ҚР территориясындағы тас және қола дәуірлері

КІРІСПЕ
1. КР ТЕРРИТОРИЯСЫНДАҒЫ ТАС ЖӘНЕ ҚОЛА ДӘУІРЛЕРІ ҚОРЫТЫНДЫ
Біз қазақ халқы өзіміздің өсіп-өнуіміз алғашқы қауымдық құрылыстағы ру-тайпалардан басталғандығын ешбір жоққа шығара алмаймыз. Алыс замандарда өткен бабаларымыздың тұрмыс-тіршілігі жайлы қазіргі түсінігіміз олар тұрған үңгірлер мен қуыстарда адам еңбегінің белгісі – тас құралдар, соларды дайындаудан қалған қоқыстар, тамақ қалдықтары, жануарлардың сүйектері сақталған. Халқымыздың тарихи кезеңдерін, оның көне және орта ғасырлардағы тарихын білу үшін көп жағдайда археологиялық зерттеулер көмектеседі. Ең басты хабарды алғашқы қауымның бәрінен де көбірек кездесетін материалы – еңбек тас құралдары береді. Қазақстан жерінде өмір сүрген тайпалардың тастан жасалған құрал-саймандары, қоныс-жайлары көп. Өте ертедегі палеолит, мезолит, неолит дәуірлерінің өзінде қазіргі қазақ жерінде алғашқы адамдардың тіршілік еткенін Бестөбе, Бөріқазған, Маятас, Ботай сияқты тағы басқа қоныс орындары дәлелдей алады.
Көне тас дәуірінің үш кезеңінен табылған тастан жасалған құрал-жабдықтар арқылы осы кезеңде өмір сүрген алғашқы адамдардың тірлігінде болған түрлі жаңалықтарды біле аламыз. Адамдардың бұрын топ-топ болып жүргені де бізге белгілі. Бұның өзін де біз әрине ғалымдардың археологиялық қазба кезінде жүргізген экспедицияларындағы тапқан тастан жасалған құралдардың бір орыннан, әсіресе, от жағылған жердің айналасынан көптеп кездесуінен аңғарамыз. Мысал ретінде, Арыстанды өзенінің бойындағы Шоқан Уәлиханов қонысындағы мыңдаған тас құралдардың бір жерден табылуы адамдардың алғашқы қоғамдық ұйымын, дәлірек айтқанда, рулық құбылыстың бастамасы екендігін көрсететінін келтіре аламыз. Сонымен бірге адамдардың тіршілігі үшін, қорғануы үшін табиғатпен күрес жүргізуінің басталуы отты пайдалануынан-ақ байқалады.
1. К.М.Байпақов, Ж.Қ.Таймағамбетов, Т.Жұмағанбетов "Қазақстан археологиясы"
Алматы, "Қазақ университеті", 2006 жыл
2. К.Ақышев "Ертедегі ескерткіштер елесі"
Алматы, "Қазақстан", 1976
        
        Жоспар
Кіріспе
КР ТЕРРИТОРИЯСЫНДАҒЫ ТАС ЖӘНЕ ҚОЛА ДӘУІРЛЕРІ Қорытынды
Кіріспе
Біз қазақ халқы өзіміздің өсіп-өнуіміз алғашқы қауымдық құрылыстағы
ру-тайпалардан ... ... ... ... алмаймыз. Алыс замандарда
өткен бабаларымыздың тұрмыс-тіршілігі жайлы қазіргі түсінігіміз олар тұрған
үңгірлер мен қуыстарда адам ... ... – тас ... ... қалған қоқыстар, тамақ қалдықтары, жануарлардың сүйектері
сақталған. Халқымыздың тарихи кезеңдерін, оның көне және орта ... білу үшін көп ... ... ... көмектеседі. Ең
басты хабарды алғашқы қауымның бәрінен де көбірек ... ... ... тас ... ... ... жерінде өмір сүрген тайпалардың
тастан ... ... ... көп. Өте ... ... ... дәуірлерінің өзінде қазіргі қазақ жерінде алғашқы
адамдардың тіршілік ... ... ... ... ... сияқты тағы
басқа қоныс орындары дәлелдей алады.
Көне тас дәуірінің үш кезеңінен ... ... ... ... ... осы кезеңде өмір сүрген алғашқы адамдардың тірлігінде
болған ... ... біле ... ... ... топ-топ болып
жүргені де бізге белгілі. Бұның өзін де біз әрине ғалымдардың археологиялық
қазба ... ... ... ... ... ... бір орыннан, әсіресе, от жағылған жердің айналасынан ... ... ... ... Арыстанды өзенінің бойындағы Шоқан
Уәлиханов қонысындағы мыңдаған тас құралдардың бір ... ... ... ... ... ... ... рулық құбылыстың
бастамасы екендігін көрсететінін келтіре аламыз. Сонымен ... ... ... ... үшін табиғатпен күрес жүргізуінің басталуы отты
пайдалануынан-ақ байқалады.
КР ТЕРРИТОРИЯСЫНДАҒЫ ТАС ЖӘНЕ ҚОЛА ДӘУІРЛЕРІ
Көне тас дәуірінің алғашқы ... ... (тас ... Қазақстанның оңтүстігінен, Арыстанды өзенінің бойынан Тәңірқазған,
Бөріқазған, Тоқалы және Жамбыл облысының Ақкөл деген ... ... ... тас ... жасы ... ... ғылымындағы қалыптасқан
Шель кезеңінің соңғы кезіне жатады. Бұндағы тас құралдар өздерінің формасы
жағынан ... ... бір жағы ... ... ... ал екінші жағы екі
қолмен ұстауға ыңғайлы етіп жасалған. Мұндай құралдарды қатты ... ... үшін ... Осы ... тас ... Орталық Қазақстаннан,
Сарыарқадан және Балқаш көлінің солтүстік жағалауынан да ... ... ... ... ... бұл ... «Алғашқы адамдардың» қытай жерінен
табылған питекантроп пен синантроп маймылдары ... тік жүре ... ... ... ... есептеледі.
Көне тас дәуірінің орта кезеңі мен соңғы кезеңінде өмір сүрген
алғашқы адамдардың құрал-жабдықтары да ... ... көп және ... да ... ... саналады. Мысалға, Шымкент облысының Шақпақты
жерінен шақпақ тасынан жасалған пышақ тәріздес ... мен ... ... ... көне тас ... орта ... ашель –
«Мустьер» деп аталады. Бұл кезеңге жататын тас ... ... ... ... ... Маңғыстау Жарты аралының шығыс жағынан,
Сарысу өзенінің жағалауларынан тағы басқа көптеген жерлерден ... Осы ... ... көп ... кездесуінің өзі
алғашқы адамдардың Қазақстанның барлық жеріне тарай бастағанын көрсетеді.
Сонымен бірге, Мустьер дәуіріндегі адамдардың қоныстары, ... ... бола ... ... ... өзенінің бойындағы Қарасу
қонысы дәлел бола алады. Бұл қонысқа жүргізілген зерттеу ... ... ... ... қабаттарының барлығын анықтап ... ... ... ... бірнеше мыңдаған құралдар алынған, олардың ішінде қырғыштар, үшкір
тастар, соққылар, ... ... ... жасалған құралдар, аң және
құс сүйектері табылған. Қарасу қонысы арқылы алғашқы адамдардың тобырлық
өмірден бастап ... ... ... ... бір ... орын ... ... бойы өмір сүргендері дәлелденген.
Орталық Қзазақстанның түрлі көптеген ескрткіштерінің ішінен
Жезқазған қаласынан 150 ... ... ... Қарағанды облысының
Жезді ауданынан табылған Обалысай тұрақтарындағы тас бұйымдардың арасындағы
жел-құздан мүжілген ... ... ... ... аударады. Шығыс
Қазақстаннан 1989жылы Қозыбай атты ... жер ... ... ... ауылының маңындағы Қолғұты өзенінің бойынан ... ... ... қауым адамдарының қолмен жасаған тас ... ... ... екі жағы да өңделген құрал қара түсті кремний ... ... көп ... ... ... ... ... табады. Ол бұл тұрақта бес мәдени қатпар бар екендігін
айтады, осыннан тас құралдар, от орындары, ... әр ... ... ... ... мен ... ... мен бұғының сүйектері табылды.
Соныман қатар тас бұйымдары мен мәдени-тұрмыстық қалдықтар сол ... ... ... ... ... ... облысының Алғабас
ауданындағы Арыстанды өзенінің оң жағалауында бар. Бұл ... ... олжа ... ... ... құралдарын жасайтын ісмерхананың ... ... бұл ... ұзақ ... ... ... дәуірінен
жоғары палеолит дәуірінің аяғына дейін мекен еткенін байқаймыз. Осы кезеңге
жататын ескерткіштер, айта кетсек, Өгізтау, ... ... ... ... облысының Ақадыр ауданынан табылды. Батыс Қазақстандағы Маңғыстау
түбегіндегі палеолиттік есекрткіштер өте айрықша ... ... ... тобы ... ... ... ... тән ерекшеліктері мен
айырмашылықтары бар жеті олжалы орын табылды.
Көне тас дәуірінің соңғы кезеңі археология ... ... ... ... кезі деп аталады. Бұл кезеңнің ескерткіштері Қазақстанның
барлық жерінен табылған десек қателеспеспіз. Көне тас ... ... ең ... ... ... ... ... Қазақстандағы Үштөбе
үңгірі, Ащысай сияқты тұрақты мекен-жайлары болған. Ондай мекен-жайлар
Шығыс Қазақстанның ... ... ... ... Қазақстанның
Торалғы өзенінің бойынан, Қарағанды қаласының оңтүстік батысындағы ... ... де ... ... ... ... Қазақстан тас
құралдарына қарағанда өзгешеліктері бар. Бұқтырма ... ... ... ... от ... ... аң ... көп қырлы
жарықшақталған өзекшелер табылып зерттелген. Және де бұл ... ... ... аң ... киім ... кие бастаған. Бұған
дәлел болып отырған – осы кезеңдегі қоныстардан табылған тас ... ... ... ... ... ... кездесуі.
Сонымен қатар, аң аулауға қажетті тастан найзаның ұшы жасап үйренуді де
адамдар осы көне тас ... ... ... ... Олар ... де
құрал-сайман жасай білген.
Уақыт өте келе тастан жасалатын құралдар саны-сапасы, түрі (қырғыш,
пышақ, соққы, қашау, тескіш, т.б) ... ... ... ... ... ... санасының дамуын, еңбек процесіне ... ... ... ... ... ... бұл ... тас өңдеу тәсілі
де бұрынғыдан күрделене түсті, мысалға, нуклеустерден жұқа ... ... ... пен ағаш ... салынып, пышақ қырғыш ретінде
қолданылған, ... жұқа ... ... ... сүңгі ұштарын жасауға қысқыш
техника кеңінен пайдаланылған. Мұндай жоғары сапалы құралдар археолог С.С.
Черников ... ... ... оң жағалауындағы шығанақ мүйісіне
орналасқан Үңгір ... ... Атап ... ... ... ... ... пышақ іспетті қалақ сынығы, пышақ тәрізді құрал, түрі пирамида
тәрізді, кетіліп, сынып түскен жердің іздері бар нуклеустер бар. Бұл ... ... ... мен шапқы әрі қару-жарақтың, әрі құрал-сайманның
қызметін атқарды. Яғни, ондай құралдармен ... ... ... қоса, сол құралдарды өздеріне қажетті ... ... ... ... қатар, көне тас дәуіріне ... ... ... ... ... (Атырау) облысының Александров портынан көптеп табылуымен
қатар, тіпті 1883жылы Абайдың досы Е.П.Михаэлис ... ... ... ... ... ашылып, сөрелеріне 80-нен астам тас жебелер, тас
найзаның ұштары, қырғыштар, пышақтар, пышақ тәріздес жаңқышақтар, тас ... тас ... ... ... Орта тас ... мен
Жаңа тас дәуірінің арасын қосатын «көпір» болып табылатын ...... ... ... бұл дәуірдің ерекшеліктерінің бірі -
адам баласы өміріндегі жаңа қарудың пайда болуы. Яғни, садақ пен ... Бұл жаңа ... ... ... ... ... және оның жебесі - өте күрделі құрал., оны жасау үшін ұзақ мерзім,
көптеген тәжірибе және ақыл мен қабілеттілік ... ... ... пайда
болуы алғашқы адамдардың өмірінде мал шаруашылығының пайда болуына ... ... ... ... тигізді.
Кейін белгілі ғалым С.И.Руденко ... рет ... ... ... ... тас ... ... бар екенін айтады. Бұл
қоныстан тас дәуіріңің ... ... ... жас ... кескіштер, пышақ
тәріздес жаңқышақтар тағы басқа көптеген тас құралдар ... Ал ... ... ... ... 3 шақырым жерде 2метр тереңдіктен тас
құрал жасаған тастың өзекшесі (нуклеус) табылған. Ғалымдардың ... бұл ... ... адамдардың тас дәуірінің соңғы кезеңінде
өмір сүргендігі жайлы дәлелдердің бірі ... ... Сол ... ... ғалымдар М.П.Грязнов және И.В.Синициндер 30-жылдары
Қарағанды, Батыс қазақстан жерінен Жаңа, ... тас ... ... ... алғашқы адамдардың құрал-жабдықтарын зерттеуде
айтарлықтай еңбек ... ... ... ... ... ... жүргізілген Орталық Қазақстан экспедициясы Бетпақдаланың
орталық бөлігінен бірнеше жерінен тас ... ... ... ... ... ... тас дәуірінің ... ... ... жасайтын
шеберхананың орнын табуы – ғалымның маңызы зор басты бір көрнекті еңбегі.
Жаңатас дәуірінің ... ... рет ... ... ... Қазақстанның солтүстік аудандарында зерттеді. Олар Жасыбай
көлінің жағасынан адамдар тұрағы ... ... ... оның жаңа ... ... дәлелдеп сипаттап берді. Бұл кезеңнің тас құралдары ,
сонымен қатар, Қарағанды облысының «Гигант» деген жерінен де ... ... ... Жаңа тас дәуірінің ескерткіштерін тауып, ... ... ... археолог ғалым С.С.Черников осы ... ... және ... атты ... ... ... ... ішінен тас дәуірінің маманы Х.А.Алпысбевтың еңбегі зор.
1970-1977жылдары ғалым Оңтүстік ... ... ... ... ... ... 1,2,3; Маятас, Дермене,1,2,3; Арыс1;
Тасқотан жерлерінен және Жезқазған ... ... ... 1 ... ... Жаңа тас ... ... зерттеген.
Жаңа тас дәуірінде адамдардың киім тігіп кие бастағаны белгілі болып
отыр. ... ... ... Есіл ... ... Иманбор бойындағы
қоныстардан сүйектен жасалған ине мен біздің табылуын келтіре ... мен ... тас ... 400-ге жуық қоныстары мен ескерткіштері
көбінесе ... ... ... ... және ... үңгірлерге
орналасқан. Ондай жерлер өмір ... және ... ... ... ... ... ... садақтың жебесі, найза ұшы, қашау,
балта, қырғыш және пышақ тәріздес жарқышақтар.
Ғалымдардың айтуына қарағанда әр ... ... тән ... ... Бұл әр жерде өмір сүрген рулардың территориялық
ерекшеліктеріне байланысты. ... Жаңа тас ... ... ... ... ... Бұл мәдениет біздің заманымыздын бұрынғы 4-
мың жылдардың аяғы мен 2-мың жылдардың басындағы Қазақстан мен Орта ... ... ... ... ... бірі тас
бұйымдар өндірісіндегі қалақтар мен микроқалақтардың, қалақтар сынығы ... ... ... ... ... ... ескерткіштер 1989-
1990жылдары Атырау облысынан табылған тұрақтар мен ... ... ... ... ... ... ... Сарықамыс,
Шаянды қоныстарында кездескен. Бұл тұрақтарды ... ... ... ... бірі Ембі ... Шоқпартоғай ауылынан 12
шақырымға теріскей жатқан Шатпакөл ... ... ... ... ... ... ... тас бұйымдар табылды. Күлсары
поселкесінен қазылған осы ... ... ... ... табылған
көптеген тас құралдардың ішінен пышақ секілді ретушті, ретушсіз қалақтар,
сындырғыш және ... ... ... кескіштер, шие ағашынан өңделген
жебелер, бүйірлері ойық құралдар – ... ... ... ... ... ... Осы поселкеден 22 шақырым жердегі Шаңдауыл
тұрағындағы назар аудартатын тас бұйымдар – екі ... ... мен ... Осы ... тас ... көбі, сонымен қатар,
Жантемір теміржол станциясының оңтүстік-шығыс ... ... ... ... олжалы орнынан, Қайнар өзенінің Жарлауыт
қабағынан ... Осы ... тас ... ... ... ... ... және Қойқора тұрақтарынан ерекше ... ... ... бар ... қызықтырады. Ал сырты ретуштелген
қалақтар, бетінде ойығы бар ... ... ... ... ... басылған оюлар, көлденең сызықтар мен үшбұрыш
тәрізді геометриялық ... Ембі ... ... ... ... ... ... кездеседі.
Сонымен, кейін б.з.д. 2-мыңжылдықта ежелгі адамдар жезге қалайыны
қосу арқылы ... ... ... ... бұйымдардың беріктігін
күшейтеді.Сөйтіп, осы ... ... ... ең ... ... ... жасалынады. Осыған байланысты бұл дәуір «қола дәуірін»
деп аталады. Көптеген тайпалар андроновтық мәдениетке жататын ескерткіштер,
мекендер, тастағы суреттер ... ... ... бұлай аталуының
себебі, ең алдымен 1914жылы Андроново деревнясы маңынан; Оңтүстік-Сібірдегі
Ачинск қаласының жанынан табылуына байланысты. Бұл мәдениет ... ... және ... ерекшеліктеріне қарай тарихи үш ... ... ... кезең» деп аталады. Бұған біздің заманымыздан бұрынғы 17-
16ғасырлардағы ... ... ... ... ... деп ... екінші
кезеңіне 15-12ғасырлардағы Алакөл-Атасу, Федоров-Нұра мәдениеті, ал ... ... ... ... Сарығары, Беғазы-Дәндібай
мәдениеттерін жатады. ... ... ... ... ... ... бірі ... Қазақстан екені сол жердегі осы мәдениетке
жататын көптеген мекендер, ... көне ... ... ... ... суреттер, 30-дан аса қоныстар мен 150-ден аса ескі ... ... ... жерінде сол дәуірде мекендеген тайпалардың арасында
кеңінен тараған, әрі жоғары дамыған ... түрі – ... ... ... Оған ... ... ... жасалған шаш қыстырғыш пен
білезік дәлел бола алады. Алғашқы адамдардың тек тіршілік қамы үшін ... ... ... үшін ... ... ... осы ... бастау
алады. Қола дәуірінің асыл бұйымы ретінде әр түрлі пышақтар мен ... ... Бұл ... ... Солтүстік Қазақстан облысы Шағылын
қыстағынан табылған. Сонымен ... бұл ... ... ... жеткен
ескерткіштердің бір тобы – ыдыстар. Көзге түсетін керамика қатарынан ... мен ... ... ... ... ... ... жарасымды
өрнектелген құмыра сынды ыдыстар Орталық Қазақстандағы Қотанемел бейітімен
қоса, Шығыс ... ... ... де ... ... табылған
ыдыстардың ерекше өрнектермен әшекейленуі ежелгі ... ... ... бастағанын білдіреді. Осындай көз тартарлық ыдыстар,
дөңгелек қола айналар, қола моншақтар, ... үй ... ... ... ... ... тұрағына жататын Былқылдақ, Қарасай, Темір астау,
қарабие, Елшібек, Беласар ... ... ... ... ... ... ... орындарының болғанын, тау-кен жұмыстарының
көлемі өскенін байқау қиын ... ... ... ... өзіндік
ерекшелігі бар жерлеу салты, қыш ыдыстардың жаңа түрлі ... ... ... ... ... байқалады. Бұл дәуірде жер бетіне
тастан қалап қабырғалы тұрғын үйлердің салынғанын Тағыбай-бұлақ қонысында
алты-тік бұрышты жер ... ... ... табылуы дәлелдейді. Ал Орталық
Қазақстанда мұндай ... ... ... салу дамыған. Жертөлелердің
қабырғалары ағаш тақталарымен көмкеріліп, оның төбесін ағаш бағандардың
тұтас бір ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
солтүстігі мен оңтүстігінде андроновтық мәдениет ескерткіштері ... ... ... ... ... мен Тасты-бұтақ қорымы кеңінен
мәлім. Осы кезеңде ежелгі қалалардың орнын алушылар ... ... ... болды. Мысалға, Қостанай мен Челябы облыстарының арасында
орналасқан - Арқайым қонысы. Сонымен бірге, Шығыс Қазақстанда, ... ... ... ... ... ... ... таулы
аудандарынан, Тарбағатай мен Сауыр далаларынан қола дәуірінің жүздеген
қоныстары мен қорымдары табылды. Қанай ... - ... ... ... ... қоныстан тікбұрышты жартылай жертөле, ... ... ... ... аймағы Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудың
Таңбалы және ... ... ... ... ... аса үлкен
шоғырлығымен ерекшеленеді. Майдамтал, Үлкентұра тағы ... ... ... осы ... ... тастарын құрайды. Қаратау шимайлы
тастары ... ... тік, қия ... ... ірілі-ұсақты
қойтастарға қашалып салынған. Бұл ... сол ... өмір ... ... ... әдет-ғұрпынан, діни нанымдары мен ырымдарынан
мол мәлімет береді. Қаратау шимайлы ... ... мен ... ... ... ... соңғы жылдары иабылған елуге
тарта әскери және жүк ... ... осы ... аса ... ... есептеледі. Мұндай шекіп салынған суреттер басқа жерлерде
де кездеседі. Оңтүстік Қазақстан облысы ... ... ... ... 3045 таңбалы тас болса, Арпаөзеннен 2765 таңбалы тас табылған. ... ... ... ... ... ... атты ... Ат жегіп, арба міну, оны өз Отанын ... үшін ... ... ... ... ... тайпалардан бастау алғанына осы таңбалы
тастардағы суреттер дәлел бола ... ... қола ... ... тағы бір тобы Бестерек таңбалы тастары ... Бұл ... ... ... облысы Ұлан ауданындағы Бестерек
ауылының жанындағы Қалба тауының етегінде жоталардан ... Осы ... ... ... бұйымдар Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы Бесоба
ауылынан табылған Бесоба таңбалы тасының маңынан табылып отыр. Мұнда ерекше
бейнеленген «Әйел мен ... атты ... ... ... жағынан, Арал алқабынан қола дәуірінің бірегей
ескрткіші – Тегіскен кесенесі ашылды. ... ... ... ... айналып өтетін дәліздер жүйесі жасалған. Мавзолей
орталығына орналасқан бөлмелер мен ... ... ... ... ... жасалған құрал-жабдықтар, алтын-әшекейлер жатыр.
Бұл ескерткіштің мазарлары дала мен ... ... ... ... ... бастапқы кезеңдерінен көп хабар береді.
Айшырақ, Атасу, Қанай ... ... ... ... ... бастырының, қолдан жасалған ине, тебен, біздердің ... ... ... мал ... киім тігіп, кигенін көрсетсе, ерекше
Оңтүстік Сібір жерінде ... ... ... ... ... ... ... Андрон тайпаларының басқа
жерлердегі тайпалармен айырбас сауда қарым-қатынасын жүргізгенін аңғарамыз.
Сондай-ақ бұл ұлу сүйектері Орталық ... ... ... ... ... да көп ... ... осы Андрон тайпаларының
қоныстарынан Египет, ... ... ... ... ... ... ... Қола дәуірінің де түрлі ерекшеліктерімен қызықтыратын, өз
кезеңіндегі адамдар тіршілігіндегі ... көп ... ... құндылықтар – қоныстар мен ескерткіштер Қазақстан ... ... ... ... ... ... Қазақстан |Бөріқазған, Тәңірқазған, Қазанғап, Шабақты, |
| ... ... ... Қазақстан |Құдайкөл, Жаманайбат, Семізбұғы ... ... ... ... Қазақстан |Шабақтысай, Сарытас ... ... ... ... ... Қазақстан |Ш.Уәлиханов, Тоқалы, Қызылрыспек, ... ... ... ... ... Өгізтау, Үлкен Ақмая |
|Батыс Қазақстан ... ... ... ... ... Қызылсу ... ... ... ... ... ... | Ащысай, Үсіктас ... ... | ... ... Агренсор ... ... | ... Аққыр ... ... ... ... Пещеры, |
| ... ... ... ... ескерткіштері
|Солтүстік Қазақстан |Мичурин, Боголюбово, Явленка, Тельман, |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... археологиялық ескерткіштері
|Арал маңы |Сексеуіл, Ақеспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан |Тоқсанбай, Сам, ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... Ырғыз, Қаратоғай, Батпақ |
|Солтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... дәуірінің археологиялық ескерткіштері
|Орталық Қазақстан ... ... ... ... |
| ... ... ... Ақсу-аюлы, |
| ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... Чаглинка, |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... жалпы осы алғашқы адамдардың тұрмыс-тіршілігін
танытып, олардың әдет-ғұрып, ... ... ... ... ... ... ... отырғанын –бәрін көбінесе
осы археологиялық қазбалар нәтижесінде табылып отырған сонау тас ... ... ... ... ... ... табылған
құрал-жабдықтарды, ыдыстарды, сол кездегі ежелгі адамдардың қолданған
бұйымдарын зерттеуден білеміз. Осы ... ... ... ... ... ... отырған жаңалықтарды қалайша дамып,
жетіліп отырғанын байқаймыз. Тағы да осы ... ... ... ... сол ... адамдардың мәдениетінің, салт пен ... ... ... ... ... көп емес екенін
аңғарамыз. ... ... ... салт-дәстүрлеріміз, мәдениетіміз, сенім-
нанымдарымыз сол алғашқы қауымдықтан, ерте дәуірлерден басау алғаны анық.
Қолданылған ... ... ... ... ... археологиясы"
Алматы, "Қазақ университеті", 2006 жыл
2. К.Ақышев ... ... ... "Қазақстан", 1976

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Орталық Қазақстанның қола дәуірі5 бет
Студенттерге арналған оқу-әдістемелік кешен104 бет
Қазақстан жеріндегі алғашқы қауымдық құрылыс8 бет
"Қола дәуірі."23 бет
18-19 ғғ. Қазақстан территориясындағы ұлт-азаттық қозғалыс14 бет
«Ойын–технологиясы негізінде қолайлы орта туғызу – баланы субъект ретінде дамыту шарты»5 бет
«Экологиялық қолайсыз аймақтардың құқықтық режимі»25 бет
Ауыл шаруашылық дақылдарының калиймен қоректенуін оңтайландыру (қолайлы, ең жақсы) шарты18 бет
Кеңес мемлекетінің қалыптасуы және Қазақстан территориясындағы құқықтар10 бет
Көлiк құралдарының қоршаған ортаға қолайсыз єсер етулерiн кемiту єсерлерi11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь