Психика мен сананың пайда болуы, бала психикасының дамуы

1. Психикалық даму шарттары. Даму - баланың қоғамдық - тарихи тәжірибені игеру процесі. Адам мен жануарлардық психикасы үздіксіз даму күйінде болады. Алайда жануарлар дүниесі мен адамның даму процестерінін сипаты мен мазмұны сапа жағынан ерекшеленеді. Адам мен жануарлардың психикалық функциялары шығуы жағынан да, құрылымы жағынан да теңесе алмайды. Жануарлар психикасы дамуының басты механизмі - биологиялық бекіген тәжирибенің тудым қуалап берілуі. Соның негізінде жануардың сыртқы ортаға дара икемделуі өріс алады. Адамның психикалық функцияларының ерекшелігі сол олар баланың қоғамдық – тарихи тәжірибені игеру процесі үстінде дамып отырады. Бала адамдар дүниесінде, адам заттары дүниесінде, адам заттары дүниесінде, адамдар қарым-қатынастары дүниесінде өмірге келіп, тіршілік етеді. Оларда қоғамдық практика тәжірибесі қалыптасқан. Баланың дамуы дегеніміз осы тәжірибені игеру процесі болып саналады. Бұл процесс үлкендер жағынан үздіксіз басшылық болған жағдайда, яғни оқытуда жүзеге асырылады.
Адамның жоғарғы формалардағы психикалық іс-әрекеті жанама сипатта болады. Адамдар ежелден-ақ еңбек әрекеті, оқыту процесінде т.б. белгілі бір мәліметтерді жеткізу және сақтау құралы ретінде ерекше заттарды шартты бейнелеулерде, белгілерді пайдаланып келген. Белгілер мен сөз адамдардың іс-әрекеті мен оларды оқыту процесін дәнекерлейді. Демек, бұл құралдардың пайда болуы, дамуы, соның ішінде мәдениеттің де дамуы, алдымен, психиканың тарихи даму процесін сипаттайды. Бұл құралдарды игеру жеке дара даму процесін анықтайды. Бала адамзат тарихында қалыптасқан тәжірибені игереді. Баланың ойлауы, есі, қабылдауы тілді, іс-әрекетің белгілі бір тәсілдерін, білімді т.б. игерумен айтарлықтай сабақтас.
Адамзат тарихында іс-әрекетті жүзеге асыру құралдарды ғана дамып қоймай, осы құралдарды, қоғамдық тәжірибені кейінгі ұрпаққа жеткізудің ерекше жолы да қалыптасып, дамып, күрделене түсті. Бұл ерекше жол - оқыту, ол қоғамдық тәжірибені берудің бағытталған және ұйымдастырылған әдісі болып табылады. Оқыту, сонымен, баланың психикалық даму процесінде айқындаушы роль атқарады.
Психиканы дамытудың биологиялық шарттары. Адам психикасы дамуынын, негізгі ерекшеліктерін биологиялық заңдармен, жетілу, тұқым
        
        Психика  мен сананың пайда болуы,
бала психикасының дамуы
1. Психикалық даму шарттары. Даму - ... ... - ... ... ... Адам мен ... ... үздіксіз даму
күйінде болады. Алайда жануарлар дүниесі мен адамның даму процестерінін
сипаты мен ... сапа ... ... Адам мен ... ... шығуы жағынан да, құрылымы жағынан да теңесе
алмайды. Жануарлар психикасы дамуының басты ... - ... ... ... ... берілуі. Соның негізінде жануардың сыртқы ортаға
дара икемделуі өріс алады. Адамның психикалық функцияларының ерекшелігі сол
олар ... ...... тәжірибені игеру процесі үстінде ... Бала ... ... адам ... ... адам ... адамдар қарым-қатынастары дүниесінде өмірге келіп, ... ... ... ... тәжірибесі қалыптасқан. Баланың дамуы
дегеніміз осы тәжірибені игеру процесі ... ... Бұл ... ... ... басшылық болған жағдайда, яғни оқытуда жүзеге асырылады.
Адамның жоғарғы формалардағы психикалық іс-әрекеті ... ... ... ... ... ... оқыту процесінде т.б. белгілі бір
мәліметтерді жеткізу және сақтау құралы ретінде ерекше заттарды ... ... ... ... Белгілер мен сөз адамдардың іс-
әрекеті мен оларды оқыту процесін дәнекерлейді. Демек, бұл құралдардың
пайда болуы, ... ... ... ... де ... ... психиканың
тарихи даму процесін сипаттайды. Бұл құралдарды игеру жеке дара ... ... Бала ... ... қалыптасқан тәжірибені игереді.
Баланың ойлауы, есі, қабылдауы тілді, іс-әрекетің белгілі бір ... т.б. ... ... ... ... ... ... асыру құралдарды ғана дамып
қоймай, осы ... ... ... ... ұрпаққа жеткізудің
ерекше жолы да қалыптасып, ... ... ... Бұл ... жол - ... ... тәжірибені берудің бағытталған және ... ... ... ... ... баланың психикалық даму ... роль ... ... ... шарттары. Адам психикасы дамуынын,
негізгі ... ... ... ... ... ... түсіндіру теория тұрғысынан алғанда қате болып табылады ... ... ... әкеліп соқтырады, өиткені бұл жерде
педагогика ... ... роль ... Маркстік педагогикалық және
жас ерекшелігі психологиясы ... ... даму ... ... ... даму процесі баланың өмір сүру жағдайы мен ... ... ... деген түсінікті басшылыққа алады.
Бұлай болған жағдайда дамудың ... ... ... бала ... ... ... ... психикасының дамуындағы ролі қандай?
Адамның психикалық іс-әркеті - өте күрделі құрылым. Оның ерекшеліктері
алдымен баланың тіршілігі және тәрбиесімен сабақтас. Сөздік ... ... ... ... ... және ... тән ... да жоғарғы психикалық
функциялар биологиялық тұқым қуалаушылық жолмен қалыптасып, берілмейді.
Бұл олардың тарихи даму ... ... ... ... ... ... өмірде қалыптасатын күрделі психикалық іс-әрекеті (ойлау,
сөйлеу) мен неғұрлым қарапайым ... ... ... қозу ... процестерінің арақатынасымен ерекшеліктері) ажырата білу керек.
Психикалық іс-әрекет өзіне басқа да көптеген компоненттерімен қоса ... ... да ... ... ... ... қабілеттері
мен жоғары дыбыс айырғыштығының, математикалық ойлауы мен ... ... ... ... арасындағы байланыс белгілі. Әдетте нышандар деп
аталатын қарапайым, табиғи қасиеттер адамның сыртқы жағдайлар ... ... ... құрамына кіреді.
Белгілі бір жағдайларда қарапайым функциялар жөнді жетілмеген немесе
бұзылған кезде өздерінен жоғары орналасқан ... ... ... ... да айқындай бастайды. Мысалы, ми қабығының желке-самай бөлігіне
зақым келгенде қарапайым кеңістіксинтезі ... да ... өзі ... ... ... ... ... даму жағдайында белгілі ... осы ... ... ... сондықтан оларға тікелей
тәуелді емес психикалық іс-әрекет дамуы шарттарының бірі ғана ... ... ... ... өзі де ... ... ... дамитындығы дәлелденіп отыр. Мәселен, психологтар жоғары
естігіштікті қалыптастыру жолдарын тапты. Күрделі ... ... ... ... ... ... жанама қарама-қатынастар
болатындығын мидың шектелген белімдеріне зақым келген ... ... ... ... жұмыстарының нәтижесінде
(А.Р.Лурия мен оның қызметкерлерінің зерттеулері (күрделі ... ... ... процестері) құрылымын ... ... өте ... дәлелдейді.
Ми қызметінің тұқым қуалау берілетін ерекшеліктерінің бірі - ... ... типі деп ... Ол нерв ... ... және ... ... Алайда, дамудың психологиялық және
физиологиялық ерекшеліктерінің бұл қатынасы да бір ... ... ... жеке басының құрылымы мен оның даму ... ... ... және ... ... ... ... Мысалы, нерв процестерінің
жоғары қозғалғыштығы бір жағдайларды тез ойлаудың, іс-әрекет тәсілін қайта
құру мүмкіндігінің ішінара негізі ... ... ... ... ... да ... физиологиялық, қарапайым, тұқым қуалай берілетін ... даму ... ... ... әсер етуі мүмкін. Бірақ та
олардың маңызы шешуші болып саналмайды. Даму процесінің ... ... ... ... ... ... ... Солардың
арасында жетекші болып балаларды оқыту мен ... ... ... Бала ... дамуының қозғаушы күші. Оқыту мен ... ... ... ... ... ... ... дамуының әлеуметтік сабақтастығын түсіну, даму процесін тек
білім мен дағдыларды жай ... ... ... ... ... Адамның психикалык дамуының әлеуметтік табиғатын ескеру бұл
процестің күрделілігі мен сан ... ... ... ... ... ... ғана даму қайсібір жекелеген функциялардың
жетілу немесе сан жағынан кебеюі түрінде емес, адамның бүтіндей ... ... ... ... ... ... ... және психикалық даму. Балалардың дамуының оқыту
процесіндегі ең басты және анықтаушы жағы ... ... ... тұрады. Қазіргі кезде көптеген зерттеушілер, ең алдымен
орыс ... ... ... яғни ... ... білімдерді және іс-
әрекет әдістерін өзгерте отырып, баланың дамуын елеулі өзгертуге болатынын
дәлеледеп берді.
Көптеген зерттеулерде (Л.А.Венгер, ... ... ... ... арнайы құралдарды (сенсорлық дамудағы форма,
түс эталондар, математиканы оқытудағы түрлі үлгілер мен схемалар өлшемі)
енгізу ... ... ... өзгермейтін және абсолюттік деп есептелеген
сатыларында принціпті өзгеріс туғызатынын көрсететін деректер ... ... ... ... өзі ... ... ... жеті-
сегіз жасқа дейінгі балалар есеп ... ... ... ... ... ... сипаттаған «санның сақталынбауы» деген феномен көпке
мәлім. Оны ... ... ... ... ... екі ... ... су кұяды. Одан кейін бала бір ыдыстағы судың басқа жіңішке биік
ыдысқа ауыстырылып құйылғанын көреді. ... ... ... қарай
болжамдап бала су көбейді дейді. ... ... ... ... өлшем амалдарын пайдалануды үйреткен жағдайда мұндай феномен
бес жасар балалар арасында да болмайды екен.
Пиаженің ... ... 11-12 ... ... ғана ... ... ... егер оларды орындаудың арнаулы құралдарын енгізсе, мектепке
дейінгі жаста да ... ... ... Мысалы, алты-жеті жасар
балаларға заттарды ... ... ... біріктіру үшін эталон-үлгі
қолдануды үйреткен жағдайда, бұл балалардың жіктеу ... ... даму ... ... өзгеріске тусірді.
Зерттеулерден алынған деректер төменгі класс, тіпті кейде мектеп жасына
дейінгі балалардын оқу пәндерінің ... ... ... ... ... ... білімдерді игеру балалардың ойының дамуын түбегейлі қайта
құруға себепші болады.
Ғылымның белгілі бір ... сай ... ... ... ... ... бар ... құрылыммен сипатталады. Балалар жаңа
операцияларды олардың өздеріне тән функцияларында, яғни берілген ... ... ... ... ... ... керек. Мысалы,
арифметикалық амалдар арифметикалық есептерді шығару тәсілдері ретінде
енгізіледі. ... бір ... ... үшін қажетті операциялар жиынтығы
есеп шығару тәсілін құрайды.
Сөйтіп, оқытуда балалар ... бір ... және ... ... игереді. Кең көлемде есеп шығару мүмкіндігі тәсілді ... ал ... ... жалпылау тәсілі алдымен өзінің кұрылымымен
ерекшеленеді. Мәселен, кептеген балалар 1-сыныпта ... ... ... ... әрі одан арғы ... ... ... отырып шығарады. Сондықтан да балалар ... кері ... ... ... «Бала досына үш қарындаш берді, өзіне бес
қарындаш ... Оның неше ... ... - ... ... ... ... (өйткені бұл амал оларды әдеттегідей «берді», «қалдырды», деген
сөздермен байланыстырылды) қолданады. ... ... ... ... ... ... Түсінбеушілік арифметикалық есепті жалпылай
шығару тәсілінің өз құрамына «теңдік-теңсіздік», ... - ... және ... ... ... құрылымның күрделілігінен
келіп шығады. Жалпылау тәсіліне үйретілген балалар ... және ... ... оңай ... ... Зерттеу нәтижелері, жалпы тәсілді
игергенде еңбекте де, кәсіптік оқуда да неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... ... игеретін білім мен іс-әрекет
тәсілдерінің ерекшеліктері, оқытудағы белгілі бірізділік балалар ... ... ... ... мен білімді қолданудыц психологиялық механизмдерініц дамуы.
Іс-әрекеттің жалпы типін анықтайтын қайсібір біркелкі ... ... ... дәрежеде сәтті қолдануы мүмкін. Бұл нақтылы іс-әрекетті жүзеге
асырудың ... ... ... ... ерекшелігіне
байланысты болады. Психологиялық зерттеулерден алынған ... ... ... оқу ... тән ... мен ... ғана болмай, жалпылама сипатта болатынын көрсетіп отыр. Мәселен,
Д.И.Боговленский, Е.Н.Кабанова-Меллер, Н.А.Менчинская және тағы ... ... ... жалпылама тәсілдерінің (абстракция,
салыстыру, анализ, синтез) балалар ақыл-ойы ... ... ... ... ... берді. Тәсілді қолдану процесінде берілген
тәсілмен игерілген білімді қолданылатын нақтылы міндетпен байланыстыра ... ... ... ... ... ... ... нақтылы және абстрактілі білімнің арақатынасын белгілеп,
байланыстарын ... ... ... ... мен білімді қолданудың ... ... ... даму типі ... ... қайсібір оқушының дәл өзінде, ол
түрлі іс-әрекет ... да, ... ... пән ... да ... ... шығады. Мысалы, мағлұматтың нақтылы мазмұнын бағдарлап, ал
абстрактілік жалпылама маңызды бөліп ... ... ... ... ... ... да, ... да, тарихта да, әдебиетте де
көрсетіп отырады. Сол сияқты, дәл осылай, формализмге үйір болу ... ... ... және ... алу орнына абстрактілі схеманы
арттырып жіберу де балаларда әр ... ... ... ... ... ... мен білімді қолданудың негізіне жататын ... ... ... балалардың даму процесінің маңызды
жағын құрайды.
Жеке адамның жалпы қасиеттерінің ... Даму ... ... мен
іс - әрекет тәсілдерінің өзгерісі, күрделенуі ғана болып қоймайды. Баланың
психикалық дамуы оның жеке басының тұтас өзгерісін, яғни жеке ... ... ... да ... Даму ... балалардың психикалық іс-
әрекеттің түрлі қыры өзгереді, сан алуан ... ... ... орындау іскерлігі, тәсілдері жинақталып, өзгеруі болып өтеді,
білімі мен ... ... жаңа ... мен ... ... ... ... да осы барлық өзгерістер арасынан неғұрлым жалпы да анықтаушы
өзгерістерді ... ... ... ... ... 1) баланың жеке басы
бағдарының ... ... 2) оның ... ... ... және 3) сана ... даму ... Адамның жеке басының бағдарын дамыту. ... даму ... ... сан ... ... да, ... мен жеткіншектерді
зерттеу, олардың мінез - құлықтарының негізгі ... ... ... ... ... ... ... Кейбір балаларда оқу
бағдары жетекші болып табылады: олар үшін жақсы оку, мұғалімнің талаптарын
орындау маңызды ... ... ... ... көбірек ойлайды. Кейде
мұндай бағдар біршама формальды қара ... ... ие ... ... ... ... ... Олар есептер шығарып, жаңа білім
алғанды ұнатады. Алайда, ... ... оқу ... ... ... балалар үшін бағадан гөрі осы сабақтардың танымдық құндылығы мен қызық
болуы маңыздырақ. Көптеген балалар үшін ... ... - ... ... ... Бұл балалардың мінез-құлқы коллективтегі
құрдастарымен, үлкендермен өзара қарым-қатынасындағы белгілі бір ... ... ... ... оқушылары үшін кейде оларда
бұрынырақ, тіпті мектепке дейінгі ... ... ... ... ... тәсілдері маңыздырақ болып саналады.
Жеткіншек шақта, басқа типтермен ... ... жеке ... мен ... тура бағытталуы, сондай-ақ болашақ іс-әрекетке
деген мақсат айқынырак кйрінеді.
Адамның жеке ... ... ... ... психикалық дамуының
көптеген басқа жақтарын да анықтайды, Мысалы, танымдық ... ... ... ... ... мен құбылыстары туралы білім алуға тырысады,
білім алу тәсілін ... ... ... ... тұра осы ... ... жетілдіре түсуге жөнді ... ... ... айқын мақсаттылық көрсетпейды. Оқу бағдары бар балалар
оқу ... ... ... ... ... ... оларда кейде үйренген қалыппен жұмыс жасау ағымы пайда болып, жаңа
міндетті шешудің ортақ тәсілін өздігінен ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас жасауды ерекше маңызды деп санайтын
қайсібір балалар бұл бағыттылықты түрліше жүзеге асырады. Мысалы, ... ... ... ... ... тырысса, екіншілері бұзық, сотқар,
т.б. атануымен қанағаттанады.
Жалпы бағдар балалардың мектептегі өмірін және олардың ұғым, ... ... ... ... ... отырады. Сонымен,
адамның жеке басының бағдарын ескеру - оқушыларды оқыту мен ... ... ... ... ... және ... шарты.
Бағдар оқушының жеке басының типін бірден және біржолата анықтайтын қатып
қалған, өзгермейтін сапа ... Жасы ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, төменгі класс оқушылары үшін оқу іс-
әрекетінің маңыздылығы біртіндеп арта түссе. ІV ... ... ... маңызы артады.
2. Іс-әрекеттің психологиялық құрылымының дамуы. Қандай да іс-әрекет
бірқатар элементтерді қамтиды. ... бәрі ... ... ... Ол осы ... не үшін жасалынып отырғанын ... ... ... ... ... ... тиіс деп ... -
мақсатты, осы нәтижеге жетуге қажетті операциялар мен тәсілдерді, өзгеруі
тиісті нәтижеге әкелетін материал - ... ... ... ... ... балаларға сыйлау үшін елка ойыншықтарын жасайды.
Бұл іс-әрекеттің мотиві әр балада әр ... ... ... ... қуанту үшін жасаса, екіншілері үлкендердің талабын орындау ... ал ... ... ... ... өзі қанағаттану
сезімін туғызады. Мақсат - елка үшін ойыншықтар жасау. ... - ... ... ... - қажетті өнім алу үшін орындалуға ... ... Бұл ... ... ... түрліше көрсетеді.
Біреулері қандай ойыншықтар жасайтынын алдын ала анықтап ... да, ... ... жннап, қажетті операцияларды ... ... ... ... ... ... ұмытып, машина жасауға, үй
тұрғызуға кірісе бастайды. Балалар біразы, негізінен, қолдарында бар ... ... ... ... ... ... алады. Мысалы, 1 сынып
оқушысы қағаздан шартылдақ жасамақ болды, бірақ столда мақта жатқандықтан
енді ол шар ... ... «Не ... ... ... ол : ... ... - деп жауап берді. Екі шардан қарлы мүсін ... ... оған таяқ ... «Балалар қарлы мүсін жасап, шанамен сырғалап
жүр», - дейді. Бұл жерде шартылдақ жасамақ болған нақтылы мақсат қана ... үшін ... ... ... ... ... та ... келіп отыр.
Мақсат және оның мотивтермен байланысты іс-әрекетте анықтаушы мәнге
ие. ... ... ... ... ... біртіндеп
қалыптасады. Мысалы, үш жасар балалар өз ... күні ... ... сай ұйымдастыра алмай, мақсатынан оңай айырылып қалады.
Бес-жеті жасар-балалар үшін ... ... ... олар ... жасайтын заттық ситуациямен анықталуы тән. Мысалы, олар текшелерден
үй құрастырғанда олардың іс-әрекеттері алдарында ... ... ... ... да алдын ала ойланған жоспарға байланыстылығы ... ... ... шақтың соңына қарай болашақ өнім, ... ұғым ... ... жетекші орын ала бастайды. Алайда бұл
барлық балаларда бірдей бола бермейді. Мектепке ... ... ... ... ... ... еркіндігінің төмен
деңгейде дамуы тән, мұның өзі оларды оқыту ... ... ... ... ... жасының соңына таман көптеген оқушыларда ... мен ... ... ... ... ... білу ... орындаудың жалпы мәнісі өзгерген жағдайда балалар нақтылы
мақсатты өзгертіп, өз іс - ... ... құра ... ... Бұл
мысалы, мына тәжірибеден байқалады. І-ІУ сынып оқушыларына текшелерді және
басқадай материал пайдалана отырып қала салуды ұсынғай. Оның ... ... ... ... бір жолы, балалар алыптар мен ... қала ... ... ... екінші жолы оларға қала тұрғындарын ... ... мен ... ... деп ... үшінші жолы қала ұшатын
жәндіктер үшін салынды, I-II сыныптағы ... ... ... жағдаида да,
құрылыстың типін де, оны жүзеге асырудың тәсілін де ... ... ... және ІУ ... ... түрлі міндеттер үстінде мақсатты да, өздерінің
іс-әрекеттерін де өзгертіп ... Жасы ... ... ... өз ... мен оны ... ... білуі дамиды. Бұл ерекшеліктердің бәрі оқу
іс-әрекетінен де көрініп ... ... ... оқу ... ... ... жатпайды, міндеттің элементтерін ғана
бағдарлайды, екіншілері ... ... ... оның ... оқу ... т.б. ... түсуіне орай тәсілдерді іріктеп алады. Сонымен, ... ... ... даму ... ... жалпы мінез-
құ-лытарының ерекшеліктері де, сол сияқты оқу іс-әрекетінің құрылысы да
өзгеріске түседі.
3. Даму мен оқытудың ... ... ... ... дамуының
педагогикалық шартгары мен заңдылықтары. Психологиялық ... мен ... ... ... да, бала ... ... көрсетілген үш түрінің әрқайсысына тән ерекшеліктерді де ажыратып
қарастыруға болады.
Баланың жеке басының ... - ... даму ... Осындай жалпы
заңдылықтардың бірі мынада: балада жаңа психологиялық ... ... ... ... ... өз ... байланысты. Жаңа құрылым,
тіпті ол оқыту үстінде, мысалы, тәсіл түсінде ... ... де ... ... осы іс-әрекетті өзгеріске түсіруімен байланыстырылуы
тиіс.
Белгілі бір материалды игерудің өзі ... ... ... ... даму ... қарай түрлі педагогикалық шарттарды талап етеді.
Игеру процесінде бала бағыттылық, сана және ... ... ... адам ... ... Баланың жеке басының негізгі жақтарының дамуы
игеру механизмдерінің ... ... ... оқыту әдістерінде көрінуге
тиіс. Мысалы, белгілі бір ... ... тән ... бағыттылық
ерекшеліктері ескеріліп отыруы қажет. Мектепке дейінгі шақта көптеген аса
маңызды жаңа ... ойын ... ... ... ... белгілі.
Сондықтан бұл арада сабақтар көбіне дидактикалық ойын түрінде өтеді; мұнда
баланың жаңа ... мен ... ие болу ... ... ... ... ... мектеп жасында жаңаны игеру оқу ... ... ... ынталарының артуымен тығыз байланысты. ... ... ... ол ... өзін ... өз жетістіктерін
бағалай білуге бағдарын ... етіп ... ... ... бала үшін ... ... білу мәнді, қызықты болуы тиіс. Кейінірек
оқу әрекетінің өзі ... ... ... ... бастайды. Озат
педагогтар тәжірибесі оқыту белгілі бір жасқа ... ... тән ... пен ... типі ... ғана ... болатынын
әлдеқашан-ақ дәлеледеп берді. Н.Ф.Добрынин мен оның ... нақ осы оқу ... жеке ... тән мәні оның ... ... ... екеніні көрсетіп отыр.
Психикалық құрылымдар дамуының жалпы заңдылығы болып олардың ... ... ... ... Бұл ... ересек адамның
көмегі және басшылығы арқылы ұйымдасуы маңызды болмақ. Жаңалық бала іс-
әрекетіне сырттан ... ... ... ... ... ... ... ішкі, мұраттық психикалық іс-әрекетке өзгеруі
болып өтеді.
Демек, мотивация саласын дамыту, сананы, ойлау мен іс-әрекетті ... ... ... қалыптасуы мен дамуын айқындап,
дәнекерлейтін негізгі ішкі шартты ... ... ... ... және жеке ... ... ... педагогикалық шарттары. Балаларды оқыту процесінде
дамудың жалпы ... ... бала ... дамуының әр жағына тән
нақтылы педагогикалық шарттарды да ... ... ... ... ... оқушылар түрлі оқу пәндерінен ... мен ... ... Оқу ... ... ... және тұтас алғанда
ғылымның өткен жолын қайталамайды. ... мен ... ... ... ашып ... сырттан берілгенді игеріп отырады. Өзіндік
міндетіне байланысты жаңа іс-әрекет, жаңа ... ... ... оқытуға
енгізіледі де сол мәселені шешудің құралы болады. Балалар жаңа міндеттің
өздері ... ... ... ... өзгешілігі және оны шешу
құралы ретінде жаңа іс-әрекеттің қандай ерекшелігі бар екенін түсінуі тиіс.
Тек осы жағдайда жаңа ... ... ... бар ... ... ... болады.
Сонымен, баланың даму процесін оның қайсібір ... ... ... ... бұл күрделі әрі көп жақты процесс. ... ... ... ... ... ететін педагогикалық
шарттар да сан түрлі.
4. Бала ... даму ... ... ... жас ... қарай
даму барысы деген не? Бұл сұрақка ... ... ... даму ... ... ... ... болады. Айтылып жүрген
көзқарастардың ... даму ... ... ... дәлелдеуге келіп саяды. Жас жөніндегі мұндай ұғым ... ... ... ... деп ... ... ... - жас даму білім мен дағдылардың жай ... ... ... ... мен Л.С.Выготский тұжырымдаған қағидаларды әрі қарай
дамытады. Тарихи даму процесінде балалар өсетін жалпы әлеуметтік жағдайлар,
оқытудың ... мен ... ... ... және ... ... ... кезендерінің өзгерісіне әсер етпей қоймайды.
Әрбір жас шағы психикалық дамудың ерекше сапалы кезеңі болып ... бала ... осы ... оның жеке ... ... құрылымның
жиынтығы құрастыратын көптеген өзгерістермен сипатталады. Л.С.Выготский жас
шағы дамудың белгілі бір дәуірі немесе сатысы, ... ... ... ... деп ... оның маңызы дамудың жалпы циклінде алатын орнымен
және дамудың жалпы заңдарының одан әр кез ... ... ... Бір жас ... ... ... бұрынғы кезеңдерде болмаған
жаңа құрылымдар пайда болады және даму ... өзі ... ... ... Жас шағы ... оның дамуының сол кезеңде қойылатын
талаптар мен ... ... ... оның
айналасындағылармен қарым-қатынас ерекшеліктермен, баланың жеке ... ... ... деңгейімен, білім мен ойлауының даму
дәрежесімен, белгілі бір ... ... ... ... ... қарым-қатынас жасаудың даму деңгейі
бөлімдердің, тәсілдердіц, қабілеттердің даму ... ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынас тәсілдері
және оның кез келген психикалық іс-әркетінің дәрежесі арасындагы ... екі ... ... ... бүлінуі де мүмкін). Мәселен, баланың ... ... ... оның ... ... ... ... бүкіл қарым-қатынас жүйесінің өзгеруіне ... Ал ... жаңа ... әрі ... ... ... ... баланың өмірге деген қарым-қатынасының даму дәрежесі және
соның негізінде жасалынған мотивтер, екінші жагынан, іс-әрекет ... ... ... ... бір сәтсіздік бастапқы оқыту жағдайларында
байқалып отырды. ... бала үшін ... және ... ой ... ... ... тым аз талап ететін орасан көп таза техникалық
жаттығуларды қамтыды. Бұл баланың сол уақытта қалыптасқан ... ... мен ... сай ... Осының нәтижесінде танымдык
іс-әрекетке, көп жағдайда оқу әрекетіне де ... ... ... ... те ... өмір сүру ... тәрбиелеу мен оқыту формаларынын
өзгеруі жас шамасына қарай даму ... ... ... ... ... табылады.
Баланың оқыту сабақтары, мектепке даярлау жұмысы мектепке дейінгі жас
шақтарының ... мен ... ... ... ... ... ... мен неғұрлым жетілдірілген программа
бойынша оқыту нәтижелері оқу процесін белгілі бір ... ... ... мен әдістерін қайта құрған жағдайда бастауыш ... жас ... ... ... ... ... бөлу ... қолданылады. Мектепке деиінгі шақтың
ерте сәбилік, сәбилік, естиярлық және ... жас ... ... ... ... бөлінеді. Оқыту мен ... ... және ... ... ... даму ... сай
мектептік шақ үш кезеңге бөлінеді: ... ... ... ... ... ... ортаңғы сынып оқушылары (4-5тен 7-8 сыныпқа дейінгі),
жоғары сынып оқушылары (8-ден 1 Осыныпқа дейінгі).
Жалпы жас ... ... ... есте ... ... ... балалардың жас ерекшеліктерімен ... бір ... ... ... ... айырмашылығы болатын олардың дара
ерекшеліктерін де ескеріп отыру қажет.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жануарлар психикасының негізгі түрлері16 бет
Мектептегі оқушының психикалық дамуына оқу әрекетінін тигізетін әсері22 бет
Психика туралы түсінік, оның даму эволюциясы8 бет
Сана - психиканың жоғары формасы, сананың пайда болуы және дамуы16 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Адамдарды басқару және топтастыру10 бет
Галактикалар мен жұлдызды жүйелердің эволюциясы14 бет
Жоғары дәрежелі нерв қызметі туралы жалпы түсінік8 бет
Зейінді когнитивті психологияда зерттеу, информацияларды фильтрлеу механизмі ретінде сипаттау16 бет
Макроэкономикалық тұрақсыздық. Инфляция және жұмыссыздық6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь