Қытайдың ДСҰ-ға мүше болуы және оның ҚХР экономикасының дамуына тигізген пайдасы мен туындатқан мәселелері

КІРІСПЕ
1 ҚХР.ДЫҢ ДСҰ.ҒА ӨТУІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ ЖАҒДАЙЫ

1.1 Қытай Халық Республикасының ДСҰ.ға мүше болуының алғышарттары
1.2 Дүниежүзі Сауда Ұйымына мүше болғаннан кейінгі жылдардағы Қытай экономикасы салаларындағы өзгерістер
1.3 ҚХР.дың ДСҰ.ға мүше болуынан кейінгі индустриалды.инновациялы саясатындағы ғылыми.зерттеу жобалары
2 ДСҰ ҚҰРАМЫНДАҒЫ ҚХР ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАМУЫНА ШЕТЕЛ КАПИТАЛЫНЫҢ ЫҚПАЛЫ
2.1 Тікелей шетел инвестицияларының Қытай экономикасындағы орны
2.2 Шетел инвестицияларының артуы және Қытайдың сыбайлас жемқорлық мәселесінің ушығуы
2.3 Инвестициялардың әркелкі бөлінісінен туындаған аймақтық жіктелістерді жою шаралары
3 ЖАҺАНДЫҚ ҮДЕРІСТЕРДЕГІ ҚХР
3.1 ХХІ ғасырдағы дүниежүзілік қаржы дағдарысы және оның Қытайға ықпалы
3.2 Қытай экономикасын «қызынудан» алдын алу шаралары
3.3 Қытай өнеркәсібінің даму қарқынының елдегі экологиялық жағдайға әсері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазіргі замандағы экономикалық жаһанданудың өсіп жатқан әлеуеті және шаруашылықтың интернационализациясы Қытайдың өз алдына әлемдік шаруашылыққа және халықаралық экономикалық қатынастар жүйесіне белсенді интеграциялану міндетін қойды. Бұл интеграцияның басты мақсаты ҚХР үшін экономикалық дамудың сыртқы және ішкі қозғаушы күштерін ынталандыру арқылы экономиканың жоғары қарқынмен дамуын сақтап қалу болып табылады. Әлемдік экономика тәртібін ескере отырып, алдағы мақсаттарға тек тауар, қызмет, капитал және зияткерлік меншік өнімдерінің халықаралық қозғалысын реттеп, ұйымдастырып отыратын ДСҰ сияқты ұйымды пайдалану арқылы жету мүмкін.
Қытай Халық Республикасының ДСҰ-ға толыққанды мүше болуы сауда талаптарының жақсарып, экспорт көлемінің артуы мен өнім сапасының жоғарылауын ынталандырды, қызмет көрсету салаларын кеңейтті. Сонымен қатар шетелдік инвестициялардың ел экономикасына көптеп тартылуына жағдай жасалып, алдыңғы қатарлы технологияларға қол жеткізу жолы жеңілденген, жалпы, ҚХР-ға халықаралық еңбек бөлінісі шеңберінде өз артықшылықтарын тиімді пайдалануға мүмкіндік берді.
Қытайдың ДСҰ-ға мүше болу жолы батыл, қиындыққа толы, бірақ дұрыс шешім болды. Бұл қадам реформа және ашық есік саясатын жүргізу тарихында өте маңызды кезең болып орын алды. Қытай ДСҰ-ға мүше болған он жыл ішінде жалпы дүниежүзіндегі үдерістердің өркендеп, көркеюіне өз үлесін қосып отырды.
ДСҰ-ға мүше болған соң Қытайдың сыртқы саудасында серпіліс байқалып, қытай экономикасының дамуына жаңа серпін берді. Жан басына шаққандағы ЖІӨ көлемі 4900 долл. болса, Қытайға тартылған шетелдік инвестиция көлемі 700 млрд. долл. жетті.
ДСҰ-ға мүше болып, дүниежүзілік үдерістерге белсенді қатысып, әлемдік экономикаға өз есігін айқара ашу Қытай экономикасына, оның әлеуметтік өміріне қандай өзгерістер әкелгенін, әлемдік аренада орын алып жатқан жағымсыз жағдайлар қаншалықты әсер ететінін қарастырумен қатар осыған байланысты туындаған мәселелерді айқындау және оларды шешу барысында Қытай үкіметі қандай шараларды қолданып жатқанын талдау өзектілігі осы бітіру жұмысының тақырыбын таңдауда негіз болды.
Берілген жұмыстың негізгі мақсаты Қытайдың ДСҰ-ға мүше болуы және оның ҚХР экономикасының дамуына тигізген пайдасы мен туындатқан мәселелерін зерттеу болып табылады.
Кітаптар мен монографиялар:
1. China Statistical Yearbook 2010 [Computer file] / National Bureau of Statistics of China. - Computer data. 120 МБ. – Beijing, 2010.
2. Hou Shu Xin, Zhang Jin Kai. «Zhongguo jiaru WTO de li yu bi», - Changchun: Jin Renmin chubanshi, 1999. – 716 р.
3. Ren Li Ping. «Международная торговля: теория и практика». - Qinghua University Press, 2008. – 375 р.
4. Дин Жуджунь, Ковалев М. М., Новик В. В. Феномен экономического развития Китая: Научное издание.Мн.: Издательский центр БГУ, 2008.– 446 с.
5. Китай: угрозы, риски, вызовы развитию. Колл. авт. под ред. В.В.Михеева. М.: Моск. Центр Карнеги, 2005. – 647 с.
6. Ашимбаева А.Т. Китай в мировой экономике: динамика роста, стратегия и тактика преобразований, факторы конкурентоспособности. – Алматы, 2008. – 640 с.
7. СОВРЕМЕННЫЙ КИТАЙ: экономика, демография и внешняя политика. Колл. авт. под ред. Л.М.Музапаровой. – Алматы: Ин-т мировой экономики и политики при Фонде Первого Президента РК, Центр по изучению Китая при ИМЭП, 2007. – 680 с.
8. C. Fred Bergsten, Charles Freeman, Nicholas R. Lardy, Derek J. Mitchell. «China`s rise: challenges and opportunities». – Washington, United Book Press, 2008. – 251 p.
9. Doug Guthrie. «China and Globalization». – New York, Routledge. 2009. - 367 p.

Мерзімді басылымдар:
10. Ван Ин. Присоединение Китая к Всемирной Торговой Организации: условия и последствия // Аналитические доклады научно-координационого совета по международным исследованиям МГИМО (У) МИД России. Выпуск 1 (16) – февраль 2007.
11. Завадский М. Гигант микроинноваций // Эксперт. - 2010. - №38. - С. 41.
12. Андрей Островский. Догнать и перегнать Америку. Новые горизонты китайской экономики в XXI веке // Деловой журнал «ChinaPRO». – 2006. - №1.
13. Кузьмичева Д.А. Банковский сектор Китая: анклав или неотъемлемая часть всемирного финансового рынка // Аудит и финансовый анализ. - 2008. – №5. – C. 7.
14. Западный Китай становится одной из серьезных точек приложения зарубежных инвестиций - Минкоммерции Китая // Renmin ribaо. – 2011. - №4.
15. Миграция китайского крестьянства // Вопросы экономики. - 2005. - №7.
16. Н.Приходько, В.Черная, Чан Янь. Экологические проблемы КНР и международное сотрудничество в области охраны окружающей среды // Проблемы Дальнего Востока. – 2009. - №1.
17. Ху Аньган. Чем объясняются высокие темпы развития китайской экономики? // Проблемы дальнего Востока. – 2005. - №1.
18. Я.Бергер. Китай в условиях глобального экономического кризиса // Проблемы Дальнего Востока. – 2009. - №1.
19. В.Н.Тишков. Экономические реформы и деловая среда: опыт Китая // Научный доклад №11 (R) – СПб.: ВШМ СПбГУ, 2010.
20. Шмелёва И.А., Ван Г. Экологическая размерность политики современного Китая // Политэкс – Политическая экспертиза. – 2009. - №7.

Интернет-сілтемелер:
21. Азат Дюшебаев. Коррупция в КНР easttime.ru
22. Доклад о выполнении плана экономического и социального развития за 2010 год и проекте плана на 2011 год // Газета Rеnmin ribao он-лайн http://russian.people.com.cn/
23. Е.В. Бирюлин. Долгосрочные перспективы экологической политики КНР // РАН Институт Дальнего Востока http://www.ifes-ras.ru/
24. Инвестиции в экономику Китая достигли рекордного уровня http://www.bbc.co.uk/russian/business/2011/01/110118_china_invest_record.shtml
25. Марк Завадский. К безопасному уровню коррупции http://www.pravda.ru/world/asia/
26. Китайский информационный Интернет Центр http://russian.china.org.cn/index.htm
27. Роберт Пестон. Китай пострадал от кризиса меньше других http://news.bbc.co.uk/hi/russian/international/newsid_7925000/7925679.stm
28. Эксперты со всего мира обсуждают "горячие" для Китая экономические темы // Агентство Синьхуа http://russian.cri.cn/841/2011/03/09/1s373700.htm
29. Shi Nian. Zhongguo fan weiji zhengzi de zuoyong duo da? [Как велика роль антикризисной политики в Китае] http://theory.people.com.cn/GB/49154/49155/8555006.html
30. Синьхуа Агенттігі http://russian.people.com.cn/
31. ДСҰ ресми сайттары: http://www.wto.org; http:///www.wto.ru

Нормативтік-құқықтық актілер:
32. ВТО, ДОХА И СТРАНЫ С ПЕРЕХОДНОЙ ЭКОНОМИКОЙ // ООН. Комитет по развитию торговли, промышленности и предпринимательства Экономический и Социальный Совет. Справочный документ, - март 2002.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазіргі ... ... өсіп ... ... және шаруашылықтың интернационализациясы
Қытайдың өз алдына әлемдік шаруашылыққа және халықаралық ... ... ... ... ... ... Бұл
интеграцияның басты мақсаты ҚХР үшін экономикалық дамудың сыртқы және ішкі
қозғаушы күштерін ... ... ... ... ... дамуын
сақтап қалу болып табылады. Әлемдік экономика тәртібін ескере отырып,
алдағы ... тек ... ... ... және ... меншік
өнімдерінің халықаралық қозғалысын реттеп, ұйымдастырып отыратын ДСҰ сияқты
ұйымды пайдалану ... жету ... ... ... ... толыққанды мүше болуы сауда
талаптарының ... ... ... ... мен өнім ... ынталандырды, қызмет көрсету салаларын кеңейтті. Сонымен қатар
шетелдік инвестициялардың ел экономикасына ... ... ... ... ... технологияларға қол жеткізу жолы жеңілденген,
жалпы, ҚХР-ға халықаралық ... ... ... өз ... ... мүмкіндік берді.
Қытайдың ДСҰ-ға мүше болу жолы батыл, қиындыққа толы, бірақ ... ... Бұл ... ... және ашық есік ... жүргізу тарихында
өте маңызды кезең болып орын алды. Қытай ДСҰ-ға мүше болған он жыл ... ... ... өркендеп, көркеюіне өз үлесін қосып
отырды.
ДСҰ-ға мүше болған соң Қытайдың ... ... ... ... экономикасының дамуына жаңа серпін берді. Жан басына шаққандағы ... 4900 ... ... ... ... ... инвестиция көлемі 700
млрд. долл. ... мүше ... ... үдерістерге белсенді қатысып, әлемдік
экономикаға өз есігін айқара ашу ... ... оның ... ... ... ... әлемдік аренада орын алып ... ... ... әсер ... ... ... осыған
байланысты туындаған мәселелерді айқындау және оларды шешу ... ... ... шараларды қолданып жатқанын талдау өзектілігі осы бітіру
жұмысының тақырыбын таңдауда негіз болды.
Берілген жұмыстың ... ... ... ... мүше ... және ... экономикасының дамуына тигізген пайдасы мен туындатқан мәселелерін
зерттеу ... ... ... төмендегідей міндеттер туындады:
• ҚХР-дың ДСҰ-ға мүше болуына шолу жасау;
• Қазіргі кездегі ... әлем ... ... орнын
айқындау;
• ХХІ ғасырда орын алған ... ... ... ... ... ... ... жасау;
• Инвестициялар бөлінісінің бірқалыпты болмауынан пайда болған
аймақтар арасындағы айырмашылықтарды жою шараларын ... Әлем ... ... ... ... ... қоршаған ортаға
Қытай экономикасының салдарларын сараптау.
Зерттелу ... ... ... ... назарын өзінің
қарқынды дамып келе жатқан экономикасына аудартып ... ... даму ... ... ... жоғары деңгейіне қалай
жеткені жайлы зерттеу ... көп ... ... берілген бітіру
жұмысының тақырыбына байланысты жазылған еңбектерді үш ... ... ... ... ... ... мүше ... дейінгі кезең,
осы ұйымға мүшеліктің пайдасы мен кемшіліктері жайлы жазылған ... ... ... мүше ... ... өтпелі кезең нәтижелерін
сараптап жазған еңбектер, үшіншісі, Қытайдың дүниежүзілік ... оған ... ... ... дағдарысының ықпалы жайлы
жазылған еңбектер.
Бітіру жұмысын жазу барысында қазіргі ... ... ... және ... ... ... ... қатысты материалдарға
баса назар аударылды.
Осы тақырып төңірегінде жазған батыс зерттеушілерінің ... ... Ч. ... Н. ... Д. Митчел, Д. Гатридің еңбектерін атап
айтуға болады, олар жалпы ... ... ... жыл ... ... нәтижесі мен жаһандану үдерісіне Қытайдың ат салысуы елдің
әлеуметтік-экономикалық өміріндегі ықпалына басты ... ... ... мүше ... ... жайында жазған Хоу Шу Сын,
Жэнь Ли Пин, Қытай қоғамындағы, экономика ... ... ... Цзян ... ... ... зерттеген Дин Жуджунь және
тағы да басқа қытайлық ғалымдардың еңбектері өте маңызды.
Ресейлік ... ҚХР ... ... ДСҰ құрамына ену барысында
қолдану мақсатында Қытайдың аталған ... ... ... ... ... байланысты Ресей баспасөз беттерінде де ... ... ... ... ... бұл ... ... отандық зерттелу деңгейіне келер болсақ, бұл ... ... ... жоқ, ... ... ... бірге қарастырылып
өткен.
Берілген бітіру жұмысы кең дерекнамалық ... ... ... дерек көздерін бірнеше топқа бөліп қарастыруға болады.
Бірінші топқа Қытайдың ДСҰ-ға кіру ... ... ... ... ... қамтитын дипломатиялық құжаттар, ДСҰ-ның
кезекті отырыстарында толтырылған хаттамалар, Қытай ... осы ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Екінші топты ҚХР-дың Коммерция Министрлігінің ағымдағы мұрағатындағы
ақпаратты-аналитикалық ... мен ... ... мәліметтері және
қытай тілінде талданған ҚХР Ұлттық Статистика ... ... ... ... 2010 (China ... Yearbook 2010) [1], ... БХӨЖ ... 11-шақырылымында талданған «2010 ... және ... даму ... ... 2011 ... ... ... қарастыру жайлы баяндамасы» құрайды.
Үшінші топқа ҚХР-дың билік өкілдері, саяси қайраткерлерінің, сонымен
қатар ДСҰ-да, жалпы әлем ... ... ... ие экономист,
ғалымдардың берген сұхбаттары мен сөйлеген сөздері кіреді. Мысалы, ... ... ... Дүниежүзілік Экономикалық Форумда ДСҰ-ның Бас Хатшысы
Паскаль Ламидің сөйлеген сөздері, ҚХР Мемлекеттік ... ... ... ... келтірілген, Қытай Коммерция Министрі Чэнь Дэминнің
Қытайдың ДСҰ-ға кіргеніне он жыл ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы үдерістері жайлы бай
мәліметпен қамтамасыз еткен «Renmin ribao» ... ... ... ... материалдарын, Xinhua Агенттігінің ақпараттық
материалдарын, ДСҰ-ның және басқа да ... ... ... сайттарынан
алынған мәліметтерді жатқызуға болады.
Сонымен қатар бітіру жұмысын жазу барысында қытайлық, ресейлік және
отандық ғалымдар мен ... ... ... ... ... ... негізге алынды.
Қытайдың ДСҰ мүшелігіне енер алдында болжанған нәтижелер мен салдарлар
осы ұйымға мүше болғаннан кейін ... ... ... ... ... ... Hou Shu Sen мен Zhang Jin Kai ... Қытай ДСҰ-
ға мүше болуы қандай пайда әкеліп, мәселелер туындататыны жайлы 2 томдық
«Вступление Китая в ВТО» ... ... [2]. Ал Жэнь Ли ... торговля: теория и практика» атты монографиясында Қытайдың
ДСҰ-ға мүше болып, жаһандық экономикалық үдерістерге белсене қатысуынан ... ... ... ... теориялық және практикалық тұрғыдан
баяндалады, яғни теориялық жағынан аспан асты елі осы ұйымға мүше болған
соң ұстанып ... ... мен ... ... ... ... ... тауарларды сату және сатып алу келісімі бойынша нақтылы
баптар мен ... ... ... ... сипаттайды [3]. Қытай
экономисті Ши Миннің «ВТО и ... ... в ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін
қандай іс-шараларды жүзеге асыруы керек және Қытай ДСҰ-ға мүше ... ... ... үшін экономика салаларына қажетті өзгерістерді жазып
өткен.
ҚХР ДСҰ-ға мүше ... ... ... банк саласында, шетелдік
инвестицияларды тарту, ... ... ... ... жатқан реформалары жайында белорус экономистері М.М.Ковалев,
В.В.Новик пен ... ... ... ... Дин ... ... ... Китая» атты монографиясында жазылған, бұл
еңбектің ...... ... еңбек болғандықтан Қытай
экономикасының жағдайын нақты сипаттап, объективтілік дәрежесінің ... ... ... мүше ... кейінгі жағдайын, экономикалық
мәселелеріне тікелей немесе жанама ... ... бар ... ... ... қарастырылды. ҚХР осы ұйымға мүше ... ... ... ... ... туындаған мәселелерді анықтауда В.В.Михеев
басшылығындағы бірқатар ресейлік тарих, экономикалық ғылымдар докторларының
біріккен еңбегі ... ... ... ... ... ... көмек
көрсетті [5]. Ресейдің СІМ мен МГИМО халықаралық зерттеулер бойынша ғылыми-
үйлестіру кеңесінде қарастырылған Ван ... ... ... ... торговой организации: условия и последствия» ... ... ... ... Ұйымына мүше болу Қытайдың
қоғамдық-саяси, шаруашылық-экономикалық өмірінің ... ... ... да салаларына тигізген әсері жайлы мәліметтері берілген бітіру
жұмысына арқау болды [10]. Сонымен ... ... ... ... ... Институтының «Проблемы Дальнего Востока» ғылыми және ... ... ... ... ... ... дағдарысының
Қытай экономикасына әсері сияқты өзекті ... ... көп ... бөлінді.
Отандық ғалымдар А.Т.Ашимбаеваның «Китай в мировой экономике: динамика
роста, стратегия и тактика преобразований, факторы конкурентоспособности»
[6] және ... ... ... ... ... ... и внешняя политика» ұжымдық еңбектерінде келтірілген
мәліметтердің пайдасы зор болды [7].
Берілген бітіру жұмысында жоғарыдағы ... ... мен ... негізінде ҚХР-дың ДСҰ-ға мүше болуының он жылдығына байланысты
Қытай экономикасындағы осы ... ... оң ... мен әлем
қауымдастығына ашықтық ... ... ... ... ... пәні – ... Халық Республикасының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына
мүше болуы.
Зерттеу нысаны – ... мүше ... ... жылдардағы Қытай
экономикасы.
Зерттеу әдістемесі. Бітіру жұмысының міндеттерін зерттеу ... ... ... қағидалар басшылыққа алынып, экономикалық және
статистикалық сараптау, ... ... ... ... ... жазу ... келесі тұжырымдарға келдік:
– Қытайдың ДСҰ механизмі арқылы жан-жақты сауда жүйесіне қатысуы
экономикалық жаһанданудың ... ... ... ... Яғни ... мүше болу елдің әлеуметтік-
экономикалық дамуының басты факторы болып табылады, ол ... ... ... айналымы, алтынвалюталық қор
көлемінің және ел ... ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға мүше болғаннан кейінгі жылдарда шетел капиталын
тарту мақсатында жүргізген шаралардың ... ... арта ... және ел ... ... ... ... ортаға немқұрайлы қараудың ... ... мүше ... ... қол ... жетістіктері мен
туындаған мәселелерін жан-жақты талдау арқылы аталған ұйымға
мүше болуға талпыныс ... ... ... үшін үлгі ... ... ... ... маңызы: Зерттеу жұмысы алдына қойылған
мақсатты орындау барысында қол ... ... ... экономикасын
зерттеу барысында, арнайы курстар жүргізуде пайдалануға болады.
Бітіру жұмысының құрылымы. ... ... мен ... жету ... ... ... үш тараудан және қорытыныдыдан тұрады, сонымен қатар
пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен қосымшадан құралған.
Кіріспеде тақырып ... ... ... ... мен ... деңгейі айқындалып, құрылымына талдау жасалды.
Негізгі бөлімнің «ҚХР-дың ДСҰ-ға мүше болуы және оның ... ... атты ... ... осы ұйымға мүше болуының басты
мақсаты, оның мемлекеттің экономикалық және қоғамдық дамуындағы ... ... асты ... ... ... ... жағдай жасаған ДСҰ-ға мүшелік елдің экономикалық ... ... ... және ... ... ... ... құрамдас бөлшегі болып табылатын сыртқы саудаға ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге экспорт-
импорт үдерістерінің қарқынды ... ... ... ... елдің
индустриялық әлеуетінің даму жағдайына тоқталып, ДСҰ құрамына енгеннен
кейін қол жетімді ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін, өндіріс өнімділігін ... ... ... ... ... Сауда Ұйымы құрамындағы Қытай экономикасының
дамуына шетел капиталының ықпалы» деп аталады. Бұл ... ... ... ... ... ішкі ... ... әлемдік шараушылық
үдерістерге жан-жақты қатысуға деген талпынысы сияқты факторлар арқылы
шетелдік ... ... және осы ... Қытай
экономикасындағы маңыздылығы қарастырылады. Жергілікті ... ... ... ... ... ... кейін тоқтаусыз ағылып келіп
жатқан шетел инвесторларын өз ... ... ... ... мен ... сыбайлас жемқорлықтың артуының көрінісі
екендігі дәлелденіп, аймақтардың дамуының бір ... ... ... ... ... ... Қытай» атты 3-тараудың мақсаты ДСҰ-ға мүше
болған Қытай ... ... ... ХХІ ... ... дағдарысының әсерін талдау, сонымен қатар әлем қауымдастығын
алаңдатып отырған ... ... ... бірі ... ... ... қарқынды дамып жатқан экономикасының қаншалықты зиян
келтіріп отырғандығын анықтап, осы ... шешу ... ... ... ... ... қарастыру болып табылады
Қорыта келгенде, Қытайдың ДСҰ-ға мүше болуы және оның ... ... ... мен ... ... ... ... яғни сыбайлас жемқорлық мәселесі, аймақтық дифференциацияны
жою, экономиканың «ысынуы», қоршаған ортаның ластануы сияқты ... ... үшін ... ... шаралар тұжырымдалып, ДСҰ-ға мүше
болғаннан кейін аз уақыт ішінде қарқынды дамып ... ... ... ... ... қолдану мүмкіндігі анықталған.
1 ҚХР-ДЫҢ ДСҰ-ҒА ӨТУІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ ЖАҒДАЙЫ
1.1 Қытай ... ... ... мүше болуының алғышарттары
Қытай экономикасы, оның ширақ өсуі, соңғы жылдардағы экспорт, импорт
және ... ... ... дамуы шетелдік экономистер мен
кәсіпкерлердің назарын өзіне аударып отыр.
2001 жылдың желтоқсан айында Қытай үкіметінің күш салуы мен 15 ... ... ... ... ... ҚХР ... мүшесі болып,
шаруашылық дамудың жаңа сатысына көшті, бұл елеулі оқиға елдің ... ғана ... ... ... ... өміріне де үлкен жаңалықтар
енгізді.
Қытайдың ДСҰ-ға мүшелігі қытай ... ... ... айтарлықтай өзгерістер әкеліп, Қытайдың құқықтық, әкімшілік,
қаржылық және басқа да ... және ... ... ... шаруашылық жүйесінің өсуі, сатылып жатқан тауар көлемінің
көбеюі ... ... ... ... ... себеп болды. Шикізат
тауарлары мен ... ... ... өсуі ... ... ... ... бастады, себебі шикізаттың өзіндік құны АҚШ,
Еуропа, Жапонияға қарағанда әлдеқайда жоғары.
ДСҰ-ға ену кезінде Қытай ... ... ... ... ... ... қатар ашық дүниежүзілік сауда жүйесіне ену нәтижесінде
ел экономикасының дамуы үшін айтарлықтай жеңілдіктер мен артықшылықтарға ие
болуды ... ... ... ... ... Қытай келесі себептер
бойынша ДСҰ-ға мүшелікке енуді ұйғарды:
Біріншіден, ҚХР-ға ДСҰ-ға толыққанды мүшесі болу ... ... ... салыстырмалы артықшылықтарын, әсіресе сансыз көп
арзан еңбек күшін тиімді қолдануға мүмкіндік берді.
Екіншіден, 1970-80 ж.ж. ... ... ... екіжақты сауда-
экономикалық келісімдері Қытайды әділетті ... ... ... ... тауарларына қатысты көптеген кемсітушілік шаралар ... ... ... ... ... мүше ... кейін оған
екіжақты саудада мерзімсіз Ең ... ... ... ... және де ... ел ... ерекше қолайлы қарым-қатынас
орнатылатынына сенім білдірген болатын. Дегенмен ДСҰ-ға ... ... ... басқа да қатысушы-мемлекеттерімен саудада қолайлы жағдай
тәртіптемесін бірден ... ... Бұл ... ... ... ... ... екі жақ тарифтер бойынша өзара
келіссөздер жүргізбесе немесе келіссөз барысында бір жақ ... ... ... болмайды. Ал Қытай ДСҰ-ға мүше болған жағдайда да
бірқатар мемлекеттер ... ... ... ... ұсынуға асықпады.
[22; 35 б.]
Үшіншіден, Қытайдың ДСҰ-ға мүше ... ... ... ... ... тұрақтандырып, оның шекарасын кеңейтіп, бірқатар тауар
топтамаларын әлемдік сапа ... ... ... ... ... ... ... экспортының бәсекеге қабілетті
тауарларын (тоқыма, киім, ... ... ... ... ... ... ... және фармацевтикалық өнеркәсіп
өнімдерін) дүниежүзілік нарыққа шығару жолы жеңілдене түсті. Әлемдік ... ... ... және Даму Ұйымының (ОЭСР) бағалауы бойынша,
Қытайдың ДСҰ-ға енуі қытай экспортын 10 жыл ішінде 38%, ал ... 1,8 ... ... ... ... ... ДСҰ-ға енуі көрсетілетін қызметтермен сауда
жасауды кеңейтуді ынталандырып, қытай нарығына ... ... ... ... ... ашықтығын арттырып, тиімді
технологияларға қол жеткізу мүмкіндігін береді. Бұл өнеркәсіптің техникалық
деңгейін жоғарылатып, заңнамалық негізді ... ... ... реформа жүргізуді тездете түседі.
Алтыншыдан, әлемдік нарық конъюнктурасынан Қытай экономикасының
барған сайын ... ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға мүшелігі дүниежүзілік экономикалық
үдеріс барысына шынайы ықпал етуге және ұлттық экономикалық қауіпсіздікті
жоғары деңгейге ... ... ... [10, 6 ... ... ... ДСҰ-ға мүше болуы – бұл ... және ... ... ұзақ ... ... өте ... ... енуі оны күрделі әлем шаруашылығы жүйесінің толық
құқықты мүшесі етті. Қытайдың осы ... мүше ... ... ішкі
экономикасында бірқатар артықшылықтар мен қиыншылықтарды да ... ... ... әрі өзара байланысты жаһанды экономикалық
жүйеге қатысуы экономикалық өсім мен реформалардың ... ... ... ... етуін жатқызуға болады. ДСҰ-ның өз мүддесін қорғау
бойынша келіспеушіліктерді ретке ... ... ... отырып, Қытай өз
экономикасын барлық салаларда бәсекелеік қабілеттілігін арттыру есебінен
дамытуды көздеп ... ... мүше болу ... экономикасының жаһанды
шаруашылық жүйесіне интеграциясын тереңдете түсіп, жұмыс басшылық пен
инвестиция ... ... ... ... ... кіргеннен
кейін Қытай беліглі құқықтарға ие болды, сонымен қатар кең ... де өз ... ... ол ... ... бөлігі қытай
тауарын экспорттайтын ірі нарық болып табылатын АҚШ, ЕО ... ... ... ... ... қатарында тауарлар мен қызмет
көрсетулерге тарифтердің төмендетілу міндеттемесін атап ... жөн. ... ... ... мен ... ... ... міндеттемелерді орындау
Хаттамасы мен Орындау Кестесі бойынша өнеркәсіптік өнімдерге ... 25%-7%; ... ... ... ... өнімдерінің
тарифтері 31%-14%-ға түсті. Қызмет көрсетуге қатысты міндеттемелер қызмет
көрсету ... банк ... ... ... ... сияқты бірқатар секторлардың ашылуымен
байланысты болды. Қытай сонымен бірге ДСҰ-ның ... ... ... де ... ... ... еді. [32; 21 б.]
Дамып жатқан Қытай экономикасы ... ... ... ... ... сұранысы шегінен шығып артылатын өнімнің түр-түрін ... ... ... ... тас ... мемлекеттің тауарды өткізу
саласында сыртқы экономикалық байланыстарын жан-жақты дамытуға итермеледі,
осы себептерге байланысты экономиканың ... ... ... ... ... ... қытай өнімдерінің басым ... ... өз ... табуда. Қазіргі кезде Қытай экономикасы
тауар айналымының ... ... ... сипатталады және осы
көрсеткішпен халықаралық саудада жетекші елдердің қатарына қосылды. ... ... ара ... 23%-ды құрайды.
2010 жылы экономикалық өсімнің басты факторы - 32%-ға ... ... 40%-ын ... ... ... бұл ел экономикасының сыртқы
нарыққа жоғары тәуелділігін көрсетеді. Қытай экспорттың ... ... ... ... ... ... әлеуетін іске қосатын, ірі көлемде
шикізат пен материалдарды сіңіретін «алып экспорт машинасы» ... 9 ... ... ... Қытай ішкі ресурстар есебінен ... ... ... ... ... да, ... шикізат пен энергия
қорын импорттауға деген тәуелділігі артып бара жатқаны байқалады.
Басты мәселе тұрақсыз жаһандық экономика мен ... ... ... қатал бәсекелестік жағдайында Қытай үшін елді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ұлттық экономикаға қауіп
тудыруда.
Екіжақты келісімдерді қолдай ... ел ... ... ... ... ... қабылдап отыр. Оның қатарында: шетелдік, әсіресе
америкалық инвестицияларды блоктау, ... ... ... ... ... тағайындау тәртібін өзгерту, экспортты кедендік
баж салығын арттырып, импортты – төмендету, т.б. 2007 жылы ... баж ... салу ... аса тауар түріне көбейді. ... бұл ... ... қажет ететін ... өсу ... ... ... индустрияны бұрынғы
қалпына келтіру үшін жасалып жатыр.
Бұл жағдай Қытайдың ... ... ... ... ... Белгілі салаларда олар ретке келтірілген, бірақ әлі де ... ... ... ... ... бойынша, «Қытай ДСҰ-
ның ережелері мен қағидаларын өзіне пайдалы кезде ғана ұстанады». [6; ... ... ... ... ел ... алуға тырысуда, бұл
жетекші батыс елдерімен қатар пайда болған ... ... ... жағдай жасайды, әсіресе саудаға қойылатын ... ... ... ... ... ... қарсы шараларды өткеру
кезінде.
2008 жылы Брюссельде өткен парламентаралық ... ... ... ... - ұлт ... жалпы қытай жиналысының өкілі қазіргі
кезде ... 75 ел ... осы ... ... де, ... ... рыноктық деп әлі де мойындамай отыр, бұл ... ... ... ... ... ... ... жағдайды тек қытай тоқымасына
енгізген шектеулер болмаса, ҚХР-ға жағымды деп бағалауда. Болашақта Қытай
халықаралық ... ... ... ... ... ... нарықтың ашықтығына қол жеткізіп жатқан ДСҰ және ... ... ... деп болжанып отыр.
2001 жылы қабылданған міндеттерге қарамастан, елге кіргізген ... ... ... ... органдар қадағалап, қатаң тосқауылдар
қолдануда. Көптеген әлеуетті тұтынушылардың қатысуына кедергі ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың
жеке талаптары жойылып, банк операцияларын жүргізуде шектеулер енгізілуде.
[7; 163 б.]
Қытайдың ДСҰ-мен қарым-қатынасының ... ... ... орын ... шиеленіс жағдайлары айғақ бола алады. Жартылай ... ... ... ... ... ... шиеленісуде. Қытайдың
халықаралық сауда ережелерін бұзушылықтары ресми ... ... ЕО, ... ... ... өндірісінде протекционизм жасауда
деп айыптауда. ҚХР-да ... ... ... ... ... 60%-ға артты. Олар дайын ... ... ... ... ... ... Associated Press агенттігіне Қытайда
қытай өндірушілерінің жаңа машина жинақтауы ... ... ... шектеу енгізген деп хабарлады.
Сарапшылардың пікірлері бойынша қабылданған ... ... ... ... ... ... кейбір салаларды мемлекеттік
қаражаттандыру, отандық ... ... ... ... жалғасын табады дейді.
Қытай компаниялары зияткерлік жекеменшік ... ... ... ҚХР-ның премьер-министрі елде халықаралық
стандарттарға сай ұлттық ... ... ... ... үшін ... қажет
екенін бірнеше рет атап өткен болатын. Сауда министрінің ... ... ... ... ... бақылау жауапкершілігі 400 мың инспектор мен
полицейлерге жүктелген.
ДСҰ алдында отандық өндірушілердің ... мен ... әрі әлем ... ... ... тиімдірек қорғауға
мүмкіндік беретін сыртқы ... ... жаңа заң ... Жаңа заң
заңгерлік саладағы олқылықтарды толықтырып, яғни бұл ұлттық кәсіпорындарға
өз ... мен ... ... ... туғызады.
ДСҰ алдындағы міндеттерін орындай отыра, Қытай шетелдік қаржы
ұйымдарына біртіндеп ... банк ... ... ... ... 60 шетелдік
банкқа ҚХР-да ешбір аймақтық немесе ... ... ... операциялар жүргізуге рұқсат етілген, оның ішінде 53 шетелдік
банк жиынтық активі 50 млрд ... ... [3; 214 ... ... ... нәтижелері Қытайда оң ... ... ... даму қарқынының күшеюі мен сыртқы сауданың айтарлықтай
кеңеюін, сонымен қатар әлемдік экономикадағы мемлекеттің ... ... ... ... ... мүше болғаннан кейінгі ... ... ... өзгерістер
Жалпы алғанда Қытайдың ДСҰ-да мүшелік етуі ішкі экономикалық ... ... ... ... ... ... 2001 ж. 851 ... долл. болса,
2011 ж. 2977,5 млрд. долл. құраған, тікелей ... ... ... ... 53,5 ... долл.-дан 3352 млрд. долл. артқан. [1]
Ішкі нарыққа бағдарланған және әлемдік нарыққа ... ... ... ... ... дами ... ... жылдам екпінмен
автомобиль өнеркәсібі дамып, ... ... ... ірі автомобиль
экспорттаушылардың біріне айналады.
Қытайдың сауда әлеуетінің даму ... ... ... ... ... 1978 ... 2009 жыл арасында Қытайдың экспорты: 266,1-ден 1201,61
млрд долл., ал импорт: 243,5-тен 1005,92 млрд долл. құрап, 4 есеге артты.
- ... ... ... ішкі ... ... қарағанда 4 есе артты
(10-нан 40%-ға дейін);
- Сыртқы сауданың жалпы көлемі 509,65-тен 2207,54 млрд ... ... бұл ... пен ... ... бағамы қазіргі уақытта Қытай сыртқы
сауда көлемінен дүниежүзінде АҚШ-тан кейінгі 2 орында (оның ... ... 12,56%). ... ... ... ... ... өндірістік тауарлар болып табылады.
Экспорттың жалпы көлеміндегі өндірістік тауарлардың үлесі 2001 ж. ... ж. 94%-ға ... ... ... ... ... ... көп еңбекті
қажет ететін тауарлар: ... аяқ ... мата мен ... ... және ... ... ... түрлері, жиһаз,
пластмасса бұйымдары, сонымен қатар теңіз ... ... ... ... да ... ... Қытай импортының басым бөлігін арнайы өндірістік құрал-саймандар,
электр құралдары, телекоммуникация жабдықтары, ... мыс, ... ... ... ... тоқыма талшықтары, мата мен тыңайтқыштар
құрайды. Экспорттың жоғары қарқынмен өсуінің себепшісі ... ... ... ... ... сауда әлеуетінің ары-қарай дамуы мен жүзеге асуының
басты мәселесі оның ... ... ... ... табылады,
дәлірек айтсақ: дәстүлі киім, ойыншық, ... ... ... ... бағытталған бәсекелестік қабілеттілігі жоғары, көп еңбекті
қажет ететін, ... ... ... яғни ... ... қатар қаржы мен ғылымды қажет ететін ... жаңа ... ... ... ... тез ... ... оның Дүниежүзілік Сауда
Ұйымына енуі де айтарлықтай ықпал ... ... кері ... да жоқ емес,
мысалы, сауда келіспеушіліктерінің ушыға түсуі, мұнай ... өсуі ... да ... әлемдік экономиканы мазалауда.
ҚХР-ның ірі сыртқы сауда серіктестеріне Азия мемлекеттері ... ... ... ... ... 58,3% немесе 1148,42 млрд. долл.
тиесіл, одан кейін Еуропа ... – 381,35 млрд ... ... ...
328,11 млрд.долл., Латын Америкасы елдері – 121,86 млрд долл., ТМД – ... және ... ... - 91,06 млрд ... ... экономикалық дамуындағы сыртқы сауданың орны 2001 жылы
Дүниежүзілік Сауда Ұйымына мүше ... ... ... ... ... бір ... заңдар мен актілерге өзгерістер ... ... ... ... байланысты. 2003 жылы жалпы ... ... ... қарау аяқталды. Соңғы екі ... ... ... ... астам ведомствосы 2300 заңгерлік құжаттарды
қайта қарастырды, оның ... 830-ы ... ... ... ... Олар ... ... саласында қызмет көрсетулер, зияткерлік
меншік, қаржы салу және т.б. салаларды қамтиды. [8; 89 б.]
Құқықтық құрылысқа ... мән ... ... ... бес заң ... ... етті, оның ішіне Банк ісін бақылау және ... ... және ... ... ... ... енгізу бағдарламасы
кіреді.
ҚХР-ның ДСҰ-ға мүше болуы ... ... ... ... ... ... Жаңа ... Министрлігін құру ҚХР-ның
сыртқы және ішкі саудасын бақылау біріктіріліп, азық-түлік және ... ... ... ... ... ... деңгейдегі
үкіметтік құрылымды реформалау негізінен аяқталды.
2006 жылдың екінші жартысында-ақ алғаш рет ҚХР ... ... ... ... ... 744-ке ... ... экспорты мен импорты
қарқынында Қытайдың жетекші орынға шықты. ... ... ... ... ... ... қол жеткізген нәтиженің маңызы арта түседі. Шетел ... ... ... ... ... ... ширақ дамып, кеңейе түсті. АҚШ ... ... ... ... оның ... ... Еуропаға шығарылымның
cаны артты. Бұл Қытайдың сауда ... ... жету ... ... ... ... және батыс еуропалық саясаткерлердің
қытай үкіметінің жүргізіп жатқан юаньды тұрақтандыруға бағытталған
валюталық-бағамдық ... ... ... ... ... болатын. Осының барлығы ҚХР аумағына қытай экономикасының күшейіп
келе жатқан экспорт әлеуетінің ... күші ... ... ... ... келуін тездетті.
Импорттаудың көлемі бойынша Қытай әлемде 2 ... BFAI ... ... ... ... 2010 жылы ... ... 1,2
трлн долл. құрады.
Қазіргі күнде көптеген елдер Қытайдың сауда серіктесі. ... ... ... ... ... ... ... қарқыны бір жылда Гонконг, Жапония, АСЕАН елдері,
Канада, Мексика, Индия және ... да ... ... тауарлар
тарапынан 20-дан 20,8%-ге өсті, ал АҚШ, Корея Республикасы, Тайваньнан
импорттау ... ... ... оң ... ... жылдары 177,5-26,2 млрд
долл. артты. NAFTA, ЕО елдерімен Гонконг, Сингапурмен ... ... ... Малайзия, Филиппин, Таиландпен сауда тапшылығы өсіп, мұнайды
экспортқа шығарушы елдермен ... ... ... ... азаюда. Ал 2008
жылы сыртқы саудада сальдо 8,6%-ға ... ... ... ... ... ... оның негізгі себебі импорттың тез
өсуінде. Экспорт 22,9%-ға ... ... ... өскен, ол шикізат
мұнайдың (64,1%-ға), жағармай (66,9%), ... (40,4%) ... [9; 216 ... импортта ҚХР үлесінің артуы жалғасуда, бірақ бұрынғыдай
жылдам ... ... ... ... ... нығаюы АҚШ нарығынан
қайта бағдарланудың ... ... ... және ... да ... ... ... бәсекеде қытайдың позициясын қолдады.
ҚХР-да экспорт нарығын әртараптандыруға күш салынып жатыр. Шығарылатын
тауар түрі кеңеюде. ... ... ... ... ... ... олардың шығарылымы тұрақты түрде өсуде (2006 жылы тоқыма ... ... 140 млрд ... ... ... ол әлем экспортының 25%).
Шет елге жіберілген электронды өндіріс бұйымдарының құны 300 млрд ... отыр ... ... 20%-ы). Бұл ... ... ... ... орында болса, екінші – АҚШ (135 ... ... ...
Германия (70 млрд. долл.) электронды өндіріс бұйымдарын экспорттап отыр.
Электротехникалық өнімдерді шығару ширақ дамуда. 2006 жылы экспорт 40%-
ға ... 78 ... ... (ФРГ – 64 млрд. долл.) құрады.
Сонымен қатар Қытай әлемде ең ірі ... ... ... ... 80%-ы). 80-жылдардың басынан осы тез дамитын
секторда 80 мыңнан аса ... ... ... ... 3000 ... ... шығарылған тауардың 75%-ы экспорт үшін қарастырылған. Олар
негізінен АҚШ, ... ... ... ... Гуандун
провинциясындағы, қытай индустриясының ... ... ... ... ... ғана 14,06 ... ... көлемінде 100 елді
ойыншықпен қамтамасыз етіп отырған 3000-нан ... ... ... пайда бұл саланың дамуын ынталандырып, оның бәсекеге қабілеттілігін
арттырып отыр. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... болды. [6; 267 б.]
2005 жылы Аргентинада 6,6 млн. долл. инвестицияға 36 млн. ойыншық
өнімдері ... ... ... ... ... ... импорты
кенеттен жылдам өсіп, аргентиналық өнеркәсіпті ... ... ... жж. ... ҚХР-ның поставки 10,8 млн. 70,1 млн.
долл. артты. Қытай тауарларына тапсырыс ... ... ... ... мен жаңа ... ... ... Бірақ соңғы уақытта
мамандар бұл өнімде тұтынушылардың ... ... ... ... Ол
толымдаушыларда қорғасынның жоғары деңгейде ... және ... ЕО, ... ... ҚХР сапаны бақылаудағы немқұрайлы
қарайды деп кінә тағуда, бұл ... ... ... ел ретіндегі
абыройына нұсқан келтірмей қоймайды. П. ... ... ... ... өнімдерге айқын қарсы шығып, бұл мәселе тек Қытайға
тиесіл болмаса да, оны әлем ... ... ... келе ... ... елдің беделін айқындайтынын атап өтті.
АҚШ-тың тұтынушы тауарлардың қауіпсіздігі бойынша комиссия ... тек 2007 жылы ... ... 21 ... ... ойыншық кері
қайтарылды. Бұл өнімнің көп ... ... ... Mattel-ге тиесіл
болды. Кейінгі апталарда жүргізілген бақылау нәтижесінде тағы да жарты
миллион ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші болғаны анықталған. Бұл үдеріс барлық елде ... те ... ... ... Mattel ... ... ... жылдың қарашасында Қытайдың ресми өкілдері Bindeez және Aqua ... ... ... ... тыйым салынды, себебі оларды
жасау барысында қауіпті химикаттар қолданылғаны анықталды. ... ... ... ... ... жұмыстары жүргізілген.
Қытайдың сараптама, карантин және сапаны бақылау жөніндегі ... ... Ли ... «Made in China» ... ... ... ... үшін ел ... қоғамдық қозғалысқа жетекшілік
етті. Ол «бұл талапқа сай келмейтін ... ... ... жолмен
экспортқа шығарылатын тауарлар қытай өнімдерінің беделіне нұқсан келтірді»
деп жариялады және заңсыз өндірушілерді қатаң ... ... ... уәде ... ... оң ... бағаланады. Жыл сайынғы өсім 30-40% құрап.
2010 жылы айналым 10 млрд. ... ... ... ... тұтынушылар 30,2
млн. еуроны құрайтын (бір ... ... 2 ... ... ... ... ... 4,78 млрд. еуроны құрайды. ... ... ... ақпараты бойынша 34% тұтынушылар электронды
ойыншықтарды ... 46% - ... 20% - ... ... ... ... ... деген сұраныс арта түсуде.
Теледүкендер мен интернет арқылы сауда жасау жолдары дамып келе ... ... ... қытай тауарларына деген сұраныстың өсуі ҚХР-ның сыртқы сауда
балансының оң сальдосының өсімінде байқалады. 2004-2007 ... ... ... сегіз есеге өскен. Сарапшылар өсімнің тұрақты үрдісін
сараптай отыра, ... ... ... экспортқа тәуелділігін
төмендетіп, сыртқы ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық қызмет көрсетулер (көлік, туристік, т.б.) саудасы
белсенді даму жолында. Оларды ... және ... ... жылдары 20%-
ға артты. Бұл әлем экономикасындағы жоғары көрсеткіштердің ... ... ... 2007 жылы ... ... ... ... қызметтердің
экспорттаушы жетінші ірі ел болғанын растайды. Қызметтерді импорттаудан бұл
Азия елі бесінші орынға шықты.
ҚХР-ның ... ... ... ... бұл ... әлем ... өз ... нақты тұрақтандыру
барысында жұмсаған қажырлы еңбегі жоғары ... ... ... ... ... оның ... ... өнеркәсібі, күрделі, ғылымды қажет
ететін бұйымдарға көшпек.
1.3 ҚХР-дың ДСҰ-ға мүше ... ... ... ... ... ... ... жағдайында индустриялық әлеуеттің динамикалық
дамуы экспорт-импорт үдерістерінің қарқынды үдеуімен қатар жүріп ... ... ... ... ... ... жаңа ... айтады. 2003 жылдан бері Қытай көптеген өнімдердің нетто-
импортерінен нетто-экспортерге айналды. Financial Times ... ... ... 2010 жылы ... ... оң ... үш ... артып, 212
млрд. долл. жеткенін хабарлады. Салыстырмалы оңай жасалатын өнімдерді
шетелде сату біртіндеп ... ... және ... жағынан қиын
жасалатын өнімдерді сату көлемі ... ... [4; 198 ... ... мен ... ... арттыруға байланысты Қытай
өндірушілері сапалы, бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... өндірушілерімен бәсекеге түсіп,
Франция, Германия, ... АҚШ ... ... ... ... ... металлургияны, машина жасау, дәстүрлі тоқыма және ... ... ... ... ... индустрия, автомобиль
жасау және басқа да салаларды техника-технологиялық ... ... ... ... ... ... нығайтуда
ғылыми-техникалық сала басты орынға қойылды.
Ғылыми-зерттеуге тоқталатын болсақ, тәжірибе-құрылымдық ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Жетекші елдерді ғылым және ... ... қуып жету ... ... өнімдерге деген сұранысты қамтамасыз етіп, ... ... ... ... ... қазіргі
заманғы өндіріс салаларын дамытуды ынталандырып отыр.
1985 жылдың өзінде Батыстың ... ... жету ... ... Ғылыми-зерттеу, тәжірибе-құрылымдық жобаларды
инвестициялау 2009 жылы 19,2-ға, яғни 90 ... ... ... Бұл ... 1,23%-ы (АҚШ – 2,7, ... – 3,3, ... – 4,7, ... – 2,3,
Корея Республикасы – 2,9, Сингапур – 2,2, Үндістан - 1%) ... ... жылы ... ... етіп ... қызметкерлер саны 1 млн.жетті. [11]
Дамыған елдерде қолданылатын технологиялар ғана ... ... жоқ, ... ... ... емес ... ... үшін отандық
технологиялар да жетілдіріліп жатыр. Ел басшылығы дүниежүзілік нарықты
информациялық технологиялар өнімдерімен ... ету ... ... ... ірі ... ... ... программалық
қамсыздандыру және ақпараттық қауіпсіздік жүйелері ие ... ... ... ... ... 2004 жылы ақпараттық технологияларды ... ... ... ... ... куә ... және басқа да Азия елдерінде инновациялық қызметтердің кеңеюі
АҚШ-тың ғылыми-техникалық салада жетекшілігін, академиялық саладағы жоғары
орнын ... және ... ... қаржылай қолдау көрсетуінің
азаюына байланысты. АҚШ-тың Ұлттық ғылым Академиясы Қытай мен ... мол, ... ... жетекшілік ете алатын елдер ретінде
атап өтті.
ҚХР-ға арнайы жоғары технологиялық зоналарды және ... ... ... ... ... тартылуда. Қытайда ... ... ... ... жеңілдіктері ұсынылады. Батыс
фирмаларының ғылыми зерттеу институттарын ұлттық ресурстарды ... және ... ... ... ... ... мақсатында
Қытайға көшіру ерекше маңыздылыққа ие болып отыр.
Дүниежүзінің барлық ірі ... ... ... ... себебі ҒЗТҚЖ Батысқа қарағанда 60-70%-ға арзанға түседі. 2001 жылы
финдік атақты компания Nokia Ханчжоу ... 300 адам ... ... ... орталығын ашқан болатын. 2005 жылы Чэньду қаласында екінші
орталығы ашылды, басшылықтың бағалауы бойынша дүниежүзіндегі ең ... ... ... ... жұмыс істеп жатқан 700-ден ... ... ... көбі ақпараттық технологиялармен шұғылданды.
Шанхайдың өзінде ғана 203 ... ... ... ... оның ... ... France Telecom, Alcatel және AMD сияқты компанияларға
қызмет етіп ... Осы ... ... ... парктерде электронды
өнімдердің кең көлемді түрлері шығарылады. China Mobile – ... ең ... база мен ... ... ... ... ... үшінші және төртінші орындарда ... ... ... Acer мен қытайдың Lenovo компаниялары тұр.
Сарапшылардың бағалауы бойынша мемлекеттің зиятты ... өте ... ... ... ... мамандығы бойынша 250 мың маман жоғары
оқу орнын бітіреді. [12]
ҚХР-дың ақпараттық-коммуникациялық технологиялар бойынша сыртқы сауда
айналымы 329 ... ... ... ... ... электронды құрамдас бөліктері (65%) басым
болып келеді, экспортта - компьютерлер (46%). Бұл қытайлық өндірушілердің
құрастыру операцияларына маманданғанын көрсетеді.
Соңғы ... ... ... программаларды шығару артты, 2009
жылы бұл өнімнің экспорт көлемі 930 млн. ... ... ол 2008 ... 2,7 ... ... ... технологиялар қызметін жеткізу 950
млн. долл. жетті, компьютерлік программаларды ... 94 елі ... ... ... ... қамтамасыз етуде басты
импортерлері Жапония мен АҚШ. Негізгі өндірушілер – шетелдік мамандардың
қатысуымен ... ... ... ... ... инновацияларға жәрдемдесу –
қытай үкіметінің басты міндеті. ... ... ... ... ... ... пайдаға бес жыл бойы бірлескен табыс
салығы салынбайды. Бұл ... ... ... қосылғаннан кейін
тұрақтылықты сақтауға және шетелдік өндірушілермен бәсекелесу ... ... ... қытай фирмалары бәсеке күресі барысында
негізгі артықшылық ретінде арзан бағаны ... ... ... ... ... (жылына кемінде 10,1%-ға артып
отырады) профессионалды және тұрақты ... ... өсуі ... Нарықтың ықтимал сыйымдылығының кеңейгенін ҚХР-нда 350 ... ... ... ... дүниежүзілік электронды өнімдерді өндірудегі үлесі 2000-2006
жылдары 11-ден 23,7%-ға жетті, 2011 жылы бұл ... 30% ... ... ... ... осы секторда дүниежүзінде жетекші орындағы
АҚШ, Еуропа елдері мен Жапонияға қауіп төндіріп тұр дейге де ... ... ... ... ... ... ... ие болады.
Егер бұрын Қытайда арзан, сапасы төмен электроника өндірілсе, қазіргі
жағдайларда сапалы, күрделі өнім, батыс өндірушілеріне қарағанда бағасы ... ... ... ие ... ... Бұл дамыған елдермен
бәсекелестікті арттырып, ҚХР-ның нетто-экспортер ... ... ... ... ... жыл ... шетелге шығару 30-40%-ға
артады деп болжанып отыр.
Ғылымды қажет ететін бұл жалпы өндірістік өнім әлі де ... ... ... отыр, дегенмен оның әлеуеті кеңейіп, дәстүрлі өнімнің үлес
салмағы сарқылды. Жалпы өнеркәсіп өндірісінде электронды индустрияның ... ... ... 73% ... ... ... ... қамтамасыз етіледі. Өндірілетін электронды өнімнің 54%-ы
экспортқа ... ... ... ... өндірушілердің
қызметтеріне белсенді түрде тартылып жатыр. Осы арқылы ... ... ... робот шығарушы компаниялар қуаты ҚХР-ға көшіріліп жатыр.
Тұрмыстық электронды техникаларды дүниежүзінде шығару бойынша елдің
үлесіне 2000 жылы 11%, 2006 жылы 35%, ал 2011 жылы ... ... ... ... бұл ... 40%-ға, дербес компьютерлерді шығару-
44%, санды фотоаппарат - 27%-ға ... ... ... ... ... ... 27%-н ... қытай
экспортында маңызды орынды алса да, ал жоғары технологиялық өнімдерді
жеткізу жыл сайын орташа 34%-ға ... ... да, ... әлеует әлі
толық дамымаған, шетел капиталы ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың өндірісін
бақылап, технологиялық экспорттың 80%-ын қамтамасыз етіп отыр.
Осы арқылы қытай ... ... ... ... ... шетелдік инвестициялар арқылы қол ... ... ... ... 90%-ы ... инвестициясын алған қытай фирмаларының
үлесінде болды. Экспорттың жалпы көлемінің 80%-ы ... ... ... жұмыс күші мен Қытайдың жер аумағын пайдаланған өңделме ... ... ... ... ... саны тез ... ... әлі де
көп емес. Америкалық компаниялар негізгі инновациялық бағыттарда ірі
нәтижелерге қол ... ... ... – «өсім» инновациялары (шетелде
бірегей технологиялық ... ... ... ... ... ... шығару), қытайлар – өндірістік үдерістерді және шығарылатын
өнімдерді арзандату. [4; 360 б.]
Экспортталатын ... ...... ... жидкокристалдық дисплейлер. Жабдықтаушылардың техникалық жаңалық
пен салыстырмалы төмен бағалы қазіргі заманғы ... ... ... ... ... сатуда қытай нарығы дүниежүзіндегі ең кеңі.
2007 жылы оларды шығару көлемі ... ... ... ... 62,7%, ... шығару 50%-ға артты.
Әлем экономикасында ноутбуктерге деген сұраныс ерекше тез көбейіп,
құрлықтық Қытайдың тайваньдық ... Dell, ... ... ... танымал америкалық, неміс, жапон брендтерін
шығару қолға алынған.
2007 жылы Dell компаниясы ҚХР-нда сатылымдарын 26%-ға ... ... 253 ... ... ... ... отыр, бұл бұл елдегі ... ... ... 40%-ға ... Қажет компонентердің бағасының
төмендігі мен еңбекақының аз болуы арқылы үнемдеу өндірушілердің ... ... ішкі ... орнын күшейтті.
Өзінің тұтынушыларына бағытталған Қытай өндірушілерінің ... ... және ... ... саласында мамандануы
технологиялық күрделі өнімді өндірумен қатар жүреді.
Microsoft Corp. және қытайлық компьютер өндіруші Lenovo Group ... жаңа ... ... ... ... үшін зерттеу орталығын ашқан.
Әр компанияға ортақ кәсіпорынның 50%-ы тиесіл. ҚХР дербес компьютерлер
нарығының 35%-ын ... ... Lenovo ... Business Machines ... ... ... ... дүниежүзіндегі ең ірі өндіруші болды. [13]
Lenovo-мен серіктестік Microsoft ... бір ... ... яғни Қытай ... ... ... қытай
компанияларымен қосылып жаңа өнім ... ... ... құралдары (желілі, мобильді),
тұрмыстық электронды ... ... ... ... үлес
салмағы 32%-ды құрайды.
ҚХР-ның информатика Министрлігінің ақпараттары бойынша 2006 жылы 400
млн. мобильды ... ... ... дүниежүзілік өндірістің 50%-на
жетті. Мемлекет бұл өнімнің әлемдік экспортері болды.
Электротехника мен электроника ... ... ... ... ... жаңартып отыру процесстері жүріп отырады, сонымен қатар істен
шыққан құралды пайдаға асыру, оларды өңдеп қайта ... жиі ... ... ... ... қоршаған ортаға уақытылы
қорғаумен қамтамасыз етеді. Дамыған елдерде бұл тәжірибе жоғары ... ... ЕО ... бұл мақсаттарда материалдарды қайта
қолдануға ... ... ... ... ... ... ... екінші қайтара қолдану 75%-дан асып ... ... ... ... қатты қалдықтарды қайта өңдеуді реттейтін заң шығарылған.
Қытайда осындай ... ... ... ... ... ... ... жыл сайын 9%-ға артады. 2012 жылы ... ... ... 158 мың т. ... деп ... жылдан бері елде тұрмыстық электротехника мен электроника ... ... ... ... ... ... ... шаралар
жүргізілуде. Қытай заңнамасы қабылдаған ережелерді қадағалауға өндірушілер
мен таратушылардан бастап, иморттаушы мен жеке саудагерлерге дейін ... 372 ... ... ... ... қажеттілігіне қарамастан
қатысушылардың әрекеттерінде қиындықтар туындап отыр. Ол бұл ... ... жоқ ... жеке ... ... болып, қайта өңдеу
деңгейінің төмен болуы, жұмыс күші біліктілігінің ... ... жеңу үшін ҚХР ... өндірушілердің қызметтерін кеңейтуде,
біріккен кәсіпорындар құрылуда.
Дамыған елдер электронды қалдықтарын ҚХР, Индия, Пакистанға экспорттап
отыр. Қытай үкіметі ... ... ... ... ... соң
жеткізілімдерді Бангладеш, Шри-Ланка, Непалға бағыттады. Дегенмен қалдықтар
Қытайға жеткізіліп отырады. «Пайдалану» деп таңбаланған ... ... ... ... ... ... ... ҚХР-ның қайта өңдеу
кәсіпорындарына жетеді.
Аталған мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... сақталып тұруын қажет етеді. Жаңа технологияларды енгізу ... ... - ... ... өнімділігін арттыруға
негізделген экономиканы қалыптастыру жоспары қызу талқылануда.
Қытай басшылары заман талабына сай технологияларға ие ... ... және ... ... ел аумағында қазіргі заманғы өндіріс
орындарын салуы үшін бар мүмкіншіліктерін аямауда. Бұл жайлы жабдықтар ... ... ... ... ... ... тауарлық құрылымынан
байқауға болады.
Қытай менеджментінің мәселелерінің бірі инновация сапасы болып
табылады. ... ... ... төзе ... Google ... бас ... Ли ... айтуы бойынша, ол инновациялық ойлауды
қолдамайтын және мәліметті қайталау мен жаттап алуға негізделген білім ... ... ... салдарынан болып отыр. [11]
Бірақ Қытай «микроииновацияда» табысқа жетті, яғни бұл ... ... ... бірігуі арқылы бірқатар бағыттарда ілгерілеулерге
қол жеткізіледі. Қытайдағы инновациялар – бір ... ... ... ... ... қондырмалар. Бұл тарапта арнайы «шаньчжай» термині
пайда болған - ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында
өнертабыстарды «жетілдірумен» ғана ... ... ... ... шетел технологияларын тарту немесе алып ... ... ... ... ... құқығын жаппай бұзу, ... ... ... ... арқылы өте танымал. Олар көптеген жаңалықтарды
ұрлау, техникалардың жаңа үлгілерін заңсыз көшіру барысында ... Яғни бұл ... ... иесі біртума үлгінің авторынан кем
бағаланбайтын қоғам ділі.
2010 жылдың мамыр айында ... ... ... ... iPed түсті. Жалпы бұл ... ... ... ... ... Екі құрылғының да интерфейсі түгелдей сәйкес келеді.
iPed 105 доллар ... яғни Apple ... бес есе ... ... ... iPad-тың сатылуы америкалықтан кем болмайды деп пайымдауда.
Қытай жиі шетел инвесторларын қытай ... ... ... ... қысым жасаудың әртүрлі шараларына ... ... ... шетелдік компаниялар инвестициялауды қиындата түсетін
әкімшілік кедергілерге тап ... ... ... ... Қытай жүзеге асырып отырған «технологияны
импорттауды» өркениетті қалыпқа келтіруді көздеп отыр, дегенмен олардың
жетістіктері ... ... ... ретінде қытайдың патентік құқық жайлы
заңнамасындағы ... ... ... ол ... ... шекарасында
жасалған өнертабыс шетел компаниясының қытай бөлімшесіне тиесіл. Сонымен
қатар қытай басшылары егер ... ... үшін ... маңызды деп шешсе,
патентті ұлттандыру құқығына ие.
2 ДСҰ ҚҰРАМЫНДАҒЫ ҚХР ... ... ... КАПИТАЛЫНЫҢ ЫҚПАЛЫ
2.1 Тікелей шетел инвестицияларының Қытай экономикасындағы орны
Қытайдың әлемдік шаруашылық байланыстарға ... ... бірі ... ... ... ... саясаты болып
табылады.
2002 жылы өткен ҚКП-ның XVI съезінде үш негізгі ... ... ... ... тарту және халық тұтыну қабілеттілігін арттыру
айқындалды. Қытай еңбекқор және арзан жұмыс күшінің арқасында ... өте ... ... ... ... ... мүшелікке ала отырып, өндірістік дамыған елдер қытай
экспортын ауыздықтауды ... ... ... ... ... ... ... салалары үлкен шығынға
ұшырайтынын атап өткен болатын. Бұл нәтижелерге азиялық «айдаһарды» ... ... ... ... ... тиіс ... Дегенмен Қытай
батыстағы бәсекелестеріне өзінің әлсіз экономика секторларының біреуінде де
осалдық танытып, орын берген жоқ, керісінше ... ... ... ... Дәл осы ... мүше болғаннан кейін оның экономикалық дамуы
рекордты қарқын мен көрсеткіштерге жетті. ... ... ... және ... ... ... ДСҰ-ға мүше болғаннан
бастап, өзінің алтынвалюталық қорын 1 трлн. долл. арту мүмкіндігін ... ... ... ... ... көшбасшыға айналды).
Дүниежүзілік Сауда Ұйымының «мүшелік билетін» алған соң, ... жыл ... 50-60 ... ... ... ... инвесторлар үшін
одан сайын тартымды бола түсті. Осы ... ... ... ... салық түсімдерінің өсуі және қытай экономикасының қазіргі заманға
сай технологияларды игеруі қамтамасыз етілді. Қытайды арзанқол және ... ... ... ... және жартылай дайындалған өнім шығарушы
ретінде қабылдау ... ... ... ... Қытай тек қана дайын өнімді
экспорттайды деуге болады, олардың жартысынан ... ... мен ... ал төрттен бірін жоғары технологиялық бұйымдар
құрайды. Капитал да ... ... ... ... бойынша: 2010 жылы
қытай кәсіпорындарының шетелдегі инвестиция көлемі 16,1 ... ... ... жылмен салыстырғанда 32%-ға жоғары. Үлкен ... мен ... ... да, ... ... концерндер
«отандық өндірушілерді» басып тастамауын қадағалап отырды. ДСҰ-ға мүше болу
қытай кәсіпорындарына дамуға ... ... ... ... ... ... дами ... дүниежүзінде сатылатын қытай
өндірісінің ... саны жыл ... 30%-ға ... отырады, яғни бұл тек
Қытайда жиналатын шетелдік маркалар ғана емес, сонымен қатар ұлттық бренд
өнімдері де. 2010 жылы 5,89 млн. ... ... ... ... өткен
жылмен салыстырғанда). Бүгінгі күні барлық шетелдік ... ... өз ... ... ... қуаттары бар. Ал
қытай автоөндірушілері өз өндірістерін басқа елдерде ашуда.
Қытайдың әлемдік саудадағы ... ... ... ... ... ... ... жаһанды көшуі. Өзі өндірген
тауарды экспорттау Қытайдан импортталатын тауарлармен алмасып, инвестор
мемлекеттердің ... және ... ... ... әсер ... ... ... ғана басында емес, сонымен қатар ірі сауда ... ... ... ие ... да ... Қытай экспортының
жартысынан көбі шетелдік көпұлттық корпорациялар арқылы жүзеге асырылады.
Елде қолайлы инвестициялық ... ... үшін ... инвесторлар
табысты сыртқа шығару мүмкіндігін алды, екі - үш жыл ... ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер қарастырылды,
сонымен қатар алдыңғы қатарлы технологияны қолданса немесе экспортқа
бағдарланған өнім ... ... ... ... [2; 512 ... ... мүше болу ... шетелдік инвестицияларды тартуды
салалық реттеу ережесінде көрініс ... ... ... ... ... ... ... машина жасау, жеңіл, тоқыма ... ... да ... дәстүрлі өндіріс салаларында техникалық қайта құру
жатқызылған. Шетел инвесторларына қаржы салу ... ашық ... ... 262-ге ... ал ... салалар саны 112-ден 72-ге қысқарған. Ал
экономикалық қауіпсіздікті ... ... ... ... қатар
байланыс, әуе қатынасы, қорғаныс өнеркәсібі, бұқаралық ақпарат құралдары,
кино- және ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар шетел инвесторларына бұрын шектеу қойылған және тек
орталықтың рұқсатымен ғана ... ... банк және ... ... заңгерлік, кеңес беру қызметтері; туризм; сыртқы сауда, көлік,
телекоммуникация қызмет салалары ашылды.
ДСҰ ... өз ... ... ... ... ... өз ... шетелдік қаржы ұйымдарына аша бастады.
Аймақтың арзан және тәртіпті жұмыс ... ... ... ... ... ... ... үдерістерде жан-жақты қатысуға ... Азия ... ... ... ... ... ... үкіметі инвестициялық әлеуетті қалыптастыруға кірісті. Бұл қаржы және
банк инфрақұрылымдарында түрлендірулерге ... кеше ғана бұл сала ... ... ... өтіп кеткен,
күдер үзген қарыздардың көптігімен ерекшеленетін, ол тез ... ... ... ... ... ... ... еткен. 2003 жылдан
бастап, үкімет үш ең ірі банктерге алтын валюталық резервтен 60 млрд. долл.
көлемінде ... ... ... ... қаржы ұйымдарымен есеп
айырысу мүмкіндіктері жоқ ... ... ... ... ... ... қарыздардың саны айтарлықтай төмендеді,
біртіндеп шаруашылық үдерістерінің ... ... ... ... ... ... қажеттілігі ішкі экономикада да, шет елде де ... Банк ... ... ... лицензиялары бар қаржы
институттарының саны артты. Инвесторлар қытай ... ... ... ширақ дамушы ұйымдар ретінде қарастырады.
Ұлттық банктерді қолдау үшін қытай нарығына қол жеткізуде және қаржы
операцияларын ... тең емес ... қою ... ... инвестиция
ағымын ұстап тұратын шектеулер енгізілді. Шетел банктерінің үлес қосуы (5-
10% көлемінде), реципиент-банктердің жағдайларынан ... ... ... ... ... ... ... шетел банктерінде
жоқтығы, ҚХР-да бизнес жүргізуге лицензия алу ... ... ... ... ... ... талаптардың айырмашылығы жобаларды
қаржыландырудағы олардың қызметтерін төмендетті.
30-дан астам шетелдік банк банк ... ... ... ... алғышарт болатын елдің қаржы саласында ... ... үшін ... ... жылы ... банктерінің қызметтерінің жаңа ережелері шықты. Осы
ережелерге ... жеке ... ... үшін ... валютада жарғылық
капиталы 1 млрд. юаньнан кем емес ... ... ... құру ... Бұл жеке ... ... валютасында да, юаньда да мемлекеттің барлық
территориясында қызмет ... ... ... ... ... Орталық банктың бақылауындағы осы еншілес ... ... ... ... қаржы құрылымдарына барьерлерді төмендету кейбір банктерде
байқалады. Мысалы Bank of America Corp. 2005 жылы ... ... ... 9% ... 3 ... ... сатып алды. [5; 208 б.]
Дегенмен қаржыландырудың шарттарының өзгергеніне қарамастан, Қытайда
жұмысын жалғастырып жатқан 70 шетелдік банктердің 230 бөлімшесінің ... ... ... ... ... ... банктердің
филиалдары 1 млн.юаньнан кем емес сомада жеке тұлғалардың депозиттерімен
жұмыс жасай алады.
Азия ... ... Industry ... өкілдері (Нью-Йорк, АҚШ) он
щақты әлемнің танымал банктері қытай банк секторына шықпағын айтты. Бұл ірі
Азия қаржы ... аса ... ... ережелер қытай банктерін қорғауға бағытталған, себебі олардың
көбі шетел қаржы құрылымдарымен ашық ... ... ... ... қытай банк секторының ашықтығы шетелдіктер үшін көп ... ал ... аса ... ... байқалмайды», - дейді Economist
Intelligence Unit сарапшылары. [6; 506 б.]
Бірақ 2007 жылы қытай ... 1,55 ... юань ... арнайы
қазынашылық облигацияларды сату арқылы 200 ... ... ... ... ... хабарлады. ВСНП ақпараты бойынша инвестициялаумен арнайы
компания айналысады.
Бірқатар банк қызметтерінде оң ... ... ... ... Times ... жарияланған 2007 жылы акционерлік ... ... ... ... ең ірі компанияларының рейтингінде қытай
компаниялары, ... банк және ... ... ... қол ... 9-орында Industrial and Commercial Bank of ... 23 - Bank of China (BOC), 35 - China ... Bank (CCB), 41 ... Life ... 166 - Bank of Communications (BoCom). [13]
Қор нарығы қарқынды түрде өсуде, 2006 жылдан 2007 ... ... ол ... ... Бұл оның бар жинақтарын депозиттік шотқа қарағанда айтарлықтай
пайда әкелетін акцияға салуға тырысатын ... ... ... ... ... ... ... ширақ дамуына ірі азиялық қаржы орталықтары, қытай
өндірушілерінің құнды қағаздарының сатылымының қуатты алаңы ... ... ... ... ... куә болады. Бұл нарықта ұлттық
инвесторлардың белсенді қатысуы, ... ... ... ... құнын едәуір жоғарылатты. Мемлекеттік компаниялар да жоғары
табыстарға ие.
Қор нарығында инвесторлар саны көбейіп, бағалар жоғарылауда. ... ... ... тыс ... ... нарыққа тигізуі мүмкін
қауіптерге байланысты қаржыгерлерді алаңдатуда.
Шанхай және Шэньчжэнь биржаларында сауда көлемін шектеу үшін ... ... ... операция жүргізуде салық құнын көтеру ... бұл өз ... ... қор ... ... тигізді.
Мамандардың пікірі бойынша, бұл биліктегілердің «көпіршікті үрлеу» бойынша
жасаған ең маңызды қадамы. Шанхай индексінің 6,5%-ға ... бір күн ... баға ... ... ... - 1%-ға ... ... артықшылығы – тез дамып жатқан өнеркәсіп, әсіресе
қаржыландырудың ... ... 80%-ы ... ... өнеркәсіп
салалары. Осы жағдайларда қытай компаниялары табыстары мен нарықтағы үлесін
сақтау үшін шикізаттың қымбаттауына ... ... ... ... ... ... саласын шетелдік фирмалар үшін либерализациялау
олардың қытай нарығындағы ... ... ... ... ... ... капиталының көлемі арта түсуде.
Сингапур құрылыс компаниясы Guoco Land Ltd 2007 жылы ... ... ... екі ... ... инвестициялары елге алдыңғы қатарлы технологиялар, басқарудың
және шаруашылық жүргізудің тиімді тәсілдерімен қатар келіп ... ... ... халықаралық бәсекеге қабілеттілігін нығайтады. Жеке
және шетелдік капиталдың келуінің көбеюі арқылы олардың ... ... Бұл ... дүниежүзінде ең жоғары, ол қаржы ағымдарын тиімді
қолдануды, оларды қоғам ауқаттылығын жақсарту мақсатында ... ... ... ... ... ... ... бағытталған күш салуларға қарамастан,
мемлекет дамушы елдер арасындағы негізгі ... ... ... Бұл
қаражаттардың шамамен жартысы тікелей шетелдік инвестициялар ... Бұл ... ... ... тездетіп, жұмыс орындарының пайда
болуына жағдай ... ... ... ... макроэкономикаға
ықпалы тұрақтандырушы сипат алады.
2006 жылы Қытайда ... ... ... ... ... жаңа ... енгізілді. Жеңілдік тәртібімен тек шетел
капиталының үлесі 25%-дан артқан ... ғана ... ... ... ... ... ... тиіс деп атап өтілген. ... ... ... ие ... ... ... үлесіне ие қытай
фирмаларымен инвестициялық қатынастар орнатуына арнайы рұқсат алуы қажет.
[19]
Қытайдың ... ... ... ... ... мақсатында
шетел фирмаларына қойып отырған талаптары жақын ... ... ... ... және қор ... ... ... арқылы түсіндіріледі.
Қаржыландыру саласына, яғни құрылыстан бастап мұнай өндіруге дейін
қатаң бақылау орнатылған. Инвесторлар үшін ... ... - ... ... ... ... ... болуы керек.
Сонымен қатар шетел капиталының келуі қоршаған ортаны ... ... ... ... ... жаңартуды дамыту сияқты
салаларға өз ықпалын тигізуде.
ДСҰ-ның мүшесі болғаннан кейін ҚХР 248 ... ... ... ... қол ... 2004 жылы оның көлемі 612 млрд. ... ... жылы - 916 ... ... 2006 жылы - 57 ... долл. төмендеп, 2007
жылы - 74,7 млрд. долл. құрады, 2008 жылы - 92,4 млрд. ... 2009 жылы -
90 ... ... ... 2010 жылы ... дағдарысынан кейінгі ел экономикасына
инвестиция тарту бойынша рекордты ... 106 ... ... жетті. [1]
Қытай Сауда Министрлігінің ... ... бұл 2009 ... 17,4% көп. 2009 ... ... дағдарыстың салдарынан
белгіленген 2,3% құлдыраудың орнын ... ... ... ... бестен бір бөлігінен көбі жеке секторға салынды. «Инвестициялық
жағдайдың жақсаруы жаңа қозғаушы күш ... - ... ҚХР ... ... ... Яо Цзянь, - «шығысқа қарағанда жұмыс күші
арзан, әрі ... ... ... ... ... ... инвестиция көлемі
ұлғайған». Қытай инвестицияларының шет ел экономикасына салыну ... ... 2010 жылы ... ... ... 36,3% ... 59 млрд
доллар көрсеткішіне жеткен, яғни бұл ... ... ... ... ... ғана артық. Қытай компаниялары көбінесе
дайын бизнесті сатып алуға және жаңа ... ... ... ... ... ... ... байқауға болады. Біріншіден,
тікелей шетелдік инвестицияларының өсуінің ... ... ... өсіп келе ... ... ... ... шетелдік инвесторлардың
қызығушылығы тек аймақтағы ғана емес, сонымен қатар барлық дамушы елдердегі
реципиенттердің арасындағы көшбасшы екенін дәлелдеп ... ... ... ... инвестициялық капиталының шамадан тыс
ағымын тоқтату шаралары уақытылы қолданылуда. Мысалы ... ... ... мақсатында шетел компанияларына берілген жеңілдік тәртібі
жойылды. Дегенмен ... ... ... қалпына келтіру қытай
экономикасының жалпы тұрақты ... және ... ... ... ... жылы шетел компанияларының қатысуымен ҚХР-ның территориясында
14,5 мың кәсіпорын ... ... ... ... бірқатар жеңілдік
тәртібін жойған бірыңғай салық салу ... ... ... ... ... ставкасы 25%-ды құрайды.
Қытай өте қарқынды дамушы және арзан жұмыс күші мен дамыған өндірістік
әлеуеттің арқасында инвестициялық ... ... бірі ... ... ... ... капиталының уақытылы салымдары, инвестициялық
жобаларды тәжірибелі іске асыру ұлттық ішкі ... ... ... ... ... ... ... инвестицияларының көлемі ғана емес, сонымен қатар оларды
орналастыру да маңызды. Олардың басым бөлігі ... ... өз ... ... BNP Paribas 87 млн. ... Nanjing City ... ... пакетін сатып алмақ, ол 20% үлесті құрайды. Шетелдік банктер мен
инвестициялық қорлар 10 ... ... ... ... ... сатып алуға келісті, оның ... үш ірі ... ... ... and ... Bank of China, Bank of China, ... Bank кіреді. ICBC-мен екі америкалық ұйым - Goldman ... American Express ... және ... ... ... ... қол ... of America 3,1 млрд. долларды CCB-ге инвестициялады. Сингапурлық
компания Temasek-тен 1 млрд. долл. түсті. Royal Bank of ... ... және ... ... Li Kashing BOC-қа ... 10%-на ие
болды. Өз тарапынан, үш қытай банкі өз құнды қағаздарының шетелдік қор
биржаларында ... қол ... ... ... ... ... акция құндарының өсуі кепіл бола алады. [9; 149 б.]
Қытай банк жүйесінің ... ... ... ... ... айтуға болады. Bank of China ұзақ ... ... ... ... Aircraft Leasing ... сатып
алды. Прессада банктің әрқайсысы аталған компанияның 35% акциясына ие
болған ... және ... ... және де 14,5% ... ие ... екі ... бөлімше арасында болған қатаң бәсекеден
сүрінбей өткені жайлы жазылған. Өз ... ... ... кеңейткен Bank
of China қытай авиатранспорт компанияларын несиемен қамтамасыз ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыру мүмкіндігіне ие болды.
Сарапшылардың пікірі бойынша бұл келісім ... ірі ... ... ... өсіп келе ... ... [13]
Ірі шетелдік ұйымдармен серіктестік қытай ... ... ... ... ... ... ... банк HSBC
Holdings Plc 2007 жылы Қытайдағы бөлімшелерінің санын екі есеге арттырды.
Гонконг және Қытай ... банк ... ... 142 жыл ... ... қаржы компаниясы ағымдағы жылда 30-40 бөлімше және
кеңсе ашып, мыңдаған қызметкерлерді жұмысқа ... ... ... HSBC ... саны 2,7 мың ... ... Басты
қалаларында 14 бөлімше жұмыс жасауда.
Шетелдік және ... ... ... тез ... келе жатқан
елдердің бастауымен трансшекаралық деңгейде негізінен шетел капиталын
орналастыру саласында бірігу ... ... ... Бұл ... ... ағымының ең белсенді элементі, инвестициялық климаттың,
макроэкономикалық көрсеткіштердің, қаржы жағдайларының өзгеруіне шұғыл
әрекет жасайды.
Соңғы ... ... ... ... келісімшарт шеңберінде
инвестиция ағымдарының басым бөлігі ... ... ... ... ... ... бағытталған. BRIC тобына еніп отырған Қытай
өндірушілеріне өнеркәсіптік, инфрақұрылымдық, салаларда ... орны ... ... ... бірігу табыс деңгейін, құн
көрсеткішін, нарықтағы үлестік қатысуын сақтап қалды. [19]
Қытай корпорациясы China ... ... Group ... ... ... ... жобасын жүзеге асыруға
инвестиция салу жөнінде келісімшартқа қол қойды. Бұл осы ... ең ... ... бастама және қытайдың тау-кен рудасы саласына
салған қомақты шетелдік ... жылы China ... Bank ... ... ... ... 4,7
млрд. долл. гонконгтық Wing Lung ... ... ... ... ... ... 2008 жылдың бес айы ішінде ... ... ... ... үшін 31,1 ... долл. құрады.
Murchion Metals тарапынан бақылауды орнатқызбау үшін Sinosteel қытай
компаниясы австралиялық ... ... ... ... ... болат құю бірлестігі Baosteel Group австралиялық Fortesque Metal ... ... ... ... ... ... ICBC 5,6 ... долл. Оңтүстік
Африканың Standard Bank-нің 20% үлесін сатып алды. Қытай мұнай және ... ... ... Африка нарығын қаржыландыру шарттарының
жақсаруы күтілуде.
Ұзақ ... ... ... ... ... China Oilfield
Services (China National Offshore Oil Corp.-ның филиалы (CNOOC) – ... ... ... ... ... норвегиялық Awilco фирмасының 2,5
млрд. долл. сатып ... ... ... ... ... бұл ... ... назар бөлудің себебі біртиптес мұнай өндіруші компаниялардың бірігуі де
емес, синергетикалық нәтижеге ... ... – суы ... ... ... ...... қарыз қаражатына қол
жетімділігі) қол жеткізумен де емес, келісімнің ... ... ... ... ... мамандар оған деген қызығушылық осындай
келісімшартты жасау мүмкіншілігінің ... ... [6; 507 ... ... ... ... ... қатысып және стартегиялық
мақсаттар мен бәсекелестік позицияларының нығаюы ... ... ... ... ... ... ... компанияларының «жаһанды ойыншыларға»
айналып жатқанына назар салған.
Сонымен қатар мемлекеттік ұйымдар ... және ... ... ... атап ... Бір жағынан шетел
кәсіпкерлерімен қызмет істеп жатқан бірігуге ... ... ... қытай экономикасының жағдайына оң әсері бар заман ... ... ... қабылдап жатса, екінші ...... ... ... ... ... ... жасап жатқан шетелдік компаниялардың және ... ... ... ... ... ... ... қатысу ережелері қытай
диаспорасының капиталын да қамтиды, елге ... ... ... ТШИ 45%-ы
солардың үлесінде.
Гонконгтық Centre for Asia Private Equity Research-тың мамандары,
Қытайдың ресми өкілдері ... ... ... ... ... және
капитал ағымының азаюына бағытталған ... ... ... ... Бұл ... төзу үшін Қытай тікелей трансшекаралық инвестиция
көзі ретіндегі өз позициясын нығайтуда.
Қытайдың ... ... ... ... ... ... Сингапур, АҚШ, Тайвань кіреді.
Дегенмен, ауқымды инвестиция көлемі бірқатар ... ... ... ... бойынша өсім қарқыны мен көлемінің
кеңеюі сияқты жоғары динамика ... ... ... теріс
қасиеттерге ие, мысалы кейбір салаларда артық қуаттардың пайда ... ... ... деңгейінің төмендеуі, жылжымайтын мүлік пен
құрылысқа салымдардың күрт артуы.
Кейбір салаларда әкімшілік ретке келтіру жандандырылуда. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көтеріп, экологиялық үдерістерді бақылауға алу, ... ... ... қарсы тұруға бағытталған.
2.2 Шетел инвестицияларының артуы және ... ... ... ... және ... экономикаларда болып тұратын көптеген құбылыстар
жемқорлық үдерістермен қатар жүріп жатыр. Дегенмен жаһандану, халықаралық
байланыстардың ... ... ... ... байланысты жасалып
жатқан қылмыстар мен оларды жүзеге асыру тәсілдеріне интернационалдық,
жаһанды сипат беріп, қылмыскерлерге өз ... тыс ... ... ... ірі қаржылай сомманы жымқыруға мүмкіндік береді. Қазіргі
заманғы электронды қаржы механизмдеріне ие бола ... олар ел ... ... қаржыны ұрлау әлеуетіне ие.
Ресми органдар бұған қарсы тұру үшін кейбір компанияларға ... ... және ... ... заңсыз қолданған
қытай шенеуніктерінің қызметтерін ... ... ... ... мен ... ... жоғары лауазымды тұрақты
қызметкерлерді қоса алғандағы 200 мың ... мен ... ... ... ... бес жыл ... жемқорлыққа айтарлықтай
соққы берді.
Пекин Университетінің профессоры Чу ... ... ... ... айналып бара жатқанын айтып жатыр. Бір мемлекет, жеке өзі сыбайлас
жемқорлыққа қарсы күрес жүргізуге ... ... ... ... ... ... қылмыстық полиция ұйымымен (Интерпол) тығыз қызмет
етуде. 2000 жылы экстрадиция Заңы жарияланып, көптеген елдермен заң көмегін
көрсету ... он ... ... мен ... ... трансұлттық
қылмыстар үшін жазалау жайлы жүзден аса көпжақты халықаралық конвенцияларға
қол қойылды. ҚХР үшін бұл ... ... ... 2003 ... ... ... жемқорлыққа қарсы Конвенциясы маңызды орын алады.
[6; 75 б.]
Қытай аумағында күрестің нығаюына көптеген айғақтар келтіруге болады.
Бүкіл Қытайлық ... ... ... ... ... кеңес премьері
Вэнь Цзябао «қоғамда қытай ерекшелігімен социализм идеалын бекіту туралы»
жариялап, қоғамның ... ... ... ... айтқан.
Яғни мемлекеттік ведомстволарға жаңа кеңсе ғимараттарын салуға ... ... ... ... нормативті қалыпқа келтіру ұсынылған. [25]
Заңсыз іс-әрекеттерде айыпталған адамдарды жазалау шаралары күшеюде.
Баспасөз беттерінде қытай сотының 2,2 ... ... ... пара алған
Қытай Коммунистік партиясының мүшелерін ... ... ... іс-әрекеттеріне Денсаулық Министрлігінің ... ... ату ... ... ... жерді үлестіруде өз
қызметін асыра пайдаланған бұрынғы Саяси бюро мүшесі және Пекин қаласының
мэрі 13 ... ... ... парткомының бірінші хатшысы да тұтқынға
алынған. Пекин қаласында бес жыл ... ... ... ... ісі бойынша 1,6 мың қылмыстық іс ... 15 млн. ... ... айып ... төрт банк ... өлім жазасына
кесілгені туралы ақпарат жарияланған.
Сыбайлас ... және ... ... ел ... экономикалық
даму жолындағы басты кедергі деп ... ... кез ... ... ... ... комитеті жемқорлыққа қарсы бесжылдық
жоспарын (2008-2012) жариялады. Ел биліктегілері мемлекеттік корпорациялар
басшыларының бюджет қаражатын ... ... ... жоюға барлық
назарын салып отыр. Оларға басқарудың демократиялық ... ... ҚКП ОК ... ... ... ... қарсы өз қызметтері
жайлы есеп беріп отыратын арнайы комитет құру ... ... ... асыра пайдалану оқиғаларын табуда
қытай БАҚ қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ... барлық бөлшектерін мүлтіксіз орындау бұйырылған болатын.
2008 жылдың сәуір ... ... ... ... ... ... ҚКП ... қалалық комитетінің басшысы Чэнь Лянюй жемқорлық пен
қызмет бабын асыра сілтеуіне байланысты 18 ... ... ... ... ұйымдар мен жеке адамдардан 2,39 млн. юань (300 мың ... пара ... ... ... ... ... 3,2 млрд. юань (404
млн. долл.) көлеміндегі қаражатты ысырап етті деген айып ... ... ... жайлы қоғамды ескерту мақсатында баспасөз беттерінде жиі
жарияланып тұрады. Бірақ өкінішкі орай бұл ... ... ... күрестің
қатаң түрлеріне қарамастан әлі де кеңінен таралуда.Қытай ... ... ... ... ... ... капиталын тартуға деген
ынталары күшейе түсті.Осы мақсатпен жергілікті жерлерде ... ... ... ... ... ... ... қабылданған тәртібіне
қарағанда жеңілірек тәртібін орнатады. Сонымен қатар төмендетілген салықтың
өзін де жиі әртүрлі сыйлық, ... ... ... ... үшін ... арзан жұмыс күші сияқты басты факторларды
сақтау мақсатында жергілікті биліктегілер ... ... ... ... көз жұма ... ... тарапынан
ұйымдасқан қарсылық әрекеттерін басып отырады. [21]
Мұндай саясат, әрине, Қытайға келетін ... ... ... және оның ... ... ... артуына жағдай жасайды. Сонымен
қатар ол керісінше жақтарына да ие, яғни ол әлеуметтік ... ... ... ... есе ... ... және ... жалпы ұлттық мүдделерден асып түсуіне әкеледі. Аймақтық билік
орындағылар шетелдік фирмалармен ... ... ... айқын жүргізбейді, ал кейде тіпті ел абыройын түсіріп алмау үшін
белгілі аймақтық міндеттемелерді асыра сілтеп орындау жауапкершілігін ... ... ... ... ... провинцияларында
провинциялық басшылардың көмектерімен өз анклавтарын құру арқылы ҚХР ... ... ... ... ... ие ... ... шенеуніктер
өзіндік, жеке және жергілікті экономикалық пайданы саяси адалдықтан ... ол ... ... ... ... ... әкеледі.
2.3 Инвестициялардың әркелкі бөлінісінен туындаған аймақтық жіктелістерді
жою шаралары
Сыбайлас жемқорлықтың аймақтық билік органдарын жаппай ... ... ... бір ... ... мәселесінде де көрініс тапты.
Экономикалық тұрғыдан дамыған аудандардың артта ... ... Дэн ... арманының орындалуы екіталай. Оларды ... ... ... пен ... бай және ... ... ... артуына себепші болып ... ... ... ... және ... да (жиі ... жеңілдіктер мен
артықшылықтарды ұсыну арқылы ... және ... ... ... ... әлі де жеткілікті дамымаған ... ... ... ... ... ... екіншілердің жеңілісі арқылы пайда болады.
Қытай үкіметінің аз ... ішкі ... ... ... шығыс,
орталық, батыс аймақтар арасындағы алшақтықты жоя алмауымен ... ... ... ... артықшылықтарды қайта бөлуге
әкелді. Шығыс аудандарға бұрынғысынша батысқа қарағанда адам ... ... ... ... 2002 жылы ол 60%-ды ... млн адам ... ... жағалауындағы жетілмеген жалпыұлттық нарық
пен жалпыұлттық институттары бар аумақтардың ширақ дамуы 900 млн ... ішкі ... ... аз ... ... Бұл екі бірдей,
ажырап бара жатқан әлем. Біріншісі ... ... ... ... ... бара ... ... – жаһандану мен нарықтық
реформалардың қатысы шамалы болып қала ... ... ... ... ... жоғары өтелімділік пен
инвестициялардың пайдалылығын қолданып, тек өзінің және шетелдік күрделі
қаржы жұмсалымдарын ... қана ... ... ... ... және ... да ... мен жұмыс күшін тартып, алшақтықты ... ... ... ірі және орта ... ... ... аса ... ал мемлекеттік емес сектор дамып, жұмысқа
орналастыруда ... роль ... ... түсімдерінің негізгі көзі болып
табылады. Жалпы, бұл ... ... ... (автохтондар)
дамуының жеткілікті әлеуетін жинақтады.
Батыс аудандар қаржы мен білікті еңбектің ... ... ... ... түсе ... ... дамуы әлі ұзақ уақыт аралығында
инфрақұрылымға салынатын мемлекеттік қаржыландыруға сүйенеді. ... ... ... ... өсімнің одан сайын төмендеуіне
әкелмек.
Қытайдың ... енуі ішкі ... ... ... аудандардың
артықшылығын күшейтеді. Батыс аумақтардың бәсекеге қабілеттілігі нашар
артта қалған өндірісі зиян ... ... ... ... ... ... беталысты бұзу үшін көп
уақыт пен қажырлы еңбекті талап етеді.
Орталық қазіргі уақытта провинциялық оқшауланушылықты жеңу үшін ... ... ... ... ... ... ... үлкен
атырауы» немесе сәйкес бай, кедей провинциялар кірген Шығыс және Солтүстік
Қытайдағы ірі құрылымдар, дегенмен бұл ... ... ... айту ... [5; 219 ... ... ... қарамастан орталық шешуге тырысып
жатқан ... ...... ... ... ... ... артта қалуы әлеуметтік жағдайының нашарлығы мен мөлшерден
ауытқыған пневмония ... ... ... апат ... ... ... ... тек саяси жүйені қайта ұйымдастыру жолымен ғана ... ... бұл ... ұйымдастыруды жергілікті билік басындағылардың
ынтымақтастығысыз жүзеге асыру мүмкін емес. Оны орталық мүддесінде жоғарыда
ғана ... ... ... әкеліп соқпақ. Қайта
ұйымдастырудың басты ... бірі ... пен ... ... ... ... ол тек ... конституциялық, тіпті федералдық
үдеріс шеңберінде ғана шешілу мүмкін. Әйтпесе елдің аумақтық тұтастығы ... ... даму ... ... ... дағдарыс нышандары үдей
түспек.
Мемлекеттік инвестициялардың өсу қарқыны бойынша 12 батыс ... ... 11 ... ... шықса да, инвестицияның жалпы
көлемі мен олардың нәтижелілігі бойынша шамамен 10-15 жылға арта ... 471 ... ... айтылғанның барлығының себепшісі:
Біріншіден, әсіресе ҚХР-дың ДСҰ-ға енуінен ... ... ... ... ... өктем шартын күшейтіп,
трансұлттық корпорациялар жоғары ... ... ... ... ... ... етеді.
Екіншіден, көптеген көрсеткіштер (көлікпен қамтамасыз ету, әкімшілік
ресурстың тиімділігі, инвестициялық жағдайлар, т.б.) бойынша батыс ... ... ... ... ... салымшылар батыс аудандардағы жағдаймен әлі де
нашар таныс, сондықтан күтуші ... ... ... ... ... бірқатар әлеуметтік-
экономикалық қиыншылықтарды туындататын және алға ... ... ... ... төндіретін маңызды мәселе болып қала бермек.
Дегенмен Қытай дүниежүзінде АҚШ-тан кейін екінші ең ірі ... ... ел ... саналады. Қытайға шетелдік инвестициялардың
салынуының ерекшелігі, олардың ... ғана ... ... ... яғни ... ... бұл ... даму деңгейінің тез арада
жоғарылауына жағдай жасап отыр. Шетелдік инвестициялардың және ... ... ... 85%-ы Қытайдың 31 провинциясының жалпы халықтың
үштен бірі тұрып жатқан шығыс жағлауда орналасқан 9-ына ғана тиесіл. Ал ... ... ... Азияда ең кедей болып саналады. Дегенмен, елдің ... ... алыс ... инфрақұрылым нашар дамыса да, олар
болашақ даму қоры. Жағалаудағы аудандарда адам ... ... ... бизнес амалсыздан ары қарай батысқа жылжымақ, себебі ... ... те, ... тәртібі де игеріліп, теңіз, теміржол көлігі ретке
келтіріліп, ... ... ... жерде өндіріледі.
Жалпы 12-бесжылдықта (2011 - 2015 ж.ж.) ... ... ... ... ... ... ... Бұл жайлы 31 наурыз
күні ҚХР Коммерция Министрлігінің ... ... ... ... ... Цао ... жариялады. [22]
Алдағы 12-інші Батыс Қытай халықаралық жәрмеңкесін ... ... ... Цао Хунъин елдің батыс аймағы ресурстарға бай, оның нарықтық
әлеуеті өте үлкен деп атап өтті. ... бес жыл ... бұл ... 30 ... ... ... ... тартылған болатын, бұл мемлекет бойынша
жалпы көлемнің 7 пайызын құраған. Оның айтуы ... ... ... ... Батыс Қытайға шоғырландыру мақсатындағы шараларды
қолдап, шетелде Қытайдың батыс аймақтарының ... зор ... ... ... ... ... Қытай жәрмеңкесінен үлкен табыстар күтілуде,
осыдан алдыңғы жәрмеңкелерде 1,8 трлн юань көлемінде инвестиция салу ... ... қол ... ... ... қатар тікелей шетел инвестицияларының қай ... ... ғана ... оның қай ... ... ... да ... тудыруда, соңғы кездерде олардың көбінесе ... ... ... ... ... ... ... аз қаржыландырылуына
әкеледі.
Әсіресе ол дүниежүзінің ірі ... ... бірі ... ... ... өндіруден біріншілікке ие болуымен дәлелденетін) Қытай үшін
ауыл шаруашылығы негізгі индустрия болса да, келелі мәселелерге толы ... қала ... ... реформалауды халықтық коммуналар мен ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру жанұялық мердігерлік жауапкершілікті енгізу жолы
арқылы жүзеге ... ол ... жер ... ұзақ ... жанұялық
мердігерлік шарт бойынша берілген, жер болса, мемлекеттің меншігінде.
Қазіргі күнде ... ... ... ... ... негізінде қосқабатты шаруашылық жүйе қалыптасқан. Жүзеге асқан
өзгертулерге қарамастан, ... ... әлі де ... ... ... ... ие қиын даму ... Бұл реформалар
елдің аграрлық секторын толық қамтымағанымен түсіндіріледі. Жер үлесінің аз
болғанда механикаландыру деңгейі ... ... ... қатар жер үлесі
шағын шаруашылықтарда заманға сай ... мен жаңа ... ... ... ... ... ... өнімділігі негізінен
жаңа жерлерді игеру және шамадан тыс химияландыру есебінен арта түсетін.
Бұның барлығы жер қоры ... ... ... ... ... үшін егін ... ... жерлерді пайдалану қиындай түсіп,
тіпті мүмкін болмай қалды. Ауылшаруашылық мақсаттарында ... ... ... ... тым ... ... ... аграрлы
аймақтарында жұмыссыздықтың себепшісі болды.
ҚХР-дың халық саны әлем халқының 21,3%-ын құрайды, яғни дүниежүзінде
жұмыс күші саны ... ... ... ... ... - ... құрылымы
бойынша ауыл халқы өте көп ел. Қытай ауылшаруашылығында 2010 жылы 1,36 млрд
адамды азық-түлікпен қамтамасыз етуі қажет еңбекке ... ... ... етіп ... ... ... еңбек әлеуеті 600 млн-нан ... ... ... ... ... 450 млн адам артық, осының салдарынан
ауылшаруашылық ... ... ... орын ... ... ... ауыл ... қала мен шетелге қоныс аударуда. Қазіргі кезде ... ... 120 ... ... жұмысшы-мигранттар бар, олардың
басым бөлігі жекеменшік кәсіпорындарда еңбек етуде. Статистика мәліметтері
бойынша, жыл ... ... саны 6 млн ... ... ... 2020 жылы ... жетеді. [15]
Ауыл халқының нақты табысы тіпті экономикалық өрлеу ... ... ... ... ... қала халқының табысының үштен біріне ... ... ... ... ... да аз. ... ... Орталығының директоры, профессор Ху Аньганның айтуы ... ара ... ... ... ... олар: ЖІӨ-дегі
ауылшаруашылық үлесі; ауыл шаруашылығындағы ... ... ... ... ... ... ара ... шаруалардың жан басы
табысының адам басына шаққандағы ... ара ... ... шаруалардың табыс үлесінің жалпы табысқа ара қатынасы. Осының
барлығы ауыл мен қала арасындағы ... ... ... ... Қытайдың ДСҰ-ға кіруі үлкен ықпалын тигізді. Бұл
ұйымда мүше болу ... ... ... ... ... ... ... мен тарифтік емес кедендік барьерлерді шектейді.
Осының барлығы ғылымды қажет ететін ауылшаруашылық өндірісін дамытуға
ынталандыру ... ... ... ... ... арттыру мәселесін шешкен орайда
ауылдағы инфрақұрылымдық құрылыс күшеймек. Білім беру, денсаулық сақтау,
мәдениет және ... ... да ... ... ... ... назар аударылуда.
Соңғы кезде Қытай «Өнеркәсіп ... ... ... қала ... ... атты даму сатысына енді.
Стратегиялық жоспар бойынша даму ... ... ... қорына аударым жарнасын жасамайды, ал ауылшаруашылығының
болашақта дамуы өнеркәсіп арқылы ынталандырылып отырмақ.
Ресурстарды қалаларға орналастыру ауыл ... ... ... ... мен ... ... бағытталған аграрлы
секторға салынған салымдар негізінде жүзеге ... Қала мен ауыл ... ... ... ... ... әкімшілігі қала маңындағы
қоныстарға салымда көлемін арттыруда. 2003 жылы қала мен шет ... ... 80:20 ... 2005 ж. – 60:40, 2008 ж. – 50:50 ... Қытай басшылығы ел экономикасындағы инфрақұрылымдарды дамытуға
бар күштерін салуда.
Қазіргі кезде әлем экономикасында құлдырау артып, АҚШ-тың және басқа
да ... ірі ... даму ... ... ... ... ... жартысынан көбі инфрақұрылымға салынуда. Жақын арада ... және ... ... ... ... телекоммуникациялық
және басқа да жобаларды жүзеге асыруға шамамен экономикалар 1,2 трлн. ... ... ... ... ... ... он жыл ... нарықтық экономикалы мемлекеттер инфрақұрылымды дамыту үшін 22 трлн.
долл. ... ... ... 43% немес 9,3 трлн. долл. ҚХР ЖІӨ-нің 11%-на тең
инвестиция бөліп қойды. Мамандар бұл ... ... және ... ... ... ... ... айтады.
Инфрақұрылымдық объектілерге қаржы салу тиімді ... ... ... ... ... Жаңа ... орындары құрылып,
фермерлік өнімді нарыққа жеткізу жолы, өндірістік ... шет ... ... ... ... және оның ... ... ғылымдар Академиясының ғалымдары «Батыс Қытайды игерудің көк
кітабы – 2009»-да батыс аудандарды ірі масштабты игеру ... ... да, ұзақ ... бойы ... ... аз ... ішінде және өте тез
қарқынмен бұрыннан қалыптасқан мешеу саяси жүйе мен ... ... ... ... ... мүмкін емес дейді. Сонымен бірге
қызқа мерзім ішінде шығыс және ... ... ... ... ... жою да ... ... Бұл тұжырыммен Сиань қаласын техникалық-экономикалық ... ... ... ... Го ... де келіседі: «Жалпы Батыс
Қытай Шығыс жағалау аймақтрынан шамамен он-жиырма жылға артта қалып отыр».
[8; 144 ... Олай ... не ... 10 жылғы қауырт жұмыстан кейін әлі де ... ... ... ... бар ... ... ... Қоғамдық ғылымдар
Академиясының қасындағы даму сұрақтарымен айналысатын ... ... Чэнь Яо ... ... ... «Қазіргі кезде Батыс
Қытай негізінен бәсекеге қабілетті емес. Оның негізгі ... ... және ... ... қорғауға салынған қаражат аз
болмаса да, жергілікті арнайы салалар ... ... ... ... ... қатар сыртқы капиталды тарту үшін батыс аймақ айтарлықтай
ерекшеліктерге ие ... ... ... ... ... өте қатаң, сондықтан
жергілкті инфрақұрылымды салу Шығыс Қытайға қарағанда ... ... ... ... аумағында шапшаң автотрасса, теміржол, әуежайлар тапшы,
бұл өз кезегінде инвестицияны тартуда кедергі ... ... ... ... ... ... порттарынан алыс орналасқан, сондықтан өнімді
әлемдік нарыққа шығарудағы жүк тасымалы жоғарылау, ал бұл ... ... ... ... ... ... жояды.
Жоғарыда аталып өткендерді тұжырымдап, келесі қорытындыларды шығаруға
болады: біріншіден, Батыс Қытайды игеруді алға ... ... ... ... ... ... ету қажет, оларды
мүлтіксіз іске ... ... ... ... бар ... бірқатар
артықшылықтарға ие жергілікті индустрияны дамытуға салу ... ... ... ... ... ... ... қаржыға тәуелділігін
азайту керек; үшіншіден, шетел капиталын белсенді түрде тартып, шығыс теңіз
жағалауында жаңа және ... ... ... ... ... істеп, олардың елдің батыс аймақтарына көшуіне
жәрдем беріп отыру ... Ірі және ... ... ... ... қатар бас жолдардың жанында тез ... ... ... ... ... туындап отыр, бұл Шығыс ... ... ... ... ... ... ЖАҺАНДЫҚ ҮДЕРІСТЕРДЕГІ ҚХР
3.1 ХХІ ғасырдағы дүниежүзілік қаржы дағдарысы және оның Қытайға ықпалы
2007 жылдың екінші жартысынан әлемдік ... орын алып ... ... ... елдерге жағымсыз әсер етіп жатты, қытай
экономикасына да өз ықпалын тигізбей ... ... өсу ... ... ... ... ... ғана қамтыған кезде Қытайға еш
әсер етпеген еді. Бірақ экономиканың барлық ... ... ... ... сезіле бастады. 90-жылдардың аяғындағы Азиялық ... ... осы ... ... ... ... ерекшелігі – соңғы он
жыл ішінде Қытай дүниежүзілік экономикаға ... ... ... ... ... ... ... бола бастады. Ал үшінші
фактор, дүниежүзілік дағдарыстың ... ... ... ... ... ... ... кезде басталды.
Әлемдік қаржы саласындағы атақты маман Дин Давэй Қытайда жүйелі ... ... ... емес ... Оған ... ... ... себепші. Қаржы активтері қытай экономикасында әлі де аз ... ... АҚШ ... ... орын алып ... ... ... агенттіктер, хеджингтік қорлар, ... жоқ ... ... ... ... ... мен ... бір-
бірімен нашар байланысқан. [18]
Қытай ДСҰ-ға мүше болғаннaн ... ... ... ... шетелдік
инвесторлар үшін біртіндеп ашыла бастады. Шетелдік, әсіресе америкалық
қаржы ... ... ... ... ... тікелей іскер
қатынастар орнай бастады. Бірқатар қытайлық ... ... ... ... Дегенмен Қытайдың жеке қор нарығы халықаралық қана ... ... ... ... емес ... тарапынан аз
қолданылады. Сондықтан ол ... ... ... аз ... болып,
өзінің салыстырмалы дербестігін сақтап отыр.
Қытайда қаржы нарығының дамуын негізінен мемлекет басқарып отыр. Бұл
қаржы жүйесіне деген халық сенімін ... қалу үшін ... ... қаржы
дағдарысы басталмай тұрып, АҚШ-тың қаржы министрі Генри Полсон Шанхайдың
фьючерлік биржасына жасаған сапары кезінде ... ... ... толығымен
ашуы керек деп айтқан болатын, яғни мемлекеттік араласуға қарағанда ашық,
бәсекеге ... ... ... ... ... ... орналастырып, тұрақтылық пен гүлденуді ынталандырады деген. Бір
жарым жыл өтпей, ... ... ... ... ... ... ... жоспарын құрған болатын.
Қытайдағы несие-банк жүйесінің америкалықтан ... ... ... ... сай ... ... ... қор жинау,
ақшаны сақтауды ұстанса, америкалықтар несие алып, шығындануға үйреніп
қалған. ... ... ... ... және басқа да қаржы-
инвестициялық институттар негізгі табысты делдалдық, ... ... ... ... ... қаржы жүйесі – әдеттегі жинақтаушы,
яғни мемлекет депозит және кредиттер ... ... ... ... ... ... ... басты табыс көзі – осы
мөлшерлемелер ... ... ... ... ... бұл жүйеден алыстай бастаса да, жүйе
әлі де басымдылық танытып ... ... ... ... ... ... клиенттері резиденттер болып табылады, олардың пайдалапы
шетке шығарылмай, ел ішінде ... ... ... ... активтерінің асыра бағаланып, өтемпаздығы
жағдайларында пайда болады. 80-жылдардың аяғында Жапонияда иенаның құнын
айтарлықтай ... ... ... мүлік және акция нарығы асыра
бағаланған болып шықты, дағдарыстан және барлық ... ... ... ... соқты. Дамыған елдерге қарағанда көптеген
дамушы елдердің активтері жете бағаланбаған. ... ... ... нарығы
әртүрлі қаржы активтерінің өтемпаздығы мен лезде өзгеруіне бейімделмеген.
Және де жүйелі ... ... тап болу ... ... ... ... қарызы көп елдерде (мысалы Аргентина) басым болып табылады. Себебі
бұл елдерде мемлекет қаржы нарығында пайда болып ... ... ... ... Ал Қытайда бұл жағдай орын алмаған. Сауда теңгерімінің оң
сальдосы өсіп ... ... ... бір сектордың жоғары пайдалылығы
қаржы нарығындағы тапшылықты жабуға ... ... ... ... қытай экономикасына тигізуі мүмкін
қаупі қаржы саласында емес, нағыз экономикада, әсіресе экономикалық ... ... ... жұмыспен қамтылу өсімінің азаюында,
бұл ... ... мен ... ... ... алып ... ... еңбекке
тұру мәселесін ушықтырып жіберді.
Жаһанды дағдарыс қытай экономикасының құрылымдық қайта құрылу
үдерісіне ... ... өсіп келе ... ... әлеуетін ұлғайта
түсті. Қайта құру барысында нашарлай ... ... ... қажет ететін
Янцзы және Чжуцзян өзендерінің атырауындағы өндіріс салаларына айтарлықтай
нұқсан ... ... ... шетелде жұмыс істеген көптеген білікті
мамандардың қайта оралуына ... етіп ... бұл өз ... ... жағдайды ушықтырып отыр. Жоғары оқу ... ... ... ... ... де қиындап отыр. 2009 жылы 6
млн. адам ... ... ... саны 10 млн. ... жетті.
2008 жылы әкімшілік ұйымдарда жүргізіле бастаған ... ... ... орындарды қысқартуда. Ал ең бастысы – кіші және орта ... ... ... ... ... ... ... жоғалтуда, бұл
жаппай ауылға қайтару толқынын бастайды. Бұл аграрлық салада жұмыс күшінің
артық ... ... ауыл ... ... ... одан ... ... тәжірибе көрсетуі бойынша, өсімнің бір пайызға азаюы 4 млн.
адамның жұмыссыз қалуына ... Бұл ... ... ... ... ... ... әсері белгілі, оны төмендету үшін мемлекет қазынаның
шығынын біраз ... ... яғни ... және ... аз ... ретінде өтемақы бөліп тұруы қажет. Бюджет табысы мен ... ... ... аталғандарды орындау оңай болмайды. [29]
Әсіресе қытайдың экспорты мен экономикалық өсуінде ... ... ... ... ... ... ... әсері
қатты байқалады. 2008 жылдың қаңтар – қыркүйек айларында ... 7148 ... ... ... ... сегізден бір бөлігі
келетін Гуандун ... ... ... отыз жыл ... ... өсуі 13,8%-ды құрады. Бұл екпіннің бір жылда 10%-ға құлауы Гуандун
провинциясына 1,3 млн. жұмыс ... ... ... Яғни ... ... ... ... елдегі жағдайға қарағанда
қиындай түспек.
Бүгін қытай экономикасын «қусыру» Азиялық ... ... ... ... ... ... Бұл дүниежүзілік катаклизмдер қытай
экономикасының ... ... ... ... ... келгеніне
байланысты. Азиядағы дағдарыс басталған кезде ... ... ... ... өткеріп жатқан еді, ал дағдарыс болып жатқан тенденцияға
сай келді. Қазіргі жағдайда қытай экономикасы ... ... ... ... ... дағдарыс әсері үлкен күйреулерге әкелуі мүмкін.
Дүниежүзілік дағдарыс Пекинге монетарлық саясатты ... ... ... ... ... ... ... басты міндеті
экономиканың «ысынуын» ұстап тұрып, ... ... тұру ... ... бағдарды өзгертті. Енді басты міндет экономикалық өсімді ... тұру ... ... ... ... ... ҚХР Мемлекеттік
Кеңесі «ұстамды монетарлық саясатқа» ... ... Оның ... ... ... ... ынталандырып, ақша массасын, пайыздық мөлшерлемені және
несиелерді реттеу арқылы ... ... ... Бұл ... ... ... ... етеді.
Бірақ тек бір ғана монетарлық саясат дағдарыстан шығара алмайды.
Қытайдағы ... ... ... ішкі сұранысты арттыруға бағытталған
белсенді қаржы саясатын жүргізуді ... Оның ... ... ... ... ... саласына мемлекеттік инвестицияларды
арттыру және жұмыспен қамтылуды арттырып, ... ... ... мен ... ... сенімін қайтарып, экономиканың
құлдырауын жою жоспарланып отыр.
Қытай 1998-2004 жылдар аралығында жүргізілген қаржы саясатына ... Ол ... ... ... және оның ... ... қытай
экономикасының жылдық өсімін бір жарым, екі пайызға артуына жағдай туғызды.
Оның негізгі мақсаты – ... пен ... ... ... [6; 638 б.]
Сол кезде де монетарлық саясаттан бастаған болатын, 1996 жылы пайыздық
мөлшерлеме жеті рет ... ... 1997 жылы ... ... 1998 ... ... ... экспорттың өсуінің екпіні
айтарлықтай төмендеді. 1998 жылы қытайдың ішкі ... ... ... ... ... ... бастады. Сондықтан 1998 жылы 2004
жылға дейін созылған белсенді ... ... ... Үкімет коммерциялық
банктерге 270 млрд. юань бөлді. Несие пайызы бірнеше рет ... ... ... үй, ... ... алу үшін тұтынушы
несиелері енгізілді. Нәтижесінде ЖІӨ бір жылдың ішінде 7%-дан 9%-ға ... 1999 жылы өсу ... ... ... ... тоқсанда 9,1%-ды
құраса, төртінші ... ... ... ... ... ... ... экспорт азайды, төмен тұтынушы сұранысы
сақталды. Бұған қарсы ... ... ... ... одан ... ... млрд юань ... қосымша ұзақ мерзімді құрылыстық қарыз беріліп,
жалақы көтеріліп, әлеуметтік жәрдемақы ... ... 2000 ... макроэкономикалық жағдайы жақсара түсті. Қытай Азиялық ... ... ... елдердің валютасының жаппай төмендеуі Қытайға еш
әсер етпеді. Юаньның тұрақтылығын сақтап қалып, Қытай Шығыс және ... Азия ... ... мен ... нығайтты. [29]
Пекиннің дүниежүзілік қаржы дағдарысына қарсы қолданған бағдарламасы
он жыл бұрынғы тәжірибені қолданып ... ... оның ... ... ... ... ... экономикаға тартылуы бұрынғыдан бірнеше есе
артық. Бұрын ЖІӨ-нің 20% ғана экспорт құраса, қазір ол екі ... ... он жыл ... ... ... қазір жеткіліксіз. Екінші
жағынан, Қытайдың экономикалық қуаты соңғы он жыл ... ... есе ... дағдарысты жеңіп шығуға қосымша мүмкіндіктер береді.
Оған мысал ретінде мемлекеттік бюджет ... ... мен ... зор
алтынвалюталық қорларды келтіруге болады. Микроэкономикада үлкен жағымды
өзгерістер болды. 1998 жылы мемлекеттік ... ... екі ... болды, ал қазір кәсіпорындардың тиімділігі мен ... ... бұл ... ... кезінде тұрақтылыққа ие болу
мүмкіндігін береді.
Бұл ... ... ... ... үлкен ден қоюға жағдай
туғызады. Сонымен қатар қытайдың ... ... ... өсуі ... мен ... әлеуметтік қамтамасыз етуге негізделген. Осы ... ... енді ... қайтару керек.
Бірқатар маңызды мәселелерді шешу керек. Реформа жылдары Қытайдың
қоғамдық байлығы бірнеше ... ... ЖІӨ ... 2010 жылы 39,8 трлн.
юаньға өсті.
Қытайда халықтың қор жинау үлесі дүниежүзінде бірінші ... ... өз ... ... сенімсіздікті білдіреді. Дағдарыс
жағдайында халық одан ... ... ... ... сенімсіздікті туындатушы -
жұмыссыздық қаупі. Сондықтан әлеуметтік қамсыздандыруды жетілдіру мәселесін
шешуге көп көңіл бөлінуде.
2010 жылдың аяғында 4 ... юань ... ... бөлінбек. Бұл
сумма даму және реформалар бойынша Мемлекеттік Комитеттің есебі бойынша
экономиканың бір ... ... 1%-ға ... ... ... ... ... арттырып, өндірістің басты салаларының дамуын ынталандыру
мақсатында жұмсалуы тиіс.
Қазір инвестициялар ХХ ... ... ... ... бағытталған, бірақ оның қосымша салалары кеңейтілген. Қажет
нәтижеге жету үшін, яғни өсімді қолдап, жұмыспен ... ... қалу ... ірі ұзақ ... құрылысқа, яғни тек бірнеше жылдан кейін ғана
есесін қайтаратын салаларды ... ... ... ... ... ... ... білуі керек. Кейбір мамандар ұзақ мерзімді
құрылысты инвестициялау қате, басты күшті біріншіден, тұрғын үй ... ... ... ... ... және тек үшінші кезекте темір
және ... ... ... ... ... сияқты күрделі
құрылыстарға бағыттау керектігін айтады. Бұл басымдылықтардың қарама-қарсы
тәртіпте орындалуының тиімділігне басты ... бұл ... ... ... әсіресе – цемент, теміржол ... ... осы ... ... жаңа ... ... ... болуына
әкеледі.
Бұрын-соңды ауылды жерлерде күрделі құрылыс жүргізуге ... аз ... ... ... ... деңгейдегі шапшаң
автомобиль жолдары салынса, ауылды жерлерде олардың ... ... олар ... мен ... ... ... Ауылдық коммуналды және әлеуметтік ... де ... ... ауыз сумен қамтамасыз ету, канализация жүргізу, ... ... ... ... ... ... етеді. Ауылды электрлендіру электро
энергиялық құрал-жабдықтар өндірісіне ... ... ... ... ... тұтынушылардың электр тұрмыс техникаларына ... ... ... ... ... асырылуда. [22]
Денсаулық сақтау, мәдениет, ... ... ... ортаны қорғау,
инновация, жер сілкінісінен зардап шеккен аудандарды қалпына келтіру, салық
реформасын жүргізуге де қосымша инвестицияларды ... ... ... ... ... 4 ... юаньның 4,8 млрд. юаны денсаулық
сақтауға жұмсалған. Медициналық сақтандырумен қамтылған адам саны 2006 жылы
570 млн. 2010 жылы 1160 млн. ... ... ... ... ... бір бөлігі (1180 млрд. юань) орталық үкіметтің
бөлген қаржысы болса, қалған төрттен үш бөлік (2,8 млрд. юань) ... ... мен ... ... ... ... сарапшылар мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың аяқ кезінде Қытай
урбанизациялану, индустрияландыру сатысында болды. Қоршаған ортаны қорғауға
жұмсалатын шығынның аздығы мен ... ... ... инвестициялардың
табсытылығын қамтамасыз етті. Инвестиция тек күрделі ... ғана ... ... ... мен қайта өңдеуші өнеркәсіпке де салынатын.
Әсіресе ДСҰ-ға кіргеннен кейін қытай экспортының өсімі күрт ... ... ... ішкі ... ... ... қуаттың артықшылығы
жағдайларында шешуге тура келіп отыр. Инвестициялық мүмкіндіктердің ... ... ... ... ... Сонымен қатар шетелдік
инвесторларды тарту да күрджеленіп барады.
Қытайлық халықаралық қаржы компаниясының жетекші экономисті Ха ... ... ... ... ... ... болды» дейді. Он жыл
ішінде автомобиль жолдарының ... ... ... ... ... бұл жүк айналымының артуына (8,4%) қарағанда айтарлықтай тез
көбейіп отыр. Сонымен қатар үлкен жылдамдықпен жүру ... ... ... ... отырды, осы арқылы Қытай дүниежүзінде АҚШ-тан кейін екінші
орынға шықты. Бірақ бір ... ... ... ... бойынша Қытай дамыған елдерден көп артта қалған. Бұл жол
құрылысының өтелімділігі баяу болуына әсер ... ... ... ... ... салынатын салықтың төмендетілуі
басталды. Бұл бағдарламада басты орында қосылған құнға ... ... ... ... Бұл – ... ең үлкен салық түрі. 2007 жылы
бюджетке түскен салықтың 31%-ы, 1,5 ... юань осы ... ... болып келді.
Реформа кәсіпорындарға салынатын салықты 120 млрд. юаньға азайтты, бұл
инвестициялық қызметті жандандырып, кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін
арттырып, дағдарыстың ... ... ... тұру ... арттырады.
Бұдан көп қаржы қажет ететін салалар, әсіресе электроэнергетикалық, тау-кен
өндірісі, химия-технологиялық, комуникациялық, транспорттық, ... ... ... ... ... үкіметінің ішкі сұранысты кеңейтуге бағытталған шараларында
халық табысын арттыру маңызды орынды ... Оны ... үш ... ... ... ... Бірінші, ең төменгі күн ... ... ету. 2008 ... ... ... мәліметтер бойынша адам басына
ең ... күн ... ... 133 юань (20 ... мөлшерде қала халқының
22739 мың ... ... ... 38787 мың адам ... ... ... бағыт – зейнетақымен қамтамасыз ету деңгейінкөтеру. Кәсіпорын
жұмыскерлерінің орташа айлық зейнетақысы 321 юаньнан 2007 жылы 963 ... 2010 жылы 1200 юань ... ...... апаттардан жапа шеккен 39 млн. халықты ақшалай-
заттай жәрдеммен қамтамасыз ету. Оның ... ... ... ... 2008 жылы ... жер ... ... күніне 10
юань, 1 цзинь бидай көлемінде үш ай бойы ... алып ... ... ... ... ... төмендеуі,
еңбекақының азаюына байланысты халық табысының күрт ... тек ... ғана ... келтіре алады. Сондықтан ішкі сұранысты арттыру үшін
қосымша шараларды қолдану қажет. Ол ең ... ... ... ... ... ... жәрдемақыны көтеру, т.б.
Сыртқы сұраныстың орнын ... ішкі ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ауылды ... ... ... ... қала ... айналуы қоғамдық еңбек
өнімділігін арттыруға, табысты көтеріп, ... ... өмір ... ... ... ... ... экономикасының қозғаушы
күштерінің бірі өсіп жатқан жылжымайтан мүлік нарығын қолдап ... ... ... ... ... ... ... тездету үшін арнайы жағдай жасауды ұсынып отыр.
Бірақ бірқатар сарапшылар дағдарыстан ... ... ... ... атап ... ... кез ... дағдарысты шығын ретінде ғана емес, сонымен ... ... ... ... жаңа ... ... ... қарастырады.
Көптеген қытай эксперттері инвестициялар арқылы экономиканың құлауы
2009 жылдың екінші жартысында тоқтады.
Қолдампаздықтың көбеюі жағдайында өз экспортын қолдау үшін ... ... ДСҰ ... Доха ... келіссөздер арқылы жақсы
нәтижелерге жетуге тырысса, екінші жағынан аймақтық және ... ... ... ... ... ... бар ... салуда. Соңғы жылдары
Қытай осындай зоналарды ... ... ... ... ... ... ... серіктестіктің маңыздылығын тағы бір ... ... ... ... орны мен ... ... арқылы айтарлықтай артпақ. Оның ... ... ... ... юань ... мен ... тең үшінші
резервті валюта болды. Юань валютасы барлық елдерде ... ие ... ... ... қаржы орталығына айналды.
Дағдарыс қытай кәсіпорындарына шетелде инвестиция салу үшін қолайлы
жағдайлар туғызып ... 2008 ... ... ... ... саны екі ... ... Мұндай келісімдердің жалпы суммасы 68,8
млрд.долл. құрады. Әсіресе бағаның төмендеуі айқын ... ... ... ... ... белсенділік танытылып отыр. Мемлекет ... ... де, ... қаржы нарығында шетелдік инвестициялардың
қауіпсіздігі мен пайдалылығын санау есептеп ... ... ... бұл үшін ... ... ... ғана ... ала алады.
Капиталды дағдарыстың ықпалы шамалы ... ... өсіп келе ... ... ... отыр. Сонымен қатар мемлекет ел ішіндегі
ұзақ мерзімді дамуды қажет ететін энергетика, ... ... ... технологиялар сияқты салаларды инвестициялауды ынталандыруға
тырысуда. [18]
Жалпы дүниежүзілік және ұлттық ... ... ... ... ... ... өсімін қалпына келтіру тез жүріп,
бұрынғыдан да нығая түспек. Сол арқылы оның ... ... ... ... жалғаспақ. Одан жүйенің өзі де пайдаға кенеледі,
яғни ... ... ... ... ... ... да,
сүргіндерден тәуелсіз болады.
Тіпті дүниежүзілік қаржы дағдарысына қарамастан, Қытай ЖІӨ-нің
өсіміне ... ... ... бұл өсу ... ... Қытай сыртқы
конъюнктурадан қаншалықты тәуелді және экспортқа бағытталған экономикасын
ішкі сұранысқа бұра ала ма? Несиелік ... ... ... ... ... ... мерзімді кезеңде Қытай болашағына аналитиктер оң баға беруде ... асты елі ... ...... мен Оңтүстік Кореяның жолын
қайталау мүмкіндігі бар, яғни адам басына шаққанда табыс деңгейі ... елге ... ... ... ... ... ... құбылмалы. Ол қытай
өнімін импорттаушы елдердің сыртқы ... ... ... және ... ... «ысынған» жылжымайтын мүлік нарығын маңызды
салдарларсыз қалыпқа келтіруіне байланысты.
3.2 Қытай экономикасын «қызынудан» алдын алу шаралары
Көптеген елдердің тәжірибелері бойынша өсім ... мен ... ... ... ... экономиканың «ысынуы» сияқты теріс
қасиеттерге ие, мысалы кейбір ... ... ... ... ... ... қамтылу деңгейінің төмендеуі, жылжымайтын мүлік пен
құрылысқа салымдардың күрт артуы.
Ақша-несиелік саясаттың либерализациялануы банк ... ... ... ... несиелендірудің кеңеюі, инвестициялық
қызметтің белсенділігінің ... ... ... ... ... ... ... қатар жүріп отырады, жоғарыда айтылғандар ресми
валюталық қордың артуына әкеледі, қазіргі күнде ҚХР-нда ол 1,5 ... ... ... ... ... қарастырылуда. Олардың тез дамуы
Қытайдың сыртқы сауда ... ... ... ... ... ... өсуі ... нарығы, мемлекеттік банк ... ... даму ... ... жоғары болмауымен және қатаң
валюталық бақылаудың орын ... ... ... Бұл ... ... ... кедергі жасап, банк ... ... ... ... ... ... бірақ төмен
нәтижелілігімен ерекшеленетін арзан ... қоры ... ... ресейлік
ғылыми-зерттеу институтының есептеулері бойынша Қытай ішкі ... ... ... үшін оған ... ала 5 ... салу ... Бұл банк
секторындағы реформалаудың аяқталмай, бұл саладағы коррупцияның кең ... ... ... ... ... ... аз. Артық қуат
бәсекелестікті арттырып, бағаның түсуіне ... ... ... ... ... ... ... үшін экспорттық нарықтарға бағыт
ала бастады. Үкімет теріс ... ... ... ... ... ... отыр, дегенмен бұрын басталған жобалар
өзінің қуат ... ... ... ... соң ... бір ... жетіп,
табыс төмендеп, құрылымдық үйлеспеушілік ушыға түседі.
Бұл мәселелерді шешу мақсатында ... ішкі ... ... ... ... бұл өз кезегінде сыртқы сауда балансындағы оң сальдоның
өсуін шектейді. Ұлттық ... ... ... ... әлеммен сауда
қатынастарын реттейді. Ресми органдар дамудың таңдалған бұл моделі, ... ... ... ... ... ... қолдампаздық
шаралары, қытай тауарларына деген сұраныстың төмендеуі ... ... даму ... ... ... ... қатар
жүреді деп мазалануда.
Қол жеткізген қарқынды тежеп отырған факторлар:
- Негізгі көрсеткіштерде инвестициялық құрамдас ... ... ... ... Жаңа ... шектеу;
- Жүзеге асырылып жатқан және жоспарланған жобаларды орындау барысын
бақылау, олардың жылжымайтын ... ... ... қайта
бағалау;
- Жаңа жұмыс рпындарын құу;
- Шетелге капиталды экспорттауды ынталандыру;
- Әлеуметтік міндеттерді орындау;
- Азиядағы және ... да ... ... ... арттыру;
- Қызмет жасауға тыйым ... ... ... ... жол бермеу.
Уақытылы қолданылған шаралар нарық конъюнктурасын реттеп отырады, яғни
ол шаралар: несиеге қымбат заттарды ... алу үшін ... ... ... ... үйді сатып алғаннан кейін бес жыл ішінде қайта
сату арқылы түскен капитал өсіміне салынатын салықты ... ... ... қауіптерді өткеру үшін негізгі ... ... ... ... ... ... ұлттық экономиканың тау-кен
өндіру саласында ... ... ... ... ... ... ... өңдеу өндірісіне капитал тарта ... ... ... ... кен ... ... саласына келуіне кедергі жасап, шектеуде.
Елдің бай табиғи ресурстарды игеру жобаларында әлемдік ірі ... де бірі ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
меншіктің сақталуына бағытталады, бірақ руда қорларын толық зерттеу және
оларға нақты баға беруді тоқтатып ... ... жыл ... геологиялық
барлау қызметіне бөлінетін қаржының жалпы көлемінің 1%-ы ғана ... Тез ... келе ... ... ... ... қаржыландырумен
салыстырғандағы сәйкеспеушілік қалыптасып, ушыға түсуде.
Үкімет өсіп келе жатқан теңгерімсіздікті жою үшін кен орнын ... ... ... ... ... ... беруді сақтай отыра
шетел капиталының ағымын реттейтін заңнамалық актілерді реформалауда.
Кейбір салаларда әкімшілік ретке келтіру жандандырылуда. Бұл ... ... ... шектеуге (алып-сатарлық инвестицияларды
төмендетіп, салықты көтеріп, экологиялық үдерістерді бақылауға алу, т.б.)
және ... ... ... ... ... ... үдерістер қытай нарығында қызмет етіп ... ... ... ... ... жаңаруымен құрал-
жабдықтарды модернизациялауды, шығарылатын өнімнің сапасы мен ... ... ... туындататын ішкі сұраныстың төмендеуі
шетелдік сатылымдарды ... ... ... ... ... ... шаралардың нәтижесінде инвестицияның тиімділік,
инфрақұрылымның дамуын ынталандыру, ... ... ... ... ... ... монополиялау үдерістерін қатаң
бақылауға алу, шетел компанияларының кейбір салаларда ... ... ішкі ... ... ... жылдамдату мәселелеріне
баса назар аударылды. Сонымен қатар сарапшылар «ысыну» тенденциясын ... ... ... салынатын салымдардың өсуіне назар аударуда.
Қытай экономикасының жоғары ... ... ... ... болуы өндіріс және қаржы салаларындағы жағдайдың
нашарлауымен қатар жүреді. Үкімет және стратегиялық ... ... ... ... ... көп ... қаржы көлемі табыс пен
шығыстың шынайы қатынасын бұрмалайды, оң ... ... ... ... арттырудың кері жағы – жұмыс істемейтін және проблемалық
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... саны арта ... жергілікті банктердің ірі клиенті – ... құю ... ... 110 млн. т. ... ... ... ... біріне жетеді. Металға
деген сұраныс кәсіпорындардың табыстарын ... ... ... олар 5 ... юаньнан (600 млн.долл.) 125 млрд. ... ... Жаңа ... ... ... ... ... Бес жыл
ішінде қаржыландыру 650 млрд. юаньға жетсе, оның үштен екісін мемлекеттік
банктер қамтамасыз еткен. ... ... ... құю ... ... ... азайып отыр,
Бірқатар жағдайларды (қойма қорының артуы, төлемнің өсуі, өндірушілердің
несие төлеуге ... ... ... банк ... мойындау қажет. Ел басшылығы өнімнің баяу сатылуына байланысты
тәуекелге бару арта түсуде дейді.
Инвестициялық әрекеттерді ... ... ... ... ... ... салаларын қаржыландыруды арттырып отыр. 2 трлн. долл. рельсті
транспортты модернизациялауға, шанхай метрополитиенінде жаңа ... 24 ... ... ... ... жол магистральдарын салуға,
2020 жылға дейін Атом Электр Станцияларының санын 9-дан 30-ға ... ... ... жобалар банк несиелерінің ... ... ... ... ... бұл ... өсу көрсеткіштері байқалса да, қаржы ұйымдарының
жеткілікті түрде сенімді еместігін атап өтті.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... экономикасының дамуы «салыстырмалы ысыну» сипатын алған, бұл
ішкі қорлардың шамадан тыс ... ... ... ... ішкі және сыртқы
жағдайының өзгеруін білдіреді. 2008 жылды оның жағдайы сыртқы ықпалдардың
әсерінен «тұрақсыздық зонасына» енді. ... ... ... ... ... ... ... айналу қаупін бақылауға алды.
Дегенмен сарапшылар «ысынудың» жоғары деңгейде екенін атап өтуде.
Қытай экономикасына да ... әсер ... ... ... ... тұру ... ... жатқан сарапшылар статистикалық
көрсеткіштерге ... ... бұл ... өсіп ... ... ... сәйкесінше өнеркәсіптік және өнеркәсіптік емес ... мен ... ... де ... ... деп атап өткен
болатын. [18]
2007 жылдың екінші ... ... өте ... өсім ... ... ... ... Макрореттеуге жауапты органдар
экономиканы «суытуға» арналған шараларды қабылдай бастады. Ол кезде ... мен ... ... ... құру тек бастапқы деңгейде болатын.
Бұл жағдайда экспорттық бажды қайтару, ұлттық ... ... ... пен ... ... ... ... ортаны қорғауға жұмсалатын
шығындарды және еңбекақы ... ... ... ... ... және
экспортқа бағытталған өндірістің ... ... ... ... Дәл ... ... ... дағдарысының қытай экономикасына кері әсері ұлғая
бастаған еді.
Тағы да екі ... ... ... ... ... қытай
экономикасына әсерін күшейтті немесе оның алғышарты болды деуге де ... ... ... ... және ... қағаздар нарығында
«көпіршіктерді үрлеу». Қытай экономикасының тез өсуі үлкен жетістіктер
әкелсе де, ... ... ... ... ... өсім ... ... несие көпіршіктерінің пайда болуына оң жағдай ... ... ... ... ... Қытай экономикасына дамушы
экономика ретінде шалт қозғалулар тән екенін атап ... ... күрт ... ... ... шарықтаумен ауысып отыруы
мүмкін. Дүниежүзілік дағдарыстың ... ... ... ... түрде тежеуге тура келді. 2003-2007 жылдар аралығында ... ... ... күші сыртқы сұраныс және жылжымайтын мүлікке
тартылатын инвестицияның артуы болып табылды. Ол өз ... қара ... ... ... ... ... деген сұранысты арттырды. Қор
нарығы да осыған ұқсас ... ... да ішкі ... ... инвестиция ресурстарымен қамтамасыз етіп отырды. Бағаның
өсуін ... ... ... ... осы ... ... болуына әкелді, ал 2007 жылы ... ... ... ... олар ... ... ... орнын басып, АҚШ-тан кейінгі екінші ірі экономика
болып танылды. Бұл жайында ... ... ішкі ... 2010 ... ... мен ... ... жарияланғаннан кейін белгілі
болды. Жыл соңында жапондық ЖІӨ 5,474 трлн. долл. құраса, ... ... 5,8 ... ... ... ... адам ... шаққандағы ЖІӨ
көлемі тек 4500 долл. жетсе, Жапонияда - шамамен 40 мың ... - ... ... ... ... GK Dragonomics сарапшысы Том
Миллер. Қытай өндірістік өнеркәсіп серпілісін бастан ... ... ... ... ... ... осы ... шамамен он жыл ішінде АҚШ-ты басып ... [28] ... ... ақырындамақ, себебі мұндай қарқын инфляцияны туындатып ... ... ... ... ... да ... ... болып жатыр деп
ескертуде экономистер.
Бұл жағдайлардың алдын алу үшін Қытай жылжымайтын ... ... ... ... Бұл салық түрі Шанхай немесе Чунцин қалаларында ... ... ... ... ... Жыл ... ... көлемі сатып алу құнының
0,4%-дан 1,2%-н құрайды. ... ... ...... инфляциясының
қозғаушы күші. Баға өсімінің динамикасын бірқалыпты ұстау үшін Пекин ... ... Ел ... ... ... ірі ... ... өсу үстінде. Қытай ЖІӨ өткен жылы 10,3% өсті – бұл қаржы ... ең ... ... өсім көрсеткіші. Бірақ бұл дамумен қатар
инфляцияның да шарықтап өсу мәселесі ... ... 2010 ... ... ... ... ... себеп болды. Мамандардың
пікірлері бойынша, ... ... ... ... үй ... ... әсер ... Қытайдың жылжымайтын мүлік нарығын тыныштандырмақ
деп санайды. ... ... ... жауап ретінде қытай үкіметі іске қосқан
экономиканы несиелендірудің үлкен өсімі жылжымайтын мүлік ... ... ...... ... ... өтемпаздықпен берілетін
несиелері ипотекалық несиелер мен девелопменттерге ... ... ... ... ... ... ... билік басындағылар 2010
жылдың ортасында пайда болған ... ... ... ... қала ... ... үйді ... алу үшін ипотек алудың бірінші
жарнасы 10%-ға ... ... 50% ... ... мөлшерлеме
жоғарылап, Пекин сияқты ірі қалаларда екінші үй ... ... ... ... ... ... ... ірі банктер
несиелендіру көлемін төмендетті, маусым айында олар 603 млрд. юаньды құрады
(88 млрд. долл.), бұл бір жыл ... ... ... (1,52
трлн. юань) 60,6%-ға аз, ал дағдарысқа дейінгі кезеңде 332 ... ... ... ... ғылымдар академиясының экономисті Йи Сянронның
есептеулері бойынша, қалаларда 64,5 млн пәтерлер мен үйлер бос тұр, ... ... ... ... ... ... ... несиеге сатып
алынған. [22]
Активтер нарығындағы көпіршіктер, мемлекеттік қарыздардың, шикізат
құнының өсуі - әлем экономикасының ... ... деп ... ... ... форумда халықаралық бизнес өкілдері. Bloomberg
сауалнамасы бойынша, инвесторлар ... ... ... ... ... 45%-ы ҚХР-ның экономикасының қарқынды ... бес ... ... ... ... деп ... берсе, 40%-ы бұл
дағдарыс 2016 жылдан кейін болады.
Қисынсыз өсу ... ... ... ... атап ... Groupe бас директоры Морис Леви. [22]
2008 жылдың тамыз айында «Интерфакс-Қытай» Сяомын макроэкономика ҒЗИ
және Сингапур технологиялық ... ... ... ... онда ... ... елдің дүниежүзілік қаржы дағдарысының
ықпалынан сыртқы сауда айналымындағы қытай импортының өсуінің ... ... ... ... ... тұрақты ұстап тұру қиынға
соғатыны айтылған. Бұл көрсеткіштің қарқынының төмендеуінің себебі қытай
компанияларын ... ... тым ... ... ... үшін ... ... өнімнің өзіндік құнының жоғарылауы
және энергетика ресурстарының құнының өсуі.
2008 жылы қыркүйек ... ... ... ... ... ... 21,5% өсіп, сыртқы сауда ... оң ... ... ... (29,3 ... долл.), бірақ инфляция мен юань курсының
долларға шаққанда ... ... ... ... ... ... Securities компаниясының мамандары жақын арада экспорт пен
импорт көлемінің ары-қарай төмендеуін күтуде. ... ... ... ... ... дағдарыстан шыққан кезде ғана байқалады,» -
дейді JP Morgan сарапшы. [22]
Экспорт ... ... ... ... ... ... ... бірден төмендеуіне байланысты қытайлық өндірушілер негативно
қабылдады. Америка нарығындағы сатып ... ... ... ... кәсіпорындар еуропа елдерінде маркетингтік қызметтерін
күшейтті. Еуропаға ... ... ... ... ішінде АҚШ экспортынан
асып түсті. Дегенмен дағдарыс жағдайларының тез тарауы барлық мемлекеттерді
қамтыды.
Қазіргі жаһанды дағдарыс экспорттау мүмкіндіктерін шектеп ... ... ... елі ... ... ... экономикалық даму
динамикасына үлкен соққы беріп отыр. Қытай қоғамдық ғылым ... ... және ... институтының мәліметтері бойынша америкалық
нарыққа жалпы қытай экспортының 20% ... ... ... ЖІӨ ... жағдайда америкалық нарыққа ... ... ... ... бірге доллардың арзандап, юань бағамының қымбаттауы қытай
экспорт тауарларының дүниежүзілік ... өнім ... ... ... ... Бұл өз ... жұмыспен қамтылу мәселесін
туындатады, себебі кейбір шетелдік, ... ... ... өз
кәсіпорындарын жұмыс күші арзан мемлекеттерге (мысалы, Вьетнам) көшіруде.
Пекин дүниежүзілік ... ... ... ... ... елдер қолдампаздыққа қарсы декларацияға қарамастан әкелім
бажын көтеріп, дамушы елдерден экспорттауды шектеп отыр.
Экспорттың өсуі екпінінің төмендеуі ... ... ... ... ... ... Экспорттық жеткізілімдерді ішкі нарыққа
«ауыстыру» ... ... және ... ... ... нақты табысының өсуі азайды. Жылжымайтын мүлік нарығында
онжылдық ... ... ... ... Ірі ... ... риэлтерлік келісімдер саны азая бастады. Автомобиль және басқа да
ұзақ қолданыста болатын заттарды сатып алу шығындары қысқарды. ... ... ... ... ... төмендеді. Өндірістік
кәсіпорындардың табыстары да сұраныстың төмендеуіне және ... ... ... (шикізат пен жұмыс күшінің және ұлттық ... ... ... азайып жатыр.
Сырт көзге Қытайдағы экономикалық өсімнің басты ...... ... ... ... болып көрінуі мүмкін. 2010 жылы
экспорт 41%-ды құрады. Дегенмен, гонконгтік консалтинг ... ... ... бұл өсім кездейсоқ және ... ... деп ... Біріншіден, экспортерлер қойма қорынан тезірек
құтылуға және өнімді 2010 жылы ... құн ... ... мерзімі
аяқталмас бұрын сатуға асықты. 400-ден астам өнім ... ... ... ... ие болу үшін ... ... Екіншіден,
америкалық және еуропалық ритейлерлер юань ревальвациясынан қорқып, қытай
тауарларын сатып алуды арттырды. [22]
Қытай экономикасының дамуының ... ... ... азаюынан
көре аламыз. 2010 жылдың бірінші тоқсанында 65% ... ... ... тоқсанда 36%-ды ғана құрады. Темір рудасын импорттау 9%-ға азайса,
қалайы мен алюмиий – 20%-ға ... ... ... ... мен ... ... ... отыр, себебі әлемдік
темір рудасын импорттаудың 70%-ы Қытайға тиесіл.
3.3 Қытай өнеркәсібінің даму ... ... ... ... әсері
Қытай Халық Республикасы ең қарқынды дамушы ел ... ... ... ... ... етіп ... Осы ... және де сақталып
отырған халық санының көптігі, адам ... ... ... ресурстардың
шектеулі болуы тарапынан алып қарағанда ҚХР-ндағы экологиялық жағдай ... және ... ... талап ететін мәселе ... ... ... өсім ... табиғи ресурстардың тапшылығы және нашарлап
бара ... ... ... ... ... қажет екені айдан анық, ал
даму және қоршаған орта саласындағы саясатты экономикалық даму ... ... ара ... белгілеуі керек.
Соңғы жиырма жылда ауылшаруашылығы, индустриалды және энергетикалық
дамуды ынталандырушы экономикалық және технологиялық ... ... ... ... ... ... ... дала, өзен, көл,
орман, елдің теңіз жағалауындағы аудандардың өсімпаздық ... ... ... ... ... және ... мүдделерін жүзеге асыру
құштарлығында қарама-қайшылықтар байқалады. Мемлекет сөзсіз экономиканы
таңдап, экологияға нұқсан ... ... ... ... ... ... ... кезінде тұтыну өсімі ел ішіндегі экологиялық жағдай
айтарлықтай нашарлады. Экономикалық табыстарға жетуге ... ... ... тежеуде. Елге барған сайын үлкен көлемде ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен Қытай экологиялық
заңдар мен бастамаларды іске асыру үшін жаңа ... ... ... қаржыландырып, ынталандыруда.
Қытай атмосфераға қалдықтарды шығаруды шектеуді ... ... ... ауа-райын өзгерту бойынша Киото келісіміне ... бас ... ... делегациясы кедейшілікпен күрес және экономикалық
даму қытай саясатының негізгі басымдылығы, осыған байланысты ҚХР ... ... ... ... ... кейінге шегеруіне тура келеді.
Қытай үшін ластанудың басты себебі ... ... ... ... мен экономиканың дәстүрлі құрылымына байланысты ... ... ... ... экономикасына көшеді деп айту қиын. ... ... ... ауыр ... химия, көмір және т.б. негізделген, олар
өз тарапынан үлкен ... ... ... етіп, қайта өңделмейтін
қалдықтар артылып қалады. Қытай жақын ... ... ... сай
технологияларды жеткілікті түрде енгізіп, экономикалық өсім қажеттіліктері
мен ... ... ... ... қарама-қайшылықтарды шешеді деп айту
шындыққа жанаспас еді. ... ... ... саны ... ... ... ... ел болғандықтан бұл мәселелердің шешілу,
шешілмеуі барлық елдерді алаңдатады. ... ... ... ... ... ... жағдайларға тап болды: биік ... ... ... ... көтерілуі және де ауа-райының жаһандық
өзгерісімен байланысты басқа да жағдайлар. Бір жағынан ... ... ... ... ... ... ... тигізуде, екінші жағынан, Лос-
Анджелес қаласының ауасындағы ... 25%-ы ... ... ... ... ... шығару бойынша көшбасында екені бәріне аян, ал
ол ... көл, жер асты ... ... шөл ... ... ... пайда болған ауру санының өсуіне себепкер болып отыр. ... ... ... оның ... тазарту мүмкіндігінен асып
отыр.
Қытай өнеркәсібі қоршаған ортаны салыстырмалы өнім көлемінде дамыған
елдерге қарағанда он есе көп ... Бұл ... ... аумағына
шетелден көшірілген ластаушы өндірістердің орны үлкен.
Қоршаған орта мен ... ... ... ... ... ... келтіріп отыр. Көмірдің жану барысында түсілетін өнімдер Қытайдағы
атмосфера ластануының басты көзі. Қытай әлемдік энергияның 8-9% ... ... ... ... 15,1%-ы ... ... Күкірт
диоксидінің ауаға таралуы 20 млн т. құрайды, бұл көрсеткіш бойынша Қытай
дүниежүзінде бірінші ... ... ... диоксидімен ластануы
мемлекеттің үштен бір бөлігіне жауатын қышқыл ... ... ... ... және ... зерттеушілердің есептеулері бойынша атмосфераның
ластануынан келетін экономикалық шығындар ЖІӨ-нің 3-7% ... ... ... ... егер Қытай жиырма жыл ... ... ... ... ... ... болған
өнімдердің кесірінен туындаған ауруларды емдеу үшін ЖІӨ-нің 13%-ын ... ... ... ... [6; 618 ... өзінде әлемдегі ең лас 20 қаласының 16 ... ... ... ... ... солтүстік-шығыс, солтүстік
және солтүстік-батысында орналасқан ауыр индустрия орталықтары үлкен зардап
шегуде. Қалың ... ... ... және ... ... ... ... көрінбейді.
Урбанизацияланудың жалғасуы экологиялық мәселелерді және ... тән ... қала ... ... ... ... санының жылдам өсуі автомобиль жағармайын үнемдеу мен оның
қоршаған ортаға зиян ... ... ... шұғыл әрекеттерді талап
етуде.
2006 жылы Қытай жанармайды жағу және цемент өндірісінің нәтижесінде
атмосфераға 6,2 ... т. ... ... ... АҚШ – 5,8 ... т.
Сонымен бірге голландиялық мамандардың есептеп шығарған көрсеткіштеріне
мұнай, газ ... ... ... жер асты ... кезінде және орманды
отау барысында қанша ... газы ... ... яғни ... ... ... да ... білдіреді.
Қайта құру және Даму Халықаралық Банкінің ақпараттары бойынша елдің
жыл сайын ... ... ... ... ... бойынша ЖІӨ-нің 12%-ы
(халықты емдеу, ауылшаруашылығына, ... және өзен ... ... ... ... ... ... ҚХР-нда қоршаған ортаны
ластаудан келетін шығын 54 млрд. долл. құрайды. ... ... ... ... Қытайда орналасқан. [16]
Дүниежүзілік Денсаулық сақтау Ұйымы (ДДҰ) Қытайда қоршаған ... ... 4 млн. ... ... өтуіне әкелді деп хабарлайды. ДДҰ-
ның көрсетуі бойынша Әлемдік банк жыл сайын улы түтіннен 750 мың ... өлім ... ... ... ... жағдайды мамандар қалаларда қатты қалдықтардың көлемінің
артуымен түсіндіреді, қаланың ... суы ... ... ... ... бөлігін алдын ала тазалау жұмыстарының жүргізілмеуі және ... ... ... ... алып ... қос
тотығының бөлінуі және ауада күкірт оксидінің әлем бойынша ең ... ... ... жалпы өнім өндірісінде шамадан тыс ... ... ... ... бұл ... бір бірлігіне Германияға
қарағанда төрт есе, Жапонияға қарағанда жеті есе көп ... ... бұл ... ... ... төмендетіп, табиғатты қорғау
шараларын тездетуді талап етеді.
Тағы да маңызды мәселелерге қуаңшылық, су тасқындары, ... шөл ... ... ... аудандарында белсенді құрылыс салдарынан
болып отырған топырақтың ластануы, егістік ... ... ... Шөл басу ... ... шығын жыл сайын 3 мың ш. ... ... ... 6 мың ш. ... ... жалпы шығын жыл сайын
6,5 млрд. долл. құрайды. Бұл шаруашылық ... ... ... ықпалын тигізіп отыр, әсіресе аграрлық салада. Кейбір ... ... ... ... жерлерде өсіруге кеңес
беріледі, күріш, мақтаны өсіруді тоқтатып, ... ... ... ... алу
ұсынылып отыр.
Шөлдердің кеңеюі мен топырақтың эрозиясынан құтылу үшін орман ... ... 2010 жылы ... ... көлемінің 16%-нан 20%-ға арттыру
көзделіп отыр, яғни бұл салаға қомақты инвестиция қажет.
Ауа ... ... ... ... ... ... ауа көлемінің артуы куә болып отыр, оның 16 қаласы ... ... ... жағдайын дамып көрші провинция Гуандунның
қарқынды дамуы нашарлатты. Қоршаған ортаны жақсарту үшін бұл қала ... ... ... өте төмен деңгейіндегі дизельдік жағармайға көшті.
Барлық таксопарк сұйытылған газға ауысты. Кондиционерлер шығындайтын электр
энергиясын үнемдеу үшін барлық мемлекеттік ... 25,5 ... ... ... ... [5; 343 ... ... өндірістік қалалардың, әсіресе Шэньчжэньнің ластауы
қоршаған ортаны жақсарту үшін қолданып ... ... ... шығарып отыр.
Келесі онжылдықта Гонконг, Гуанчжоу, Шэньчжэньнен 50 млн. халқы бар аса ... ... ... ... ... ... ... табиғи объектілерде
экологиялық апаттардың алдын алу үшін келісілген шараларды ... ... ... ... ... және ... ... бірқатар
шараларды қолданды.
ДДҰ мәліметтері бойынша Қытайда жыл сайын атмосфераға 250 мың ... ... ... ... ... ... ескірген технологиялық
құралдармен жұмыс істейтін өндірістік кәсіпорындар мен шаң мен ... ... ... ... жоқ жылу ... станциялары, сонымен
бірге пайдаланылған газдың уыттылығын төмендететін ... ... ... ортаға қытай мұнай компанияларының тигізетін ... ... көп, ... CNPC ... ... ... жағымсыз үдерістер. Соңғы жылдары бірнеше ірі авариялар болды,
оның ішінде көптеген адам өмірін алып ... ... ... ... ... ... таралып кетуі.
Қытай территориясының үштен бір бөлігінде топыраққа, өсімдіктерге, жер
асты суларына зиянын тигізетін ... ... ... тұрады. Жыл сайынғы
орман және егістік жерлеріне келетін шығын көлемі 13 ... ... ... ластауда ерекше орынға электроэнергияны өндіруде
кеңінен қолданылатын көмір ие болады. 2002 жылы мұнай тапшылығына ... оны ... ... ... ... ... тұр, маңызды
энергоресурсты қолдануды жылына 100 млн. т. ... ... бес ... ... жаңа ЖЭС ... бұл ... саны ... ЕО қуып жетуге
мүмкіндік береді.
2025 жылы ҚХР-ның көмірді пайдалану ... екі ... ... ... ... ... арқылы жалпы электроэнергияның 67%-ын қамтамасыз
етеді (Германияда - 25%). Қатты отынның қорлары ... ... бойы ... ... ... береді.
Сонымен қатар көптеген мамандар көмір электростанцияларының көп
бөлігінің тозу ... ... ... ... талабына сай түтінді
күкірттен тазалайтын құрал-жабдықтардың болмауына басты ... ... ... көміртек тотығының деңгейі жоғары газдар бөлінуде. Энергетиканы
қажет ететін өнімдерді (болат, ... ... ... кәсіпорындар
ауаға бөлінетін газдарды тазалау, сүзу жүйелерімен жабдықталмаған.
Соңғы жылдары қаржылай көмек пен заман талабына сай технологиялардың
жоқтығы, халықтың білімінің ... ... ... ... Ауа сапасын
жақсарту үшін мамандар бірқатар шараларды жүргізуге кеңес ... Бұл ... ... ... ЖЭС-ын тікелей қаржыландыру, қажетті құрал-
жабдықтармен қайта жабдықтау, құрамында күкірті аз ... ... ... ету, ... ... ... ... алуда мемлекеттік қолдауды азайту, сәйкесінше, ол қаражатты қоршаған
ортаны сақтайтын ... ... ... ... тез ... ... жер жүзіндегі су қорының
жалпы көлемінің төрттен біріне ие. Жеті ... өзен ... ... ... ... пайдалануға тыйым салынған.Тек арнайы сутоғандарында ... ... ... ауыз су ... 7,5%-ы ғана ие. Қоршаған ортаны
қорғау Мемлекеттік басқармасының (SEPA) ақпараты бойынша, 350 млн. ... ауыз суға ... ... ӘБ ... ... – 700 млн.адам. Осы
мәліметтерге сүйенер болсақ, елдің әрбір төртінші тұрғыны ... ... ... ... ... бар) ауыз суды ... мәжбүр. [16]
Экологиялық мәселелер елдің солтүстігі мен батысында жер асты және ... ... ... ... яғни ... бір ... ... жоғары деңгейі байқалады. Бұл ... ... 10% ... ғана ... ете ... олардың тапшылығы
өнеркәсіп өнімділігн төмендетеді.
Қытайда қалыптасқан шетелдік компанияларды экологиялық салаға тарту
практикасы ... ... ... ... ... ... ... суларды
тазалау саласында шетелдік капитал мен «ноу-хау» қатысып отыр. «Бірігіп
жұмыс істеудің ең оңтайлы ... ... – Build, Operate, Transfer ... ... ... яғни ... шетелдік фирмалар тазалау
құрылыстарын салып, қосу-жөндеу жұмыстарымен қамтамасыз етіп, ... ... ... Осы ... ... ... тәуекелге
баруы азайып, инфрақұрылымдық кәсіпорындар оңтайлы тәртіпте ... ... ... ... ... ... [5; 349 б.]
Қоршаған ортаны белсенді қорғауға кіріскен Жапония мен ... ... ... ... ... пен суды ... қызметтері
40 млн. долл. (экология саласында тауарлар мен қызметтердің жалпы шығынының
1%) бағаланса, Жапонияда – 4 ... ... (4%). ... ... ... ... қарсы тұру заңы міндетті топырақтың жағдайын бағалау
және 25 зиянды қосылыстардан (ауыр металдар, ұшпалы органикалық ... ... ... ... Топырақ пен суды тазалау қызметі
саласында ірі компаниялардың, оның ішінде ... ... ... ... ... сай технологияларды тарту мақсатында
қолданылып жатқан шаралардың уақытылы жүзеге асып, нәтижелі болуына әкеліп
отыр.
Аустралияда 2000 жылы осындай шараларды жүзеге ... үшін 675 ... ... ... ... мен ... шығынының 10%). Бұл
саладағы сұраныс азайып, заңнама қатайып жатыр, бұл қоршаған ортаны ластау
деңгейі төмендеп жатқанына куә ... 1997 жылы ... National ... арнайы компаниясы қомақты қаржыға ие бола отырып, экологиялық
мәселелерді шешуге ... [6; 623 ... ... ... ҚХР ... атмосфераға бөлінетін зиянды
газдардың және су қоймаларына ағатын ағынды суларда зиянды бөлшектердің
көлемін азайту көзделіп ... ... ЖІӨ ... 10% деңгейінде болуын көмір
мен мұнайдың өсіп ... ... ... етіп отырған кезінде жүзеге
асыру қиынға соқпақ. Хуанхэ, Хуайхэ, Ляохэ өзендерімен Тайху, Чаоху, Дяньчи
көлдерін және «Үш сай» ... су ... ... ... ... елдерге қарағанда Қытайда экологиялық салада алдыңғы қатарлы
заңнама құрылған. Ең алғаш рет ұлттық заң 1979 жылы ... ... 375 ... 900 ... ... жасалып, жүзеге асырылуда.
2003 жылы таза өнеркәсіп пен ластануды бақылау тиімділігін ... ... ... және ... ЖІӨ» атты ... ... жүзеге
асырылып жатыр. Провинциялар мен басқа да ... ... ... ... ... ... ... тигізетін зиянын қоса есептеп
шығарылады. Жергілікті экологиялық мәселелерге ... ... ... ... ... ... жаңа ... жанармайды
шығындауын шектеу шараларын жүзеге асыру деңгейінің жоғарылығын атап өтуде.
2001-2005 жылдар аралығында ... ... ... үшін ... жоспарға сәйкес 84 млрд. долл. ... ... ... және ... ... ... ал қалғанын - ... ... етіп ... Дегенмен мамандар бұл қаражат қатты
қалдықтар мен ауаға бөлінетін зиянды ... ... ... ... ... көп бөлініп жатыр. [5; 359 б.]
2006-2010 жылдар аралығында экологиялық мақсаттарда (алдымен су мен
ауаны тазалауға) үкімет 160 ... ... ... ... Суды ... және қайта
өңдеуде қолданылатын химикаттарлы сату көлемі ұлғайып жатыр. Он жыл ішінде
олар екі есеге артып, әлемдегі ең ... ... ... пен суды ... ... бірқатар ірі бағдарламаларды жүзеге
асыруда әртүрлі халықаралық ұйымдар ... ... ... танытып отыр. Олар – сумен қамтамасыз ету және ағынды суларды
тазарту саласында ... ... ... Veolia Water ... ... бастап 650 млн. долл. ... ... және ITT ... бес ... ... насостар мен суды өңдеу құралдарын
шығарады). [7; 584 б.]
Елге көп көлемде табиғатты қорғау құрал-жабдықтары әкелінуде. ... ... ... ... салу ... ... ірі шетелдік фирмалар орындамақ, заман талабына ... мен ... жоқ ... ... ... дамушы елдерге ауаға бөлінетін ластаушы бөлшектер көлеміне
қатаң шектеу қоймайтын Киот протоколына ... ҚХР ... ... арада толық тоқтататын емес. Бұл Қытайды ңэкономикалық әлеуетіне өз
әсерін тигізіп қана қоймай, әлеуметтік мәселелерді де ... ... ... ... ... ел үкіметі қоршаған
ортаны қорғау үшін бірқатар шарлар қабылдауда. 2008 жылдың маусым айынан
бастап, ... ... көзі ... ... өте жұқа ... ... тыйым салды. Жаңа заңды бұзған ... ... ... ... ... тәркіленеді. Қоқыстарды қайта өңдеу көлемін кеңейту
ұсынылған. Қаржы секторын бақылайтын органдарға целлофан ... ... ... ... ... арттыру ұсынысы жасалып отыр.
Тұтынушылардың зат сатып ... ... ... ... ... ... қолдайды. Бұл шара белгілі бір деңгейде ең маңызды мәселелердің
бірін шешеді деген үміт ... ... ... экологиялық саясатының ұзақ мерзімді даму
болашағына ... ... ... Қытайды жер шары ... ... ... ел ... ... ... барады, себебі ол
көмірқышқылдың қос қышықылын шығарушы және метан және хлорфтор ... ... ... ірі ... ... ... жылы Копенгагенде өткен конференциядан кейін бұл ... арта ... ... ... мен ... арасында дипломатиялық
қақтығыстар пайда болды. Қытай басшылары мен ғалымдары атмосфераға зиянды
заттардың шығарылуын азайтуға бар ... ... Ху ... мен ... бұл ... ... рет атап ... болатын. Конференция алдында Қытай
үкіметі 2020 жылға қарай парникті газ ... 45%-ға ... ... 2009 ... ... ... Қытайдың қоғамдық ғылымдар Академиясы
«Қытайдың ұзақ мерзімді даму стартегиясы» ... ... ... 2020 жылға дейін көмірқышқыл қос тотығын атмосфераға шығаруды ЖІӨ
бірлігіне 50% ... ... ... ... [23]
Дегенмен батыс эксперттері қытайлық әріптестерінің ... ... Олар ... ... ... ... өсуі тек қана 2020 ... кейін ғана ақырындауы ... ... ... Бұл ... ... ... ... кейбір маңызды
салаларының, әсіресе автомобиль өнеркәсібінің өсім әлеуеті себеп болды.
Жылдық автомобиль өндіру ... он ... ... асып, Германия,
АҚШ-тың алдына шықты. Бірақ қытай басшылығы ... ... ... ... ... ... қолға алуда. Мұнда басты орынға
атом электрстанцияларын салу қойылуда. Қытай дүниежүзіндегі ... ... қоса ... де көп ... ... ... енгізбек.
Қытай үкіметі шұғыл шектеу шараларын қолдануда. Ескірген ... 2009 ... ... айының ортасында қоршаған ... ... ... ... Чжан ... ... қаласындағы арнайы
форумда бұл тәжірибе кеңейтіліп, қатайтылмақ деп атап ... ... ... ... қуат ... ... ... шынай
екеніне сену қиын. Сұйық жағармайға деген сұраныс және өңделмеген мұнайды
тұтыну он жыл ішінде екі ... ... ... [21] ... бұл ... Қытай үкіметінің шапшаң экономикалық өсімді қоршаған ортаны
қорғау міндеттерімен қаншалықты сәйкестендіруіне байланысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе, ... ... ... ... мүше болуы оның
экономикалық дамуына жаңа дем ... деп ... ... ... ... экономикалық құрылыс пен модернизацияны іске асыру мүмкін емес
деген ... ... ... ... ... ел ... ... барлық қауіптенулер мен «шамадан тыс сақтықты»
артқа тастап, Дүниежүзі Сауда ... мүше болу ... ... ... ... Әрине елдің ДСҰ-ға мүше болуының оң және теріс жақтары жан-
жақты және ғылыми ... ... ... баға ... болатын, ал
қауіптердің алдын алып, ықшамдау үшін арнайы шаралар қабылданды.
ДСҰ-ға кіргеннен кейін ... ... ... ... ... ... ашықтықтан ДСҰ мүшелері арасында көпжақтыға,
халықаралық ... ... ... ... есепке алсақ, пассивті
ашықтықтан белсенді ашықтыққа көшті. ДСҰ-ға ену ... ... ... ең ... қадамдарының бірі болып, оның жаһандық үдерістерге
белсене қатысуына жағдай ... осы ... мүше ... ... оның ... ... рекордты
қарқын мен көрсеткіштерге жетті. Экономиканың қарқынды өсуі, инвестициялық
және экспорттық ... ... ... мүше болуынан бастап, өзінің
алтынвалюталық қорын 1 трлн. долл. арту мүмкіндігін беріп, бұл ... ... ... ... ... ... ... Ұйымының
«мүшелік билетін» алған соң, экономикаға жыл ... 50-60 ... ... ... ... үшін Қытай одан сайын тартымды бола түсті. Осы
арқылы көптеген жұмыс орындарының құрылуы, салық ... өсуі ... ... ... ... сай ... игеруі қамтамасыз
етілді. ДСҰ-ға мүше болу қытай кәсіпорындарын дамуға ынталандырды.
Яғни ... ДСҰ ... көп ... ... ... ... ... жаһанданудың артықшылықтарын тиімді қолдануға мүмкіндік берді.
Бірақ Қытайдың ДСҰ-ға мүше ... ... ... ... ... ... ... қарқынды дамуы,
шетел капиталының ел экономикасын қаржыландыру көлемінің ... ... ... ... ... ... ... үдерістерге Қытайдың
белсене араласуы еш мәселелердің жоқ екендігіне куә бола алмайды. ДСҰ-ға
мүше ... ... ... ... ... ... либерализациялану және жаһандану жағдайларында ... ... ... ... әлемнің алдыңғы қатарлы елдерінен ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
жағдайды теңестіріп, оларды дамытуды қамтамасыз ету, аз ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға тигізіп жатқан залалын
жою сияқты мәселелер туындап отыр. Осы мәселелерді шешуге Қытай үкіметі ... ... ... ... ... ... ... қалған
аудандарды дамытуға арналған саясаттарын жүзеге асыруда. Ху Цзиньтао шығыс
даналығына сүйене ... ... мен ... ... ... ... бір ... жасалғанда оның біреуін екіншісіне
айналдыруға болады”, - дейді. Қытайдың ... ... ... әлемдік
деңгейде ең ірі экономикаға айналдыруға бағытталған ұзақ мерзімді даму
болашағының орындалуына еш күмән ... ... ... ... мүше болуға талпыныс жасауда, сондықтан
осы зерттеу жұмысын жазу барысында осы ... мүше ... ... ... ... мен ... ... жан-жақты талдау жасап,
одан Қазақстан үшін үлгі боларлық жақтарын анықтадық. Жалпы, Қытай елінің
осынау ... ... ... және әлем ... мехнанизмінің
маңызды тетігіне айналуына жағдай жасаған Дүниежүзі Сауда Ұйымына ... ... осы ... мүше ... ұмтылған Қазақстан үшін міндетті
түрде әрекет етеді деп айтуға болмаса да, ... ... ... ... қолдануға болады деп ойлаймыз. Мысалы, ... мүше ... ең ... өңдеуші, машина жасайтын салаларды жақсартып, жетілдіріп,
олардың халықаралық сапа стандарттарына сай болуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... нарыққа шыққанда
салыстырмалы түрде артықшылықтарға ие бола алатын ... ... ... ... шетел инвестицияларының кен өндіруші өнеркәсіп салаларына
қарағанда өңдеуші, ... және ... ... ... ... көптеп
келуіне жағдай жасап, ынталандыру қажет, ... ... ғана ... ... – ДСҰ ... ... болады. Сонымен қатар шетелдік
капиталды ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау және жергілікті жұмысшылардың ... ... ... қатаң белгілеп, оларды жоғары қою маңызды деп
ойлаймыз. Жалпы, Қытайдың жетістіктері оның бірегей ерекшелігіне ... ... ... ... ДСҰ ... мүше болмақшы елдердің барлығында
тікелей қолдану мүмкін емес.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... мен ... China ... Yearbook 2010 ... file] / National Bureau ... of China. - Computer data. 120 МБ. – Beijing, ... Hou Shu Xin, Zhang Jin Kai. «Zhongguo jiaru WTO de li yu bi», ... Jin Renmin ... 1999. – 716 ... Ren Li Ping. ... ... ... и практика». - Qinghua
University Press, 2008. – 375 р.
4. Дин Жуджунь, ... М. М., ... В. В. ... ... ... Научное издание.Мн.: Издательский центр БГУ, 2008.–
446 с.
5. Китай: угрозы, ... ... ... ... авт. под ред.
В.В.Михеева. М.: Моск. Центр Карнеги, 2005. – 647 с.
6. ... А.Т. ... в ... экономике: динамика роста, стратегия и
тактика преобразований, факторы конкурентоспособности. – Алматы,
2008. – 640 ... ... ... экономика, демография и внешняя политика. Колл.
авт. под ред. ...... Ин-т ... ... ... при ... Первого Президента РК, Центр по изучению Китая при
ИМЭП, 2007. – 680 с.
8. C. Fred Bergsten, Charles Freeman, Nicholas R. Lardy, Derek ... ... rise: ... and ...... Book Press, 2008. – 251 ... Doug Guthrie. «China and Globalization». – New York, Routledge. 2009.
- 367 p.
Мерзімді басылымдар:
Ван Ин. Присоединение Китая к ... ... ... условия
и последствия // Аналитические доклады научно-координационого ... ... ... ... (У) МИД ... ... 1 (16) ... 2007.
Завадский М. Гигант микроинноваций // Эксперт. - 2010. - №38. - ... ... ... и ... ... ... горизонты
китайской экономики в XXI веке // Деловой журнал «ChinaPRO». – 2006.
- №1.
Кузьмичева Д.А. Банковский сектор Китая: ... или ... ... финансового рынка // Аудит и финансовый анализ. ... – №5. – C. ... ... ... ... из серьезных точек приложения
зарубежных инвестиций - ... ... // Renmin ribaо. – 2011. ... ... крестьянства // Вопросы экономики. - 2005. - ... ... Чан Янь. ... ... КНР ... ... в ... охраны окружающей среды //
Проблемы Дальнего Востока. – 2009. - ... ... Чем ... ... темпы развития китайской
экономики? // ... ... ... – 2005. - №1.
Я.Бергер. Китай в условиях ... ... ... ... ... ... – 2009. - ... В.Н.Тишков. Экономические реформы и деловая среда: опыт ... ... ... №11 (R) – СПб.: ВШМ ... ... ... И.А., Ван Г. ... размерность политики современного
Китая // Политэкс – Политическая экспертиза. – 2009. - №7.
Интернет-сілтемелер:
12. Азат ... ... в КНР ... ... о ... ... экономического и социального развития за
2010 год и проекте плана на 2011 год // ... Rеnmin ribao ... Е.В. ... ... ... экологической политики КНР //
РАН Институт Дальнего Востока http://www.ifes-ras.ru/
15. Инвестиции в экономику ... ... ... ... Марк Завадский. К ... ... ... ... ... ... Центр
http://russian.china.org.cn/index.htm
18. Роберт ... ... ... от ... ... ... 28. ... со всего мира обсуждают "горячие" для ... темы // ... ... Shi Nian. Zhongguo fan weiji zhengzi de zuoyong duo da? [Как ... ... политики в ... ... ... ... ДСҰ ... ... http://www.wto.org; http:///www.wto.ru
Нормативтік-құқықтық актілер:
32. ВТО, ДОХА И СТРАНЫ С ПЕРЕХОДНОЙ ЭКОНОМИКОЙ // ООН. ... ... ... ... и ... ... ... Совет. Справочный документ, - март 2002.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дағдарыстан шығу кілті14 бет
Жердің әлем теңсіздігіндегі орны14 бет
Коммерциялық банктің ұйымдастыру, басқару құрылымы25 бет
Сұлтанмахмұт Торайғыров4 бет
Торайғыров сұлтанмахмұт4 бет
Қазақстан Республикасында валюталық режимді ырықтандыру тұжырымдамасы13 бет
Қазақстан Республикасының банк жүйесі негіздері жайлы18 бет
Қазақстан Республикасының банк жүйесінің даму кезеңдері32 бет
Әлеуметтік-экономикалық құбылыстар4 бет
.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь