Мемлекет шығыстары және оның экономикадағы рөлі

1.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

2. МЕМЛЕКЕТ ШЫҒЫСТАРЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РӨЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
2.1. Мемлекет шығыстарының мәні және құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
2.2. Мемлекеттік шығыстарды қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

3. МЕМЛЕКЕТТІК ШЫҒЫСТАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІ ... ... ... ..10
3.1 Экономиканы дамыту шығындары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
3.2. Әлеуметтік.мәдени шараларға жұмсалатын шығыстар ... ... ... ... ... ... ... ... .12
3.3. Халықты әлеуметік қорғауға жұмсалатын мемлекет шығыстары ... ... ... ...17
3.4.Ғылыми . техникалық прогресті қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
3.5.Қорғанысқа және басқаруға жұмсалатын шығыстар ... ... ... ... ... ... ... ... .29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41
Мемлекеттің шығыстары — мемлекеттің қаржы саясатының маңызды құралы, оның орталықтандырылған және орталықтандырылмаған кірістерін пайдалануға байланысты болатын қаржы қатынастарының бір бөлігі. Мемлекет шығыстарының өзгешелігі сол, ол қызметтің тек мемлекеттік сферасының кажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Сондықтан мемлекет шығыстарының мазмұны мен сипаты мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, басқару, қорғаныс және т.б. функцияларымен тікелей байланысты. Мемлекет шығыстарының жеке түрлері экономикалық маңызы мен мазмүны жағынан бірыңғай (бір текті) емес.
Жүйелілік біздің бүгінгі дүниедегі алдағы он жылдықта жедел алға жылжуымыздың басты қағидасы, міне осы. Қазақстанның әлемдегі тауарлар, көрсетілген қызмет, еңбек ресурстары, капитал, осы заманғы идеялар мен технологиялар нарықтарының шын мәнінде ажырағысыз серпінді бөлігіне арналуы біз он басты міндет шешуіміз керек,- деді Н Назарбаев.
Бірінші міндет – экономиканың тұраулы дамуын қамтамасыз етіп, ұстап тұрумен ғана шектеліп қалмай, оның өсуінің басқаруға қол жеткізу. Мемлекет басшысы атап өткендей, Үкімет Қазақстанды индустрияландыруға түбегейлі жаңа тұрғыдан келуді қамтамасыз етуді, табиғи монополиялар аясын қысқартуды, қаржы жүйесін күшейтуді, тиімді жұмыс істейтін қор нарығын құруды, Қазақстанның қолайлы шарттармен БСҰ ға кіруін қамтамасыз етуі, халықаралық техникалық стандарттарды енгізуі тиіс. Менің Үкіметке беетін ең басты тапсырмам осы деп атап көрсетті Н Назарбаев.
Екінші міндет Қазақстанның экономикалық дамудың «өңірлік локомативіне» айналдыру және оны әлемдік экономиканың оңтайлы «ойшысы» ету. Үшінші өндіруші сектордың тиімдіігін арттыру. Төртінші өндірістің шикізаттық емес секторының дамуын, экономикалық әртараптандырылуын қамтамасыз ету. Бесінші өңірлік және жаһандық экономикадағы өзіміздің жаңа ролімізге сәйкес осы заманғы инфрақұрылымды дамыту. Алтыншы осы заманғы білім беру және кәсіптік қайта даярлау, «парасатты экономиканың» негіздерін қалыптастыру, жаңа технологияларды, идеялар мен көзқарастарды пайдалану, инновациялық экономиканы дамыту. Жетінші атаулы әлеуметтік қолдау және әлеуметтік саланы нарық қағидаттары негізінде дамыту. Сегізінші саяси жүәені жаңарту демократиялық реформаларды одан әрі жүзеге асыру. Тоғызыншы халықаралық іс тәжірибені ескеріп, әкімшілік реформаны жеделдете жүргізу. Оныншы мінет жаңа Қазақстанның Орталық Азия өңірі мен әлемдік қоғамдастықтағы жетістіктері мен мүмкіндіктерін ала жылжыту.
Шығындарды қаржыландырудың көздсріндегі, нысандарындағы және әдістеріндегі айырмашылықтар осыған байланысты болады.
Нарықтық экономикасы бар елдердің тәжірибесіне орай әлеуметтік қорғау жүйесі мемлекеттік, мемлекеттік емес құрылымдардың (жекешені қоса), қоғамдық бірлестіктердің көп жақты жауаптылығының негізінде құрылады.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілер жинағы.
2. Құлпыбаев С. және басқалары. Қаржы теориясы. Оқу құралы. — Алматы: Мерей, 2001.
3. Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. — Алматы: Институт развития Казахстана, 2001
4. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник.- М.: 2001.
5. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Оқулық. - Алматы: 2003.
6. Мамыров Н.К., Саханова А.Н. и др. Государство и бизнес. В 4-х т.- Алматы: Экономика, 2002.
7. Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. — М.: Приор, 2000.
8. Гостенко Л.Н. Страхование. Учсбное пособие. — Алматы: 2003.
9. Иншыкбаева С.Ж. Фискальная политика и ее роль в обеспечении устойчивого развития экономики Казахстана. — Алматы: 2002.
10. Финансы, Деньги, кредит. Учебник. Под.ред. О.В. Соколовой. - М.: ЮРИСТ, 2001.
        
        Мазмұны
1.Кіріспе..................................................................
....................................................3
2. МЕМЛЕКЕТ ШЫҒЫСТАРЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАДАҒЫ
РӨЛІ........................................................................
.....................................................5
2.1. Мемлекет ... мәні және ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК ШЫҒЫСТАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІ ..............10
3.1 Экономиканы дамыту шығындары
.................................................................10
3.2. Әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын
шығыстар.................................12
3.3. Халықты әлеуметік ... ... ...... ... және ... ... ...... ... саясатының маңызды құралы,
оның орталықтандырылған және ... ... ... ... ... қатынастарының бір бөлігі. Мемлекет шығыстарының
өзгешелігі сол, ол қызметтің тек ... ... ... ... Сондықтан мемлекет шығыстарының мазмұны мен сипаты
мемлекеттің ... ... ... ... және ... ... байланысты. Мемлекет шығыстарының жеке түрлері
экономикалық маңызы мен мазмүны жағынан бірыңғай (бір текті) ... ... ... ... ... он ... ... алға
жылжуымыздың басты қағидасы, міне осы. Қазақстанның әлемдегі тауарлар,
көрсетілген қызмет, еңбек ресурстары, ... осы ... ... ... ... шын мәнінде ажырағысыз серпінді бөлігіне арналуы
біз он басты міндет шешуіміз керек,- деді Н ... ...... ... ... қамтамасыз етіп, ұстап
тұрумен ғана шектеліп қалмай, оның ... ... қол ... ... атап өткендей, Үкімет Қазақстанды индустрияландыруға түбегейлі жаңа
тұрғыдан келуді қамтамасыз етуді, табиғи монополиялар ... ... ... ... ... ... ... қор нарығын құруды,
Қазақстанның қолайлы шарттармен БСҰ ға кіруін қамтамасыз етуі, халықаралық
техникалық стандарттарды ... ... ... ... ... ең ... осы деп атап ... Н Назарбаев.
Екінші міндет Қазақстанның экономикалық дамудың «өңірлік локомативіне»
айналдыру және оны әлемдік экономиканың оңтайлы ... ету. ... ... ... ... ... ... шикізаттық емес
секторының дамуын, экономикалық әртараптандырылуын қамтамасыз ету. ... және ... ... өзіміздің жаңа ролімізге сәйкес ... ... ... ... осы ... ... беру және ... даярлау, «парасатты экономиканың» негіздерін қалыптастыру, жаңа
технологияларды, идеялар мен ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қолдау және әлеуметтік саланы
нарық қағидаттары ... ... ... ... ... ... реформаларды одан әрі жүзеге асыру. Тоғызыншы халықаралық іс
тәжірибені ескеріп, әкімшілік реформаны жеделдете жүргізу. ... ... ... ... Азия ... мен ... ... мен мүмкіндіктерін ала жылжыту.
Шығындарды қаржыландырудың ... ... ... ... осыған байланысты болады.
Нарықтық экономикасы бар елдердің тәжірибесіне орай әлеуметтік қорғау
жүйесі мемлекеттік, ... емес ... ... ... бірлестіктердің көп жақты жауаптылығының негізінде құрылады.
Алайда халықты ... ... ... ... мен "әлеуметгік сақтандыру" терминдері сипатты ... ... ... ... ... қамсыздандыруды халықты әлеуметтік
қорғау процссі деп, ал ... ... — осы ... ... ... бірі деп ... жөн. ... жұмыстарды орталық және
атқарушы органдар ұйымдастырады, республикалық және жергілікті бюджеттердің
қаражаттарынан және олардын, ... ... ... ... ... ... ... бүкіл аумағында өндірістік күштерді
неғұрлым ұтымды орналастырудың, экономика мен ... ... ... отырып салааралық және аумақтық қайта бөлу ... ... көшу ... ... ... ең ... құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты ... ... ... техникалық әлуетті арттыруға,
әлеуметтік дамуды тездетуге және халықтың ең аз қамтылған ... ... ... тиіс. Сол себептен қазіргі таңда мемлекет шығыстары
өзекті мәселелдің біріне айналуда.
Курстық жұмысымның ...... ... өз уақытында,
белгіненген мөлшерде және тиімді жұмсалуын анықтау. Осы мақсатты орындау
барысында мен алдыма міндеттер ... ... ... мәні және ... ... Мемлекет шығыстарының экономикадағы рөлін анықтау;
➢ Мемлекеттік бюджет шығыстарының ... жж. ... ... Сондай-ақ олардың түрлері мен қаржыландыру көздері қарастыру.
2 МЕМЛЕКЕТ ШЫҒЫСТАРЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... мәні және құрамы
Мемлекеттің шығыстары — бұл мемлекеттің жұмыс істеуімен байланысты ... ... ... ... олар ... ... дамытып,
жетілдіру, қоғамның сан алуан ... ... ... ішкі ... бір ... ... және ... байланысты
экономикалық қатынастарды білдіреді.
"Шығыстар" үғымының қос ... ... Ақша ... ... ... арналымы бойынша пайдалану, яғни
ақша қаражаттарын айырбас процесінде ... ... Бұл ... ... ... ... есебінен жүзеге асырылатын
өндірістік және өндірістік емес ... ... мен ... ... кіреді, ал жалпы қоғамдық өнім үш қорға: орын толтыру
қорына, қорлану қорына, тұтыну ... ... ... ... ... ... жұмсаудан бөлгіштік
сипаттағы шығыстарды ажырата білген жөн, бұл ... ... ... ... ... ... және кәсіпорындардың
қорларын мақсатты арналым бойынша бөлген кезде; ақша шығыстары ... ... ... ... табыстарын қалыптастырудың
негізі болып табылады.
Бұл екі аспект "шығыстар" ұғымының оның ... ... ... ... пен ... ... көрсетеді: егер "шығыстар"
түпкілікті рәсуаны, тұтынуды ("табыстарға" қарама-қарсы) қажет ... ... ... ... ... келешектегі табысты немесе
пайданы күтудегі шығындарды білдіреді.
Шаруашылық жүргізудің әр түрлі жүйесінде (нарықтық және ... және ... ... дамуының түрлі кезеңдерінде мемлекеттің рөлі,
оның функциялары мен қызмет саласы ... ... ... сәйкес
мемлекеттің жасайтын шығыстарының құрамы мен көлемі тиісінше өзгеріп
отырады.
Мемлекет ... ... ... ... ... тыс қорлардың, мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың, өндірістік
және өндірістік емес сфералар мекемелерінің шығыстары кіреді.
Мемлекеттік сектордың кәсіпорындары шығыстарының ... ... ... ... қызметімен байланысты шығындар;
2) ұлғаймалы ұдайы өндіріске (негізгі құрал-жабдықтарға және ... ... ... ... және ... тыс ... ... төлемдер;
4) көтермелеу және ынталандыру қорларына аударылатын аударымдар.
Шығындардың бірінші тобы қорлардың (капиталдардың) ... ... және ... ... ... ... ... болып табылады
және шартты түрде шығыстарға жатады ("шығындар" ... ... ... кәсіпорындар бойынша мемлекеттің шығыстары шығыстардың
екінші және үшінші топтарын қамтиды.
Басқа категориялардың арасында мемлекет шығыстарының жайы ... ... және ... қазіргі жағдайындағы ... ... ... ... иесі ... табылады, өндірістік
процестердің ұйымдастырушысы болады, жалпы қоғамдық ... ... ... ... және ... ... мен ... сәйкес мемлекет
шығыстарының жүйесі арқылы қоғамдық қажеттіліқтердің едәуір ... ... ... республика экономикасында
мемлекеттік сектордың үлесі шұғыл ... ... ... мемлекет
иелігінен алу және жекешелендіру бағдарламасының орындалып отырғанымен, бұл
үлес 30-40% шегінде қалады, мұның өзі дамыған ... ... ... Сондықтан "мемлекеттің шығыстары" категориясы тұрақты экономикалық
қатынастарды қамтып көрсетеді және келешекте өзінің маңызын ... ... ... ... ... тауарларды, игіліктерді
және қызметтер көрсетуді өндіруге немесе олармен ... ... ... бұл ... ... ... ... Әлеуметтік-мәдени
мақсаттарға, қорғанысқа, құқық тәртібін қорғауға, ... ... ... мен ... ... мен ... ... шығыстар мемлекет, сонымен бірге экономиканың
нарықтық секторы ... ... ... және ... көрсетумен
қамтамасыз етуге қосымша ... ... ... қажеттіліктерін
қанағаттандыруы тиіс.
Бағыттары мен мақсатты ... ... ... ... ... мемлекет шығыстарының жүйесін құрайды. Мемлекет шығыстарының басым
бөлігі мемлекеттің бюджетіне орталықтандырылған ... ... ... ... ... таза ... есебінен
жүргізіледі. Олар сондай-ақ ... ... ... кіріктірілетін
амортизация сомасымен өтелуі мүмкін, бұл сома мемлекеттік шаруашылықтың
өндірістік капиталдарын көбейту үшін ... ... ... ... ... бір ... салық төлемдері, қарыздардан
түсетін түсімдер түріндегі халықтың қаражаттары есебінен жабылады. Мемлекет
шығыстарын қаржыландыру үшін ... ... ... көбейту және
жетілдіру мақсатында және кейін кәсіпорындардың табыстарынан ... ұзақ ... ... ... шығыстарын ұйъшдастыруға оларды болжау, сондай-ақ оларды
қаржылаңдыру мен қаражаттарды пайдаланудың қатаң ... ... ... жетеді. Сондықтан мемлекеттің шығыстарын ұйымдастыру қағидаттарының
бірі жоспарлылық болып табылады. ... ... ... және ... ... ... деңгейін арттыру мақсатында мемлекет
жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық табысты ... және ... ... ... ... ... ... бөлуге және қайта бөлуге
қатысады.
2.2. Мемлекет шығыстарын ... ... ... ... ... мемлекеттің
қаражатгарын қатаң белгілі бір шараларға пайдалануды талап етеді. Мұның
негізінде ұлттық шаруашылықтың және ... ... ... ... ... ... ең алдымен ғылыми-техникалық прогресті
айқындайтын неғүрлым ... жөне ... ... бөлу және ... ... проблемаларды шешу қамтамасыз етіледі. Мемлекеттің
шығыстарын қаржыландырудың қайтарусыз сипаты берілген ресурстарды ... ... ... ... ... етпейді. Бұл қағидат
бойынша қаржы ресурстарын беру ... ... ... ... кредиттік әдістерімен қатар қолданылады (мысалы, Ауыл
шаруашылығын ... ... ... ... бұл ... ... тиімділігін арттырады.
Даму жоспарларының (болжамдарының) орындалуына қарай қаржыландыру қаржы
ресурстарын тек өндірістік көрсеткіштер орындалғанда және ... ... ... ... ... ... ... қажст етеді.
Ресурстарды пайдалануда үнем режімін сақтау — мемлекеттің шығыстарын
ұйымдастырудың маңызды ... ол ішкі ... ... және ... емес сфералардың барлық бөлімдерінде мемлекет
қаражаттарына бақылауды күшейтуге, ... ... әрі ... ... ... ұйымдастырудың қажетті қағидаты оларды жабудың
бюджет, кредит және меншікті көздерінің оңтайлы үйлесуі ... ... ... жеке ... ... маңызы мен мазмұны
жағынан бірыңғай (біртекті) ... ... ... ... және ... ... ... байланысты болады.
Мемлекеттің шығыстарын шектеудің (айырудың) аса маңызды критерийі
материалдық өндіріс пен ұлттық табысты жасаудың ... ... ... ... ... ... мемлекеттің шығыстары экономикалық мазмұны
бойынша үш негізгі топқа бөлінсді:
1) материалдық өндіріспен тікелей байланысты және ... ... ... ... өндірістік емес сферасындағы шығыстар;
3) мемлекеттік резервтерді жасау шығыстары; Шығыстардың ... ... ... ... ... және ұлттық табысты жасаумен
байланысты.
Мемлекет шығыстарының ... тобы ... ... үшін ... ... ... ... Өндірістік емес
сфераға жұмсалынатын қаражаттар ең алдымен оқу-ағарту мен денсаулық сақтау
мекемелерін ұстауға, ғылым және мәдениетті дамытуға, тұрғын үй және ... ... ... ... ... ... ... барлық мүшелерін әлеуметтік қаржыландыруға бағытталады. Мемлекет
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... қызметімен байланысты басқа шараларға жұмсайды.
Өндірістік емес сфераның ... ... ... ... ... ... ... бөлігі болып табылады. Алайда өндірістік емес
сферадағы шығындардың өсуі ақырында ... ... өсу және ... арттыру қарқынында білініп, көрінеді. Бұған білікті кадрларды
даярлау, ... ... ... ... ... ... қызметкерлеріне медициналық қызмет көрсетуді қамтамасыз ету
есебінен қол жетеді.
Мемлекеттің шығыстарын қорлану қоры мен тұтыну қоры ... ... ... ... ... аса маңызды ... ... ... қоры мен ... ... ... өзгерді: соңғы жылдары
тұтыну қорының өсу қарқыны қорлану қорының өсу ... асып ... мен ... ... ... ... ... қорының үлес
салмағы Қазақстанда 86 пайызға ... ... ... ... ...... ... жасау мен
молықтыруға жұмсалатын шығындар төтенше жағдайлар кезінде, мысалы, ... ... ... ... ... емес сфералардың
қажеттіліктерін қанағаттандыруға, ысыптары өтеуге және ... ... және ... ... ... ... ... арналған. Мұндай рсзервтерді ... ... ... ... мен ... ... ұтымды болмас еді. Оларды
жасаудың орталықтандырылған тәртібі олардың ... ... ... және бұл ... неғұрлым тиімді пайдалануға мүмкіндік
береді.
Предметтік ... ... ... ... ... ... шараларға, ғылымға, қорғаныс пен басқаруға
жүмсалатын шығыстарға бөлінеді.
Аумақтық белгісі ... ... ... ... ... бөлінеді. Мұндай сыныптау өндіргіш күштерді орналастыруға ... ... ... ... ... ... жасауға
мүмкіндік береді. Салалық белгісі бойынша материалдық өндіріс сферасында
мемлекеттің шығыстары өнеркәсіпке, құрылысқа, ауыл шарушалығына, көлік ... ... ... мен дайындауға жұмсалатын шығындарға
бөлінеді; ... емес ... ... ... ... ... сақтау мен
дене шынықтыру, ... ... мен ... ... ... шығындары болып бөлінеді.
Мемлекеттің шығыстары қаражаттарды ең жоғары тиімділікпен пайдаланған
жағдайда мемлекеттік қажеттіліктерді неғұрлым толық қамтамасыз етуі ... ... ... ... ерекшеліктерімен анықталатын
мемлекеттің шығыстарын қаржыландырудың екі әдісі болады:
/. Шаруашылық есептегі кәсіпорындар мен ұйымдарды қаржыландыру ... банк ... ... және жетіспеген бөлігі бюджет
қаражаттары ... ... ... ... ... ... ... — сметалардың негізінде әлеуметтік-мәдени шаралар, мемлекеттік
билік пен басқару органдарын ұстау, қорғаныс ... ... ... ... ... мен ... бюджеттік деп
аталады.
Ерекше жағдайларда әдіс ретінде айналысқа қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ақшасыз) эмиссиялык, қаржыландыру
қолданылады.
Бағдарламалар мен шараларға, халықты әлеуметтік қорғауды ... және ... ... ... ... ... қаржылық
көмектің нысаны — бюджеттік қаржыландырудың мынадай нысандары қолданылады:
демеуқаржы, субвенциялар, субсидиялар.
Демеуқаржылар кезіндс ақша қаражаттары қайтарусыз тәртіппен бюджет ... ... ... мен ... зияндарын жабу үшін, сондай-
ақ төменгі бюджеттерді баланстау үшін белінеді. Бұл нысан ауыл ... ... ... ... жеке өнімдер мен тауарлардың
әлеуметтік-қолайлы ... ... ... ... ... ... ... ойын-сауық және басқадай ұйымдардың шығындарын
ішінара өтеу түрінде тараған болатын.
Субвенциялар — халықты әлеуметтік қолдауды ... ету ... мен ... жәнс ... ... ... ... көмегінің нысаны; мақсатты пайдалану бұзылған жағдайда қаражаттар
қайтарылуға жатады.
Субсидиялар — ... ... ... бір ... ... бюджеттен тыс және арнаулы қорлардың қаражаттары есебінен ақша және
заттай нысандағы жәрдемақылар.
Аталған нысандар (оларды қалыпты ... ... ... қаржыландырудың түрін қабылдайды. Трансферттер деп ... ... және ... тыс қорларды белгілі бір қажеттіліктерді
қаржыландыру үшін ... ... бөлу ... оларды өтеусіз және
қайтарусыз беруді айтады. Әдеттегідей, бұл әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... денсаулық
сақтау, мәдениет және т.б. жүйесін ұстауға берілетін жәрдемақылар.
3.МЕМЛЕКЕТТІК ШЫҒЫСТАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІ
3.1 Экономиканы дамыту шығындары
Экономиканы ... ... ... — бұл ... ... өсуі және оның ... ... үшін жағдайлар жасауға
бағытталатын ақша қаражаттары. Оған мыналар жатады: күрделі ... ... ... ... ... ... ... жасау; арнаулы қорлар мен мақсатты қаржыландыру қорларын жасау.
Экономикаға жұмсалатын шығыстарда басты орынды ... ... ... ... ... ... ... бағытталатын
күрделі жұмсалымдар — материал, еңбек және ақша ресурстарының ... ... ... қүрамына:
1) құрылыс-монтаж жұмыстарының шығындары;
2) жабдық, сайман, аспап сатып алу шығындары;
3) өзге күрделі ... мен ... ... ... және ... ... жер ... кесіп беру және қоныс
аудару бойынша және т.б);
4) жаңа ... ... ... үшін ... ... ... кіреді.
Күрделі жұмсалымдар мыналардың есебінен қаржыландырылады:
1) шаруашылық жүргізуші субъектілердің меншікті қаражаттары;
2) ... ұзақ ... ... ... жинақ ақшасы (тұрғын үй құрылысына);
4) бюджеттен қаржы бөлу.
Кәсіпорындардың меншікті қаражаттарының үлесі өсіп ... ... есеп ... ... ... ... және қайта құруға
арналған және кәсіпорын ұлғаймалы ... үшін ... ... ... ... ... ... басты мағынасы осында. Ал бюджет
қаражаттары ... ... ... ... бар ірі ... ... әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінің құрылысын
қаржыландыру үшін пайдаланылады.
Жөндеуге жұмсалатын шығыстар табиғи тозған және ... ... ... ... ... ... және олардың ... ... ... ... ... үшін) негізгі капиталдарды
жөндеудің арнаулы қоры ... ... бұл қор ... мен ... ... ... ... көрсетуінің)
өзіндік құнына нормативтер бойынша қоса отырып жасалынады.
Айналым қаражаттарының ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырылады. Олар жетіспеген кезде
негізіңде жаңа кәсіпорындар үшін бюджет қаражаттары бөлінеді немесе кейін
өтелетін кредит беріледі. ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың қаражаттары бағытталады.
Резервтер жасауға жұмсалатын шығындар қаражаттардың үздіксіз ауыспалы
айналымын және ұлғаймалы ... ... ... ... ... ... ... апаттардан болған ысыраптарды ... ... ... ... ... ... ... резервтері ақша
ресурстарын оңтайландыруға, кәсіпорынның шаруашылық қызметі процесінде
пайда болатын уақытша қаржы ... ... ... ... Резервтік
капитал шаруашылық жүргізудің түрлі деңгейлерінде жасалады.
Мемлекеттік резервтер — мемлекет жасайтын шикізаттың, материалдардың,
отынның, машиналар мен ... ... ... ... ... ... ... үшін арналған өнімнің маңызды түрлерінің
босалқы қорлары. ... ... ... ... ... ... мемлекеттің айрықша орталықтандырылған қорын құрайды.
Мемлекеттік резервтер мемлекеттік бюджет қаражаттары есебінен жасалынады.
3.2. Әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын шығыстар
Мемлекет шығыстарының маңызды бағыты әлеуметтік-мәдени ...... ... ... көрсетуге(баспасөз, радио хабарын тарату және
теледидар), мәдениетке, өнерге, денсаулық сақтауға, дене шынықтыру мен
спортқа, мемлекеттік ... ... мен ... ... ... қаржыландыру болып табылады.
Бұл шығыстар ірілендірілген түрде мынадай түрлерге ... ... беру және ... ... ... ... ... спорт және бұқаралық ақпарат қүралдары;
3) денсаулық сақтау;
4) мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қоғамдық қорлардан
әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын шығыстарды қаржыландырудан бас тарту
болды. Нарық жағдайында еңбек салымына, ... әр ... ... ... тұтыну мөлшерінің тура тәуелділігі қалыптасады.
Сондықтан қазіргі ... ... ... ... ... ... қабілеттіктеріне ... ... ... ... ... көбейеді, өйткені шаруашылық ... ... ... нәтижелеріне қарай табыстың (пайданың) бір
бөлігі қалады.
Соңғы уақытта слімізде әлеуметтік-мәдени шараларды ... ... ... ... сфераның мекемелері ... ... есеп ... ... ... ... беру ... — бұл кепілдендірілген бюджеттік ... ... және ... машық үшін ақылы оқуды қолдану, денсаулық
сақтауда — ақылы медициналық қызмет көрсетуді дамыту.
Білім беруге жұмсалатын ... ... ... ... ... ... ... мектептен тыс ұйымдарға, интернаттық ұйымдарға,
даму мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... беру ұйымдарына, бастауыш кәсіптік білім беру ... орта ... ... беру оқу ... ... кәсіптік білім
беру орындарына, кадрлардың біліктілігін арттыру және ... ... ... ... ... ... ... мемлекет кепілдендіретін
деңгсй бөлігінде бюджет ресурстары есебінен жабылады. ... ... ... бұл ... ... мен ... бойынша әр
оқушыға анықталатын мемлекеттік нормативтерге сәйкес жүзеге асырылады.
Қызметкерлер мен ... ... ... ... және олардың
біліктілігін арттыруға жұмсалатын шығыстар ... ... ... өзіндік құнына кіріктіріледі.
Білім беру мекемелері бюджеттен тыс қаражаттарды және ресурстарды,
соның ішінде ... ... ... ... қызметгерін көрсету
есебінен тартады; қаражаттардың бір ... ... мен ... ... ... ... ... туралы" заңына сәйкес гранттар және
кредиттер негізінде жоғары білім ... ... жаңа ... бірінші жағдайда қаражаттар қажетті профилдің мамандарын
даярлау үшін мемлекеттік бюджет есебінен ... ... ... ... негізінде коммерциялық банк құрылымдары тарапынан
ұзақ мерзімді кредит беріледі (банк ......... ... — Білім және ғылым министрлігі)
Республикалық бюджеттен каржыландырылатын білім беру ұйымдарында жоғары
білімі бар мамандар даярлауға 2009/2010 оқу жылына арналған ... беру ... ... |Мемлекеттік білім беру |Оқу жылы ішінде | |
| ... ... ... |1 ... ... | |
| | | ... | |
| | | |(мың ... | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 | |
| ... |32490 |1000 | | ... ... |8075 |1000 |182,4 | ... |Гуманитарлық |750 | |185,2 | |
| ... | | | | ... ... |230 | |185,2 | ... ... |200 | |219,9 | ... |Әлеуметтік |770 | |185,2 | |
| ... және | | | | |
| ... | | | | ... |Жаратылыстану |1000 | |185,2 | |
| ... | | | | ... ... |11015 | |192,2 | |
| ... және | | | | |
| ... | | | | ... ... шаруашылығы |1520 | |188,0 | |
| ... | | | | ... ... ... |950 | |185,2 | ... ... сақтау |1000 | |263,0 | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... |510 | |188,0 | |
|1 |2 |3 |4 |5 | ... |Денсаулық сақтау |3500 | |263,0 | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... пен ... ... ... клубтарды, мәдениет
үйлерін, мұражайлар мен көрмелерді, театрларды, филармонияларды, сазгерлік
ұйымдарды, ансамблдерді, киностудияларды ұстауды қамтиды; олар ... ... ... ... ... ... Мәдениет пен шығармашылықтың бірқатар мекемелері
(театрлар, цирктер) шаруашылық есепте ... және олар ... ... ... шығыстардың мөлшерінде бюджеттен демеуқаржының
сомасы белгіленеді.
Бүқаралық ақпарат құралдарын ... ... ... ... ... келетін мемлекеттік радио хабарын таратуды, теледидарды,
баспаларды, газет-журналдарды қаржыландыруға бағытталады.
Халыққа арналған бірқатар медициналық қызметтер бұрыннан ақылы ... ... ... ... ... 2000 ... қаңтардың 27-сіндегі № 135
қаулысына орай тегін медициналық кемектің ... ... ... ... ісі ... ... — Рсспубликалық
бюджеттің қаражаттары есебінен, аумақтық ... ... ... ... ... ... ... көрсетілетін медициналық
қызметтерге ақы төлеу жөніндегі уәкілетті органдар болып табылады.
Азаматтарға республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ұйымдарының жолдамасы бойынша ... ... ... ... қоса ... ... нейрохирургиялық,
уронефрологиялық, психиатриялық, онкологиялық және ... ... ... ... және зиянды әрі қауіпті өндірістік факторларға байланысты
аурулар, ... ... ... ... ... ... ВИЧ-инфекциясын жұқтырған ауруларға медициналық көмек көрсетуге;
3) шұғыл, төтенше жағдайларда пайда болған аурулар кезіндс медициналық
көмек көрсетуге;
4) сот-медициналық ... ... ... ... ... орындалатын тегін медициналық көмек:
1) алғашқы медициналық-санитарлық көмекті; алғашқы медициналық-
санитарлық көмек ... ... ... бойынша мамандандырылған
амбулаториялық-емханалық ұйымдар жүзеге асыратын консультациялық-
диагностикалық көмекті;
ортодонтикалық ... ... 18 ... ... ... ... және тісі ... ауырған науқастарға стоматологиялық көмекті;
18 жасқа дейінгі балаларға физиотерапевтік көмекті;
2) жедел және ... ... ... ... ... көрсетуді;
алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мамандарының жолдамасы
бойынша аурулардың барлық ... ... ... ... ... ... ... ортопедиялық, уронефрологиялық, ... ... ... ... мен аурулардың
гинекологиялық ауруларына, алкоголизммен және нашақорлықпен, туберкулезбен,
қант диабетімен, тыныс жолы-өкпе ауруларымен ауыратындар бойынша ... ... қоса ... ... ... ... мен балаларға
стационарлық медициналық, соның ішінде оңалтушылық көмек көрсетуді;
4) шұғыл, төтенше ... ... ... ... ... ... көрсетуді;
5) ВИЧ-инфекциясын жұқтырған ауруларға медициналық көмек көрсетуді
қамтиды. Әскери ... ішкі ... ... ... ... ... Республикасы ішкі әскерлерінің әскери қызметшілеріне
заңдарда белгіленген тәртіппен тегін медициналық көмек көрсетіледі.
Басқа қалғандарының бәрі ... ... ... ... бұл дұрыс
нарықтық медициналық қызметтер көрсетудің дамуына жеткізеді.
Мемлекеттік денсаулық сақтауды қаржыландырудың көздері ... ... ... ... ... бойынша бөлінетін республикалық
және жергілікті бюджеттердің қаражаттары;
шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... және басқарудың ... ... ... ... ... ... ұйымдардың қаражаттары;
республикалық және жергілікті валюта қорларынан ... ... ... нормативтсрден тыс медициналық және басқа қызметтер
көрсетуді орындағаны үшін және ақылы қызметтер мен ... ... ... ... үшін ... медициналық мекемелердің
қаражаттары;
ұйымдар мен азаматтардың, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... бағытталады:
азаматтарға медициналық көмек көрсетуге;
денсаулық сақтаудың мақсатты кешенді бағдарламаларына;
мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ... даярлауға және олардың біліктілігін арттыруға;
медициналық ғылымды дамытуға және енгізуге;
жұқпалы аурулар эпидемияларын ... мен ... ... ... ... ... ... ұйымдарының қаражаттары, шаруашылық жүргізуші
субъектілердің кірістері, спорт қоғамдарының меншікті қаражаттары есебінен
қаржыландырылады. ... мен ... ... ... ... ... спорт ұйымдарының аппаратын ұстау, оқу-жаттығу
жиындары мен ... ... ... ... ... бюджеттен
қаржыландырылады. Шығыстардың бір бөлігін ұйымдар — ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын мемлекет шығыстары
Қаржы жүйесінің дербес буыны ретіндегі ... ... ойда ... ... ... байланысты белгілі бір ... ... ... ... ... сияқты екі оқшауланған нысанада іс-
әрекет ететіні ... ... ... медициналықты қоспағанда
әлеуметтік сақтандыру проблемаларымен — халықты әлеуметтік қорғау жүйесімен
тікелей байланысты.
Қазақстан Республикасының Конституциясы ... ... ... ... науқастанған, мүгедек болған, асыраушысынан
айырылған ... және өзге де ... ... оған ... ... ең ... мөлшерлеріне, әлеуметтік қамсыздандырылуына кепілдік
береді.
Халықты әлеуметтік қорғауга жұмсалатын шығыстар мемлекет шығыстарының
жүйесінде үлкен орын алады. Нарықтық қатынастарға көшу ... ... ... ... бола ... және тұтыну тауарлары мен қызметтер
көрсетуге бағаның өсуіне байланысты, сондай-ақ ... және ... ... ... ... деп ... ... нақтылы жағдайларына сәйкес
азаматтарға қалыпты тіршілік әрекетінің кепілдікті ... ... ... ... және оларды мемлекеттік және басқадай
институттар арқылы жүзеге ... ... ... ... Бұл ... ... ... ахуалына, жалпы ішкі өнімнің
мөлшерлеріне, қордаланған ұлттық байлыққа және ... ... ... іске асыру механизмдерінің жұмыс тиімділігіне байланысты болады.
Әлеуметтік ... ... ... ... ақша қорларын
қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты қайта бөлгіштік қатынастарда
көрініп, білінеді, бұл ... ... әр ... ... төлемақылар
жасалынады.
Еңтөмен әлеуметтік төлемақылар мөлшерін есептеудің негізі орта ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл үшін
негізгі тамақ өнімдері, ... ... отын ... ... ... ... ең ... тұтыну қоржынының құны мен құрамы есептеп
шығарылады. Ең төмен тұтыну бюджетінің ... ... ... байланысты мезгіл-мезгіл қайта қаралып тұрады және уәкілетті
орган қайта бекітеді.
Әлеуметгік шығыстар зейнетақы төлеудің ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зсйнетақы қоры,
әлеуметтік қорлар немесе шаруашылық субъектілерінің тұтыну қорлары арқылы
жүзеге ... ... ... ... ... ... субъектілері, өндірістік емес сфера ұйымдары жасап жүргізеді.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда әлеуметтік сақтандыруды кәсіподақ ... ... ... ... жұмсалатын шығыстар қаржы ... ... ... ... ... және
әлеуметтік көмекке жұмсалатын шығыстар ретінде қамтып көрсетіледі.
Халықты әлеуметтік қорғау санатына ... ... ... қамсыздандыру қоғамның еңбекке жарамсыз және жұмыс
істемейтін ... ... ... жөніндегі қатынастардың кең
спектрін қамтиды. Әлеуметтік қамсыздандырудың нысаны ретінде ... ... ... ... және ... ... ... "әлеуметтік көмек" деп аталатындар бола алады.
Әлеуметтік сақтандыру өзінің экономикалық табиғаты жағынан адамның
еңбек қызметімен және бұл ... ... ... ... келетін
тиісті төлемақыларға арналған қорларды қалыптастырумен ... ... ... ... ... ... ... өзін-
өзі қаржыландыру қағидасы бойынша, пайдаланушының ... ... ... көп ... аз ... ... жасалынады.
Тұрмысы төмендегілерге әлеуметтік көмек негізінен кедейлік шегінен арғы
халықтың көптеген ... ... және ... ... ... ... жеке ... қорлардың есебінен болатын "қайыр
көрсету" сипаты болады және мақсаты — "кедейлерге қамқор болу".
Сөйтіп, әлеуметтік мұқтаждарды ... ... ... үш ... ... көрсетуге болады: сақтық, бюджеттік,
қайырымдылық жарналары (қайыр көрсету) әдістері.
Сақтық әдіс әлеуметтік телемақылардың түрлерін қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... белгілі бір мелшерде аударылатын
қаражаттарды қажет етеді.
Бюджеттік әдіс кезіңде қаражаттар ақша ресурстарының жалпымемлекеттік
қорынан мемлекеттің ... және ... және ... ... ... деңгейдс бөлінеді.
Қайырымдылық жарналары (қайыр көрсету) әдісі кезінде қаражаттардың
тіркелген мөлшерлері болмайды және арналар ... ... ... ... ... іске ... ... анықтайтын мақсаттарға
жұмсалады.
Әлеуметтік сақтандыру көбінесе зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесі,
еңбекке ... ... ... ... төлеу, жұмысынан
айырылған кезде ... ... ... іске ... — бұл ... қамсыздандырылуға құқығы бар ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
орталықтан, Жинақтаушы зейнетақы қорларынан, ал әскери кызметшілер, ішкі
істер органдарының қызметкерлері үшін тиісті ... ... ... ... ... ... төлемдерінің жиынтығы.
Жұртқа мәлім, 1998 жылға ... ... ... ... үшін аударған жарнасы есебінен төленіп келді. Бірақ жарнадан
жиналатын каражат ... ... ... зейнетақы төлеу үшін қажет
болатын қаражат мөлшеріне жетпей қалуы мүмкін еді. Оның ... ... ... ... етек алған тұста бұл проблема өткір сипат
ала түскен. Осы жайт жаңа ... ... ... ... ең негізгі
себептердің бірі болды. Ескі, "ынтьшақтастық" зейнетақы жүйесі мұндай
жағдайда ... ... ... ... ете ... ... ... зейнетақымен қамсыздандыру туралы"
1997 жылғы маусымның 27-сіндегі заңның қабылдануымен байланысты зейнетақы
реформасы басталды. Оның мәні - 1997 ... ... өмір ... ... ... ... қорларын қалыптастыру кезіндегі ұрпақтардың
ынтымақтастық қағидатынан жеке ... ... ... болды. Ол
үшін зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік ... пен ... ... ... заңи ... мен жеке ... әлеуметтік
салық төлеу жолымен қалыптасатын Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры
қарастырылды.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі кезінде ... өз ... ... зейнетақы жарнасын аударады. Осы көздің ... ... ... ... ... ... ... Ұстау
және жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті ... ... ... ... ... жүзеге асырылады: жалдамалы қызметкерлердің
еңбегін пайдаланатын заңи тұлғалар, сондай-ақ жеке кәсіпкерлер, адвокаттар
мен жеке нотариустар ай ... ақша ... ... ... ... ... материалдық, әлеуметтік игіліктер немесе басқадай
материалдық пайда түріндегі табыстарын ... он ... ... ... ... зейнетақы жарналарын есептеуге алынатын ай сайынғы табыс
ең ... ... ... ... бес ... ... аспауы тиіс.
Жинақтаушы зейнетақы қорларына аударылатын міндетті зейнетақы жарналары
Салық кодексінің 144 бабының 1), 3), 8), 10), 11), 15), 16), 17), 23), ... 27), 29), 31), 34) ... және 316 ... 1 тармағының 4),
5) тармақшаларында белгіленген төлемдерден ұсталынбайды. Кейін зейнетақы
төлемдері мемлекеттік және ... емес ... ... ... жеке ... ... ... Сондықтан
зейнетақының мөлшеріне бюджеттің жай-күйі, қанша адамның жұмыспен қамтылып,
қаншасы жұмыссыз жүргені әсер етепейді.
Салымшылар немесе ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жарналарын төлей алады, олардың мөлшері
шектелінбейді, жарналар бірақ рет немесе ... ... ... ... ... ... ... жолымен (қолма-қолсыз ақшамен)
төленеді.
Зейңетақы төлемдері ... ... ... ... ... қорына немесе Мемлекеттік
емес жинақтаушы зейнетақы қорларына бағытталады, ... ... ... ... жеке ... шоты және ... — әлеуметтік жеке код (ӘЖК) ашылады.
Қазақстанда 16 жинақтаушы зейнетақы қоры бар. Егер 30 ... бері ... келе ... ... ... ... экономикалық белсенді саналатын
азаматтарының тек 30 пайызын ғана қамти алса, Қазақстанда 5-6 жылдың ішінде
9 миллионға жуық адам ... жеке код ... ... алып ... ... ... бар ел үшін бұл ... жетістік. Солардың 6,3 миллионға
жуығы ... ... ... яғни бұл ... ... ... 80 пайызының өз шоттары барын дәлелдейді.
Салымшылардың қордаланған жарналарын зейнетақы қорлары уәкілетті банк
(кастодиан) арқылы Зейнетақы активтерін ... ... ... (ЗАБҮ)
береді, ол қаражаттарды бағалы қағаздарға, банктердің депозиттеріне және
басқа каржы тетіктеріне орналастырады. Орналастыру кезінде ... ... ... деп ... ол салымшылардың жеке шоттары бойынша
қордаланған қаражаттардың сомасына сәйкес ... ... ... ұлғаюын және оның инфляциядан қорғалуын қамтамасыз етеді.
"Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" заңға
сәйкес Орталықтан зейнстақы төлемдері еркектер 63 ... ... ... ... ... және ... кеміндс 25 жыл еңбек ... ... — 20 жыл ... ... ... ... емес ... жасына байланысты зейнетақы төлемдері азаматтарға
олардың нақты ... ... ... ... Орталықтан толық көлемінде
зейнетақы төлемдерін алу құқығы болмаған ... ... және ... ... ... ... 1949 ... 29
тамыздан 1963 жылғы 5 шілдеге дейін кемінде 10 жыл ... ... ... ... ... ... ... садцарынан зардап шеккен
азаматтарды әлеуметгік қорғау туралы" Қазақстан Республикасының ... ...... ... өтілі 25 жылдан кем болмаған жағдайда 50
жасқа жеткенде; әйелдер жалпы өтілі — 20 ... кем ... ... ... ... ... ... құқылы.
5 және одан да көп бала туып, ... ... ... ... ... 50 жасқа толғанда жасына байланысты толық көлемде зейнстақы алуға
құқылы, аталған зейнетақы жасы 1998 ... 1 ... ... жыл ... 6
айға өсіп отырады. Зейнетақымен қамсыздандыру туралы заңға ... ... ... кірістің 60 пайызы есебінен жүргізіледі жәнс жұмыста
болған үзілістерге қарамастан, қатарынан кез келген 3 жыл ... үшін ... ... ... ... ... 1995 жылғы қаңтардың бірінен бастап
жүзеге асырылып келеді. 1998 жылғы қаңтардың 1-іне ... ... ... тыс ... ... ... ... жыл үшін зейнетақы төлемдерінің
мөлшері 1 пайызға өсіріледі, бірақ ол зейнетақыны есептеу үшін ескерілетін
табыстың, 75 ... ... ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеудің
барлық түрлері және тізбесін ... ... өзге де ... Зейнетақы төлемдсрін есептеу үшін 3 жылғы жұмыс ішіндегі табыс
қатарынан 36 күнтізбслік айдағы жұмыс ішіндегі табыстың жалпы сомасын ... бөлу ... ... және ... ... ... шығарылады. Алайда
зейнетақыны есептеугс ... ... ... ... ... республикалық
бюджет туралы заңмен белгіленген 15 еселенген айлық есептік көрсеткіштен
аспауы тиіс. 1998 ... ... 1-іне ... ... ... ең ... мөлшері тиісті жылға арналған республикалық бюджет
туралы заңмен белгіленгсн 25 еселенген айлық ... ... ... аспауы тиіс. Бұған өндірістердің, жұмыстардың, кәсіптердің,
лауазымдар мен ... ... ... № 1 ... 1998 ... 1-іне дейін зейнетақы тағайындалған адамдар жатпайды.
2002-2003 жылдары Зейнетақы төлеу ... ... ... зейнетақылар мөлшсрі көтерілді, енді оның ең төменгі мөлшері 5800
теңгені ... ... ... ету ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету туралы" Заңымен (1998 жылғы 20
тамыз, №136-1) ... ... ... ... ... 2002 ... ... қазіргі кезге дейін айтарлықтай өзгерістерге ... ... 2003 ... 4 ... ... ... зейнетақы
салымдарынан құрылған жинақтаушы зейнетақы қорлары мен ... ... ... ... ... ережесін" бекітті. Барлық ЖЗҚ-
дағы ... ... ... тарапынан кепілдік зейнетақы төлеу
кезінде ... ... ... ... ... отыр.
Сонымен қатар, Үкімет мамандықтары бойынша анықтап белгілегендерге
жұмыс ... ... ... ... ... салу ... отыр.
Осындай зейнетақы салымдарынан жинақталған қордан жасы 50-ге келгендс жиған
қаржысын алуға мүмкіндік туады. Сол сияқты, егер ... 55 ... ... ... зейнетақы қорына өмірінің сонына дейін жететін ... ... ... ... үлгерсе, зейнет демалысына шығуына мүмкіндігі
бар. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... ұйымдарына өзімен келісім негізінде аударылатын болады.
Осылайша отандық зейнетақы жүйесі ... ... ... ... өсіп ... ... осы жиналған қаржыларды сақтаудың өзі үлкен
мәселе тудырып отыр. Ұлттык банк пен ... ... ... қорғаудың жолын қарастыруда.
Жалпы, 2009 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша зейнеткер саны 1,7
миллионға жуық адамға ... ... ... ... ... ... жасы ... соң, зейнетақы "Зейнетақы төлеу
жөніндегі мемлекеттік орталығы" республикалық ... ... ... болып шешілген. Оның басты міндеті ... ... ... әр ... ... ... ... 10 пайызын тіркеугс алу ... ... ... ... мен ... ... бөлімшелері жұмыс істейді. Енді аталмыш
жүйемен Қазақстан банктерінің байланыс ... ... бар. ... ... 90 ... адам карточкалы жүйсге өтіп үлгерді. Осыған
қарағанда, әрбір банк тиімді ... ... ... ... ... ... ... шарт жасасылған. Бірақ, зейнстақы мен жәрдемақы
төлемдерінің ... ... яғни 63 ... әлі күнге дейін Қазақстан халық
банкінің қолында. Ал 30 ... ... ... ... қалғандары екінші
дәрежелі банктер үлесінде. Банктер зейнетақы мсн жәрдемақы төлемдерін тегін
жүргізбесі белгілі. Мұндай қызметтері үшін орталық ... ... ... ... ... комиссиялық төлем көлемі жалпы соманың 0,6 пайызын
құрайды.
Әлеуметтік сақтандыру жүйесінде әр түрлі ... ... ... ... — бұл ... уақытша үзіліс кезінде, сондай-ақ белгілі
бір жағдайларда пайда болатын көтеріңкі ... ... ... ... ... ... шеңберінде төленетін жәрдемақыларға сырқаттық
бетшелер бойынша төлемақылар, ... және ... ... жәрдемақы,
санаторийларға жолдамалар сатып алу жөніндегі шығыстар ... ...... ...... есебінен жүзеге
асырылады), жаңа туған сәби үшін төленетін біржолғы ... ... ... ... жерлеуге берілетін жәрдемақы (жергілікті бюджеттер
есебінен қаржыландырылады) кіріктіріледі.
Еңбекке ... ... ... ... ... ... байланысты (жарақат алуға, жүктілікті жасанды жолмен ... ... ... немесе кәсіби ауру себебінсн уақытша
басқа жұмысқа ауыстырылған кездс) ... ... ... ... ... ... ... да жағдайларда тағайындалады.
Қызметкер жыл сайынғы ақы төленетін еңбек ... ... ... ... ... ... ... уақытша жарамсыздығы
бойынша әлеуметтік ... ... ... дәл ... күндер үшін
есептелмейді. Егер қызметкерлердің жұмысқа уақытша жарамсыздығы демалыс
аяқталғаннан кейін де ... онда ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Егер еңбекке уақытша жарамсыздық еңбекте мертігуге немесе кәсіби ... ... ... ... ... беруші еңбекке жарамсыздық
орын алған бірінші күннен бастап, жұмысқа шыққанға дейін ... ... ... ... ... есептелген орташа жалақысының ... ... ... ... ... ... үй шаруасымен айналысатындар
мен үйге жұмыс алып істейтін қызметкерлерге жұмысқа уақытша ... ... ... егер жеке ... шартында өзгеше айтылмаса,
"Әлеуметтік қамсыздандыру жөніндегі жәрдемақыларды ... ... ... тағайындаудың және төлеудің тәртібі туралы" нұсқаулыққа
сәйкес тағайындалады және ... ... ... ... ... ... ... және босануы бойынша әлеуметтік жәрдемақылар қалыпты босанғанда
170 күнтізбелік күн үшін, ал босануы ауыр болғанда немесе екі және одан ... бала ... 184 ... күн үшін ... ... бастап бала тууға байланысты 15 айлық есептік
көрсеткіш мөлшерінде біржолғы мемлекеттік жәрдемақы төленеді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... кіреді және мүгедектік жөніндегі, асыраушысынан
айырылғандығы және жас мөлшері бойынша оларды алуға ... және ... ... қамтылмаған азаматтарға ақша қаражатын мемлекеттің мезгіл-
мезгіл төлеп тұруы болып ... ... ... ... ... ... жағдайда
жәрдемақыға өтініш жасалған уақытта жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... кезінде, жұмысқа
кіріскенге дейін ... ... ... ... ... Бұл ... ... жәрдемақының түріне байланысты
болады және олар айлық есептік көрсеткіштің өзгеруіне байланысты ... ... 2002 жылы ... ... ... бала ... екінші және үшінші топтағы мүгедектік алған 16 ... ... бір ... ... көрсеткішке, ал екінші топтағы мүгедектерге 0,5
айлық есептік көрсеткішке ұлғайтылды.
Мүгедек ... ... ... ... ... ... ... тоқтатылады немесе Зейнетақы төлеу жөніндегі Мемлекеттік
орталық пен Жинақтаушы зейнетақы қорларынан алатын ... ... ... ... ... ... ... жағдайы бойынша жәрдемақы алуға асыраушысы қайтыс
болған отбасының еңбекке жарамсыз, оның асырауында ... ... ... ... ... ... жәрдемақыға құқығы бар отбасының
барлық мүшелеріне ортақ бір жәрдсмақы тағайындалады. Асыраушысынан айырылу
жағдайы бойынша айлық ... ең ... ... ... ... ... ... 10 айлық есептік көрсеткіштен аспауы тиіс.
Жасына байланысты жәрдемақы азаматтарға зейнетақы төлемдеріне ... ... ... ... жасқа жеткен кезде, не зейнетақы
төлемін зейнетақының ең төмен мөлшерінен аз мөлшерлерде ... ... ... ... ... ... ... 3
айлық есептік ... ... ... ... арнаулы мемлекеттік жәрдемақы" заңында және оған сәйкес
қабылданған өзге де заң актілерінде көзделген ... және ... ... ... ...... қорғауға мұқтаж
адамдарға және жәрдемақылардың өзге түрлеріне қарамастан берілетін ақшалай
өтемақы алуға ... бар. ... бұл ... 1999 ... 1 ... ... алуға құқығы бар азаматтардың 14 санатына ... ... ... ... Ұлы Отан ... қатысушыларға
берілетін ай сайынғы жәрдемақы 5,8 айлық есептік көрсеткіш ... Бұл ... ... үйді ... ... қызметтер
көрсетуге, отынғажұмсалатын, телефонды ... ... ... ... ... ету, ... жұрт пайдаланатын көліктің
барлық түрімен ... ... жүру ... ... ... ... ... баспасөзге жазылу кезінде олардың біреуіне жазылуға
төленеді. Ал Ұлы Отан ... ... бұл ... ... кресло-
қоларба бөлуге, темір жолда, әуе, су және ... ... ... бір рет жүру ... ... ... мүгедекті алып жүретін
адамның жол шығындарына 7,1 айлық есептік көрсеткіш мөлшеріндс беріледі.
Бір мезгілде әр түрлі ... ... ... ... құқығы бар
адамдарға олардың тандауы бойынша бір жәрдемақы тағайындалатынын атап айту
қажет.
Өндірістердің, жұмыстардың, кәсіптердің, лауазымдар мен ... ... № 1 ... орай 1998 жылғы 1 қаңтардағы ... ... және ашық кен ... ... жағдайлары срекше зиянды жәнс
ерекше ауыр жұмыстарда істеген адамдарға да мемлекеттік ... ... ... ... ... — 53 ... толғанда және жұмыс
стажы кемінде 20 жыл болып, оның ... 10 ... ... ... ... — 48 ... толғанда және жұмыс стажы 15 жыл болып, оның
кемінде 7 жыл 6 айын аталған жұмыстарда ... ... ... ... ... шілдесінде қабылданған "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек
туралы" Заңға сәйкес жан ... ... ... ... ... ... орташа табыс алатын халықтың бәрі атаулы ... ... олар ... ... балалары, жұмыссыздары,
мүгедектері бар отбасылар. Кедейлік шегі мен ең төменгі күнкөріс деңгейі
аймақтар ... ... заң ... ... табысын нақтылауға
мүмкіндік береді. Азаматтар қайда тұратынына қарамастан, ... ... ... ... ... шегі ... орташа табыспен қамтамасыз
ететіндей әлеуметгік көмек алады. Заңға сәйкес, жұмыспен ... ... ... органдарда тіркелмеген еңбек жасындағы жұмыссыздардың
әлеуметтік көмек ... ... жоқ. ... ... ... ... емдеуде жатқан адамдар, 1 және 2 топтағы мүгедектерге, жасы 80-
нен асқан кісілерге, 7 жасқа дейінгі балаларға күтім ... ... ... мен ... бұл ... ... Сонымен бірге,
жұмыспен қамту органдарына өтініш берген жағдайда, еңбекке ... ... ... ... ... ... қатысу ұсынылады. Бұл
жұмыстардан бас ... ... олар алты ай ... ... ... ... алу құқынан айрылады. Заңда атаулы көмек тағайындату үшін
өтініш білдірудегі рәсімдер жеңілдетілген.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінде мыналар бөліп ... ... ... ол ... ... мыналарды кіріктіреді:
а) балалары бар отбасына жәрдемақы, ол отбасының жиынтық табысын
ескере отырып тағайындалады (18 ... ... ... ... бар ... ... әскери қызметшілерінің отбасыларына
жәрдемақы;
б) мүгедек балалары бар отбасыларына жәрдемақы;
в) ВИЧ- инфекциясын ... ... ... ... ... әкелері алименттер төлеуден жалтарынған балаларға уақытша жәрдемақы;
д) 7 ... ... 4 және одан көп ... бар ... аналарға
жәрдемақы.
2. Тұрғын үй жәрдемақысы, ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді, отынды, көлікті, соғыс ... ... ... аз ... және ... ... көрсету жеңілдіктерінің жүйесі.
4. Жұмыссыздарға материалдық көмек.
5. Этникалық отанына оралған ... ... және ... екі, ... ... ... ... емес жұмыссыздарға
материалдық көмек белгіленген. Қазақстан ... ... ... ... жергілікті бюджеттерден қаржылындырылатыны
анықталған. Жұмыссыздықтан мемлекеттік әлеуметтік қорғау мына ... ... ... ... біліктілікті жоғарылатуды кәсіптік даярлау, жұмыссыздарды қайта
даярлау және олар үшін ... ... ... ... ... ... ... еңбегіне ақы төлеу;
4) табысы аз азаматтардан шыққан жұмыссыздарға мемлекеттік атаулы
көмек көрсету.
Қоғамдық жұмыстарды ... және ... ... ұйымдастырады,
республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаттарынан және ... ... ... ... ... қаржыландырылады.
Сонымен бірге еңбекке қабілеттілігінен, асыраушысынан және жұмысынан
айырылу жағдайлары кезінде пайда болған ... ... ... ... ... бір бөлігін өтеу ... ... ... ... жасауға және әлеуметтік
сақтандыру жүйесінен төленетін ... ... ... ... ... қажеттігі туып отыр. Бұл кезде әлеуметтік
сақтандыру мемлекеттік жәрдемақылардан, әлеуметтік ... ... және ... ... ... және кәсіби аурулардан
жұмыс берушілердің жауаптылығын ... ... ... ... ... ... екінші деңгейі болады. Бұл орайда ... ... ... ... ... сақтандыру қоры туралы заңның да
болғаны дұрыс. Жұртқа мәлім, ... ... ... ... ... әлеуметтік жәрдемақылар алуға ... бар, ... ... ... төленеді.
Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар (бала туғанда, жерлеуге, балалары
бар отбасыларына, табысы аз отбасыларына ... ... үй ... ... ... ... ... қаражаттарынан
төленеді.
Жергілікті бюджеттерден әлеуметтік көмек көрсету түрінде төлемақылар
мыналарға төленеді:
1) экологиялық апаттардан, нәубеттерден, ... ... ... ... ... қуғын-сүргін құрбандарына, көп балалы аналарға, жан
басына шаққанда табысы деңгейі төмен аз ... ... ... ... ... ... субъектілер, басқа жұмыс берушілер меншікті
әлеуметтік қорларынан өздерінің ... ... ... ... ... ... ... мүшелерінс қосымша материалдық және ақшалай
көмек көрсете алады.
3.4.Ғылыми – техникалық прогресті қаржыландыру
Енді ғылыми-техникалық прогресті ... ... ... ... тандау кезеңдерге және, тиісінше, ғылыми-техникалық
зерттеулерге байланысты, соның ішінде: іргелі жәнс ... ... ... ... жаңа ... ... ... еңбекті жөне басқаруды ұйымдастырудың әдістерін
енгізу.
ҒТП-ні қаржымен қамтамасыз етудің негізгі ... ... ... және олардың мақсатты бағыттылығы болуы тиіс.
Ғылым жалпы ... ... ... алмайтын қызмет сферасына
жатады: мәселен, іргелі ғылым түгелдей коммерциялық критерийлерге ... ... ... ... секторларындағы технологияны
революцияландыра алатын іргелі зерттеулер мен келешсктегі зерттемелерді
қаржыландырудың міндетін ... ... ... Мемлекеттік ғылыми-
техникалық, инвестициялық, ... ... және өзге ... ... ... саясат жүргізу ... ... мен ... бағдарламаларын қаржыландыру
орталықтандырылған қаражаттар есебінен жүргізілуі ... ... ... ... ... ... бар аса ... іргелі зерттеулерге, салааралық проблемалар бойынша
жұмыстарға, мемлекеттік және ... ... ... ... тапсырмаларына беріледі.
ҒТП-нің қолданбалы және енгізбслік шаралары шаруашылық есеп ... және ... және банк ... ... ... Бұл ... ... тиімділігіне тікелей
ықпал жасайтындықтан, оның түпкілікті нәтижелеріне әсер ... ... ... кірістерін ҒТП сферасындағы олардың
қызметінің түпкілікті ... ... ... ... ... салық саясаты жүргізілуі тиіс.
ҒТП-ні жеделдетуді ынталандырудың маңызды бағыты ҒТП-нің басым
бағыттарын ... ... ... үшін мақсатты субсидиялар мен
жеңлдікті кредиттер беру, жаңатехника мен технологияларды игеру ... ... ... ... ... ... ... төлеу, жаңа қьшбат тұратын өнімді ... оны ... ... ... енгізу, негізгі құрал-жабдықтардың
жеделдетілген амортизациясын қолдану болып табылуы мүмкін.
ҒТП-ні қаржымен қамтамасыз етудің көзі ... ... ... ... ... ... бола ... бұл қорлар салаларда
немесе аймақтарда ғылыми-техникалық өнімді әзірлеушілер мен ... ... ... ... мен ... сондай-ақ биліктің
жергілікті органдарының бюджет қаражаттары ... ... ... ... ... ала ... шарттарда нақтылы ғылыми зерттеулср
жүргізуге азаматтар мен заңи ұйымдардың, соның ішіңде шетелдік, ... да ... және ... беретін гранттары — арнаулы ақша және
басқадай қаражаттарды беру жолымен қаржыландырудың демеушілік сияқты ... ... ... ... бұл ... ... қолданбалы зерттеулер мен
енгізбелік жұмыстарды қолдау үшін қолданылады. Кейін, ... ... ... бұл көз ... зерттеулерді қаржыландыруда көрнекті рөл
атқарады.
Шаруашылықтын, ... ... ... ассоциациялар,
акционерлік қоғамдар, компаниялар, министрліктср, ведомстволар) ғылыми-
зерттеу, тәжірибе-конструкторлық ... және ... ... жаңа ... ... ... салалық және салааралық бюджеттен
тыс қорларын құра алады.
Ғылыми зерттеулерді қалыпты қамтамасыз ету ғылыми орталықтарда күштерді
біріктіруді, осы ... үшін ... ... ... ... Ірі ресурстар не шаруашылық субъектілердің, аймақтардың, егеменді
мемлекеттердін, аударымдары жолымен шоғырландырылуы, немесе жеткілікті ірі
бюджеттен мақсатты ... ... ... мүмкін. Жекелеген өндірістерде
іргелі және қолданбалы ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Және де нарық жағдайында
ғылыми өнім тауар болуы және сұраным мен ұсынымның бағасы ... ... ... ... ... ... ... сатып алушы шығарған шығындардың
орнын толтыру үшін ... ... тез және ... ... ... Бұл ... ... өнім үшін есеп айырысуда кредиттің рөлі артады,
ол ғылыми-техникалық зерттемелерді өндіруден ... ... ... және басқаруға жұмсалатын шығыстар
Әрбір мемлекет өзінің қорғаныс қабілетін сақтап отыруы тиіс, ол аса
маңызды мемлекеттік функциялардың бірі ... ... ... жерін, елін
сыртқы күштерден қорғай алатын мемлекетті ғана тәуелсіз деп тануға болады.
Осының өзі ... төл ... ... ... болды, соған сәйкес
әскери доктрина қабылданып, өзінің қалыптасу кезеңінен өтті. Соңғы ... ... ... ... ... ... ішіндс кәсіби әскер
құруға алғашқы қадамдар жасалып жатыр. Сондай-ақ ... ... ... шет ... ынтымақтастық кеңінен дамып келеді. Қарулы күштер
дербес мемлекет құрылымының міндетті ... ... ... ... ... ... ... жүйесін жасағанға дейін ел ... ... ... және ... ... жетілдірс береді. Олардың
құрамында құрлықтағы ... ... - әуе ... әуе ... қарсы
қорғаныс әскерлері, әскери-теңіз бөлімшелер қамтамасыз ету және ... ... мен ... ... пен ... ... ... Қорғаныс
министрлігінде орталықтандыру қорғанысқа бағытталатын қаржы ресурстарын
тиісіншс орталықтандыруды ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен (80% жуығы) қаржыландырылады.
Қорғанысты қаржымеи қамтамасыз ету мыналарды ... ... ... ... ... ... ... өңдірістік-техникалық арналымның
өнімдерін әзірлеуге, өндіруге және сатып алуға ... ... ... зерттеулер мен қорғаныс сипатындағы зерттемелер;
в) әскери объектілердін, ... ... ... ... мен бөлімшелердің орналасу орындарының және т.б.) күрделі
құрылысы;
г) әскери қызметшілердің жеке басын міндетті мемлекеттік
сақтандыру;
д) бірнеше ... ... ... қалыптастырған кезде
бірлескен қарулы күштерді және әскери объектілерді ұстауға үлестік қатысу.
Қорғанысқа жұмсалатын шығыстарды ... ... ... және саяси дайындықтың жоспарлары, материалдық және шаруашылық
жоспарлар, штаттар, жеке ... ... ... және ақшалай
жабдықталымның нормалары, әскери ... ... ... ... Шығыстарды жоспарлау кезінде материалдық және ақшалай нормалар
пайдаланылады. Жиынтық қаржылық ... ... ... ал ... ... қаржыландырудың сметаларын жасаған ... ... ... қолданылады.
Қорғаныс қырындағы шаруашылық есептегі өнеркәсіп орындары мен ... ... ... ... субъектілерінің
қағидаттарындағыдай қаржыландырылады. ... ... ... ... ... ... олардың белгіленген
нормаларға сәйкестігі тұрғысынан тексереді; оның ... ... ... олар ... қорытынды жасайды; бөлінген ресурстарды пайдаланудың
мақсатқа сайлығын және шығыстардың негізділігін тексереді.
Қорғанысқа жұмсалатын шығыстарды үкімет республикалық ... ... ал ... ... ... ... ... бюджет туралы заң
қабылдайды, онда қорғанысқа жұмсалатын ... жеке ... ... ... службасының органдары әскери округтер мен әскери
бөлімдерде, оқу орындарында жәнс ... ... ... ұстауға арналған
ақша қаражаттарының жұмсалуына бақылау жасауды жүзеге асырады.
Қазақстанда "қорғаныс" функциялық тобы бойынша шығыстарға ... ... ... ... жағдайларды ескерту мен жоюды ұйымдастыру
жөніндегі, азаматтық қорғаныс, өртке қарсы сақтық және өрт ... ... ... ... ... дәрежеде бұл шығыстар әскери
комиссариаттарды ұстауға жұмсалатын шығыстар ... ... ... ... ... ... құрылыста, әлеуметтік және
экономикалық саясатты жүзеге асыруда маңызды рел атқаратын басқарудың
мемлекеттік аппаратына ... ... ... орын ... Басқару
органдарының көмегімен мемлекет елдің саяси, шаруашылық және мәдени өміріне
басшылықты жүзеге асырады. Экономикадағы жаңа міндеттерді шешу ... ... іске ... ... ... басқаруды терең
қайта құрмайынша және оның ... ... ... ... ... ... өнбойы жетілдіріліп отыруды қажет ... ... ... ... мәні — айрықша әкімшілік әдістерден ... ... ... ... ... ... мүдделер арқылы басқарудың кең демократиялануына, адами факторларды
барынша жандандыруға көшу.
Мемлекеттік басқару ... ... ... барлық деңгейлердің
заңнамалық, атқарушылық және өкілдікті органдарының, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органы Қазақстан Республикасының
Парламенті болып табылады, республика басшысы, оның ... ... ... ... ... ... сондай-ақ Үкімет те жүзеге
асырады.
Облыс, қала, ... ... ... ... ... ... — әкімдер басшылық ететін әкімдіктер, ал өкілдікті органдар
тиісті ... ... ... Бұл ... ... және ... басқа сфераларын басқарады.
Қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау органдарын ұстауға жұмсалатын
шығыстар ішкі істер министрлігі, Ұлттық ... ... ішкі ... сот, ... қаржы полициясы органдарын, нашақорлық және
есірткібизнеспен күрес жөніндегі органдарды қамтиды.
Тиісті салаға басшылықты жүзеге асыратын ... ... ...... ... ... ... комиссия және
басқалары). Олар өзіне бағынышты ... ... ... ... мен ... ... немесе олардың
басқаруындағы шаруашылық бөлімшелер (департаменттер, ... ... ... ... ұстауга жұмсалатын шығыстар барлық
деңгейлердегі — ... ... ... ... ... шығыстары құрамында жыл сайын бекітіледі. Бюджет қаражаттары
бекітілген сметаға сәйкес жұмсалынады, ол ... ... ... ... ... және ... ... бөлуді анықтайтын
негізгі құжат болып табылады.
Басқару ... ... ... мен мекемелер штат кестесін
қалыптастырған ... ... ... ... штаттарды, сан
нормативтерін, басқару аппараты ... ... ... олардың жалақысының мөлшерлемелерін және
шығыстардың басқа түрлерінің нормаларын басшылыққа алады.
Мемлекеттік ... ... ... жж. ... ... ... бюджет қаражаты бюджет шығындары болып
табылады. Бюджет шығындары ҚР-ның Бюджет ... ... ... /1/
1) мемлекеттiк мекемелердiң қызметiн қамтамасыз ететiн шығындар;
2) тұрақты сипаты жоқ iс-шараларды ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... - мемлекеттiк саясатты iске
асыру мақсатында (мемлекеттiк органдардың ... ... ... ... ... көрсетiлетiн қызметтерге) мемлекеттiк
органдардың ақы төлеуi;
4) жеке тұлғаларға ақшалай төлемдер - қызметкерлерге еңбегi үшiн ақшалай
төлемдерден басқа, Қазақстан ... заң ... ... ... ... ... төлемдермен байланысты шығындар;
5) субсидиялар - мемлекеттік мекемелер және қоғамдық бірлестіктер болып
табылмайтын шаруа (фермер) қожалықтары мен ... ... ... ... ... қаржыландыру;
6) ресми трансферттер - бюджеттiң бiр деңгейiнен екiншiсiне, сондай-ақ
Қазақстан ... ... ... ... ... мемлекеттiң мiндеттемелерiн орындауға арналған шығындардың өзге де
түрлерi. /1/
Қазақстан республикасы қаржы министрлігінің мәліметтеріне сай, 2010
жылдың 1-ші ... ... ... 1818,7 ... ... – 1589,1
млрд. теңге, операциялық сальдо 229,6 млрд. теңгені құрады. Таза ... 6,5 ... ... ал ... операциялар бойынша қаржы
активтерімен – 86,8 млрд. теңге келеді. Бюджет профициті 136,3 ... ... ... 2009 ... осы ... ... ... көлемі 54,1 % - ға, ал шығындар 36,3 % - ға көбейді.
Салық түсімдері структурасында ... ... ... табыс
салығы – 39,3 % (680,6 млрд. теңге) және ҚҚС – 18,7 % (323,3 млрд. теңге).
Ең көп түсімдер осы ... ... бұл 2009 ... осы ... 2,2 есе көп, ... 32,8 %.
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
* ... Қ.Р. ... агенттігі «Республика Казахстан»,
Алматы 2010
Сурет-1 - 1.12.2010 жылғы мемлекеттік бюджет шығыстарының құрылымы.
Қазақстан Республикасының президенті Нұрсұлтан ... ... жылы ... ... ... тапсырды. Бұл тапсырысты ол 23
қаңтарда жаңа ... ... ... ... ... әкімдердің және депутаттардың дәлелденбеген талаптарды
қамтамасыз етуі экономика және ... ... ... норма болып
қалды. Алғаш рет өткен сессияда бюджетке $ 300 млн. ... 400 ... ... - деп ... ... атап ... ... және есептелген болуы керек» - деді ҚР ... бұл ... ... ... ... ... ... Барлық
шығыстар саналуы керек, мемлекеттік шығыстардың көбеюіне жол бермеу керек.
Ең алдымен ақшаны басты мақсатқа ... - ... 50 ... ... ... бағыттау керек» - деп Н.Назарбаев ерекше атап өтті.
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен ... ... ... ... ... жұмыс жасауы ерекше
экономикалық нысандар - ... ... мен ... ... болып
отырады. Олар құндық бөліністің жеке көздерін білдіреді. Категориялардың
екеуі де бюджеттің өзі ... ... және ... ... ... ... ... мемлекетті қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз
етеді, шығыстар орталықтандырылған ресурстарды ... ... ... мен ... құрамы мен құрылымы нақты әлеуметтік-
экономикалық және тарихи жағдайларда жүзеге ... ... ... ... ... жүргізудің бағыттарына байланысты болады. Бұл кезде
мемлекет белгілі бір жағдайларда кірістерді қалыптастырудың және шығыстарды
жұмсаудың ... ... мен ... пайдаланады.
Нарықтық қатынастарға көшкенге дейін КСРО-ның мемлекеттік ... ... ... ақша ... ... ... Ол
бюджет кірістерінің жалпы сомасының 90 % құрады және ... екі ... ... салығы мен пайдадан алынатын төлемдерден тұрды. Бұл жүйе 1930
жылдан 1990 жылға дейін өмір ... 1980 ... ... ... ... ... және ... үшін ақы түріндегі пайдадан
алынатын нормативті төлемдер қолданылып жүрген төлемдер жүйесін жеке-дара
нәтижелеріне ... ... ... ... ... ... ... тоқталатын болсақ, 1999 жылға дейін негізгі қаржыландыру көзі
болып бюджеттен тыс қорлар, яғни зейнетақы, әлеуметтік ... ... ... медициналық сақтандыру қорлары есептелді. Ал бүгінгі ... бәрі ... ... ... және қаржыландырудың негізгі
көзі болып мемлекеттік және жергілікті бюджет көзге түседі. Оны ... ... , яғни ... ... ... 2007-2010 жылдарға
арналған құрылымын көре аламыз.
Кесте 2
2007-2010 жылдар аралығындағы Республикалық бюджеттің әлеуметтік
саланы қаржыландырудың құрылымы
| |2007 |2008 |2009 |2010 ... | | | ... | | | | ... | | | | |
| ... ... ... |
| | ... | |
| | ... % | ... |1004566 |1286734 |2098511 ... ... |947251 |1186137 |1998314 ... | | | ... ... ... |272632 |382814 |834332 ... құн салығы |231338 |242955 |343926 ... |26986 |29913 |33416 ... ... ... |93281 |98535 |122999 ... салық |157676 |167995 |197300 ... тыс ... |44813 |81500 |66016 ... ... ... ... | | | ... |12502 |19096 |34182 ... ... ... |0 |0 |0 ... қайтару |17690 |18390 |11351 |
| | | | ... |971959 |1287938 |1946128 ... | | | ... ... ... ... көрсету| | | ... |62287 |83587 |103786 ... ... және ... |47483 |58011 |78663 ... беру |91593 |118564 |152904 ... сақтау |148989 |190748 |256935 ... ... және ... |89781 |131183 |185456 ... | | | ... спорт, туризм және ақпараттық |239229 |272333 |345356 |
|кеңістік | | | ... ... ... |33788 |43949 |57076 ... ... |34544 |69058 |118326 ... су, орман және балық шаруашылығы, |5596 |21319 |24839 ... ... ... | | | ... ... ... қорғау | | | ... және ... |44658 |64520 |64560 ... және ... |3896 |2353 |5215 ... |82113 |104587 |119476 ... ... ... көрсету |37067 |40978 |33933 ... ... |35437 |34970 |30344 ... ... |12497 |9310 |369258 ... (-), ... (+) |41447 |35611 |18590 |
| |-46183 |-18697 |46662 ... ... ... ... 2010 год. – 462 стр.
Кестеден көрініп тұрғандай, кірістердің негізін салықтық түсімдер құрап
отыр ( ... ... ... салық, корпорациялық табыс ... ... жеке ... ... және т.б.). Салықтық түсімдер жылдан
жылға өсіп келе жатыр. Ал шығындардың көбісі ... ... ... Кестеден көрініп тұрғандай, бюджеттік кредиттер жылдан жылға азайып
келе жатыр.
Шығыстарда ... ... және ... ... ... ... ... түрлерінің, шаралардың және
бюджет қатынастары қатысушыларының кең көлемді ... ... ... ... ... шығыстара бес бөлімге бөлінеді:
функционалдық топ; ішкі ... ... ... бағдарлама, ішкі бағдарлама.
Шығыстардың экономикалық сыныптамасы оларды ... ... төрт ... бөледі: санат, сынып, ішкі сынып, ерекшелік. Санат
мыналарды қамтиды: ... ... ... шығыстар, кредит беру,
қаржыландыру. Сынып, ішкі сынып және ... ... ... мен
сипатын нақтылай түседі, мысалы, ағымдағы шығыстарда: тауарлар ... ... ... ...... мен ... – жұмысшылар мен қызметкерлердің негізгі жалақысы.
Бюджет тапшылығы шығыстар мен бюджеттен ... ... ... ... ... ... түсімдердің жалпы сомасынан асып
түсуін қамтып көрсетеді. Бекітілген республикалық ... ... ... ... және ... ішкі өнімге пайызбен, ал облыстық
бюджеттер, ... және ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Мемелекеттік бюджеттің соңғы бөлігі - бюджет ... ... ... ішкі және ... мемлекеттік борышты өтеу жөніндегі
шығыстарды қамтып көрсетеді. Оның қос арналымы бар:
1) тапшылық болған жағдайда – ішкі ... ... ... банктерден, бағалы қағаздар сатудан, есепке алу бойынша,
шығыстарды жабуға ... жыл ... ... ... және сыртқы қарыздардан қаражаттар тарту;
2) профицит кезінде – жоспардан тыс түсімдерді, бірінші ... ... ... ... ... ... бюджеттік
бағдарламаларды қосымша қаржыландыруға пайдалану.
Мемелекеттік бюджет шығындары соңғы 4 жыл ішінде түсімдермен бірге
өсті. Шығындардың ... ... ... ... ... ... Мысалы, 2007ж олардың көлемі 44%-ке жоғарылаған,
2006жылмен салыстырғанда 29,7%-ке ... ... ... ... ... көлемі мемлекеттік бюджетке қарағанда төмендеп, 40,9%
құрады.
Кесте-4
Мемлекеттік және жергілікті бюджет шығындарының структурасы*
млн. ... |2007 ж |2008 ж |2009ж |2010 ж |
| | | | | ... | | | | ... ... |Республикалық бюджет |Мемлекеттік бюджет
|Республикалық бюджет |Мемлекеттік бюджет |Республикалық бюджет
|Мемлекеттік бюджет |Республикалық бюджет | |Шығыстар |896545 |394055
|954451 |394476 |1248054 |479119 |1617685 |622064 | ... ... |927104 |385473 |1202416 |471957 |1563842 |614953 | |1. ... ... ... |50772 |15207 |45567 |12597 |63958 |21220 |83587
|21946 | |2. Қорғаныс |32481 |5744 |37710 |6813 |47568 |7153 |58281 ... |3. ... ... пен ... |64320 |14340 |77742 |16618 ... |119280 |24493 | |4. Білім беру |106419 |86558 |121145 |104698
|154169 |130966 |201934 |167363 | |5. Денсаулық ... |62322 |48430 ... |93192 |74087 |136298 |107074 | |6. ... қамсыздандыру мен
көмек |186715 |30605 |201415 |36026 |242188 |40145 |273037 |40039 | |7.
Тұрғын үй ... ... |30454 |30454 |24728 |24728 |44307 ... |67558 | |8. ... ... туризм, ақпараттық кеңістік |18076
|12230 |22831 |14688 |33789 |20910 |47358 |28369 | |9. ... және жер ... ... |5500 |- |7419 |- |9269 |783 ... | |10. ... су, ... ... шаруа-ғы |23347 |3312 |28895 |3628
|48359 |7022 |72949 |8581 | |11.Өнеркәсіп және құрылыс |4771 |999 ... |3865 |2501 |2353 |756 | ... және ... |44211 |18195 ... |84432 |25620 |116491 |34027 | |13. ... |61577 |31575 ... |37783 |30973 |78899 |27862 | |14. Қызмет көрсету |38048 |907 |39124
|903 |35508 |1170 |35419 |1028 | |15.Ресми трансферттер |- |84155 ... |151010 |57650 |210382 |66677 | ... |38124 |11344 ... |45638 |7162 |53843 |7111 | |
* ... ... Қ.Р. ... ... «Республика Казахстан»,
Алматы 2010ж.
Жергілікті бюджеттердің шығындарының ... ... ... ... ... ... ... 2007ж білім беруге кеткен шығын төмендеп
22% құрады, бірақ 2008ж жоғарылап 27,3% құрады. Ақшалай сома ... және 21% ... ... ... салыстырғанда 86558 және 104698 млн
теңгеі құрады. 2009-2010ж білім ... ... ... 27,3 және ... ... шығындар көлемін өнеркәсіп пен құрылысқа кенткен шығындар
құрайды. 2007-2008ж өнеркәсіп пен құрылысқа ... ... ... ... 2009ж өсіп 2501 млн теңгені құрады немесе 0,5%. 2010ж өнеркәсіп пен
құрылысқа кеткен шығындардың ... ... 750 млн ... ... ... 70%-ке ... ... мен шығыстардың егжей-тегжейлі тізбесі мен топтамасы бюджеттік
сыныптамамен айқындалады. Қаржы Министрлігі бекіткен ... ...... ... және ... сипаттамалар
бойынша бюджетке түсетін түсімдер мен бюджеттен жұмсалатын ... ... ... ... акт. Ол ... ... ... және экономикалық
сыныптамаларынан ... ... ... ... ... ... және ... дамуының жоспарларымен, болжамдарымен және
бағдарламаларымен, министрліктер мен ведомстволардың, ... ... ... жоспарларымен тығыз байланысын қамтамасыз етеді; жеке
(дара) сметалар мен ... ... ... ... мен ... ... ... құрама жоспарлар мен бюджеттің жазбаша
тізбесі ... ... ... ... ... ... барынша тиiмдi пайдалана отырып,
мемлекеттiк қажеттердi ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықты жүргiзудiң ерекшелiктерiмен
анықталатын мемлекеттiк шығындардың ... ... - ... бар
шаруашылық есептегi бюджеттiк кәсiпорындарды ... ... ... әдiс ретiнде айналысқа қолма қол ақша шығару және
несие эмиссиясы ... ... ... ... ... ... ... , банктік несиелер есебiнен табылады.
Мемлекеттік бюджеттің шығындарының құрылымы сұранысқа және капиталдар
салымының ... ... ... әсер ... Осындай ықпал
экономиканың салалық және аймақтық құрамына, әлем ... ... ... жасалады.
Экспортты несиелендіру, бюджеттен қаржыландыратын экспорттық несиелер
мен сыртқа шығарылатын капиталды сақтандыру экспортты ынталандырады және
ұзақ ... ... ... ... ... ел экономикасы үшін жаңа
шетел нарықтарын ашады, ұлттық валютаның нығаюын, шетелден ішкі нарыққа
қажет ... ... ... ... ... ... шығындар
саясатының сыртқы экономикалық аспектілері болып табылады.
Бюджеттік шығындар ... ... ... реттеудің әсерлілігі
мынадай жағдайларға тәуелді болады: біріншіден, жұмсалатын соманың
салыстырмалы ... ... ... үлес салмағы); екіншіден, осы
шығындардың құрылымына; үшіншіден, қаражаттардың әр ... ... ... мемлекеттік реттеу дәрежесінің,
оның нақты ... әр ... ... ... ... үлесін бағдарлаудың ұлттық тәжірибесі бірдей болмағандықтан,
халық шаруашылығындағы ... ... рөлі де ... ... ... басты тармағына экономиканың өндірістік
секторының ... ... ... ... байланысты шығындар жатады.
Әлеуметтік инфрақұрылымдарға ... беру мен ... ... ... да үлесі айтарлықтай.
Әскери шығындардың да үлесі қомақты. Әскери шығындарды айтқанда тек
тікелей шығындарды ғана ... ... ... ... да ... ... әскери қарыздар бойынша проценттік төлемдер, зейнетақы, соғыс
мүгедектеріне, ... және т.б, ... ... ... ... ... нысаналы бағыты және тізбесі республикалық
бюджетте ... ... ... айқындалады. Бюджеттің жіктелуі
функционалдық, ведомствалық және ... ... ... бюджетке
түсетін түсімдер мен бюджеттен жұмсалатын шығыстарды топтастыру арқылы
жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ақша ... яғни ... кірістермен тығыз байланыста
болады.
Сондықтан мемлекеттік шығын деп, мемлекеттің ... ... мен ... ... ... ... ... ақша
қаражаттарын айтамыз. Осы ақша қаражаттары қажетті мақсат ... ... ... пайдаланылады. Қаражаттардың ең басты жұмсалу
көзі ... ... ... ... басқа мемлекеттік шығындарға
жұмсалатын ақша қаражаттары ... ... мен ... ... ... сақтандыру компанияларынан және
бюджеттен тыс қорлардан алынады.
Қорытынды
Сонымен, мемлекеттік ... ... ... ... ақша
шығындары. Экономикалық категория ретінде олар қоғамдық өндірісті дамытып,
жетілдіру, қоғамның сан ... ... ... мақсатында
жалпы ішкі өнімнің бір бөлігін ... және ... ... ... ... ... жағдайында тұтынудың бұрын қалыптасқан қоғамдық
қорлардан әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын шығыстарды қаржыландырудан
бас тарту болды. ... ... ... ... харакеттің әр түріндегі
адамның мүмкіндіктеріне қарай тұтыну ... тура ... ... ... ... ... ... адамдардың
кәсіпкерлік және басқа қабілеттіктеріне қарай қалыптасады, сонымен бірге
орталықтандырылмаған қорлар көбейеді, ... ... ... ... ... ... қарай табыстың (пайданың) бір
бөлігі ... ... ... еңбекке қабілеттілігінен, асыраушысынан және
жұмысынан ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде шығындалған (жоғалған) табысының бір бөлігін өтеу
жолымен әлеуметтік қамсыздандырудың қосымша ... ... ... ... ... ... ... алушылардың
құқықтарын қорғауға бағытталған заңның қажеттігі туып ... ... ... ... ... ақша қорларын
қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты қайта бөлгіштік қатынастарда
көрініп, білінеді, бұл қорлардан ... әр ... ... ... ...... ... мұқтаж адамдарға және
жәрдемақылардың өзге түрлеріне қарамастан берілетін ақшалай өтемақы ... бар. ... бұл ... 1999 ... 1 ... ... жәрдемақы
алуға құқығы бар азаматтардың 14 санатына заңда көрсетілген ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы
Үкіметінің актілер жинағы.
2. Құлпыбаев С. және басқалары. Қаржы теориясы. Оқу құралы. — Алматы:
Мерей, ... ... В.Д., Ли В.Д. ... курс финансов. Учебник. — Алматы:
Институт развития Казахстана, 2001
4. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник.- М.: 2001.
5. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... - ... ... ... Н.К., ... А.Н. и др. ... и бизнес. В 4-х т.-
Алматы: Экономика, 2002.
7. Берлин С.И. ... ... ... ... — М.: Приор, 2000.
8. Гостенко Л.Н. Страхование. Учсбное пособие. — Алматы: 2003.
9. Иншыкбаева С.Ж. ... ... и ее роль в ... развития экономики Казахстана. — Алматы: 2002.
10. Финансы, Деньги, кредит. Учебник. Под.ред. О.В. Соколовой. - М.:
ЮРИСТ, 2001.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Нарықтық экономикада несие28 бет
Несиенің қажеттілігі және оның мәні мен капиталы26 бет
Салық механизмі және оның қазіргі кезеңдегі атқаратын қызметтері60 бет
Экономикадағы банктердiң мәні мен рөлі36 бет
Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру және олардың сапасын жақсартып, шығынды азайтуда өндірістік процестерді механикаландыру және электрлендірудің рөлі49 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
XV – XVI ғасырлардағы қазақ хандығының құрылуындағы керей – Жәнібектің, Хақназар және Тәуекел хандардың тарихи рөлі және оны нығайту жолындағы ішкі және сыртқы саясаты78 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь