"Шаманизм."

Кіріспе: Шаманизм
Негізгі бөлім:
1. Шаманизм сөзінің түсіндірмесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2. Қазақ даласындағы шаманизм ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3. Шамандықтан қалған сарқыншақтар ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қорытынды
Көне түркілердің анимистік көзқарастары шаманизммен байланысты. Шамандық әртүрлі бітімдерде әлі күнге дейін сақталған. Бір- бірімен тылсым арқылы жалғасқан үш дүние (жоғарғы, ортанғы,төмен, ) оларды байланыстырып тұрақты ерекше адамдарды , яғни шамандарды талап етті. Бақсы зікір салған кезде экстазға түсіп, үш әлемді байланыстырады. Л.Н.Гумилев рухтармен қарым қатынасқа түсуді шаманизм деп атаған. Ол ертеден келе жатқан құбылыс, табиғатпен байланысы болмаған, практикалық сипатта болып, оған психологиялық және сексуалъдік экзалътация барысында қол жеткен.
Түркияның нәсілшіл түрікшілдердің көсемі Зия Гөкалып( 1876-1924) шаманизмді көне түркілердің діні емес, сиқырға тән жүиелердің жалпы атауы деп түсіндіреді бұрынғы түріктердің діні Тойонизм деп тұжырымдайды. Алайда, белгілі ғалым Абдұлқадір Инан (1899-1972`) оның тойонизм деп жүргенінің буддизм екендігін дәлелдеген. Инанның пікірі бойынша дүниенің барлық елдерінде дерліктей кездесетіғұн шаманизм кулъті кезігеді. Көрнекті ғалым Ибраһим Кафесоғлы көне түріктерде шаманизмнің титтеи де белгісінің болмағанын, тек сиқырлықтын бағзы жол-жоларғыларының табылатындығын, сол үшін оны дін деп айтудың жансақ екенін деректерімен келтіреді. Оның пікірі бойынша көшпелі түріктердің наным – сенімдерінің негізгі үш діңгегі:табиғат күштеріне табыну- ата-баба кулъті – көк тәңір еді. Оның бұл пікірімен Гумилевтің жорамалымен үйлесетін секілді, үйткені, ол да жоғарыдағы култътерді тізбектей келіп, шаманизмнің VI-VII ғғ. Түркілерде ешбір белгісінің табылмағандығын жазады. Гумилев, шамандар (бақсы-қам) мен әйелдердің көкке табыну рәсімдеріне жолатылмағандығын айтады. Оның пікірінше шаманизм Солтүстік сібірді мекендеген тұрпайы қауымдардың нанымы.

Шаман сөзінің түп-төркінін анықтау даулы, жабық мәселе. Кейбір зерттеушілер осы сөзді тұңғыз яки манчу немесе мұңғыл тілдерінен енген сөз , мағынасы ғайыптан хабарлаушы, сәуегей барыпкел дегенді білдіреді десе, енді Ф. Шлеген, К. Доннер, Н. Поппе сықылдылар шаман көне санскрит тілінде қайыршы, бишара дегенді білдіретін срамана яки чрамана деген түбірден шыққан дейді.
Зерттеушілер шамандықты психо-патологиялық, яғни психологиялық ауру деп санайды . үйткені, статитикалық зерттеулердің нәтижесінде, әсіресе Сібірдегі шамандардың басым көпшілігінің эпилепсия(сара) науқасы болғаны анықталған. Кейбір мамандар шамандықты сұб-поляр аймаққа тән бір ауру деп есептейді. Енді біреулер шамандарды жаман ауруларды өз денесіне кіргізуге тырысатын шизифрениялық аурулар деп ашықтайды. Олъмаркстің пікірі бойынша шамандық солтүстік Сібір аймағының тым аяусыз табиғат шарттарында пайда болған истерикалық ауру; үлке иен далада айлар – жылдар бойы жалғыз өмір сүретін адамдар орманның һәм жабайы аңдардың ішінде,, қорқыныштың құшағында тұрғандықтан осындай денсаулық аразы пайда болған. Осындай ауыр ахуалда өмір сүрген Сібірдің жабайы халықтары ауырған адамды емдеу үшін аруақтардан көмек сұрай аладыдеген шамандарға медет артқар сықылды. Қалалық өмір салты, яғни мәдениет дамымақ тұрмақ жоқ болған бұл өңірде мұндай кеселдердің пайда болатұғыны даусыз.
1.«Дінтану негіздері», Н.Ж.Байтенова, Қ.А.Затов,Ф.Т.Құлсариева,
.А.Д.Құрманалиева Алматы,2006ж

3. «Қазақ сенімдерінің бастаулары» М.Орынбеков, Алматы, 2002ж

4. «Ата – баба діні, түркілер неге мұсылман болды?» М.Бұлұтай Алматы, Білім, 2000ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ САЯСАТТАНУ ФАКУЛЪТЕТІ
РЕФЕРАТ
ТАҚЫРЫП: ... 2008 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... көзқарастары шаманизммен байланысты.
Шамандық әртүрлі бітімдерде әлі күнге дейін сақталған. Бір- бірімен ... ... үш ... (жоғарғы, ортанғы,төмен, ) оларды ... ... ... , яғни шамандарды талап етті. Бақсы зікір салған
кезде ... ... үш ... ... ... ... қарым
қатынасқа түсуді шаманизм деп атаған. Ол ... келе ... ... байланысы болмаған, ... ... ... ... және сексуалъдік экзалътация барысында қол жеткен.
Түркияның нәсілшіл түрікшілдердің ... Зия ... ... көне ... діні ... ... тән ... жалпы атауы
деп түсіндіреді бұрынғы ... діні ... деп ... ... ... Абдұлқадір Инан (1899-1972`) оның тойонизм деп
жүргенінің буддизм екендігін дәлелдеген. Инанның пікірі ... ... ... ... ... шаманизм кулъті кезігеді. Көрнекті
ғалым Ибраһим Кафесоғлы көне түріктерде шаманизмнің титтеи де ... тек ... ... ... табылатындығын, сол
үшін оны дін деп айтудың жансақ екенін ... ... Оның ... ... түріктердің наным – сенімдерінің негізгі үш діңгегі:табиғат
күштеріне табыну- ата-баба кулъті – көк тәңір еді. Оның бұл ... ... ... ... ... ол да ... ... ... ... VI-VII ғғ. ... ешбір
белгісінің табылмағандығын жазады. Гумилев, шамандар (бақсы-қам) мен
әйелдердің көкке ... ... ... ... ... ... Солтүстік сібірді мекендеген тұрпайы қауымдардың нанымы.
Шаман ... ... ... даулы, жабық мәселе. Кейбір
зерттеушілер осы сөзді ... яки ... ... мұңғыл тілдерінен енген сөз
, мағынасы ғайыптан хабарлаушы, сәуегей барыпкел дегенді білдіреді десе,
енді Ф. ... К. ... Н. ... ... ... көне ... ... бишара дегенді білдіретін срамана яки чрамана деген ... ... ... ... яғни ... ауру деп
санайды . үйткені, статитикалық зерттеулердің ... ... ... басым көпшілігінің эпилепсия(сара) науқасы болғаны
анықталған. Кейбір мамандар шамандықты сұб-поляр аймаққа тән бір ауру ... Енді ... ... ... ... өз ... кіргізуге
тырысатын шизифрениялық аурулар деп ашықтайды. Олъмаркстің пікірі ... ... ... ... тым ... табиғат шарттарында пайда
болған истерикалық ауру; үлке иен далада айлар – жылдар бойы ... ... ... орманның һәм жабайы аңдардың ішінде,, қорқыныштың ... ... ... аразы пайда болған. Осындай ауыр ахуалда
өмір ... ... ... ... ... ... ... үшін аруақтардан
көмек сұрай аладыдеген шамандарға медет артқар сықылды. Қалалық өмір ... ... ... ... жоқ ... бұл ... мұндай кеселдердің пайда
болатұғыны даусыз.
Шамандықты түркілердің ата-баба діні деп айтушылар ... ... ... ... діні ... ... жүзілік ғылымда
әлі тоқтамға келген жоқ; ... ... ... його ... ... ... атты ... шамандықты буддашылдықтын
негізі деп атайды. Найбергтің болжамы бойынша көне Ирандағы маға ... ... ... Зерттеушілердің болжамынша көне делфи және сақ
мәдениеттерінің негізінде шамандықтың ишараттары бар. Олъмаркстың айтуына
қарағанда көне дәуірдегі үнді, иран және сақ ... ... үнді – иран ... ... ( ... ) ... тәсір еткен.
Блайхштайнердің пікірінше шамандықтың ең күшті ... ... ... ... ... байқалады.
Тарихта түрік сыйқыршылар туралы : « Фирдауси түрік сыйқыры мен
сыйқыршысын ... ... ... ды ... үшін ... ... аспанға от атып, парсыларға оқ жаудырған ел мен қара бұлтты
шақырды. Ұрыстан соң ... ... ... Ол ... түс ... Фебани туралы аңыздарда азғыр мен жауындарды ... ... ... ... ... ... кезіндефебани сиқыршылар
қарсы боран шақырып, оны жужандарға қарсы бағыттайды: сонғылардын арасында
үсік шалғандары көп ... ... олар ... ... ... ... » - деп жазады. Алайда Л.Н. Гумиьевтің өзі мұны ... ... ... ... деп қабылдайды, бірақ көне замандағы түркілермен іргелес
жатқан ... ... ... ... өзгертіп, жауларына қарсы қатты
жауын, қарсы боран,қарсы суық және т.б. жібере алатындығын маңызын ... үшін ... ... ... ... маңызы зор болды, олар
оған құдайлармен және рухтармен қарым-қатынасқа түсуге көмектескен-ді, ... ... ... ... мамандығынан айырылатын. Шамандардың киелі
қорғаны – ... ... ... ... ...... орнатуды
шешетінжебеуші, әдетте әкесінің қайтыс болған туыс шамандары немесе
шешесінің туыстары ... ... ... ... ... ... рухтар да солардың қатарынан шығады.
Шамандық қасиет қонардың алдында ол адам қатты ... ... кәрі ... бұл науқастың деңгеиін байқап, ол бақсы бола ... па, соны ... ... шамандық қасиетті адам таңдап
алмайды, қаита бұл қасиетті ауыр жүк, ... ... ... , ... ... ... ... қасиет даму үшін ерекше қаблет қажет,-
деп жазды.
Көне түркілер болашақ шаман міндетті түрде ... ... ... ... қалу,галлюцинация сияқты белгілері
болады.Бұл ... оны ... апта бойы ... ... қозған бір күні
оған жебеуші рух келіп,оған ... ... ... ... ... ... ... шаман өз миссиясынан бас
тар тады,бірақ ... ... ... сауығасың деген соң ол
келіседі,жазылған соң өзінің қызметін бастайды.
Жер мен Су,дала мен ... ... ... ... ... ... барысында оларды риза қылу керек деген сенім ... ... ... бағытталды.Оның салған әні рухтардың көңілін көтереді ... Бұл ... ... ... ... ... ... әндері,
орыс ертегілеріндегі Садко дан Вайнемеикеннің руналары, «Манас » ... ... ... ... ... қырғызстандағы манасшылар
елшілікпен де айналысқан, бұл шамандықтың эпикалық өнер мен ... ... ... ... ... ... ... әкесінен кейіңгі
Есенқұл руының Манабы Османның бала қөтермеген әйелінің ... ... ... ... ... мәнерінің әсері туралы жазушы былай
дейді: « ... ... ... ол ... ... үй ... өз
дауысымен дауыл тұрғызатын, ауылға кенет құйын соғып, бұл стихиаяның ... ... салт ... тұяқтарының дүбірінен жер қайысатын еді.
» .
Қазақ даласындағы шаманизм
Қазақтардың алғашқы бас шаманы Қорқыт ата ... Ол ... ... жазған еді. Біз қазақ Қорқыт атаны қазақтарды және оған көршілес
жатқан халықтарды ... ... ... халықтарының аңыздарын жырлауға
үйреткенін атап өткен.
Жосалы ... ... ... жағасында орналасқан оның ... ... жер ... Бүл түсінік мұсылмандыққа дейінгі кезеңнен
бастау алады. В.В.Бартолъді « ... егер ... ... ... сырдарияда мыңдаған жыл тарихы бар, ... ... ең ... ... ... » - деп ... Әрине VIII ғасырда өмір
сүрген Қорқыт ата қазақстан тұрғындарының тарихындағы алғашқы шаман ... ... ... ... ... дәуіріміздің басында жатыр деп
айтуға болады. Алайда Қорқыт ... ... ... мен ... ... ... бар сипатын өз бойына жинаған. Бұлардың арасында құпия
байланыс әлі ... ... ... ... ... ... ... елші,
шаманмен қатар жыршы , халық аңызшысы, днгенді білдіретіндігі ... ... ... ... ... алдын – ала тағдырға ... ... ... ғажап қабілет екендігінің маңызы зор. Бұл ... ... ... аңыз ... ... барлық деректерде кездеседі.
Қазақ этнографиясын зерттеуші Ф. Диваиев ... сөзі ... ... ... білдіреді деиді. «Бақсы» деп рухтармен қатынастағы, тіпті
оларды өзіне бағындырған қырғыз тәуіптерін айтады. ... ... да, ... да ... ... - деп ... Шамандыққа
бейімділік жоғарыдан немесе егер ата – анасында осындай қабілет болған
жағдайда тұқым ... ... ... Шын ... ... ... ... екендігі көне көзқарас қалыптасқан болатын.
Қазақ дінтануында шамандықты алғашқы болып зерттеген ... ... ... ... ... ... ... еңбек
жазды.Бұл құбылысқа қызығушылық танытып,еңбек арнаған ғалымдар қатарынан
Т.Карлейлъ, ... ... ... ... ... ... Ал ... дәуірінде шамандықты зерттеуде
И.А.Чеханский Ә.Х. Марғұлан, Ә. ҚОңыратбайев атты қазақстан ғалымдары көп
еңбек сіңірді.
Шаманның көз ... ... кез ... ... материалдық негізі
жоқ, ол құдайлар мен ... ... ... ... ... ... рухтарға жақын адам шаманның араласуын талап етеді. ... ... әлі ... ... дұға ... ... ал ауыр сырқатты зікір
салу арқылы емдейді. Егер ортадоксалъді шамандар үшін дабыл ... ... тән ... ... ... ... қолданған.
Дәстүрге сай рухтарды Ұлы, Орта, Кіші деп бөлгн және ... ... да топ – ... ... Ұлы ... ... ауруларды емдеген,
малды құрбандыққа шалған, толғақ қабылдаған, өз ... ... ... Әдетте олар тамағына қылышты сабына дейін салған, қызып тұрған
темірді ... өз ... ... ... Бұл манипуляциялар қобыз
әуені, ән сарынысмен ұштасқан. Мұның мәнісі рухтарды ... ... Ал ... ... ақ көбік ағып құлайтын болған. Белгілі бір уақыт өткеннен
кейін ол рухтардан алған аяндарды жариялайтын ... Бұл аян ... ... ... ... Сеанс кезінде бақсының маңдайы мен бетінде
темір инелер пайда болғанын, ал ... ... ... ... ... ... бар.
Бақсылардың қатарын да көне мамандықтың өкілдері – балгерлер де ... олар ... ... ... ... құмалақ салып бал ашатын.
Құмалақ ашу әлі күнге деиін ... ... Ал ... қарап бал ашу
ұмытылды., алайда балгерлердің ... ол ... ... еді.
Жауырынды күидірген де онда әртүрлі сызықтар пайда болған, соған қарап
адамның тағдырын ... ... жеті ... ... осы халық
патшаларының өлімін, адамдардың өмірін, саяхатшылардың тағдырын болжайды»,-
деп жазды әйел бақсы отқа май ... оның түсі ... ... ... ... ... ... болса, ол жақсылыққа, ал қүңгірт болса жамандыққа
жорыған. Сондай-ақ ... ... ... айы мен шаян ... ... ... Қазақ ғалымы қазақ даласындағы шамандықтың даму барысын
жақсы суреттеп берді. Ол қазақ бақсыларының ... ... ... сана
күйіндегі адамдарды емдей алатын талантты адамдардеп бағалаған. Олар сиқыр
өнеріне, шешендік қабілетке, музикаға бейім, емшілік ... ие ... ... ... атап ... табиғат күшіне, оның
құдіреттілігіне бас июге негізделеді, ал адам осы ... бір ... ... бағынышты қарастырылады.
Шамандықтан қалған сарқыншақтар
Қазақ аңыздарына дию, пері, шайтан, жындар, марту – зұлым ... ... Олар ... тек зұлымдық, жамандық жасайды. Мысалы Матру ... ауыр ... ... алып ... ... адамдарды зұлым
рухтардың әсерінен қорғап, болашақты болжайды. Бұл көріпкелдік қамшымен
сабалау., атын атап шақыру және т.б. ... ... ... ... ... ... ... емдеу үшін ыстық темірді жалап немесе тістеп
алып, зұлымдық ... қуып шығу үшін оны ... ... соң ... ... ... дерт әкелген шаитандарды қуады. Бақсының
негізгі құралы қобыз, ... ол ... ... ... Кейде қобыз орнына
домбыра қолданылған.
И.А. Чеканский : « ... ... ... ... ... ... дабыл орнына ішекті аспап табылмаса, домбыра – қос ішекті аспап
қолданылады, бірақ бұл өте сирек кездеседі», - деп ... ... ... көп адам ... олардың бір бөлігін
бақсы қамшымен ұрып қуады. Ол ортадағы арнайы орынға отырып, жайлап қобыз
тарта бастайды. ... ... ... ... ... соған қарай
қозғалысқа келтіреді, оның әр салған даусымен ырғағы күшейеді. Науқас осы
ырғаққа елітіп, оның денесіәуенге сай ... ... ... ... кейінбақсы қобызды тастап, астына басқан жастықты алып, алақан
жайып науқасқа қарап дұға ... Түні бойы ... ... өлең айтып, белгілі
бір сөз тіркестерінайғайлап айтады, сол ... ... ... ... Сонан
соң ол ауруынан айығады. Бұдан басқа сырқаты өршіген кезде одан да ... ем ... ... мен ауру бір – ... ...... отырады,
бақсы науқастың халін зерттеп, ақырында ... ... ... ... даусы мен қарқынын күшейтіп, ол ата – баба аруағын, ... ... ... соң қобызын тастап, қолына пышақ алып, науқастың
алдына ары бері серпиді. өзін де оны да белгілі бір ... ... ... ... ... ... кет ... деп аурудың жауырынынан ,
арқасына және басқа жерлеріне ұрғылайды, сонда денедегі зұлым рухтар шыға
бастайды ... Бұл ем ... ... ... ... қанын науқастың
басына шашумен аяқталады. Бұдан соң жын ... ... ... ... ... ... қоянды қаны кеппей тұрып жергілікті әулиенің
беиітіне апарады, сонда құсқа ауған зұлым рухтар ... ... ... ... ... ... болжайтын, науқастарды емдейтін бақсыларды
халықтың құрметтеуі белгілі нәрсе. Бақсылар ресми ... ... ... ... өйткені олар халық құрметіне бөленді және
билікті биресми орталығы ... ... орда ханы ... ... ... жаппай қырды. Одан соң Темір өз қол
астындағы жерлердің бәрін исламды ... үшін ... ... ... Бұл қырғын бүкіл XVI ғасырды қамтыды. Шамандық тарихында бұндай
қырғын болмаған еді. Тек ... ... ... ... ... ... ... тоқтатты.
Исламның біртіндеп таралуы көп құдайлық пен бір құдайға табынудың
қатар өмір ... ... ... ... ... ... қызмет атқара отырып мұсылман болуы, ... ... ... ... ... атқаруы жиі орын ... ... ... ... ... жағынан бақсылардың мұсылман
молдалардан жоғары тұруы назар аударарлық жай. Тек ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге ұмтылу негізінде бақсыларды жаппай қыру молдаларға тарихи жеңіске
жетуге ... ... әлі ... ... ... ... Бұхара халық Ислам ресми дін
ретінде сырттан келген, негізінен қала мәдениетінің жемісі, сондықтан ... ... ал оның ... ... ... әсерін мақтап отыр
деген сенімде. Бақсы – бойына ақын мен күйші , әрі ... ... ... Ол халық жанында қуғыншылықтың құрбаны ретінде қалды, ... ол ... ... ... ... ... ... отырды. Бұл қазақтардың санасындағы екі ұштылыққа әкелді.
Ш.Уалиханов қазақтар санасындағы бұл амбивиаленттікті ашып көрсетті ... ... ... ... залалды былай деп бағалады: « Мұсылмандық
біздің тәніміз бен қанымызға әлі сіңе қойған жоқ. Ол болашақта ... ... ... ... ... Мұхамметті білмеитіндер де
баржәне шамандар даланың көп ... өз ... ... жоқ. ... Русъ тәрізді біздің даламызда қос сенімділіккезеңі болып тұр».
Қәзіргі кездегі қазақтардың шамандық ... ... ... ... кеткен. Алайда дәстүрлі сенімдер өмірде әлі де ... ... ... ... қай жері ауыратындығын айтқанда, құмалақ ашқанда,
айналайын, Тәңір жарылқасын дегенде, Тәңірберген деген есім берген де ... ... ... ... ... ... ... даритыны көп нәрсені аңғартады. Адам парасатында
тек жеке тұлғанікі байқалмайтын элементтер бар екені ... ... ... ... биологиялық және саналықсыз даму туралы айтуға болады. Бұл
тарихқа дейінгі кезеңді қамтиды және ол ... адам ... ... ... ... ... ... Адам санасындағы тек жеке тұлғаға
тән емес психикалық бітімдер сол дәуірден мұраланған, олар ... ... Олар ... тікелей тұқым қуалау арқылы беріледі. Адамның көне
санасы тек сол халыққа тән ... ... ... мен ... негізін сақтап қалады. Сонда құпияға тол халық мифологиясы
негізгі ... ... ... көзі ... үшін де, ... ... ... дінтанушы үшін де маңызды.
Сеанс кезінде бақсының өзгерген сана ... енуі ... ... ... әр ... ... Шаманизм тәрбиесі әдеттен тыс өзгерген
сана күшін қолдану науқасты емдеу үшін ... ... ... отыр. Ем
науқас та, емші де өзгерген сана күшіне түскен жағдайда өткізіледі. ... ... ... ... жүрген тәсілден де күшті емдеу
тәсілдерін қолданғаны дәлелденген факты деп айтуға болады. Сондықтан ... ... мен ... ... ... ... ... ұмтылуы заңды құбылыс.
Қорытынды
Бұл ауқымды цитатаны шамандарды дайындау құпиясы оның қалай әрекет ететінін
көрсету мақсатында келтірдік. ... ... ... ... көпшілігі
өзінің құпия күшіне және санасын өзгерте алатыны шексіз сенді. Науқастың
емделуіне келген көп оқиғалар мұны ... ... ұзақ ... бойы ... ... жатыр. Ең
алдымен ол шайтан ісі деп саналады, ал бақсы шайтанның ... ... ... әлі ... дейін шамандықты күнкөріс ... ал ... ... ... көзқарасқа сай, шамандық алғашқы қауымдық құрылыс
құбылысы және таптық қоғамға өткенде заңды ... ... ... ... ... оның тек ... ... деп
саналады.
Бірақ, олай болса шамандықтың кейбір жақтарынеліктен әлі ... ... ... ... ... ... хлыстар сектасындашамандық
манипуляциялар сақталған, мұсылман дәруіштері неліктен зікір салады, Исаның
құтырған адамдарды емдеуі шамандықты еске түсірмей ме, ал ... ... ше? ... ... ... терең із қалдырған, сондықтан
оны таза тарихи құбылыс деп бағалауға болмас, себебі ол әлі ... ... ... ... – емшілік, жерлеу ... ... ... ... ету. ... өркениеттілік тұрғысынан талдау
бұл құбылыстың алыс жақын бастаулары зерттеуге, ... мен ... ... ... ... пен ... ... мүмкіндік береді. Осы ... ... мен ... ... ... ... тұрғыдан салыстыруға
болады...
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... Қ.А.Затов,Ф.Т.Құлсариева,
.А.Д.Құрманалиева Алматы,2006ж
3. «Қазақ сенімдерінің бастаулары» М.Орынбеков, Алматы, 2002ж
4. «Ата – баба ... ... неге ... ... ... ... 2000ж.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шаманизм11 бет
Ақындар айтысы13 бет
Ежелгі Қазақстандағы діни – философиялық аспектідегі негізгі ілімдер48 бет
Түркі мәдениеті. Қазақ философиясының және дүниетанымының қалыптасуына түріктердің мифологиялық ағымдарының әсері4 бет
Тәңірге, жер-су, ұмайға табыну. Дала дәстүрінің жалғастығы20 бет
Қарқаралы петициясы92 бет
Астрофотометрия элементтері. Жұлдыздық шамалар9 бет
Астрофотометриялық шамалар:сәулелену ағыны, жарықталу, жарқырау, жарықтылық7 бет
Бастауыш математика курсындағы шамалар және олардың өлшем бірліктерін оқыту әдістемесі27 бет
Бастауыш мектеп математикасындағы шамалар және оны қалыптастырудың әдіс – тәсілдері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь