Банк қызметін мемлекеттің тиімді реттеуі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I Банк қызметін мемлекеттік реттеудің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... .4
1.1. Банк қызметін мемлекеттік реттеудің түсінігі және маңызы ... ... .4
1.2. Қазақстандағы банк қызметін мемлекеттік реттеудің әдістері ... ..7
1.3. Пруденциалдық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

II Банк қызметін мемлекеттік реттеуінің қазіргі таңдағы практикасы ... ... ... ..12
2.1. 2007 жылдағы банк секторының дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2. Реттеу қызметінің нəтижелері, ықпал ету шаралары ... ... ... ... ... .18

III Ғаламдық экономикалық үрдістер жəне Қазақстанның банк секторы ... ... .21
3.1. Әлемдік қаржы дағдарысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
3.2. 2007 жылы басталған əлемдік қаржы дағдарыстың Қазақстанның
қаржы рыногына əсер етуін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
3.3. Әлемдік қаржы дағдарыс жағдайындағы банк секторын
мемлекеттік реттеу және қолдау шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Қаржы секторы қазіргі Қазақстан экономикасының маңызды және үрделі дамып келе жатқан саласы. Жалпы кез келген мемлекеттің нақты секторының, өндірісінің дамуы тиімді қаржылық жүйесін құрмай жүргізу мүмкін емес. Яғни мемлекет организмінде бұл сектордың алатын орны өте үлкен. Ал қаржы секторында екінші деңгейлі коммерциалық банктердің алатын орны өте ерекше. Себебі банктер нарықтық экономиканың ең маңызды әрі динамикалық құрылымы болып табылады. Банктер ақшалай есеп айырысуды жүргізіп, экономиканы несиелеп, капиталдың қайта бөлінуінде делдал ретінде өндірістің жалпы тиімділігін арттырады әрі елдің қорлануына өз ықпалын тигізеді. Сондықтан да банктердің қызметін қадағалап отыру, реттеу - мемлекет үшін маңызды және жауапкершілікті іс. Егер де мемлекет толықтай нарық жағдайына көшіп, банктер қызметіне реттеу, қадағалау жүргізбесе ел экономикасының қандай түсінуге болмайтын жағдайға душар болатынын елестету мүмкін емес.
Банктердің кейбір қызметтерінің өзін қажетті дәрежеде реттелмеуінің неге әкелеуінің айқын мысалы ретінде қазіргі болып жатқан әлемдік дағдарысты алсақ та болады. Бүкіл әлем мемлекеттерінің бас ауратарлық мәселесіне айналған бұл дағдарыстың негізінде АҚШ-тық банктердің арзан ипотекалық несиелерді (subprime) таратуы жатыр.
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі – банк қызметін мемлекеттің тиімді реттеуі әрқашанда ел экономикасының тұрақты дамуының маңызды факторы, ал орын алып жатқан әлемдік қаржылық дағдарыс жағдайында әлем экономикасына терең интеграцияланған Қазақстан үшін банк секторының жұмысын қажетті деңгейде бақылап, реттеп отыруы оның ертеңгі экономикалық дамуының көрінісін қалыптастырады.
Курстық жұмысты жазарда алдыма қойған мақсатым – банк қызметін мемлекеттік реттеудің маңыздылығын айқындау, Қазақстандағы банк жүйесін мемлекеттік реттеудің қалай жүзеге асу механизмін түсіну және қазір болып жатқан әлемдік дағдарыстың Қазақстан, әсіресе қазақстандық банктерге әсер ету дәрежесін анықтау. Осы мақсатқа жету үшін алдыма қойған міндеттерім:
• Банк қызметтерін мемлекеттік реттеудің маңыздылығын түсіну;
• Қазақстанда және шетел тәжірибесіндегі банк қызметін мемлекеттік реттеу әдістерімен танысу;
• Қазақстанда осы реттеудің қаншалықты тиімді әрі әсерлі жүріп жатқанын анықтау;
• Әлемдік қаржылық кризиске қазақстандық банктердің қаншалықты тәуелділігі және соның теріс салдарын жоюдағы мемлекеттік реттеудің жүргізілуі.
1. http://www.finmarket.ru/
2. Коммерциялық банктер операциялары/ Мақыш С. Б. – Алматы, 2004
3. http://www.zhastar.net
4. http://www.standardandpoors.ru
5. «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы
6. «ҚР Ұлттық Банк туралы» ҚР заңы
7. «Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы» ҚР заңы
8. 2002 жылы 3 маусымдағы ҰБ Басқармасының №213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы» ереже
9. http://www.afn.kz
10. http://www.ipd.kz
11. http://www.and.kz
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ…………………………………………………………………………….3
I Банк қызметін ... ... ... Банк ... ... ... ... және
маңызы.........4
1.2. Қазақстандағы банк ... ... ... ... Банк ... ... ... қазіргі таңдағы
практикасы..............12
2.1. 2007 ... банк ... ... ... ... ... ... Ғаламдық экономикалық үрдістер жəне ... ... ... ... 2007 жылы басталған əлемдік қаржы дағдарыстың Қазақстанның
қаржы рыногына əсер ... ... ... дағдарыс жағдайындағы банк секторын
мемлекеттік реттеу және ... ... ... қазіргі Қазақстан экономикасының маңызды және үрделі
дамып келе жатқан саласы. Жалпы кез келген мемлекеттің ... ... ... ... ... ... құрмай жүргізу мүмкін емес. Яғни
мемлекет организмінде бұл сектордың алатын орны өте ... Ал ... ... ... ... ... алатын орны өте ерекше.
Себебі банктер нарықтық экономиканың ең маңызды әрі ... ... ... ... ақшалай есеп айырысуды жүргізіп, ... ... ... ... ... ... ... жалпы
тиімділігін арттырады әрі елдің қорлануына өз ықпалын тигізеді. Сондықтан
да банктердің қызметін қадағалап отыру, реттеу - ... үшін ... ... іс. Егер де ... ... нарық жағдайына көшіп,
банктер қызметіне реттеу, қадағалау жүргізбесе ел экономикасының қандай
түсінуге болмайтын ... ... ... ... ... ... ... қызметтерінің өзін қажетті дәрежеде реттелмеуінің
неге әкелеуінің ... ... ... ... ... ... ... алсақ та болады. Бүкіл әлем мемлекеттерінің бас ... ... бұл ... ... ... банктердің арзан
ипотекалық несиелерді (subprime) таратуы жатыр.
Курстық жұмыс тақырыбының ... – банк ... ... ... ... ел экономикасының тұрақты дамуының маңызды
факторы, ал орын алып ... ... ... ... ... ... терең интеграцияланған Қазақстан үшін банк ... ... ... ... ... отыруы оның ертеңгі экономикалық
дамуының көрінісін қалыптастырады.
Курстық жұмысты жазарда ... ... ... – банк ... ... ... ... Қазақстандағы банк жүйесін
мемлекеттік реттеудің ... ... асу ... түсіну және қазір болып
жатқан әлемдік дағдарыстың Қазақстан, ... ... ... әсер
ету дәрежесін анықтау. Осы мақсатқа жету үшін алдыма ... ... Банк ... ... ... ... ... Қазақстанда және шетел тәжірибесіндегі банк қызметін ... ... ... ... осы ... қаншалықты тиімді әрі әсерлі жүріп жатқанын
анықтау;
• Әлемдік қаржылық ... ... ... қаншалықты
тәуелділігі және соның теріс салдарын ... ... ... Банк ... ... ... ... негіздері
1. Банк қызметін мемлекеттік реттеудің түсінігі және маңызы
Қаржылық жүйенің функционалдауының негізгі элементі ретіндегі банктік
қызмет ... ... ... ... ... ... ... қарағанда өте қатаң реттелетін объект болып табылады. Бұл
банктердің өзіне ғана тән ... ... және осы ... ... ... ... ... ретінде қызмет көрсетуі
анықталады. Шетелдік юристтік ғылымда осындай үш ... ... ... ... ... ... ақша ... тез тару
мүмкіндігі және жеткіліксіз ашықтық. [1]
Осы көрсетілген банктер сипаттарының мазмұнын толығырақ анықтайық.
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... делдал ретіндегі статусына байланысты және бұл банк
активтерінің өзінің жеке капиталына қатынасы ... ... ... мөлшері жеке капитал мөлшерінен көп ... – осы ... ... ең қауіпсіз тұрақты банктің өзі, шартты түрде ғана төлем қабілетті
болатынын түсіндіруге болады. Яғни ... ... ғана ... қабілетті
дегеніміз салымшылардың банкке бұрын салған ақшалай ... ... ... алған моментке дейін ғана банк төлем ... ... ... ... алғанда банкте өте қиын болып келетін
өтілімділік дағдарыс проблемасы туады, ... ... ол өз ... ... ... болады. Сонымен қатар, нарықтық экономикада активтердің
баланстық құны мен ... ... ... тәуелді нарықтық құны
арасында объективті диспропорция болады. Осылайша, ... іске ... ... қарағанда үлкен дисконтпен жүргізіледі. Осыған байланысты,
ақшалай салымдарды жедел және масштабты түрде қайтарып алудан пайда ... ... ... ... ... тез ... ... салымдарды жедел түрде қайтарып алынуына банктің
тәуелділігі осында қайтарып алудың ... болу ... ... Банк
және оның клиенті арасындағы келісімшертте бекітілген банктің салымшының
алғашқы талап ету кезінде ақшалай ... ... ... егер барлық
салымшылардың талаптарын қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ақша ... ... талаптарын
бірінші білдірткен клиенттердің алуын білдіреді. Төлемдерді ... ... ... ... ... ... алғашқы
белгілерінде және жай ғана сыбыстарда-ақ салымшыларды өз ақшаларын жедел
қайтаруға итермелейді.
Үшіншіден, банктік қызметтегі жеткіліксіз ... банк ... ... ... тым кеш ... ... ... және қажетті түрде
реакция көрсетуге үлгермеуіне әкелуі мүмкін. Банктің нақты ... ... үшін кең және оңай ... сондай-ақ тез ескіріп отыратын
ақпаратты қолдану қиын, себебі активтер құрылымы санаулы ... ... ... ... Осы ... ... ... банктік жүйесінің
тұрақсыздығының әлеуетті себептерін білдіреді. Бұл тұрақсыздық бір банктің
артынан екінші банктің құлауы болатын «тізбекті реакцияға» әкеледі. ... ... ... ... ұмтылыстағы, тәуекелі өте жоғары
бәсекелесті күрестің реттелмеуі нәтижеде банктердің өзінің және ... ... ... ... ... ... банктік
реттеудің басты мәселесі еркін бәсекеге негізделген нарықтық ... ... ... ... ... ... табылады.
Осы контекстте «банктік реттеу» терминін банктік белсенділікті,
әсіресе банктік операцияларды шектеу ... ... ... ... ... және ... емес өзі реттеле алатын ұйымдар
бекіткен нормативті сипатты қызмет етудің спецификалық ... ... ... ... [1]
Қазіргі жағдайда банктік реттеу ең біріншіден ... ... үшін банк ... ... ... ... ... реттеу және қадағалаудың негізінде ... ... ... ... ... ... ... қадағалаудың негізгі
критерийлерінің бас әріптерінен құрылған:
• Капитал жеткіліктілігі (өз қаражаттардың активтер сомасына ... ... ... ... ... ... ... Менеджмент сапасы (жетекшілер квалификациясы);
• Табыстылық;
• Өтімділік: міндеттемелерді тез және жеңіл ... ... ... және ... да ... ... [2]
Банктік реттеудің екі түрі бар: валюталық және ... ...... макроэкономикалық мақсаттарына жетудің
инструменті болып табылатын рационалды ақша-несие саясатын жүргізу. ... ... ...... ... және ... ету, және де ... ... ... ... ... ... екі ... айқындаса болады:
- банктік қызмет көрсетулерді тұтынушылар ретіндегі салымшыларды әрбір
нақты банктің мүмкін болатын құлау тәуекелінен қорғау;
- Банктер ... ... ... ... ... тәуекелінен
банктік жүйені қорғау.
Яғни пруденциялды реттеудің басты мақсаты әрбір нақты банктің құлауын
болдырмау емес, бұл ... ... ... ... ... ... реттеудің мақсаттары оның функцияларын анықтайды.
Жоғарыда келтірілгенді және әр түрлі ойларды қорытындылай, банктік ... ... үш ... ... ... ... - банктің тәуекелді қызметін минимизациялау;
2. қорғаушы - ... ... ... құлауы болғандағы салымшылардың
мүдделерін сақтау;
3. қамтамасыз етуші – әрбір нақты банктің дағдарысты ... ... ... ету. ... ... ... ... негізгі функциясына превентивті
жатады. Бұл функцияның басты мақсаты – ... ... ... ... үшін тәуекелдің жоғары деңгейі бар банк ... ... ... ... ... үш ... көрсетсе болады.
Экономиканың банк секторына мемлекеттің реттеуші әсер етуі ... ... ... ... мемлекеттің сәйкес компетентті
органдары бекітетін нормативті-құқықтық актілер арқылы жүзеге ... ... ... болады:
• Банктік бизнеспен айналысқысы келетін экономикалық ... ... ... ... бар, ... ... ... түрінде болатын шектеулер енгізу;
• Тым тәуекелді белсенділікті ... ... ... қызметтің
капитал жеткіліктілігі, өтімділік және төлем қабілеттілікке байланысты
минималды экономикалық стандарттарын бекіту;
• Жалпы банк жүйесінің тұрақтылығы және сенімділігін бақылау мақсатында
бекітілген ... ... ... қызметінің сәйкес келуін
қадағалау. [2]
2. Қазақстандағы банк қызметін мемлекеттік реттеудің әдістері
Қазақстан Республикасындағы банк қызметін мемлекеттік ... ... ... ТМД ... ... ең ... ... саналады. [4]
Қазақстан Республикасында банктік қызмет «Банк және банк ісі туралы»,
«Ұлттық банк туралы» және «Қаржы ... және ... ... ... және ... туралы» заңдармен реттереді. [5], [6], [7]
Қазақстанда екі деңгейлі банк жүйесі бар. Ұлттық Банк ҚР-ның ... ... ... құрайды. Ерекше құқықтық статусы бар Қазақстан
Даму ... ... ... ... банктік жүйенің төменгі (екінші)
деңгейін алады. ҚР ҰБ заңды тұлға болып ... ... ... ... ... есеп беру ... ... етеді. ҚР ҰБ басты
міндетіне банктік жүйенің тұрақты ... ... ету ... жылы ҚР ҰБ ... ... нәтижесінде қаржы нарығын реттеу
және ... ... ... ... ... ... мақсатында
қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау Агенттігі ... ҚР ҰБ ... ... ... ... ... және ол
екінші деңгейлі банктердің операцияларын ... ... ... ... ... ... ... және қадағалау мақсатында:
1) Банк және банктік холдингтің ірі құраушысы статусын жеке және ... ... ... ... ... еншілес ұйымдарды ашу
және иеленуіне рұқсат беру немесе рұқсат бермеу ... ... ... жеке ... ... ... ... Банктердің резервті капиталын құруға талаптарды бекітеді;
4) Банктерге пруденциалды нормативтерді және басқа міндетті нормалар мен
лимиттерді бекітеді;
5) Активтерді және ... ... ... ... ... ... ... тәртібін бекітеді. Активтерді және шартты
міндеттемелерді күмәнді және шығынды категориялар қатарына жатқызу
тәртібі ... ... ... ... ... бақылауын қамтамасыз ететін мемлекеттік органмен ... ... ... ... ҚР ... ... қаралған міндеттеуші шараларды банктің
аффилиирленген тұлғаларына ... ... ... ... ... тәртібін анықтайды;
8) ҚР банктік заңнамаларында бекітілген жағдайларда банкті ... ... ... және уақытша әкімшілік құрамын бекітеді;
9) ҚР банктік заңнамаларында бекітілген жағдайларда барлық ... ... ... ... ... шешімді қабылдайды және
уақытша әкімшілікті бекітеді;
10) ҚР заңнамалық актілеріне сәйкес басқа да функцияларды жүзеге ... ... ... ... қызметін реттеуді мынадай жолдармен жүзеге
асырады:
• пруденциялық нормативтер белгілеу;
• банктердін орындауына ... ... ... ... банктердін қызметін тексеру;
• банктін қаржылык жағдайын сауықтандыруға байланысты ұсыныстар
беру;
• банктерге ықпал ... ... ... қолдану:
• банктерге немесе олардың лауазымды тұлғаларына ... ... ... ... қызметін реттеу шараларының ішіндегі ең маңыздысы — ... 2002 жылы 3 ... ... банк ...... бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық
нормативтер ... ... ... ... ... ... [8]
1) жарғылық қордың ең төменгі мөлшері;
2) меншікті қаражаттардың жеткілікті коэффициенті;
3) бір қарыз алушыға ... ... ең ... ... өтімділік коэффициенті;
5) ашық валюталық позиция лимиті;
6) негізгі қорларға және басқа қаржылай емес активтерге жүмсалынған банк
инвестициясыньщ ең жоғары ... ... ... ... ... ... ең ... мөлшері
Банктің жарғылық капиталының ең төменгі мөлшерін Ұлттық банк ... Банк ... ... ... ... бағадан төменгі
деңгейде ғана, сондай-ақ ондай сатып алу кез ... ... мен ... ... ... да нормалар және лимиттерді
бұзбаған жағдайда ғана сатып ала ... ... ... ... коэффициенті
Меншікті капитал (К) - бұл I деңгейлі капитал мен II деңгейлі капитал (I
деңгейлі капиталдан аспайтын мөлшерде) ... ... ... ... ... ... ... капиталының, оның барлық активтерінің
сомасына қатынасы 0,06-дан кем болмауға тиіс.
к1=KI-ИК/А
мүнда К1 — ... ... ... ...... акцияға жұмсаған инвестициялары және басқа да заңды
тұлғалардың субординарлық қарызы;
А — ... ... ... ... ... активтерінің
сомасы.
Банктің меншік капиталының, оның тәуекел дәрежесіне байланысты өлшенген
активтеріне қатынасы 0,12-ден кем бол-муы тиіс:
к2=К/Ар-Пс
Мұнда К — банктің меншік ...... ... ... ... активтер және баланстан
тыс міндеттемелер сомасы. Тәуекел дәрежесіне байланысты өлшенген активтерді
есепке алу барысында кастодиандық келісімшарт негізінде ... ... ... ...... ... (күмәнді және умітсіз активтер ша құрылған
провизиялар) қосылған меншікті капиталға ... ... ... ... ... ... ... алып, өлшенген активтер сомасының
1,25% ... ... Бір ... ... ... ... ... мөлшері
Бір қарыз алушыға келетін тәуекел мөлшері қарыз алушының міндеттемелері
бойынша ... ... (Т) ... меншікті капиталына (К) қатынасы
арқылы есептеледі:
к3=Т/К
мұнда Т — тәуекел мөлшері (несие лимиті);
К — ... ... ... -тің мәні ... екі ... ... Банкпен ерекше қарым-қатынастағы қарыз ... үшін — ... ... ... да ... алушылар үшін 0,25-ден аспауы«тиіс (соның ішінде 0,10 —
баланстан тыс міндеттемелермен қамтамасыз етілмеген бланктік ... ... ... ... ... ... берілген несиелер бойынша).
4. Агымдағы өтімділік ... ... ... ... банктер ағымдағы өтімділік
коэффициенттерінің есебін береді.
Өтімділік коэффициенті екі ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті (к4.1);
• банктің қысқа мерзімді өтімділігінің коэффициенті (к4.2.).
Ағымдағы өтімділік коэффициентінің ең төменгі мәнін Ұлттық ... ... ... ... (к4) ... ... активтердің орташа
айлық шамасының талап етілетін орташа айлық ... ... ... = Аор / ... Аор - ... активтердің орташа айлық шамасы;
Мор – талап етілетін міндеттемелердің ... ... ...... ... коэффиценті.
Банктердің қысқа мерзімді өтімділік коэффициенті (к5) үш ай мерзімнен
аспайтын өтелу мерзімі бар активтердің ... ... ... үш ... ... ... талап етілетін міндеттемелердің орташа айлық
шамасына қатынасы арқылы есептеледі:
к4.2. = Аор / Мор
мүндағы Аор — ... ... үш ... ... ... орташа айлық
шамасы;
Мор — үш ай мерзімге дейін тартылған ... ... ... ... ... - ... мерзімді өтімділік коэффициенті. [2]
5. Ашық валюталық позиция лимиті.
Ұлттық Банк ... ... және ... ... «А» төмен емес ұзақ мерзімді ... ... ... бойынша ашық валюталық позиция ... ... ... ... шетел валютасы бойынша ашық валюталық ... ... -ға ... ... ол ... ... ... жатпайды.
6. Негізгі қорларға және басқа қаржылай емес активтерге жұмсалған банк
инвестициясының жоғарғы мөлшерінің коэффиценті:
Негізгі ... және ... да ... емес ... ... ... ... меншікті капиталға қатынасының (к5) мәні
0,5-тен аспауы тиіс:
к5=И/К
Мұндағы И – ... ... және ... да ... емес активтерге
жұмсалынған инвестицияның сомасы. [2]
II Банк қызметін мемлекеттік реттеуінің қазіргі ... ... 2007 ... банк ... ... динамикасы жəне құрылымы
Есепті жылы ЕДБ-дің міндеттемелері 28,2% өсіп, 01.01.2008ж. жағдай бойынша
10 259,50 млрд. ... ... ... ... ... өзгерістер
байқалмады. Міндеттемелердің жартысынан астамын (53,25%) резидент ... 2007 ... есеп 26 ... ... Банк ... ... ... шетел валютасында номинирленген (1-сурет).
[9]
1-сурет. Банк секторының міндеттемелері жөніндегі мəліметтер, млрд. теңге
ЕДБ пассивтердің құрылымында клиенттердің салымдары (33,5%) жəне ... ... ... ... (21,7%) ... үлес ... ... салмағы қаралатын кезеңде елеулі ұлғайды (2-сурет).
2-cурет. ЕДБ пассивтерінің құрылымы
Ресурстық базаларды толықтырудың ... ... бірі ... ... болып табылады. Депозиттік база құрылымындағы олардың үлесі
басым. Бұл ... ... ... ... өсу ... ... салымдарының өсу қарқынынан жоғары. Заңды тұлғалар салымдарының
құрылымында клиенттердің ағымдағы жəне карт-шоттары басым. Жеке тұлғалардың
салымдары бойынша ең үлкен үлес ... ... ... алады.
Ғаламдық тұрақсыздықтың жалпы салдарына қарамастан банк секторының
жиынтық міндеттемелеріндегі депозиттер ... ... ... ... ... ... сипатталады, бұл жалпы банк секторына
деген сенімділіктің сақталғанын көрсетеді (3-сурет).
3-сурет. Депозиттік база жөніндегі ... ... жəне ... жылы банк ... ... 31,7% ұлғайды, бұл 2006 жылғы өсу
қарқынымен (96,5%) салыстырғанда елеулі ... 2008 ... 1 ... бойынша банк секторының активтері 11 684,6 млрд. теңгені құрады (4-
сурет). Өсім, ... ... ... емес ... ... ... көлемінің 74%) жəне жеке тұлғалардың кредиттеуін
(кредиттердің жалпы көлемінің 26%) кеңейту арқылы қамтамасыз ... ... ... ... ... 8 868,3 ... теңгені құрады, бұл өткен
жылдың басымен салыстырғанда 48% -ға жоғары.
4-сурет. ЕДБ активтерінің динамикасы (млрд. теңге)
Кредиттік қызмет банк ... ... ... түрі ... ... банк ... ... негізгі үлес салмағын бұрынғыдай
өткен жылдың басында 67,5% ... 75,9% ... ... ... ... алғандағы заемдар алады (5-сурет). ЕДБ активтерінде
бағалы қағаздар мардымсыз үлес (6,7%) ... ол ... ... ... ... [9]
5-сурет. ЕДБ активтерінің құрылымы
Меншікті капиталдың жеткіліктілігі
2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша меншікті капиталдың ... k1 - 0,11 (0,06 ... ... ... банк ... ... банк үшін нормативі – 0,05), k2 – 0,14 (0,12 ... ... банк ... ... ... банк үшін нормативі –
0,10) болды (1-кесте). 2007 жыл ... ... ... ... 1 780,2 ... теңгені құрап, 52,3% -ға ұлғайды. Бұл ... ... ... 1284,0 млрд. теңгеге дейін 57,3 %-ға, 2- деңгейдегі
капитал 45,0%-ға - 558, 9 ... ... ... Меншікті капитал өсімінің
негізгі факторлары реттелген борыш, жарғылық капитал жəне ... ... ... (2- ... ... ... қаржыландыру көздерін тартумен жəне кредиттеудің
аясын кеңейтуімен байланысты тəуекелдерді ... ... ... ... ... қабылдаған шаралардың нəтижесінде жалпы
меншікті капиталдың кредиттік портфельдің өсуіне тепе-тең өскенін көрсетті
(6-сурет).
6-сурет. ... ... мен ... ... өсу қарқыны (%)
Əлемдік қаржы нарығындағы тұрақсыздыққа қарамастан ... ... жыл ... үшін ... ... жылы ... жоқ. Банк секторы дамуының негізгі
көрсеткіштерінің динамикасы оң сипатталады ... Банк ... ... ... көрсеткіштерінің динамикасы
Банк секторы қызметінің қаржылық нəтижесі
2008 жылғы 1 қаңтардағы жылғы жағдай бойынша ЕДБ ... ... ... ... теңге мөлшерінде жиынтық таза кіріс алды, ол 2007 жылда екі
еседен ... ... ... ... ең ... ... ... алумен
байланысты кірістер алады (1 243,4 млрд. теңге), ал шығыстар құрылымында –
сыйақы төлеумен байланысты емес ... (875.6 ... ... ... Банк ... ... ... (млрд. теңге)
Табыс салығын төлегенге дейінгі таза кірістің жиынтық активтерге (ROA)
қатынасы 2,25% (2007 жылғы 1қаңтардағы ... ... – 1,44%) ... салығын төлегенге дейінгі таза кірістің меншікті капиталына (ROE)
қатынасы 18,41% болды (2007 жылғы 1 ... ... ... – 14,65%) ... 2007 жылғы қарашаға дейін ROA, ROE динамикасында ... ... Бұл ... көсеткіштердің төмендеу үрдісі 2007 ... ... ... бұл кредиттік қызметтің баяулауына жəне бар берешекті
қайта қаржыландыру ... ... ... ... Банк ... ... ... жиынтық көрсеткіштер
8-сурет. ROA, ROE динамикасы ( жылдық көрсеткіштермен)
[9]
2.2. Қадағалау қызметінің нəтижелері, ықпал ету шаралары
Агенттік ЕДБ қызметіне қашықтықтан қадағалауды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... жəне
олардың қызметіндегі тəуекелдерді анықтау ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарында есептіліктерін жариялау
туралы мəліметтеріне тұрақты ... мен ... ... ... пен ... ... ұсынылған есептілік салыстырыла ... Ай ... жəне ... ... ... ... ... мониторинг пен талдау жасалынды, сондай-ақ банк ... ... ... ... ... нəтижелері бойынша заңнама талаптарын бұзу
фактілері үшін тиісті шектеулі ықпал ету ... жəне ... ... ... ету шаралары банк заңнамасын бұзған 44 факті бойынша
21 банкке ... оның ... 9 ... ... хат талап етілді,
32 жағдайда жазбаша ұйғарымдар шығарылды, 1 ... ... 1 ... ... ... төлеткізу санкциясы 12 жағдайда 5 ... ... ... ... ... ... үшін бір ... 2 басшы қызметкері қызметтік
міндеттерін атқарудан ... жəне ... ... ... ... тағайындауға (сайлауға) берілген келісім кері қайтарып алынды.
банктердің акционерлеріне қатысты
Шектеулі ықпал ету шаралары банк ... ... 9 ... бойынша 5
банктің акционерлеріне қолданылды, оның ішінде 6 жағдайда айыппұл ... ... ... 3 ... жазбаша ескерту шығарылды.
2007 жылы Агенттік 12 ЕДБ қызметіне ... оның ... 5 ... 7 ... ... жүргізді.
Тексеру барысында анықталған негізгі жөнсіздіктердің қатарына
банктердің активтері мен шартты ... ... емес ... ... ... ... ... ерекше қатынасы бар
тұлғалармен ... ... жəне ... мəмілелер жасау кезінде
жеңілдіктер беру жөнінде шынайы емес ақпаратты табыс ету, ... ... ... ... ... ... бұзу ... жатқызуға болады. Тексеру нəтижелері бойынша банктерге банк
заңнамасында көзделген шаралар мен ... ... Атап ... ... ... ... 3 банк ... жауапкершілікке
тартылды. 3 банктің атына жазбаша ұйғарымдар жіберілді, 1 банкке жазбаша
ескерту шығарылды жəне бір банктің ... ... ... ... ... 2 ... жазбаша келісімге қол қойылды. [9]
Шағымдарды қарау
2007 жылы 866 өтініш (келіп түскен өтініштердің жалпы ... ... ... жылғы есеп
43 Өтініштерге талдау жасау өткен жылы банктік қызмет мəселелері
бойынша өтініштердің мейлінше көп ... – 392 ... ... ... ... жеке жəне ... ... «Валют-Транзит Банк» АҚ-на салған ақшаларын
қайтаруға ... ... ... ... жəне ... ... ... (шағымдары) негізінен мынадай
мəселелерді қамтыды:
- банктердің кредит беру бойынша көтеріңкі сыйақы ставкасын жəне
банктік қызметтерге ақы ... ... ... ... ЕДБ заем жəне ... ... шарттары бойынша есептелген сыйақы
мөлшерінің дұрыстығын анықтау;
- ... ... ... ... толық болмауы – кредит
бойынша сыйақы сомасы мен ... ... ... тарату процесінде тұрған банктерде орналасқан салымдарды қайтару
тəртібі;
- банктер банкоматтарының ... ... ... ... мен ... кредиттерді беру тəртібі.
Сонымен қатар, Агенттікке халықтың əл-ауқаты төмен топтарынан оларға
тұтынушылық мақсаттарға (балаға білім беру, тұрғын үй) ... ... бас ... ... ... ... келіп түсті.
Агенттік шағымдарды қарау жəне ... мен банк ... ... ... ... ... тексеру барысында банк
заңнамасын ... ... үшін ... ... қолданды:
- 9 ЕДБ жəне 1 банктік емес ... ... 12 ... ұйғарым, 7 ЕДБ-
ға қатысты қолданыстағы заңнаманы бұзғаны үшін 7 ... ... жəне ... 3 ... хат талап ету түрінде шектеулі ықпал ету шаралары;
- 4 ЕДБ-ға қатысты 8 айыппұл шығару түрінде ... ... ... ... ... жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша мəжбүрлеп тарату процесінде 11 ЕДБ
(«Қазақстан Наурыз Банкі» АҚ, «Валют – ... ... АҚ, ... ... ААҚ, ... ЖАҚ, ... ... ААҚ, «Көмірбанк» ААҚ, «Шыңғыс-банк» ААҚ, «Цветметбанк» АБ,
«Газпромбанк» ААҚ) болды.
Агенттіктің банктерді тарату процесіне бақылау өкілеттіктерін жүзеге
асыру ... ... ... ... ААҚ мен ... ... ... тарату
процесін толық түрде аяқтау болып табылды.
«Цветметбанк» АБ-ын тарату процесі аяқталу кезеңіне жақын, ... ... ... 2007 ... 22 ... ... ... есеп беру мен банктің тарату балансы бекітілді.
2007 жылғы 5 наурызда банктің мүлкі мен ісін басқару ... ... ... Банкі» АҚ-ның тарату комиссиясы тағайындалды.
2007 жылы Агенттік «Валют – Транзит Банкі» ... ... ... кезектегі іс-шараларды толық əрі уақтылы жүргізу,
аралық тарату балансы мен кредиторлар талаптарының тізілімін ... ... ... ... ... жылғы 20 қыркүйекте Агенттік «Валют – Транзит ... ... ... ... мен кредиторлар талаптарының тізілімін, ал 2007 жылғы
5 қазанда ... ... ... ... ... ... қоса, Агенттік «Валют – Транзит Банк» АҚ Алматы филиалының
қызметін ... ... ... ... ... бабы ... ... сметасын сақтау, тарату комиссиясының шығыстарды жүргізудегі
заңдылығын растайтын құжаттардың болуы, сондай-ақ кассалық тəртіпті ... ... ... ... жəне ... Наурыз Банкі» АҚ-ның
тарату комиссиясын (тарату комиссиясы ... ... ... ... үшін ... ай сайынғы жəне тоқсан сайынғы ... жəне ... ... ... талаптарын сақтау мəселесі
бойынша уəкілетті органның қызметіне жоспарлы тексеруді) жүзеге асырды. [9]
III ... ... ... жəне ... банк секторы
1. Әлемдік қаржы дағдарысы
Эксперттердің бағалауынша, 2007 жыл ортасында басталған әлемдік дағдарыс
масштабы және әсер ету ... ... ... ... Ұлы ... ... болып келеді. Дағдарыс тек қана банктерді ғана ... ... ... да ... Компаниялар және қаржылық институттар банкроттік
жағдай туралы ... және ... ... ... ... және
ипотекалық несиелерді жаппай тарату дағдарыстың басын созуға әкелді, ... ... ... ... ... планетаның тұтыну орталығы болып табылатын АҚШ-
тың (жаһандық тұтынудың 40%-ы ... ... ... ... басталды. 1980 жж басынан төмендеп келе жатқан табыстарына
американдықтардың көбісі тауарлардың бұрыңғы ... ... ... ... АҚШ ... ең ... ... бойынша төлей алмайтынын көрсетті. Ұқсас
проблемалар Ұлыбритания және ... ... да ... ... ... толқындарының ауысуын білдіретін жаһандық ... ... ... ... ... ескі қалпында дами алмады. Оның жаңа
технологиялық қайта қаруландырылуы және ... ... ... қажет болып
тұр. [10]
Дағдарыс жиналған структуралық диспропорцияларды түзетумен байланысты.
Бұзушылық және ауыр процесс арқылы ... ... ... ... және жаңа ... ... дамыту болып жатыр. Адам қауымдастығы
өзінің дамуының жаңа эпохасына кіруде.
Әлемдік экономиканың ... ... оның ... даму ... да ... ... ... өспелі толқындар әлемдік жүйенің
ресурстарын экстенсивті пайдалану кезінде кемімелі толқындарға ... ... ... оларды максималды түрде рационалды қолдану ғана әкеледі.
Жаһандық дағдарыстың дамуы:
1. Қазіргі таңда әлемдік ... ... ... қаржылық сферада
көрініс тауып (қор ... ... ... ... ... капиталдың қымбаттауы) әлі ең алғаш стадиясында болып
тұр.
2. Ең көп деңгейде дағдарыстан саудалық кризистің ашылуы және өндірістің
құлдырауы дайындалып ... ... ... шаруашылығы зардап шекті.
3. Американдық нарықтағы сұраныстың азаюынан ... ... ... елдерге» көшеді.
4. Сату көлемінің және әлемдік өндірістің төмендеуі планетаның қор
нарықтарындағы жаңа ... ... ... ... ... ... түсуі, жұмыссыздар санының көбеюі, тұтынудың
масштабты төмендеуі орын алады.
5. Әлемдік ... ... ... ... ... планетада әр түрлі уақытта және әр ... ... ... ... ... ... өндірілетін өнеркәсіп
тауарларының және ауыл ... ... ... ... Дағдарыстың күтілетін даму мерзімі: 2008 жыл – АҚШ-тағы рецессия және
басқа елдердегі өндірістік құлау, 2009–2010 жылдар – дағдарыстың шыңы
(негізгі ... ... ...... ... ... дамуға өтуі.
7. Дағдарыс оны тудырған шиеленістердің алынбауы болғанша, ал ... жаңа ... ... ... ... ... инновациясы) алғанша аяқталмайды. Жоғары табыстарға
жету бәсекелестерден ... алда ... ... ... ... бойы қалыптасқан ... ... ... ... ... мүмкін. [10]
3.2. 2007 жылғы əлемдік қаржы дағдарыстың Қазақстанның қаржы
рыногына əсер етуін ... ... ... тұрақсыздығының соққысын өзіне қабылдаған
негізгі сектор болып елдің банк секторы табылды. ... ... ... ... ... ... дағдарыс дамушы рыноктардың
барлық қаржылық институттарына қатысты шетелдік инвесторлардың көңілдерінде
бейнеленді, ол бірінші кезекте ... ... ... ... ... ... талаптарын қатаңдатуға əкелді. [9]
Соңғы жылдары банктердің белсенді қызметі сыртқы ... ... ... ... болатын. Қазіргі уақытта ... ... ... ... еместер алдындағы
міндеттемелер ... ... ... рыноктарында тартылатын
қорлардың құны өскендігі, сыртқы ... алу ... ... жəне ... мен ... ... өсіруге əсер етіп, кері
қаржыландыруды күрделендірді. Бұл ретте жағымды жағы ... ... ... борыштық міндеттемелерін валюталар түрі, өтеу түрі, мерзімі,
инвесторлардың тобы бойынша əртараптандырды, бұл ... ... да бір ... ... ... сыртқы қаржыландыру мөлшері азайғаны салдарынан 2007 жылғы
үшінші тоқсаннан бастап ... ... ... өсу ... ... ... ол қазіргі күні несие портфелінің жалпы мөлшерінде ... ... ... ... ... бағалау аспектісінің
негізгісінің бірі болып банктердің кредиттік портфелінің жай-күйі табылады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... байқалатын жағымсыз үрдістерде құрылыс секторына берілген
кредиттермен, ... ... ... ... байланысты
кредиттік тəуекелдер туындатады.
Өткен жылы кредиттік портфельдің сапасы нашарлау жағына ... ... ... ... ... ... негізгі салдырының
арасында Қазақстан банктеріне берілген бағаның төмендегенін атауға болады.
Қазақстан банктеріне баға беру ... ... ... дейін түсті,
ол бұдан былай активтердің рыноктық құны жəне компаниялардың инвестициялық
тартымдылығы төмендеуіне ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі
қаржыландыруға байланысты қиындықтар халықаралық Standard & Poor’s ... ... ... ... ... түсіруіне: шетел
валютасындағы міндеттемелер бойынша ұзақ мерзімді кредиттік рейтингті -
«BBB»-дан «ВВВ-» ... ... ... ... ... ... ... жəне қысқа мерзімді рейтингті - «ВВВ+/А-2»-дан «ВВВ/А-3»
дейін, бұл ретте Қазақстанның ... ... ... - ... ... ... жəне 2007 жылдың екінші тоқсанында ... ... ... ... ... кредиттік – дефолтты своп келісімдердің
(CDS) спрэдтерін ... ... 2007 ... ... ... ... ... институттарын
өздерінің болжамдары мен даму стратегияларын қайта қарауға міндеттеп,
отындық қаржы жүйесіне қомақты əсер ... ... ... қарамастан,
2007 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның қаржы рыногы толығынан пайда
болған қауіпке қарсы тұра ... ... ... қаржылық дағдарыс жағдайындағы банк секторын мемлекеттік
реттеу және қолдау шаралары
Үкіметтің алғашқы маңызды шараларын қаржылық қамтамасыз ету ... Қор ... 10 млрд АҚШ ... 2009-2010 жылдарға
ойластырылған және ... ... ... ... Бұл
қаражаттардан басқа ЕДБ минималды резервті талаптарын төмендету үшін 4 ... ... және ... ситуациялар қоры үшін 1 млрд АҚШ доллары
бағытталады. [11]
Осылайша ел ... ... 15 млрд АҚШ ... ... ... ... бұл АҚШ Конгрессінің өз экономикасын қолдау үшін бөлген
қаражатынан да көп.
Елдің қаржы секторының тұрақсыздығын қамтамасыз ету ... ... ... ... бекіту;
• Халық және бизнес тарапынан банк секторына сенімді қайтару ... іске ... ... ... ... кепілдендіру деңгейін
5 млн теңгеге дейін көтеру туралы шешім қабылданды. Бұл барлық ... 99 ... 100 ... ... ... Яғни 5 млн теңге сомасына дейін банкте салымы бар ... ... ... ... ... бола алады – бұны оған
мемлекет кепілдейді. Осы шешімді іске ... үшін ҰБ ең тез ... ... кепілдеу қорының капиталын көбейтуге
міндетті;
... ... үшін ... ... ... өтімділікпен қамтамасыз ету
үшін ҰБ бірқатар шараларды іске асыруы ... оның ... ... ... ... ... минималды резервті талаптарды
төмендету;
• ЕДБ-дің ҰБ-тен ... ... ... алу ... ... ... іске ... Әлемдік қаржылық жағдайында өтімділіктің азаюы жағдайында экономикалық
өсуді ары қарай қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... тәжірибесін қолдану, бұл қаражаттар нақты
экономиканың жобаларын қаржыландыруға ... ... ... ... ... және ... кәсіпорындардың
салымдарын және депозиттерімен қамтамасыз етілетін банктік жүйенің
ресурсты базасының тұрақтылығы жайлы мәселені шешу;
... ... ... іске ... ... 2008-2009 жж бюджет
қаражаттары арқылы Қор капиталы 1 млрд АҚШ долларынан көп болуы тиіс.
Оны құру үшін ... ... іске ... мемлекеттің
бюджеттері жұмсалады. [10]
ҚОРЫТЫНДЫ
Кез келген ел экономикасы ... ... ... еш ... жоқ. Ал қаржы секторының «жүрегін» құрайтын банк
секторының рационалды қызмет жасауы ... ... ... ... мәнін артық бағалау мүмкін емес.
Нарықтық экономикаға көшіп жатқан Қазақстанның қазіргі ... ... ... бірі де ... ... Бұл ... жетістіктер ең
алдымен, мемлекеттің дұрыс анықталған ... ... ... ... тән ... бәсекелестік принципінде қызмет атқаратын
банк жүйесін тиімді ... ... үшін бас ... мәселе. Себебі,
бір жағынан, еркін бәсеке принципіне жол бере ... банк ... ... ... беру арқылы ел экономикасын стимулдау мүмкіндігі жатса,
екінші жағынан, банктік қызмет жүргізудегі тым ... әрі ... ... ... мұндайда реттеу жұмыстарын жүргізуге кейде кеш
болып қалу да ... Осы ... ... мысал ретінде, әлемдік дағдарысқа
қазақстандық банктердің тікелей қатысуы фактісін алсақ болады. Бір ... ... ... ... ... ... тартуы кезінде
мемлекеттегі экономикалық өсуге септігін ... ... ... ... болған жағдайда біздің банктеріміздің кезіккен қиыншылықтарының
маңыздылығын түсінбеу үлкен ... ... ... банктердің
қиыншылықтары,нәтижесінде,оның салымшыларына, яғни халыққа әсер етеді.
Сондықтан да оперативті және ... ... ... ... ... ... қатарлы мәселе болды. Осы мәселені шешу үшін мемлекет тиісті
реттеу органдары арқылы ... ... іске ... Бұл біздің
мемлекетте банктік қызметті реттеудің жоғары деңгейі қалыптасып жатқанын
білдіреді. Бірақ алдымызда әлі ... тиіс ... мен ... ... ... ... жаңа ... тек экономиканың негізгі ойыншысы
ғана емес, сондай-ақ бүкіл қаржылық және ... ... ... иесі
болады. Жаңа шарттар мемлекет тарапынан нарықтық экономиканың классикалық
канондарында қарастырылмаған жедел, толық ойластырылған ... ... ... барлық инвесторлар мен дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... бақылауда, және
жүргізілетін шаралардың дұрыстылығы және уақыттылығынан ел экономикасының
ертеңі анықталады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. ... ... ... ... Мақыш С. Б. – Алматы, 2004
3. http://www.zhastar.net
4. http://www.standardandpoors.ru
5. «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы
6. «ҚР ... Банк ... ҚР ... «Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу және қадағалау
туралы» ҚР заңы
8. 2002 жылы 3 маусымдағы ҰБ ... №213 ... ... ... ... ... ... нормативтер
туралы» ереже
9. http://www.afn.kz
10. http://www.ipd.kz
11. http://www.and.kz

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық мемлекеттік реттеудегі шетелдік тәжірибелерді қолдану тиімділігі мен маңыздылығы19 бет
«Автомобильдердің рульдік басқару жүйесіндегі күшейткіштер»20 бет
Барабанынды бу генераторында су деңгейін реттеуді автоматтандыру жүйесі86 бет
Жылуэнергетикалық қондырғылардың атқарушы механизмдері мен реттеу құралдары13 бет
Табиғи газды сепарациялау процесі және газды сепаратордағы газдың қысымын реттеу жұмысы49 бет
Дамыған және дамушы елдердің экономиканы мемлекеттік реттеуі18 бет
Экономиканың мемлекеттік реттеуі10 бет
Ұлттық банктің ақша нарығындағы ашық операциялар және оның ақша – несие реттеуіндегі мәні102 бет
BIOS19 бет
«Дизель сорғысының қалған режимді реттеуші»30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь