланыстырады.
Заңға сәйкес адам бірқатар міндетті белгілердің, оның ішінде - бұрынғы ... ... ... бар ... ... ... қылмыскер деп
танылуы мүмкін.
ҚР Жоғарғы Сотының Пленумы 1994 жылғы 25 мамырдағы «Қайталанушы
қылмыстар ... ... ... ... ... тәжірибесі туралы» №1
қаулысында атап өткендей: «бұрынырақта бас бостандығынан айыруға сотталған
адам деп, ... ... ... сот ... бойынша түзеу мекемелерінде өтеуге
жататын бас бостандығынан айыру түріндегі жаза ... оның ... ... адам ... ... оны ... ... үкімді орындау
қылмыстық іс жүргізу заңдарымен көзделген тәртіппен кейінге қалдырылған,
үкім ескіру мерзімінің өтуіне ... ... ... ... ... қалдыруды қолдана отырып шарты түрде сотталған реттерден
басқа жағдайларда) адамдарды ... ... ... да ... ... бұрынырақта бас бостандығынан айыруға шартты түрде ... ... ... ... ... ... отырып сотталған адам, егер
ол тиісінше сынақ мерзімі ішінде, немесе ... ... ... ... ол соттың шешімі бойынша заңда көзделген негіздермен үкім
бойынша бас бостандығынан айыру ... ... ... өтеу үшін
бағытталған уақытта жаңадан қылмыс жасаған адам ... Бұл ... ... жағдайда заңмен белгіленген тәртіппен алынып тасталған ... ... ... ... ... соттың үкімі бойынша түзеу ... ... ол бас ... ... ауыстырылған адамдар, сонымен бірге
заңға сәйкес сот жасаған қылмысы үшін бас ... ... ... әскери бөлімде ұстауды қолданған әскерилер бас бостандығынан
айыруға ... деп ... ... емес.
Кәнігі қылмыскерге бас бостандығынан айыру түрінде жаза тағайындай
отырып, сот үкімде сотталушының жазасын өтеуге тиіс түзеу мекемесінің түрін
көрсетуге ... ... ... ... ... түрі ... ... Жаза мерзімінің бір бөлігіне, бірақ бес жылдан артық емес
мерзімге түрмеге қамау түрінде бас ... ... ... аса
қауіпті қайталануы жағдайында және кәмелетке жасы толғаннан соң аса ауыр
қылмыстар ... ... ... мүмкін.
Бас бостандығынан айыру түрінде жазасын өтеу соттың үкімі ... ... ... - қатаң режимдегі түзеу колонияларында,
қылмыстардың қауіпті ... ... - ... ... ... ... аса ... қайталануы жағдайында - түрмеде,
бірақ бес жылдан аспайтын мерзімде өтеуге тағайындалады. Сот ... ... ... қауіптілігі дәрежесі мен сипатын және басқа
мән-жайларды ескере келіп, өзінің ... ... ... ... жеңіл режимдегі мекемелерде өтеуді ... ... ... бір ... мысалы бас бостандығынан айырумен және оны ... ... ... ... ... өтеу орны ... мәселені
шешу үшін негіз болып табылады.
Бас бостандығынан айыру орындарындағы негізгі ... ... да ... ... ... ... ... және сотталушының
жаңа қылмыс жасау немесе қоғамға қарсы ... бару ... ... тұрғысында оны үнемі бақылауда ұстау; оның өзінің ... және ... ... ... ... жасаушылар үшін аталған
қылмыскерлер тобының айрықша ... ... ... ... ... ... өтеудің қатаң жағдайларын қарастырған.
Кәнігі қылмыскерлерге жаза жалпы негіздер үдесінен шыға отырып
және ... ... үшін ... заңнамаларда көзделген
ерекшеліктерді ескере отырып тағайындалады. Осы орайда ҚР ... ... ... 15 ... «Сот ... туралы» нормативтік қаулысында атап
өтілгендей: «Жаза мөлшері қылмыстың қайталану ... ... ... ... ... ... түрін дұрыс белгілеуге
міндетті. Соттың бұл туралы ... ... ... ... ... бөлігінде, ал ... ... ... ... ... ... ... бірақ жазаны толық өтегенге дейін
жаңадан қылмыс ... жаңа үкім ... ... ... ... ... жазаның өтелмеген бөлігін толық немесе ішінара қосуға әкеліп
соғады. ... ... ... жаза ... ... бұрын жасалған
қылмыс үшін тағайындалған жазаны жаңадан жасалған қылмыс үшін тағайындалған
жазаға толық немесе ... қосу ... шеше ... ... ... және ... орын ... қылмыстардың ауырлығын, айыпкердің жеке
басы туралы мәліметтерді және жауаптылықты жеңілдететін және ... ... ... ... жасалған қылмыс үшін үкімдердің
жиынтығы бойынша жаза тағайындау, ол ... ... ... ... ма, жоқ па - оған ... ... Бұл ... үкімдердің
жиынтығы бойынша тағайындалған жазаның түпкілікті шарасы қанша дегенмен
шартты түрде не ... ... ... ... қолдану арқылы
тағайындалған жазадан немесе шартты түрде - мерзімінен бұрын босату кезінде
жазаның өтелмеген мерзімінен көп ... ... ... ... ... бір ғана емес, бірнеше
қасақана қылмыстардың жасауынан көрініс табуы мүмкін. Егер олар Қылмыстық
кодекстің түрлі баптарында көзделген ... ... бір ... ... ... ... екі ... одан да көп баптарында көзделген
қылмыс белгілері болса, онда қылмыстардың жиынтығы бірден көзге ... ... ... ... 58-бабы соттарды әуелі әрбір
қылмыс үшін бөлек (негізгі және қосымша) жаза ... ... ... ... қасақана жасалған қылмыс айыпкер бұрынырақта сол
үшін сотты ... ... ... ... ... ... ... барлық жиынтығы үшін түпкілікті жазаны сот ҚР ҚК 58-
бабына сәйкес жеңілірек қатаң жазаны ауырырақ ... ... ... немесе
тағайындалған жазаларды толық немесе ішінара қосу жолымен белгілейді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... істегені үшін аса қауіпті қылмыстарды қайталап істеуші
тұлға деп ... ... ... осы ... ... оның ... ... болып табылады. Осы кодекс қылмыстың мұндай белгілерін
қарастырмайды, алайда кінәлі ... жаза ... ... ... қауіпті қайталануы және аса қауіпті қайталануы болатын болса,
сот Қылмыстық Кодекстің 59-бабының 1-бөлігінде көзделген ережелерге ... және баға ... ... ... ... қарамастан сот бұрын жасалған
қылмыстардың саны, сипаты және қоғамдық қауіптілік ... баса ... ... тағайындау көбінесе кінәлі тұлғаның қандай қасақана қылмыстар
істегені және оларды неше рет ... ... ... ... ... қылмыстар өздерінің қауіптілік дәрежелері бойынша
бірдей болмайды.
Кінәлі тұлғаға қылмыстардың қауіпті ... ... ... ... ... ... жаза ... да мүмкін. Мысалы,
тұлға бұрын орташа ауырлықтағы қылмысы үшін бір рет сотталған болатын ... да ауыр ... ... – жай ... тұлға бұрын ауырлығы шамалы
және орташа ауырлықтағы қылмысы үшін бас ... ... екі ... және тағы да ... ... жасады – қауіпті қайталану болып
табылады. Бірінші жағдайда кінәлі тұлғаның ... ... ... себебі онымен істелген жаңа қылмыстың қоғамдық қауіптілік дәрежесі
бұрын ... ... ... ... ... ... Ал екінші жағдайда тұлғаның жасаған қылмысының ... ... ... ... ... тағайындау кезінде қайта жасалған ... ... ... мен ... баға берілуі керек. Кей жағдайларда кінәлі
тұлға сотталып шыққан бұрын ... ... ... ... істелген
қылмыстың қауіптілігі шамалы ... ... ... кісі ... ... ауыр зиян ... ... делік, ал соңғы жасалған қылмыс –
денсаулыққа абайсызда зиян ... ... Осы ... ... ... қайталануы орын алып отыр, алайда қылмыстардың ... ... жаза ... мөлшері минималды түрде болуы мүмкін.
Сот, сонымен қатар, оның алдындағы ... ... ... ... болған мән-жайларды да ескеруі қажет. Бұл ... әр ... ... болады және сәйкесінше жазаның мерзімі ... әсер ... ... ... жаңадан қылмыс жасауға түрткі
ретінде түзеу колонияларындағы сотталған тұлғалармен жұмыс жүргізу ... ... ... ... ... ... ... тәрбие жұмысы,
зорлық-зомбылықтың болуы, колониядағы қауіпті қылмыскерлердің атақ-даңқы
және т.б.); ал ... ...... ... ... ... ... тұлғаның тікелей өзіне байланысты болады (яғни, ол бас
бостандығынан айыру орындарынан қайтып оралғаннан кейін ... ... ... ... ... жоқ, ... ... байланыста болды және
тағы да ... ... ... ... ... ... жаза ... ерекшеліктеріне қысқаша тоқталып өтейік:
• Егер жаңадан жасаған қылмысы үшін тұлғаға бас бостандығынан айырусыз
жаза тағайындалатын ... онда ... ... үшін ... бар
тұлғаның (бұрынғы тағайындалған жазаның түріне тәуелсіз) кез ... ... ... жасаған қылмысы жағдайында қылмыстардың
жай қайталануы орын ... Егер ... ... ... ... ... бас ... айырусыз жазамен сотталған болса және тағы да
қасақана қылмысы үшін (оның ... ... бас ... ... ... онда бұл ... да ... жай
қайталануының болуы орын алады;
• Егер тұлға бұрын бір рет онша ауыр емес және ... ... ... бас ... ... ... сотталса, сондай-ақ оның
жойылмаған және алынбаған соттылығы болған жағдайда тағы да ауыр және
аса ауыр ... ... онша ауыр емес және ... қасақана жасаған қылмысы үшін бас бостандығынан айыру жазасымен
сотталған жағдайда да қылмыстардың жай қайталануы орын алады;
• Егер ... ... ауыр ... үшін бас бостандығынан айыруға
сотталатын болса және бұрын да қасақана ауыр ... үшін ... ... ... ... ... онда ... қайталануы орын алады;
• Егер тұлға қасақана ауыр қылмысы үшін бас ... ... ... және ... да ... ауыр қылмысы үшін бас
бостандығынан айыру жазасымен екі рет ... ... ... аса ... үшін бас бостандығынан айыру жазасымен сотталған болса, онда
қылмыстардың қауіпті қайталануы орын алады;
• Заңда ... ... ... және ... істеген қасақана
қылмысы үшін тұлға бас бостандығынан айыру жазасымен сотталып, ... ... және бұл ... ... ... ... ... жағдайда
қылмыстардың қауіпті қайталануы қылмыстың қайта жасалуын құрайды;
• Тұлғаның аса ауыр қылмысы және бас ... ... ... егер ол ... да ... ауыр ... аса ауыр ... бас бостандығынан айыру жазасымен сотталған болса, ... ... ... орын ... Егер ... ... одан ... қылмысты іс-әрекеттерде аяқталған,
сондай-ақ аяқталмаған қылмыстардың белгілері болса немесе ол ... ... ... онда тұлғаның іс-әрекеттерін қылмыстардың
қайталануы, қауіпті қайталануы және аса қауіпті ... ... ... қайталануының қандай да бір белгілері орын алған жағдайда
қайта істелген іс-әрекет аяқталмаған қылмыс және ... ... ... табылады және кінәлі тұлғаға тағайындалатын жаза қылмыстардың
қайталануы жағдайында ... ... үшін ... ... мен ... ... үшін көзделген ең қатаң жаза түрінің ең жоғары ... ... ... ... ... ал қылмыстардың қауіпті қайталануы
жағдайында – жартысынан төмен, ал қылмыстардың аса ... ...... екісінен төмен болмауы тиіс;
• Қылмыстардың қайталануы мен ... ... ... іс-
әрекеттерде, қылмыстардың жиынтығы бойынша істелген әрбір қылмыс үшін
жаза бөлек, бірақ қылмыстардың қайталану ... ... ... ал қылмыстардың жиынтығы бойынша бас ... ... ... жаза жиырма бес жылдан артық емес мерзімде
тағайындалуы мүмкін;
• Қылмыстардың қайталануы мен үкімдердің ... ... ... ... жаза ... ... қауіпті қайталану және аса
қауіпті қайталану ережелері ескеріле отырып және егер ... ... ... ... ... алдыңғы үкімнің заңды күшіне енгенінен
кейін жасалған болса ... шарт ... ... ... ... жаңа қылмыс іс бойынша үкім шығарылғаннан кейін,
бірақ оның заңды күшіне енуіне дейін жасалған болса, онда ... ... ... ... ... ... жағдайында жаза тағайындауға ... ... үкім ... ... ... ... Қылмыстық Кодексінің 53-бабының 1-бөлігінің «г»
пункті бойынша айыпкердің жас балаларының болуы ... ... ... ... ... ... ... Бұл ережелерді
сотталушының қылмысты қол сұғушылығының жәбірленушілері ретінде ... ... ... жағдайында, айыпкердің жас балаларының болуын
қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін ... ... ... ... ... ... жоюға арналған қажетті мерзімі ішінде жаңадан
қылмыс жасауы соттылықты жоятын мерзімді ... және ... ... ... бұл шешім соттылықты алу мен оны жоюдың
әлеуметтік-құқықтық негіздері институтына ... ... ... соттылықты жоюға арналған мерзімі ішінде жаңадан қасақана
қылмыс жасауы бұл мерзімді тоқтатады және сотталған ... ... ... ... ... ... ... бастап жаңарады;
• Егер бұрын сотталған ер адам ... бас ... ... ... ... оның ... ... немесе алынған
болса, онда соттың бас бостандығынан айыруды қатаң тәртіптегі түзеу
колонияларында өтеуді ... ... ... ... ... ... 13-бабына сәйкес он
сегіз жасқа толмаған адамның жасаған қылмысы үшін ... ... ... ... тәртіп бойынша алынып тасталған немесе жойылған
соттылық қылмыстың қайталануын тану ... ... ... ... назарға алуы керек.
Бұрын бас бостандығынан айыруға сотталған тұлға деп бұрынғы заңды
күшіне енген сот үкімі бойынша мынадай ... бас ... ... ... ... ... Түзеу мекемелерінде тұлға өтеуге тиісті болған және бұл жазаны ол
өтемеген жағдайда, мысалы, оны ... ... ... ... ... ... ... шалдығуына байланысты жазадан
босатылған реттерде, ... ... ... ... ... ескіру мерзімі өтуіне байланысты жазаны өтеуден ... ... ... ... ... ... ... ССР-інің 1959 жылы қабылданған
Қылмыстық Кодексінің 40-бабы бойынша немесе 1997 жылы шілденің 16-
сында қабылданып, 1998 ... 1 ... ... заңды күшіне енген,
яғни, қазіргі қолданыстағы Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің
63-бабы ... ... ... ... Кодексінің 72-бабына сәйкес, яғни,
жүкті әйелдердің және жас ... бар ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің 74-бабына сәйкес, яғни,
төтенше ... ... ... ... мен ... өтеуді
кейінге қалдыруға байланысты;
- Шартты түрде міндетті түрде ... ... ... ... ... ... 23-2 бабы бойынша).
Осыған байланысты тұлға сәйкесінше ... ... ... ... орындалуын кейінге қалдыру мерзімі ішінде жаңадан қылмыс жасаса, не
болмаса шартты соттауды жою не кейінге қалдыру және сотталған тұлғаға ... бас ... ... ... оны ... ... ... жағдайларында қылмыстардың қайталануы танылғанда тұлғаның
алынбаған және жойылмаған соттылығы және бас ... ... ... ... ... ССР Қылмыстық Кодексінің 40-бабы бойынша
немесе Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің ... ... ... ... кейінге қалдыруды қолдану (Қазақ ССР ... ... ... ... Республикасы Қылмыстық Кодексінің 72
және 74-баптары бойынша), немесе шартты міндетті түрде еңбекке тарту (Қазақ
ССР Қылмыстық Кодексінің 23-2 бабы ... ... ... үкімі бойынша түзеу жұмыстары, бас бостандығын шектеу, т.б.
жазалар ... және ... ... ... 4-бөлігі және 45-
бабының 2-бөлігі негізінде тағайындалған жазалар бас бостандығынан айырумен
ауыстырылған жағдайларда тұлғалар бас ... ... ... ... ... ... ... қайталануы болған реттерде,
аяқталмаған қылмыстар негізінде, сондай-ақ қылмыстардың жиынтығы ... ... ... ... жасағаны үшін жаза тағайындаған кезде
соттар жаза мерзімдерінің шектерін ... ... ... ... мына ... ... ... Қылмыстық
Кодекстің 5-бабының 3-бөлігіне сәйкес 59-баптың 2-бөлігінің ережелері
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... дейін
(1998 жылдың 1-қаңтарына дейін) жасалған қылмыстардың қайталануы, қауіпті
қайталануы және аса ... ... үшін ... ... Егер ... ... ... Кодексінің қолданысқа
енгізілгеніне дейін және оның қолданысқа енгізілгенінен кейін ... ... ... ... құрайтын болса, Қазақстан
Республикасы Қылмыстық Кодексінің 59-бабының 2-бөлігінің ережелері ... ... ... жасалған қылмыстар үшін ғана қолданылады. Ал
аяқталмаған қылмыстарда сәйкесінше қылмыстардың ... орын ... ... ... ... ... Кодекстің 56-бабында
көзделген мерзімдер мен мөлшерлерден аспауы тиіс.
Қылмыстардың қайталануының қоғамдық қауіптілігін ескере отырып, түзелу
жолына ... ... ... ... ... ... ... әсер ету шараларының аса қатал түрлерін қолдануымыз қажет.
2.3 Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау
Жалпы Қазақстан Республикасының ... ... әр ... негіздерде жазаны тағайындау көрсетілген. Олар Қылмыстық
Кодекстің Жалпы бөлімінің ... яғни ... ... ... ... ... тапқан. Ең бірінші жалпы жаза тағайындайдың
негіздері туралы 52-бапта айтылған. ... ... ... сол ... жасалған. Соның ішінде біз 60-бапқа толық түсініктеме беріп, шолу
жасаймыз.
60-бап. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза ... Егер ... адам үкім ... ... ... ... толық
өтегенге дейін жаңадан қылмыс жасаса, сот соңғы үкім ... ... ... ... ... ... ... жазаның өтелмеген бөлігін
толық немесе ішінара қосады.
2. Үкімдердің жиынтығы ... ... ... егер ол ... ... ... болмаса, осы Кодекстің Жалпы бөліміндегі
осы жазалау түрі үшін ... ... ең ... ... ... аспауы керек.
3. Үкімдердің жиынтығы бойынша бас бостандығынан айыру түріндегі
түпкілікті жаза жиырма бес ... ... ... Егер адам ... осы ... ... төртінші бөлігінде ... ... ... да жасаған деп танылған үкім қамтылатын болса,
бас бостандығынан айыру түріндегі үкімдер жиынтығы бойынша түпкілікті жаза
отыз ... ... ... ... ... бойынша түакілікті жаза қайта жасалған ... ... ... да, соттың оның алдындағы ... ... ... ... ... де ... болуы тиіс.
5.Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау ... ... ... қосу осы ... ... көзделген ережелер бойынша
жүргізіледі.
Қылмыс жасап үкім бойынша жаза алған ... тағы да ... ... ... орасан, сондықтан жаңа Қылмыстық кодекс мұндай
қылмыскерлерге қылмыстардың жиынтығы ... жаза ... ... жаза ... ... белгілеген. Үкімдердің жиынтығы бойынша
жаза тағайындағанда сот ... ... ... ... ... ... бұрынғы үкім бойынша тағайындалған, жазаның өтелмей қалған
бөлігін түгелдей я болмаса ішінара ... ... ... ... ... ... ... ережесі бұл бапқа қолданылмайды.
Үкімді жинақтап тағайындаған ... жаза жаңа ... ... ... да, ... алдыңғы үкім бойынша өтелмей қалған
жазаның бөлігінен де артық болуы керек.
Бірнеше үкім ... жаза өтеу ... ... ... үшін ... уақыттан бастап есептеледі. Үкімдерді ... ... ... ... егер ол бас ... ... ... байланысты
болмаса жазаның сол түріне белгіленген ең ұзақ мерзімінен аспауы тиіс. Бас
бостандығынан ... ... ... ... жазаның жалпы мерзімі 25
жылдан аспауы тиіс, ал заң бойынша бас бостандығынан айыру жазасы 20 жылдан
артық мерзімге ... ... ...... өлім ... ... бойы бас ... айыру қолдануға болатын қылмыстар істегені үшін
жазаның жалпы мерзімі 30 жылдан аспауы тиіс ... ... ... жаза ... негізгі жазаға жауаптылықты белгілейтін
бапта ... ... ... да ... ... Әр түрлі түрдегі
қосымша жазалар жеке-жеке орындалады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 60-бабына ... ... ... жаза ... егер ... адам ... кейін, бірақ жазаны толық өтегенге дейін ... ... ... орын алады.
Үкімдердің жиынтығының белгілері болып мыналар табылады:
➢ адамға жаза тағайындаған үкімнің болуы;
➢ жазаның сотталушымен ... ... ... үкімі бойынша тағайындалған жазаны толық өтеп болғанға
дейін жаңа ... ... ... ... ... жасаған қылмысы үшін адам
сотталғаннан кейін жаңа қылмыс жасайды. Бұл ... ... ... жоғары екендігін дәлелдейді. Сондықтан заңмен қатаңдығы жоғары
жазаның тәртібін тағайындауға әкеп соғады.
Үкімдердің жиынтығы бойынша түпкілікті жаза қайта ... ... ... ... ... ... шығып қойған жазаның өтелмеген бөлігінен
түпкілікті жаза жоғары болуы тиіс.
Сонымен бірге, егер үкімдердің жиынтығы бойынша ... жаза ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Қылмыстық Кодексінің Жалпы бөлімінде осы жаза үшін көзделген мерзімнен
немесе мөлшерден аспауы тиіс.
Ал, ... ... ... бас ... ... түріндегі
түпкілікті жаза 25 жылдан аспауы тиіс. Егер ... ... ... үшін ... ... бас бостандығынан 20 жылға дейін ... өлім ... не өмір бойы бас ... ... ... бір ... ... біреуін жасаған деп танылған үкім қамтылатын болса, бас
бостандығынан айыру түріндегі үкімдер ... ... ... жаза ... ... ... ... әр түрлі жазаларды (олардың ішінде қосымша ... ... ... ... Кодексінің 58 және 61-баптарымен
белгіленген тәртіптермен жүргізіледі.
Осыған орай, үкімдердің жиынтығы кезінде сот ... ... ... ... ... қайта жасалған қылмыс үшін жаза анықталады;
➢ бұл жазаға сот толық ... ... ... өтелмеген бөлігін
қосады.
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының «Қылмыстық жаза ... ... ... ... ... 1999 ... 30 сәуіріндегі №1
нормативтік қаулысының 20-24-тармақтарында үкімдердің жиынтығы бойынша жаза
тағайындауда ... ... ... қағидаларды көрсетіп берген.
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындағанда, соттар бұрынғы үкім
бойынша тағайындалған жазаның ... ... ... мен ... және көрсетуге тиіс, жазаның өтелмеген бөлігі ... ... ... жаңа үкім ... тағайындалған жазаға түгелдей немесе
ішінара қосылуы керек. Бұрынғы үкім ... ... ... ... ... саналады:
- шартты жазаға сотталған кездегі, сондай-ақ ҚК –нің 72-бабында ... ... ... ... ... бойынша жазаны өтеуді орындауды
кейінге қалдырылған кезде немесе ҚІЖК-нің 452-бабында көрсетілген тәртіпте,
73-бабының 3-бөлігін қолданған кезде – ... ... ... ... ... байланысты қамауда немесе медициналық сипаттағы
мәжбүрлеу шараларын қолдануға байланысты емдеу мемкемесінде болған ...... ... ... ҚК-нің 60-бабында көрсетілген негіздер бойынша мерзімнен бұрын шартты
түрде босатылған кезде – ... оны ... ... ... ... ... жазаның бөлігі;
- бас бостандығын ... ... ... ... ... ...... жұмыс мерзімінің бөлігі және сотталушы жұмыстан
жалтарған кездегі уақыт.
Бұрынғы үкім ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын қолданғанда, егер қорытынды жаза жазының ... ... ең ... ... тағайындалмаса, сот үкімде осындай
шешімнің қабылданғанын дәлелдеу керек. Бұрынғы үкімдегі ... ... ... ... ... жаза ... ... жағынан жазадан
жасалған қылмыс үшін ... ... да, ... үкім ... жазадан да жоғары болуы керек.
Егер сотталушы сынақ мерзім ішінде ... ... ... сот ... ... бойынша тағайындау мәселесін талқылаған кезде ҚК-нің 64-
бабының ... ... ... ... Бұл ... ... 60-
бабының ережелері сот жаңа қылмыс үшін жаза тағайындаған ... ... ... ... жою туралы шешім қабылдаған жағдайда ғана
қолданылады. Егер сот абайсыз немесе онша ауыр емес қасақана ... ... ... ... ... үкімдегі шартты соттылықты қалдыру туралы
тұжырымға келсе, онда жаза тек жаңа ... үшін ... ... ... ... немесе үкімдердің жиынтығы
бойынша толық немесе ... ... ... соттар ҚК-нің 60-бабында
бекітілген мерзімдерді қосу кезінде оларды ... ... ... ... ... мәніне сай бұрынғы үкім бойынша тағайындалған өтелмеген қосымша
жаза түгелдей немесе ішінара жаңа үкім ... ... дәл ... ... бірігеді, бұл қосымша жаза қосымша ... дәл осы ... ... ... шегінде тағайындалады. ҚК-нің 60-бабының 2-
бөлігінде көрсетілген қосымша жазалар ... ... ... үкім ... адам бас ... ... ... немесе орындалуға жататын басқа да жазалар бойынша сотталса, ал
екінші үкім бойынша жаза қолдана отырып ... онда сот ... ... олардың бөлек орындалатынын үкімде көрсетуі тиіс. Бұл орайда
шартты соттау қолданылған үкімдегі ... ... ... ... жаза ... орындалатынына қарамастан, үкім күшіне енген ... ... ... адам ... ... ... кейінге қалдырған кезде
басқа қылмыс жасап қойса, сот жаңа ... ... үшін ... ... ... сай ... үкім бойынша өтелмеген жазасын қосуға тиіс.
Ондайда бұрынғы үкімді орындауды ... ... бұзу ... қаулы
қабылдаудың керегі жоқ. Егер жаңа қылмыс үкімді орындауды кейінге қалдыру
мерзімі өтіп кеткеннен кейін және ... ... ... өтеу ... ... ... туралы соттың ұйғарымы заңды күшіне енгеннен
кейін жасалса, сот жаңа ... ... ... ... ... ... ... үкімдердің жиынтығы бойынша тағайындаудың ережелерін
қолдануға міндетті. Егер жаңа іс ... үкім ... ... ... ... ... ... босату немесе оны жазасын өтеу үшін тиісті
мекемеге ... ... ... ... ... ... жағдайда
орындалмаған үкімдер бола тұра үкімді орындау ... ... ... ... ... тәртіпте шешілуі мүмкін.
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза егер сотталған адам үкім ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаған жағдайда
тағайындалады. Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза ... бұл ... ... ... жазаны ауырырақ қатаң жазаға
сіңіру ережесі қолданылмайды. ... ... ... ... ... ... үкім ... сот тағайындаған жазаға соттың
алдыңғы үкімі бойынша тағайындалған жазаның ... ... ... ... ... ... ... нақтырақ айтқанда түпкілікті жазаның мөлшері,
Қылмыстық кодексте екі нұсқада анықталады: бас бостандығынан айырудан ... ... ... және бас ... ... түріндегі жазаға
қатысты белгіленеді. Бірінші вариантта, бас бостандығынан айырудан гөрі
жеңілірек түпкілікті қатаң жаза ... ... ... түрі үшін
көзделген жазалардың ең жоғары мерзімінен аспауы керек. Мысалға, егер
үкімдердің ... ... ... жаза айыппұл түрінде белгіленсе,
оның мөлшері белгіленген ең жоғары мөлшерден шықпауға тиіс.
Сонымен бірге, жаза ... - ... ... ... ... түрі бар. Бұл ... өзінің бірінші үкімі бойынша жазаны толық
өтемес бұрын жаңа қылмыс жасаса орын алады. Бірақ та аса ... емес ... ... ... орын алмайды. Осы жағдайда сот жазаны ішінара немесе
толық қосу ... ... ... жаңа ... үшін жаза ... ... үкім ... жазаның өтелмеген бөлігін толық немесе ішінара қосу
арқылы тағайындайды.
Бұлай қосудың шектері, нақтырақ, түпкілікті ... ... Ол ... ... ... а) бас ... айыру жазасына қарағанда
жеңіл жазалар, және б) бас ... ... ... Бірінші жағдайда
жазаның түпкілікті мөлшері. ҚК Ерекше бөлімінде ... ... ... ... ... жиынтығы бойынша бас бостандығынан айыру
жазасы 30 жылдан аспау керек.
ҚР ҚК 60-бабының 4-бөлігіне сәйкес түпкілікті жаза жаңа ... ... ... жаза мен ... үкім ... ... жазаның бөлігінің
қосындысы болу керек. Ал қосымша жаза ... ... ... жаза ... ... ... ... жиынтығы бойынша тағайындауда қосымша жаза тағайындау
тәртібі ҚР ... ... ... ... ... үкім шығарылғаннан кейін жазаны толық өтемей тұрып жаңа
қылмыс істесе, бұл жағдайда ... ... ... жаза ... ... ... ... сәйкес бас бостандығынан
айыру түріндегі жазаның түпкілікті мерзімі 25 ... ... ... Ал ... жиынтығы аса ауыр қылмыстарды, яғни оған өмір бойы бас
бостандығынан ... өлім ... ... 25 ... дейін бас бостандығынан
айыру көзделген жазаларды ... оның ... ... мерзімі 30 жылдан
аспауы керек. Түпкілікті жаза жаңа қылмыс үшін тағайындалған жазаның ... ... ... ... тұрады.
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау туралы қысқаша кесте.
Түпкілікті жаза тағайындау кезінде ауырлығы ... ауыр ... ... қылмыстар үшін жаза тағайындау бір ғана принциппен жүргізіледі:
түпкілікті жаза толық немесе ... қосу ... ... ... бас бостандығынан айыру түріндегі жаза жиырма бес жылдан артық
болмауы тиіс. Заң ... ... ... ... қайта істелген
қылмыстың жауапкершілігін белгілей отырып, олардың қайта қайталанбауына жол
бермеуге тырысады. Сонымен бірге ҚР ҚК ... ... ... қосу
және тіркестіруді қарастырады.
Сот практикасында мынадай да жағдайлар да ... үкім ... ... адам жаза ... тағы бір қылмыс істелгені белгілі
болады. Бұндай жағдайда бұл ҚР ... ... ... ... ... ... жаза болып бірінші үкім бойынша тағайындалған жаза саналады.
Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау кезінде өтелмеген ... ... ... ... ... заңына сәйкес өтелмеген
жаза болып мынау саналады:
а) алдыңғы үкім ... ... ... ... ... ... және жас ... бар әйелдердің жазаны өтеуін
кейінге қалдыру;
в) қамауда отырған тұлғаның өтемеген барлық мерзімі;
г) жазаның мерзімін ... ... ... түрде босатылған.
Қазақстан Республикасының қылмыстық ... ... ... ... ... жаза тағайындау орын алады, егерде сотталған
тұлға ... ... ... жаңа ... ... Сонымен, үкімдердің жиынтығы
бойынша жаза тағайындау дың белгілері болып мыналар табылады:
• тұлғаға жаза тағайындаған ... ... бұл жаза ... ... ... ... жаңа қылмыс үкім шығарылғаннан кейін, бірақ та жаза ... ... ... жиынтығы бойынша жаза тағайындау кезінде қылмыс сотталған
тұлғаның жазасын өтемес бұрын істейді. Бұл ... ... ... ... ... ... Бұнын салдары жазаның орнына одан да ауыр ... ... ... ... ... сот мына тәртіпппен
тағайындайды:
1) жаңадан жасалған қылмыс үшін жаза ... осы ... ... үкім ... белгіленген жазаның өтелмеген
бөлігін толық немесе ішінара қосады.
3) Егер тұлға бірнеше ... ... ... оның әр ... жеке-
жеке ҚР ҚК-нің 60-бабына сәйкес жаза тағайындалады (аяқталған
қылмысқа жаза тағайындаудан неғұрлым жеңіл жаза ... ... жаза ... ... ... ... жаза ... белгіленеді. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза тағайындау
кезінде негізгі жазаға ... жаза ... ... ... жаза
бойынша түпкілікті жаза ... ... ... қосу ... ... ... керек, яғни РФ ҚК Жалпы бөлімінде
белгіленген шектен аспауы керек.
Үкімдердің жиынтығы бойынша бас ... ... ... ... ... сот ... мекемесінің түрін анықтау керек. Түпкілікті
жаза өтеу мерзімі үкім ... ... ... ... ... ... іс бойынша қамауда ұсталу уақыты да ескеріледі. ... ... жаза ... және ... ... ... неғұрлым жеңіл
жазамен ауыстырып шартты ... ... егер оның ... түрі оны ... түрде босатуға кедергі келтірмесе. Шартты
түрде босату ... ... көп ... ... ... ... Оның тәртібі заңмен бекітілген.
Заң шығарушының жұту принципін үкімдердің жиынтығы бойынша ... ... ... бас ... ... себебі - оның нәтижелігін
арттыру. Сот практикасын зерттеу барысында бұл ... ... ... ... қолданылатыны анықталды.
Жоғарыда аталғандай, сот практикасында осы принципті ... ... да, оны ... қолданады. Оның басты себебі, соттың ең жоғарғы жаза
тағайыдауында. Бұндай қайталанбас үшін, сот жаңа қылмыс үшін ... оған ... ... толық түрде өтелмеген жзаның бөлігін ... етіп ... ... ... Қылмыстық кодексіне сәйкес үкімдердің
жиынтығы бойынша жаза тағайындаудың ... яғни ... ... ... ... ... «Мерзімдерді қосу кезінде ... ... деп ... Бұл бап ... мерзім жазаларды ішінара
немесе толық қосу кезінде жүзеге асырылады делінген.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... ... және ... ... алу») 1-бөлігіне сәйкес «юелгілі бір
лауазымда болу немесе белгілі бір қызметпен ... ... ... жұмыстарының, әскери қызмет бойынша ... бас ... ... ... ... ... ұстаудың, бас бостандығынан
айырудың мерзімі айлармен және жылдармен, ал ... ... ... ... есептеледі» делінген. Сонымен бірге осы жазаларды ауыстыру
немесе қосу ... ... алу ... есептелуі мүмкін.
Бас бостандығынан айыру жазасын тағайындаудың кейбір мәселелері туралы
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2001 ... 19 ...... ... ... ... ... жаза тағайындау кезінде соттар ... ... ... ... қосу ... ескерулері қажет.
Егер тұлға, алдыңғы үкім бойынша бас ... ... ... әскери қызмет бойынша шектеуге, бас бостандығын шектеуге
немесе тәртіптік әскери бөлімде ұстауға шартты ... ... және ол ... кезінде жаңа қылмыс жасап, оған тиісті жаза тағайындалса, онда
үкімдер жиынтығы бойынша жазаларды толық немесе ... қосу ... ... ҚК-нің 64-бабына сәйкес шартты түрде ... ... ... ... ... ... соттау жөнінде бірінші үкім шығарылғанға дейін ... ... ... кінәлі екендігі анықталған жағдайларда және шартты
түрде соттауды жою үшін ... ... не ... үкім ... ... ... 61-бабына сәйкес қосылмайтын жағдайларда
соттар ... әр үкім ... ... ... туралы көрсетулері қажет», -
делінген.
Егер жазаның мөлшері ... ... оның ... сол жылдың соңғы күні
өтеді. Мысалы, сот үкімі бойынша біреу бір ... ... 20 ... ... 19 ... 1998 ... ... есептеледі. Осы жағдайда жылдың күнінің
саны маңызы жоқ.
Аймен есептелген мерзім белгіленген айдың соңғы ... ... ... ... егер ... мерзімі 4 аймен белгіленсе және 5 қаңтарда
1994 жылы басталса, сол жылдың 4 маусымында аяқталады. Бұл ... ... ... ... ... жоқ.
Егер мерзім күндермен есептелсе, сол мерзімнің ... ... ... ... ... Себебі, сол сағатта сотталған тұлға
босатылу ... ... үкім ... ... жиынтығы бойынша жаза
есептеу 62-бапта көрсетілгендей ... ... Жаза ... ... және ... есепке алу.
1. Белгілі бір лауазымда болу немесе белгілі бір қызметпен айналысу
құқығынан ... ... ... ... ... ... ... бостандығын шектеудің, қамаудың, тәртіптік әскери бөлімде ұстаудың, бас
бостандығын ... ... ... және ... ал ... тартудың мерзімі сағатпен есептеледі.
2. Осы бартың бірінші бөлігінде көрсетілген жазаларды ауыстыру немесе ... ... ... ... алу ... ... күндермен есептелуі
мүмкін.
3. Үкім заңды күшіне енгенге дейін қамауда ұстау бас бостандығынан айыру,
қамау, тәртіптік ... ... ... ... жаза ... бір ... күн есебімен, бас бостандығын шектеу түрінде ұстауға – екі күнге бір
күн, түзей ... мен ... ... ... ... – үш ... бір ... қоғамдық жұмыстарға тарту түріндегі жазалау мерзіміне – қоғамдық
жұмыстардың төрт сағаты қамауға ... бір күн ... ... Үкім заңды күшіне ... ... үйде ... ... уақыты бас
бостандығынан айыру, қамау түріндегі жаза мезімінің бір күніне екі ... ... ... ... ... – бір ... бір күн, түзеу жұмыстары
мен әскери қызмет бойынша шектеуге – екі ... бір күн, ал ... ... ... ... мерзіміне – қоғамдық жұмыстардың екі
сағаты үйде қамауда ұстаудың бір күні есебімен есептеледі.
4. Сот ... ... ... ... ... ... ... ұстау уақыты мен
Қазақстан Республикасы шегінен тыс жерлерде жасалған қылмыс үшін ... ... бас ... ... ... өтеу ... адам осы
Кодекстің 8-бабының негізінде ұстап берілген жағдайда бір күнге бір ... ... Сот ... дейін қамауда ұсталған адамға айыппұл, белгілі бір
лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен ... ... ... жаза ... ... сот ... ... мерзімді ескере
отырып, тағайындалған жазаны жеңілдетеді немесе оны осы ... ... ... Қылмыс жасалғаннан кейін ... ... ... ... ... мәжбүрлеу шаралары қолданылған уақыт жаза мерзіміне
есептеледі.
Практикада көптеген жағдайлар кездеседі. Соның бірі сот ... ... жаңа ... үшін ең жоғарғы жаза мерзімін белгілейді.
Мысалы, тұлға, жаза түрінде бас бостандығы шектелсе, жаңа үкім ... ... ... ... ... жыл ... бас бостандығынан айыру
тағайындалады. Бұндай жағдайда сот жазаны жұту принципін ... ... ... ... ... ... ... (ҚР ҚК 61-бап).
Сонымен бірге сотталған тұлғаның үкім ... ... бір емес екі ... да көп қылмыс жасайтын кездер де кездеседі. Бұндай жағдайларда сот
шешімді тек үкімдердің жиынтығы бойынша ғана ... ... ... ... та ... ... ... жаза тағайындау тәртібінің Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... бойынша жаза тағайындау) айырмашылығы:
➢ бұл жерде тек жазаларды қосу принциптерін қолдану орын алады, ал
Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... жаза ... де ... бас ... ... ... жазаны қосу кезінде ең жоғарғы
мерзімді қамтиды.
Қосуға жатпайтын жазалар, оның ішінде қосымша жазалар ... ... ... ... сай ... толықтырылады.
Олардың қатарына: айыппұл, белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі бір
қызметпен айналысуға, ар,наулы әскери, құрметті атағынан, сыныптық ... ... ... ... және ... айыру, сондай-ақ мүлікті тәркілеу жазалары жатқызылады.
Іс бойынша үкім шыққаннан кейін бірақ жазаның ... өтеп ... ... бір емес екі ... одан да көп қылмыс жасаса, қылмыстардың ... ... ... ... орын ... Бұл ... сот ... Республикасы Қылмыстық Кодексінің 58-бабының негізінде жаңа
қылмыстар үшін жаза ... ... ... кейін жаңа қылмыстардың
жиынтығы бойынша тағайындалған түпкілікті жазаға, сот ... ... ... 60-бабында көзделген ережелерді негізге
ала отырып, бірінші үкім бойынша жазаның өтелмеген бөлігін толық ... ... ... бойынша жаза тағайындаудың ... ... жаза ... ... ... ол үкімдердің жиынтығы
бойынша жаза тағайындау кезінде неғұрлым жеңіл жазаның ... ... ... ... ... ... бойынша жаза тағайындау кезінде ауырлығы орташа,
ауыр және аса ауыр ... ... ... толық қосу қолданады. Бас
бостандығынан айыру түріндегі түпкілікті жаза ... бес ... ... Қылмыстардың жиынтығы ауырлығы шамалы қылмыстарды қарастарса,
огнда ол одан да ауыр ... ... ... ... не ... мүмкін, бірақ мерзімі заңда көрсетілгеннен аспауы керек. Яғни, ... ... жаза ... ... ... ... мен қоғамға
қауіптілігіне байланысты таңдайды. Себебі, ... ... ... ... ... ... жаза ... кезінде жазаға соңғы үкім
бойынша белгіленген өтелмелмеген жазаның бөлігі ішінара немесе ... ... ... қосу ... бас ... айыру, не одан
да неғұрлым жеңіл жазаның түрлеріне қолданылады.
Түпкілікті жаза тағайындау кезінде бас ... ... ... емес жаза ... кезінде, ол заңда белгіленген ең ... ... ... және ... ... ... сол жаза ... мерзіміне сәйкес келуі тиіс. Үкімдердің жиынтығы бойынша жаза
тағайындаған кезде бас бостандығына айыру түріндегі жаза үшін отыз ... ... бұл ... ... ... ... ауыр және аса
ауыр) бойынша қосу кезінде берілетін мерзімнен бес жыл артық.
Яғни, ... ... ... жаза ... қылмыстардың
санаттарына емес, қылмыстың түріне байланысты болады. Үкімдердің ... жаза жаңа ... үшін және оның ... ... белгіленген
өтелмеген бөлігін қосып тағайындалады. Бұл ... бас ... ... және де бас бостандығынан ауыруғада қатысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жоғарыда баяндалғандар негізінде келесі қорытындыға келеміз. Бiр ... ... рет ... ... - ... үшiн аса ... болып
табылады. Бiрiншiден, қылмыстық құқықтың қорғауындағы қоғамдық қатынастарға
тиетiн зиян объективтi түрде анағүрлым арта түседi. Екiншiден, бiр ... ... ... ... қиянат келтiретiн болса, зиян
келетiн қоғамдық қатынастардың қатарының өзі де кеңейе түсуi мүмкiн. ... бiр ғана ... ... ... жасауының өзі әдетте, бұл
қылмыскердiң бойында тұрақты түрде ... ... ... ... ... өзі ... тең ... барысында бұл тұлғаға
неғұрлым қатал ... ... ... ... ... Сонымен
қатар, бiр тұлғаның бiрнеше қылмыс ... оның ... ... ... де туындатады.
Тұлғаның қылмыстық жауапқа тартылуының ескiру мерзiмi өтпеген ... ... не ... тасталмаған немесе қылмыстық жауапқа тартылу
заңға сәйкес ... екi не одан да көп ... ... қылмыстық
құқықта қылмыстардың көптігі деп танылады. Қазiргi қылмыстық заңдар бойынша
қылмыстардың көптігінiң төмендегiдей ... ... ... ... бiрнеше мәрте жасалуы;
2) қылмыстардың жиынтығы;
3) қылмыстың қайталануы.
Қылмыстардың көптігінiң өзіне тән белгiсi бiр ... ... ... яғни ... ... ... ... бар әрекеттер (немесе
жиынтықталған бiр әрекет) жасауы. Ал әкiмшiлiк құқық бұзушылық, азаматтық-
құқықтық тәртiп бұзушылық, сол ... ... ... 2-бөлiгiнде
қарастырылған iс-әрекет немесе әрекетсiздiк қылмыстың көптігіне жатпайды.
Қылмыстық жауаптылықтың ескiру мерзiмi өтiп кеткен немесе ... ... ... заң ... да ... ... Бұл ... қылмыстың бiрнеше мәрте жасалуына қатысты ҚК-тiң 11-
бабының 3-бөлiгiнде айтылған.
Сонымен қатар, қылмыстық-құқықтық салдар жоққа шығарылған әрекеттер ... ... ... Ол ... атап ... ... ... (ҚК-тiң 65-бабы), қажеттi қорғанудың шегiнен асуына (ҚК-тiң 66-
бабы), жәбiрленушiмен татуласуына ... ... ... ... жасау актiсi негiзiнде (ҚК-тiң 76-бабының 2-бөлiгi) немесе ҚК-
тiң Ерекше бөлiмiнде көрсетiлген жағдайларға орай (125, 165, 231, 233, ... ... ... ... ескертулер) қылмыс жасаған тұлғаның
қылмыстық жауаптылықтан босатылуы немесе босатылуға тиiстiлiгi.
Қылмыстардың көптігін ... ... яғни ... бiр ... ... ... әрекеттен ажырата бiлу керек. Егер де
жасалған қылмыс қарапайым ... ... ... қылмысты қылықтың
бiр ғана көрiнiсi болса, әрине, жекелеген қылмыс түрiн ... ... алу, ... ... ... сот тәжiрибесiнде сырттай қарағанда жекелеген қылмыстардың
қылмыстың көптігіне өте ұқсас ... ... ... да ... ... (құрамдас), созылмалы, жалғаспалы қылмыстар жасағанда орын алады.
Жеке алғанда әрқайсысының өзі қылмыстың дербес құрамының белгiлерiнен
тұра алатын, алайда iшкi түтастығына ... бiр ... ... ... ... ... ... қүралатын қылмыстар күрделi (құрамдас)
қылмыстар деп танылады.
Мүндай қылмыстардың ең кең ... түрi ... ... мүлiктi иелену
мақсатымен жәбiрленушiнiң өмiрiне не денсаулығына қауiптi болып ... ... ... қол ... ... ... алуға болады.
Жекелеген күрделi қылмыстардың қатарына екi әрекеттен, соның iшiнде
балама әрекеттерден де ... ... ... ... ... балама әрекеттерден тұруы мүмкiн бiр ғана қылмыс туралы сөз
болады: ... ... ... ... оның жалған ақпараттардан
тұратынын бiле тұра ... ... ... құнды қағаздарды шығару
жөнiндегi есептiң жалған екендiгiн бiле тұра, оны бекiту. Кiнәлi адам ... тек ... ... да, ... ... да оның iсi, бәрiбiр,
қылмыстың бiр құрамынан тұрады деп есептеледi.
Белгiлi бiр ... ... ... үзбестен жүзеге асырып отыру
созылмалы ... ... ... Атап ... ол ... қылмыстық
қудалану қаупiн төндiре отырып кiнәлiнiң мойнына артқан мiндеттердiң ... ... ... келiп тiрелетiн әрекет немесе әрекетсiздiк.
Айталық, П өзiнiң ұлын асырауға қажеттi, сот шешiмi арқылы белгiленген
қаржыны ... бiр ... жыл бойы ... бас тартты. Бұл уақыт
аралығында ол өзінiң жұмыс орнын сегiз рет өзгертiп, бiр ... ... ... ... ... қылығының осыншама уақытқа созылғанына
қарамастан, П-ның iсi қылмыстың көптігіне жатпайды, ол созылмалы ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, қашқындық (ҚК-тiң 373-
бабы), несиелi берешектi ... ... ... (ҚК-тiң 195-бабы), шетел
валютасындағы қаражатты шетелден қайтармау (ҚК-тiң 213-бабы) және ... ... ... ... ... ... ... ниетпен
және мақсатпен қамтылып, тұтас алғанда, бiрдей ... ... ... ... ... ... әрекеттерден туындайды,
бiрақ әрекетсiздiктен де тұруы мүмкiн (ҚК-тiң 315-бабындағы - қызметтегi
әрекетсiздiк). Барлығын ... ... ... ... құраушы
әрекеттердiң әрқайсысы жеке алғанда дербес қылмыс болуы да, болмауы да
мүмкiн ... ... ... ... ... ... ... заң жауаптылығына байланыссыз). Алайда, кез-келген жағдайда ... ... ... заң тұрғысынан өз алдына жеке сараланбауы
тиiс, себебi, ол жалғаспалы қылмыс ... ... ... әрекеттiң бiр
кезеңi ғана. Мысал ретiнде жалғаспалы ... ... ... Егер ... ... адам ... азық-түлiктi белгiлi бiр уақыт аралығында азғантай
мөлшерде алып ... ... ... оның ... ... ... Бұл ... қылмыскердiң әр кезде ұрлап шығарған мүлкiнiң
мөлшерiнiң маңызы жоқ. әр ... ... ... ... ... ... ... бiр жолы айтарлықтай келесi бiр жолы елеусiз болғандықтан
қоғамдық қауiптiлiкке жатпайтын және ҚК-тiң 9-бабының ... ... ... табылмайтын күнде де бұл ұрлықтың - жалғаспалы деп танылғаны
орынды.
Ұрлықпен бiрге тұтынушыларды алдау (ҚК-тiң 223-бабы), ... ... ... ... ... және басқа да қылмыстар ... ... жиi ... бiрнеше рет жасалуы дегеннiң мағынасына тереңiрек үңiлер
болсақ, ол бiр тұлғаның екi немесе одан да көп ... ... ... үшiн ... ... ... жүзiнде де, тәжірибе жүзiнде де қылмысты бiрнеше рет жасау ... ... ... және ... ... ... түрi, оның ... ... мен ... қарамастан жалпы және бiрнеше рет
қайталану деп бөлінеді. ... және ... рет ... ... ... ... ... жаза тағайындау кезiнде сот бұл жағдайды
жауаптылықты ауырлататын мән-жай ретiнде ескеруi мүмкiн (ҚК-тiң 54-бабының
1-бөлiгiнiң «А» ... ... ... ... ... екi ... одан да көп қылмыс
жасауы арнайы бiрнеше рет ... деп ... ... ... ... дәл ... бiрнеше рет жасалу туралы айтылған: «Осы ... ... ... бiр ... ... ... ... көзделген екi
немесе одан да көп әрекеттi жасау - ... ... рет ... ... ... ... өзара айырмашылықтары болғанымен, бiрдей
қылмыс құрамының белгiлерiнен тұратын қылмыстар, ұқсас (бiрдей) қылмыстар
деп есептеледi.
Мысалы, бiр ... кiсi ... ... екi рет ... ... ... уақыты, орны және басқа да нақты жағдайлары түрғысынан
өзара айырмашылығы болуы мүмкiн, ... бұл ... ... қарастырылған
қылмыс құрамының белгiлерi бойынша ұқсас (бiрдей) болып келедi.
ҚК-тiң Ерекше бөлiмiнiң бiрқатар нормаларында ұқсас ... ... ... орын алуы ... ... ... табылады (ҚК-
тiң 96-бабының 2-бөлiгiнiң «А» тармағы; 120-бабының 2-бөлiгi және ... ... ... жағдайларда бiртектес қылмыстардың да
бiрнеше ... ... ... ... бiр ... ... соған ұқсас
объектiге қайталап қиянат келтiрушi, кiнӘнiң түрi ... және ... ... және ... ұқсас белгiлерден тұратын қылмыстар (мысалы,
ұрлық, тонау, қарақшылық, т.б.) бiртектес қылмыстар деп танылады. Бiртектес
қылмыстарды есепке алу ... ... ... ... 3-ескертуде
тiкелей қарастырылған, атап айтқанда онда былай делiнген: «Осы Кодекстiң
175, 181-баптарындағы бiрнеше рет ... ... деп осы ... ... ... 248, 255, ... көзделген бiр немесе одан да көп
қылмыстардан кейiн жасалған қылмыс танылады». Осыған орай, ... ... ... ... дейiн де мүлiк ұрлағандықтан ғана емес, сонымен қатар,
кiнәлi тұлға жоғарыда аталған қылмыстардың бiрiн ... ... ... да
бiрнеше рет жасалған деп танылатын болады.
Бiрнеше рет жасалу ұғымы, кiнәлi тұлғаның сотты ... ... оның ... ... әлi ... әрекеттерiн де қамтиды.
Аяқталған немесе аяқталмаған қылмыс деп саралануына, ... ... ... ... ... оған ... қатысушы болуына қарамастан,
бұл әрекеттер бiрнеше рет жасалған деп танылады.
Бiрнеше рет ... заң ... ... мәнi ... ... ... ҚК-тiң 54-бабының 1-бөлiгiнiң «А»
тармағына сәйкес сот оны жауаптылық пен ... ... ... ретiнде
қарастыратындығында. Екiншiден, ҚК-тiң 11-бабының 5-бөлiгiне орай
«Қылмыстардың ... рет ... осы ... ... ... ... әкеп
соқтыратын мән-жай ретiнде көзделген жағдайларда адамның жасаған қылмысы
осы Кодекстiң Ерекше ... ... ... ... жасағаны үшiн
жазалауды көздейтiн бабының тиiстi бөлiгi бойынша ... ... ... ... ... «Осы ... түрлі
баптарында немесе баптарының бөлiктерiнде көзделген, адам ... ... үшiн ... ... ... белгiленген негiздер бойынша
қылмыстық ... ... екi ... одан да көп ... ... ... деп ... Қылмыстардың жиынтығында адам,
егер жасалған әрекеттердiң белгiлерi ҚК-тiң бiр бабының немесе бабының ... ... ... жаза ... ... нормасымен қамтылмаған
болса әрбiр жасалған қылмыс үшiн ҚК-тiң тиiстi бабы немесе бабының бөлiгi
бойынша ... ... ... ... ... ... жасаған қоғамдық қауiптi әрекеттерiнң
жиынтығы кезiнде, қылмыстың екi немесе одан да көп ... орын ... де ... жай кiнәлiнiң жасаған iстерi ҚК-тiң Ерекше бөлiмiнiң
түрлі баптарында немесе бiр бабының әр ... ... мен ... қылмыстардың белгiлерiне сай болуы керек. Тұлғаның бiртектес
әрекеттер ... ол ... ... ... ... қалғандары
қылмыс жасауға даярлану, оқталу немесе бiрлесiп ... ... ... да - ... ... ... табылады. Құрамына кiретiн
iстердiң ешқайсысы үшiн тұлға бұрын сотталмаған жағдайда ғана ... орын ... Ал ... өзге ... ол ... ... емес,
қылмыстың бiрнеше мәрте жасалуы немесе қайталануы болады. Iс жүзiнде,
субъектiнiң қылығында қылмыстың көптігінiң ... ... атап ... ... ... жасалуы мен жиынтығы, қылмыстардың жиынтығы мен
қайталануы бiрден байқалатындығы жиi ұшырасады. Қылмыстардың жиынтығының
түрлерiнiң ... ... ... ... ... ... басқа,
жиынтықтың құрамына енетiн қылмыстар бойынша, жоғарыда ... ... ... ескiру мерзiмiнiң өтiп кетпеуi, осы
қылмыстардың бiреуi бойынша ... ... заң ... ... арқылы бұрын босатылмағандық болуы қажет.
Қылмыстар жиынтығының екi түрi болады: идеалды және нақты.
Кiнәлi тұлға өзінiң бiр ғана ... ... ... ... ... ... сараланатын екi немесе одан да көп қылмыс жасаған жағдайда
идеалды жиынтық орын ... ... ... бұл түрi ... ... ... тiкелей қарастырылған. Идеалды жиынтық үшiн кiнәлiнiң
жасаған iсiнiң бiр-ақ рет орын алуының немесе ол iстiң әжептәуiр ұзақ ... ... ... еш ... жоқ.
Үйдiң iшiндегi адамды өлтiру мақсатымен сол үйдi өртеп жiберу идеалды
жиынтықтың айқын, нақты үлгiсi. Бұл мысалда жалғыз әрекет арқылы ... ... яғни ... ... жою немесе бұлдiру (ҚК-тiң 187-бабының 2-
бөлiгi), әрi кiсi өлтiру ... ... ... ... Бұл ... кiнәлi
адамның үйдiң iшiндегi кiсiнi өлтiру жөнiндегi ниетiнiң болу-болмауы iстiң
айқындаушысы болып табылады. Егер кiсi ... ... ниет ... бұл iс не тиiстi жағдайларға қарай бiр ғана ... ... атап ... ... ... ... жою ... бүлдiрудiң
абайсызда адам өлiмiне әкелiп соқтыруы (ҚК-тiң 187-бабының 3-бөлiгi).
Тұлғаның өзінiң әр түрлі әрекеттерi арқылы ... ... ... (бiр ... ... мен тармақтарына) сай келетiн бiрнеше
қылмыс жасауы нақты жиынтық деп қарастырылады. Мысалы, адам ... ... ... ... шабуыл жасайды.
Нақты жиынтықтың идеалды жиынтықтан айырмашылығы тұлғаның жасаған
қылмыстарының арасында уақыт ... ... Бұл ... ... ғана ... бiр қылмысқа екiншi қылмыс ұласып отыруы мүмкiн.
Қылмыстар жиынтығының идеалды және нақты болып ... ... ... ... ... да маңызы зор.
Бiрiншiден, нақты жиынтықтың болуы, әдетте, ... ... ... үшiн ... қауiптi екенiн дәлелдейдi. Ал ... өзі ... ... соттың неғүрлым қатаң шара қолдануына әкелiп соқтырады,
себебi алғашқы қылмыстың жасалуы екiншi қылмыс үшiн жаза тағайындау ... ... ... ... мүмкiн (ҚК-тiң 54-бабының 1-бөлiгiнiң «а»
тармағы).
Екiншiден, қылмыстық жауаптылыққа тартудың ескiру мерзiмi идеалды және
нақты жиынтық кезiнде әрқалай есептеледi.
Үшiншiден, нақты жиынтық ... ... ... ... ... саралаушы белгiлерiн құрауы мүмкiн (ҚК-тiң 175-бабына қатысты 3-
ескерту). Ал идеалды жиынтық кезiнде бұл жағдай ... ... ... бiр ... ҚК-тiң Ерекше бөлiмiнiң бiрнеше
баптарымен бiрден қамтылатын кезiндегi нормалардың бәсекелестiгiнен ажырата
бiлу керек. ... ... ... ... ... бiр ғана
қылмыс жасалады және сот ... ... ... осы ... ... ғана таңдап алуы тиiс.
Ал норманың жалпы және арнайы түрлерiнiң бәсекелестігi кезiнде арнайы
норма қолданылуы тиiс. ... ... ... ... ... ... бiр және нақ сол ... осы Кодекстiң тиiстi баптарының жалпы және
арнаулы нормаларының белгiлерiне сәйкес ... ... ... және ... жауаптылық осы Кодекстiң Ерекше бөлiмiнiң арнаулы
норманы қамтитын бабы бойынша ... ... ... оның заңды
қызметiне кедергi жасау үшiн өлтiрудi ҚК-тiң қызметтiк iс-әрекетiн жүзеге
асыруына байланысты кiсi өлтiру үшiн ... ... ... ... «Б» ... сәйкес емес, ҚК-тiң сот төрелiгiн немесе алдын-ала
тергеудi жүзеге асырушы ... ... қол сұғу үшiн жаза ... ... ... керек, себебi екiншi норма бiрiншiге қатысты
арнайы болып табылады.
Егер де арнайы нормалардың өзара бәсекелестігi ... ... ... ... ... арнайы норма қолданылуы тиiс. Сараланған
және ерекше сараланған құрамдардан ... ... ... ... ... ... нормасынан тұратын норма ... ... ... ... ... рет жасаған ұрлығы саралаушы белгi
ретiнде бiрнеше рет жасалуды ... ... ... мен ... ... ... ... ретiнде қылмысты ұйымдасқан топтың жасауын
қарастыратын 3-бөлiгiнiң жиынтығы арқылы ... тиiс. Бұл ... ... аталған баптың едәуiр сараланған құрамынан тұратын 3-
бөлiгi бойынша саралануы тиiс. Ал ... ... ... ... яғни әрi ... әрi ерекше сараланған құрамдарды құрастырушы
белгiлердi қамтуы тиiс. Артықшылықты екi құрамның бәсекелестiгi ... ... бар) ... ... ... жол ... Мысалы,
жан күйзелiсi жағдайында қажеттi қорғаныс шегiнен шығып, осының салдарынан,
өзіне шабуыл жасаған адамды өлтiрген тұлғаның ... ... екi ... яғни ... 98 және ... ... ... тиiс, себебi оның
жазалаушы шарасы жеңiлдеу.
Сараланған және ... ... бар ... ... ... жеңілдетілген мән-жайлары бар құрамнан тұратын
норманың пайдасына шешiледi. Мысалы, кенет ... ... жан ... жәбiрленушiнiң заңға қарсы әрекеттерiне байланысты субъектi екi
адам ... оның ... ... 2-бөлiгiнiң «А» тармағы бойынша
емес, ҚК-тiң 98-бабының 2-бөлiгi бойынша саралануы тиiс.
Бөлшек пен бүтiннiң ... ... де ... ... (бiр ... әрекет басқа қылмыстың мiндеттi ... ... ... ... ... ... ... айтуға болады (ҚК-
тiң 179-бабы). Шабуыл кезiнде ... өмiрi не ... ... ... табылатын күш қолдану оның мiндеттi белгiлерiнiң бiрi ... Егер де ... ... ... барысында кiнәлi жәбiрленушiнiң
денсаулығына залал келтiрсе, оның ... ... ... ... үшiн ... ... ... жиынтығы арқылы
саралануды қажет етпейдi. Бұл жағдайда ... ... ... ... саралаушы норма, яғни ҚК-тiң 179-бабы қолданылады.
Егер де, ... ... ... ... ... әрекет, бұл қылмыс
құрамының заң арқылы қарастырылатын мiндеттi ... ... ... ... жеке қылмыс ретiнде танылып, iстелген әрекеттердiң барлығы ҚК-
тiң Ерекше бөлiмiнiң ... ... ... ... ... ... тапсырылған бөтен мүлiктi иеленiп алудың немесе ысырап етудiң жолы
болып табылатын қызметтiк ... ... ... ... 1-бөлiгiне
сәйкес тұлғаның әрбiр жасалған қылмысы үшiн ҚК-тiң тиiстi бабы немесе
бабының бөлiгi ... ... ... ... - ... ... рет жасалуының бiр түрi болып табылады.
ҚК-тiң 13-бабының ... ... ... ... ... ... үшiн ... бар адамның қасақана қылмыс жасауы ... ... осы ... ... 18 жасқа толмаған адамның
жасаған қылмысы үшiн соттылығы, сондай-ақ Кодексте ... ... ... ... ... ... ... қылмыстың қайталануын
тану кезiнде ескерiлмейдi делiнген. Қылмыстардың қайталануы қылмыскердiң
қоғам үшiн қауiптiлiгiнiң жоғары ... ... ... бұл ... ... үшiн ... ... мақсатының орындалмағандығы.
Қылмыстың қайталануының орын алуы, кiнәлi қылмыстық жауаптылыққа тартылар
кезде мiндеттi түрде ... ... ... Соты Пленумының 1994 жылғы 25 ... ... ... туралы қылмысты iстердi қарастыру тәжiрибесi туралы»
№1 қаулысында бұрын болған ... ... ... ... ... ... ... жазадан босатылу негiздерi туралы мәлiметтер
жан-жақты мұқият тексерiлуi керектiгi, сонымен қатар, ... ... ... ... да ... анықтап, бiлу керектiгi атап көрсетiлдi.
Жасалатын қылмыстардың сипатына қарай қайталану жалпы және арнайы болып
бөлiнедi.
Жалпы қайталану бұрын соттылығы бар тұлғаның ... жаңа ... ... ... үшiн сотталған тұлға бұзақылық жасауы мүмкiн.
Жалпы қайталанудың заңдылық тұрғысынан маңыздылығы оның қылмыстардың
саралануына әсерiн ... жеке ... ... мен ... ... ескерiлетiндiгi (ҚК-тiң 54-бабының 1-бөлiгiнiң ... ... ... қайталану жауаптылық пен жазаны ... ... ... Егер де ... қайталануы бұрынғы жасалған қылмыс үшiн
жазаны өтеу кезiнде орын алса, жаза ... ... ... ... ... ережелер бойынша тағайындалады. Егер бұрын жасалған қылмыс
үшiн сотталушы бас бостандығынан айыру жазасын өтеген ... ... ... үшiн бас ... ... ... режимдегi түзеу колониясына
тағайындалады.
Соттылығы бар тұлғаның ұқсас немесе бiртектi ... ... ... қайталану болып танылады.
Арнайы қайталанудың заңды тұрғыдан алғандағы мәнi мынада: бiрiншiден,
ол заңмен қарастырылған ... ... ... ... ... ... ... (ҚК-тiң 170-бабының 2-бөлiгi, 175-бабының 3-бөлiгi,
т.б.). Екiншiден, жалпы қайталану сияқты, арнайы қайталануды да егер ол ... ... ... саралаушы белгi ретiнде көрсетiлмесе, сот жауаптылық
пен жазаны ауырлататын мән-жайлар ретiнде ескередi. Және де, ... де ... ... ... ... жасаған қылмысы үшiн жазасын
өтеу кезiнде болса немесе алғашқы ... үшiн ... бас ... ... жазасын өтеген болса арнайы қайталану да жалпы қайталану
сияқты салдарға әкелiп соқтырады.
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... аса ... болып бөлiнедi.
Қарапайым қайталану бұл қауiптi және аса ... ... ... ... ... 13-бабының 2-бөлiгiне сәйкес қылмыстың қайталануы төмендегiдей
жағдайларда ... ... деп ... егер адам ... қасақана жасаған қылмысы үшiн екi рет ... ... ... болса, осы адам қасақана ... ... бас ... ... ... жағдайда;
ә) егер адам бұрын ауыр қылмыс жасағаны үшiн сотталған болса, ол ауыр
қылмыс жасаған жағдайда.
Қылмыстың ... ... ... ... сәйкес мынадай
жағдайларда аса қауiптi қайталану деп танылады:
а) егер адам бұрын ауыр қылмыс немесе ауырлығы орташа қасақана ... үшiн ... үш рет бас ... ... ... ... ... жасаған қылмысы үшiн бас бостандығынан айыруға сотталған жағдайда;
ә) егер адам бұрын ауыр ... ... үшiн екi рет бас ... ... ... аса ауыр ... жасағаны үшiн сотталған болса, осы
адам жасаған ауыр қылмысы үшiн бас ... ... ... егер адам ... ауыр ... аса ауыр ... жасағаны үшiн сотталған
болса, ол аса ауыр қылмыс жасаған жағдайда.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995ж./Юрист, 2009. -
44 ... ... ... ... ... 16 ... 1997ж./Юрист, 2009.
- 168 б.
3. Маликова Ш.Б. Қылмыстық құқықтағы қылмыстарды бірнеше рет ... мен ... ара ... ... мәселелері// Казахстанский журнал
международного права №3. – Алматы, 2008.
4. «Қылмыстардың бірнеше рет ... және ... ... ... ... ... Сотының 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № ... ... / ... ... ... Л.Л., Савинов В.Н. Квалифицирующие обстоятельства: понятие,
виды, влияние на квалификацию преступлений – ... 1989г.- ... ... И.И. Множественность преступлений // Уголовное право. Общая часть
– Алматы: ... ... 2005. – 146-155 ... ... А.Н. «Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім». Оқулық. - Өнд. толықт., 4-
бас. – Алматы: «Жеті жарғы», 2007. – 345б.
8. ... Е.Ә., ... А.А. ... ... ... Оқулық. – Қарағанды: «Болашақ-Баспа», 2005. – 279 б.
9. «Қылмыстық жаза ... ... ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы сотының 2007 жылғы 30 сәуірдегі №3 // Юрист,
2009.
10. ... Е. ... ... ... ... ... часть).
Издание 3-е, дополненное. – Алматы: Компьютерно-издательский центр «ДОИВА-
Братство», 2003. – 397 с.
11. ... Е., ... С. ... ... ... - ... 1999. – ... «Қылмыстық жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы»
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 1999 ... 30 ... ... ... / Юрист, 2009.
13. Рахметов С.М., Кулмуханбетовва Б.А. ... ... ... виды,
порядок и назначение: Учебное пособие. – Алматы: Жеті жарғы, 1999. – 386с.
14. Уголовное право Республики ... ... ... / Ответственные
редакторы: проф. Рогов И.И., доц. Баймурзин Г.И. – ... Жеті ...... Сборник постановлений Пленума Верховного Суда СССР (1924-1986) –
Москва: , 1987г. – 715 ... ... ... ... ... / Отв. ред. И.Я. ... З.А.
Незнамова. – Москва: ИНФРА М – НОРМА, 1998. – 516 ... ... ... ... Рецидив преступлений по Уголоному кодексу
Республики Казахстан: диссертация на соискание ученой степени ... ... - ... 2007. – ... ... К.А. ... общей теории рецидива в советском уголовном праве.
– Воронеж: ВГУ, 1988. – 255с.
19. Уголовное право. ... ... / Отв. ред. И.Я. ... ...... ... М – НОРМА, 2001. – 516 с.
20. Шнарбаев Б.К. ... по ... ... ... ... ... – Алматы: «Данекер», 2002. – 277с.
21. Наумов А.В. «Ресей қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім». Лекциялар курсы. ... ... және ... ... ... – Астана:
«Фолиант», 2005. – 566б.
22. «Уголовное право. ... ... ... Под ред. ...... ... ... «Кио Рус», 1997. – 471с.
23. Бытко Ю.И. ... ... во ... ... и
криминологические исследования. – Саратов, 1984. – 297с.
24. «Уголовное право: Часть общая. Часть ... ... Под общ. ... ... ... ... и ... С.В.Максимова. – Москва:
«Юриспруденция», 1999. – 232 ... ... Л.Л., ... В.Н. Квалифицирующие обстоятельства: понятие,
виды, влияние на квалификацию преступлений – Ярославль, 1989г. – 153 ... ... ... ... по ... ... ... Академия МВД СССР, 1974. – 32 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аз қамтамасыз етілген азаматтарға әлеуметтік жәрдемақы,зейнетақы тағайындау бөлімі туралы21 бет
Айыппұл түріндегі жазаны атқару10 бет
Бас бостандығынан айыру жазасы11 бет
Бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны атқарудың ерекшеліктері34 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері70 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері туралы18 бет
Жаза11 бет
Жаза жүйесі38 бет
Жаза жүйесі жайлы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь