Әлемдік діни мәтіндердің салыстырмалы талдауы

КІРІСПЕ
1.1 ҚҰРАН КІТАБЫНЫҢ МӘТІНДІК ТАЛДАНУЫ
1.2 ИУДАИЗМДЕГІ ДІНИ МӘТІНДЕР
1.3 ХРИСТИАН ДІНІНДЕГІ КИЕЛІ ЖАЗБАЛАР
Қазіргі уақытта дінді, діни мәдениетті, діни сана-сезімді тереңдеп зерттеуге әлеуметтік қажеттілік арта бастады. Өзгеріс үстіндегі әлеуметтік жағдай қоғамдағы рухани өмірге қатаң саяси бақылау жағдайында қалыптасқан, идеологиялық мәжбүрлеу жүйесі бойынша философиялық ойларды шектеу бойынша дін туралы біздің көптеген түсініктерімізді қайтадан қарастыруға итермелейді.
1000 жыл бойы ислам Орта-Азия аймағының тарихи мен саясатының ажырағысыз бөлігі болып табылады. Осы уақытта дін және саясаттың біртұтастығы қаншама рет саяси шеңбердегі мүмкін болған барлық пікірталастар мен аймақтағы дін ғұламаларының көптеген діни тартыстарының нысанына айналып үлгерді.
Қазіргі уақыттағы жаһандық өзгерістер және үндеулер кезеңінде саясаттағы діннің мәртебесі және діни ортадағы саясат туралы мәселелер жиі-жиі көтерілу үстінде.
Орта Азияның негізінен сунниттік бағыттағы ханафиттік мазхабты ұстанатын аймақ ретінде басқа ислам әлемімен аз салыстырмалы түрде бірегей діни тарихы бар. Кеңес дәуірінің ұзақ жылдар бойы жүргізілген дінге қарсы саясаты және оның алдындағы патшалық Ресейдің отарлық саясаты Орта Азиядағы исламның жеке тарихына өзіндік үлесін қосты.
Бүкіл адамзат тарихының дамуымен біздің тарихымыздың тығыз байланысы және өзара қатынасының нәтижесі болып табылатын мәдениет ескерткіштерін сақтауға бәріміз борыштымыз. Президентіміз бір сөзінде: «Мәдениет – ұлттың бет-бейнесі, рухани болмысы, жаны, ақыл-ойы, парасаты. Өркениетті ұлт, ең алдымен, тарихымен, мәдениетімен, ұлтын ұлақтаған ұлы тұлғаларымен, әлемдік мәдениеттің алтын қорына қосқан үлкенді-кішілігі үлесімен мақтанады. Сөйтіп тек өзінің ұлттық төл мәдениеті арқылы ғана басқаға танылады» деген. Осы мақсатта «Мәдени мұра» стратегиялық ұлттық жобасын дайындауға нұсқау берген. Бұл бағдарлама тарихи-мәдени дәстүрлерді қайта жаңғырту мен дамыту сабақтастығын, еліміздің мәдени мұрасын насихаттау, қолдану, сақтау және зерделеумен байланысты негізгі аспектілерді анықтайды, мәдени мұраны зерделеудің тұтас жүйесін жасауды, соның ішінде осы замандық ұлттық мәдениет, фольклор, салт-дәстүрлер, жазба және ұлттық әдебиеттің ғасырлар бойғы тәжірибесін жинақтау, ғылыми және көркем сериялар құру бойынша, сондай-ақ тарихи-мәдени ескерткіштерді реставрациялау, консервациялау және мұражайландыру, мәдени мұра мәселелерін топтастыратын материалдық-техникалық, ғылыми-зерттеулерді дамыту мен нығайтуды қарастырады. Бағдарлама зерттемесінде мәдени құндылықтарымызды тиімді пайдалану және сақтау жөніндегі жұмыстарды жоспарлы қаржыландыру жолында мәдени мұра саласындағы қордаланған жағдайларға барынша белсенді, сындарлы түрде кірісу қажеттігі айтылған.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Философия және саясаттану факультеті
Дінтану және мәдениеттану кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ӘЛЕМДІК ДІНИ МӘТІНДЕРДІҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУЫ
Орындаған:
1 курс магистранты
Ғылыми ... ... ... ... ... 2011 ... ... профессор
Алматы, 2012
КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі
Қазіргі уақытта дінді, діни мәдениетті, діни сана-сезімді ... ... ... арта ... ... ... ... қоғамдағы рухани өмірге қатаң саяси бақылау жағдайында қалыптасқан,
идеологиялық мәжбүрлеу жүйесі бойынша философиялық ... ... ... туралы біздің көптеген түсініктерімізді қайтадан ... жыл бойы ... ... аймағының тарихи мен саясатының
ажырағысыз бөлігі болып табылады. Осы ... дін және ... ... рет ... шеңбердегі мүмкін болған барлық
пікірталастар мен ... дін ... ... діни ... ... ... уақыттағы жаһандық өзгерістер және үндеулер ... ... ... және діни ортадағы саясат туралы мәселелер жиі-
жиі көтерілу үстінде.
Орта Азияның негізінен сунниттік бағыттағы ... ... ... ... басқа ислам әлемімен аз салыстырмалы түрде бірегей
діни тарихы бар. ... ... ұзақ ... бойы ... ... қарсы
саясаты және оның алдындағы патшалық Ресейдің отарлық саясаты Орта Азиядағы
исламның жеке тарихына өзіндік үлесін қосты.
Бүкіл адамзат тарихының дамуымен ... ... ... ... ... қатынасының нәтижесі болып табылатын мәдениет ескерткіштерін
сақтауға бәріміз борыштымыз. Президентіміз бір сөзінде: «Мәдениет – ... ... ... ... ... ... Өркениетті ұлт, ең
алдымен, тарихымен, мәдениетімен, ... ... ұлы ... әлемдік
мәдениеттің алтын қорына қосқан үлкенді-кішілігі үлесімен мақтанады. ... ... ... төл ... арқылы ғана басқаға танылады» деген. Осы
мақсатта «Мәдени мұра» стратегиялық ұлттық ... ... ... Бұл ... ... ... қайта жаңғырту мен дамыту
сабақтастығын, еліміздің мәдени мұрасын насихаттау, қолдану, сақтау ... ... ... ... анықтайды, мәдени мұраны
зерделеудің ... ... ... ... ... осы ... ұлттық
мәдениет, фольклор, салт-дәстүрлер, жазба және ұлттық ... ... ... ... ... және көркем сериялар құру бойынша,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... мұра ... топтастыратын материалдық-
техникалық, ғылыми-зерттеулерді дамыту мен нығайтуды ... ... ... құндылықтарымызды тиімді пайдалану және
сақтау жөніндегі жұмыстарды ... ... ... мәдени мұра
саласындағы қордаланған жағдайларға барынша белсенді, сындарлы түрде кірісу
қажеттігі айтылған.
Орта Азия халықтарының ... тән көне ... ... бай ... ... ... жері ... келуімен адамзат өркениетінде
өзіндік орны бар ірі ... ... ... ... ІХ ғасырда
көне Отырарда дүниеге келген Әбу Наср әл-Фараби әлемде екінші ұстаз атанды.
Жүсіп Баласағұн, Махмуд Қашғари, ... ... ... ... ... ... осы Түркістан жерінде дүниеге келіп, тек ... ... ... адамзат өркениетіне өз үлестерін қосты. Түркі халықтары ислам
мәдениетін тек ... ... сол ... ... ... біріне
айналды. Сол ғалымдардың ізбасарларының қатарына Сармолданы жатқызуға
болады. ... ... ... ... Қожа ... ... ... жатқан даналық сенім күші бар.
Араб жазуының алғашқы нұсқасы «набатейлік» жазу. Набатейлер арабтармен
туыс семит тайпаларына жатады. Олар ... ... ... V ... ... ауып келген. Олардың тілдері біртіндеп арамей тіліне
айналады. Ал набатей жазуы арамей-пальмира жазуының негізінде қалыптасқан.
Арабтардың дүние жүзі ... ... бола ... VІІ ... ... ... ... шығуымен байланысты. Умаялар әулеті (661 – 750) тұсында
астана Дамаск, Аббастықтар әулеті (750 – 1258) билеп-төстеп ... ... ... Ал олар ... ...... пайда болған забад,
херрин әріптерінің үлгісімен өздерінің «куфи» және «насх» ... ... ... ... бойындағы Куфа қаласының атымен аталған куфи
жазуы ірі, кең, шеңберлі болып келеді де, ... ... ... ... мен ... ... құжаттар осы әріптермен жазылған. Ал
насх әріптері дөңгелене, жантая, ... ... ... VІІІ ... араб халифаты бірнеше мұсылман ... ... ... араб ... ... ... ... жасалады. Сөйтіп,
Х ғасырда Испания мен Солтүстік Африкада куфи жазуының «мағрыб» ... Х ... ... Иранда насхтің «тағлық» пен «настағлық» нұсқасы пайда болады.
Сондай-ақ «диуани», «реқа» жазбалары да ... ... ... Араб ... ... ... жазылады. Бас әріптері болмайды. Әріптер жеке-жеке және
бір-біріне ... ... Араб ... 28 ... ... ... жазылған тұңғыш кітаптардың бірі – «Қудатқу білік». Оны
1069 жылы баласағұндық ірі ғұлама ... ... ... ... сол ... мен ... ... Сутук Боғраханға сыйлаған. Бұдан соңғы кітап
«Диуан луғат ат түрік» (Түрік тілдерінің сөздігі, 1072 – 1074 ... ... араб ... ... тілі көнетүрікше, авторы белгілі, ұлы
ғалым Махмуд Қашқари. Осыдан ... Орта ... ұлы ... мен
ақындары, тарихшылары араб жазуын орта ғасырға дейін пайдаланған. Ал ... ... ХХ ... басына дейін, яғни 1929 жылға дейін, яғни
900 жыл бойы ... ... мен ... ... ... ою-өрнекті жазулар аса шеберлікпен көркемдікті талап етті.
Мұның үлгілерін Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің ... ... ... өрнегінен, көне Исфиджап (Сайрам) қаласынан табылған
бағанадан, Жетісуда, Маңғыстауда, Талас бойынан жинаған ... ... ... қойылған құлпытастардан көреміз. Латын
алфавиті 1928 – 1929 жылдары ... ... ... ... ... ... 1929 – 1939 ... Қазақстанда
шыққан кітаптар мен ... ... ... жарияланды. Жаңа
алфавитке көшу – жазба мәдениетімізде белгілі бір тарихи кезең ... ... ... ... әріптерін жасау 1939 жылы қолға алынды. 1939 ... ... ... орыс ... көшу ... ... ... қаулы
алды.
Кеңестік жүйе кезінде кейбір жалпылама ... ... бұл ... сол ... ... ететін аналитикалық тар
шеңберден әріге аса ... ... ... ... мен ... жаппай қуғын-сүргін мен ашаршылық кезеңінде-ақ жан түршігерлік
жауыздықпен жойылуға жуық қалған. Ал тың игеру жылдарынан ... ... ... ... ... ... деп тіпті ең жанашыр шетелдік ғалымдар да ... еді. 1970 ... енді ғана ... ... ... тұс ... ... мен шағайтайды былай қойыңыз, қадымша араб
әліпбиімен жазылған ескі қазақ тілінде әріп танитын ... ... ... ... ... ... ... мен құпия құжаттар
шетелдіктер тұрмақ, совет ... үшін ... ... ... ... ... тұжырым жасауға алып барады.
1.1 ҚҰРАН КІТАБЫНЫҢ МӘТІНДІК ТАЛДАНУЫ
Құран - ... ... ... шариғат заңдылықтарында, діни
ғұрыптарында, тіпті, күнделікті тіршілігінде басшылыққа ... аса ... ... Ол ... ... ... аян ... Мұхаммед
пайғамбарға (ғ.с.) түскен Алланың сөзі. Адамзатты ізгілікке бастайтын
Алланың ... ... ... ... ... аян ... 610 ... айының Қадір түні Мекке тауының Хира үңгірінде Мұхаммед пайғамбарға
(ғ.с.) түсті. Құранда 6666 аят, 114 сүре бар. Ең ... сүре үш ... ... ... Ал ең ... 286 ... тұратын Бақара сүресі. Құран
Алла әмірімен Жебірейіл періште арқылы, Мұхаммед пайғамбарға (ғ.с.) жиырма
үш жыл бойы түскен. ... ... ... аяттарын мағыналық мазмұны
бойынша былай үшке бөледі:
1. Иман, сенімге байланысты ... ... ... қатысты аяттар;
3. Пайғамбарлар өмірі жайлы қиссалар.
Мұхаммед пайғамбар (ғ.с.) ... ... кісі ... еді. ... аян келгенде уахи хатшыларына сүре аяттарын түскен жерде ... ... ... дауыстап оқуды талап етіп, қателессе дереу
түзеген. Пайғамбардың сахабалары Құран аяты түскен мезетте толық жаттап
алып, оны ... ... де жете ... ... ... ибн Аффан, Әли Ибн
Әбу Тәлиб, Әбу Ибн Кағб, ибн Масғуд, Заид ибн ... Әбу ... ... ибн
Жәбәл, Әбу Зайд және т.б. сахабалар Құранды жатқа білуімен ... ... ... махфуздан» бөлек-бөлек түсуі оның оңай жатталуына ... ... ... ... (с.ғ.с.) пайғамбардың өзі өмірінің
соңғы кездерінде Рамазан айында ... ... ... екі ... ... ... ... қатесіз жатталғанын тексергені жайлы
баяндайды. Ғалымдар ... ... ... тыңдаудағы негізгі
мақсат: біріншіден, Құран Кәрімнің дұрыс сақталу ... ... оның ... ... Алла Тағала үшін қаншалықты маңызды екендігін
білдіргендігі; екінші, аят пен сүрелердің бір – ... ... ... ... көрсетуі болды дейді. Сондықтан да, мұсылмандар Рамазан
айында тарауих намазын оқып, Құранды хатым ... ... деп ... пайғамбардың (ғ.с.) өмірінің ақырына дейін уахи келуі ықтимал
болғандықтан, оның көзі тірісінде Құранды бір кітап етіп жинақтау ... Ол ... ... ... ғана уахи ... ... ... Әбу Бәкр кезінде Құран бір кітап етіп жинақталды. Аң терісіне, құрма
ағашына, сүйекке, тегіс тастарға ... ... ... ... бір
кітап ету Зәйдке тапсырылды. Оған хазіреті Омар, Әли, Оспан, Ибн ... ... ... деп ... осы ... алдымен Әбу Бәкрде, ол
қайтыс болғаннан кейін Омарда, кейін Омардың қызы – ... ... ... Араб ... тыс алыс ... тарап, әр түрлі
халықтардың дін қабылдауы, Құран нұсқаларын көбейту қажеттілігін тудырды.
Осман халиф Құран Кәрімнің нұсқаларын ... ... ... Оның ... ибн ... Абд Алла ибн ... Сағд ибн Әби ... Абд ар-Рахман ибн
әл -Харис ибн Һишам ... ... ... өз ... ... ... ... нұсқасы Мұхаммед пайғамбардың көзі тірісінде хафиз
атанған сахабаларға оқыту арқылы тексеріліп, кітаптың алғашқы ... ... ... ... ... қызы Хафса Уммул-Мүмининде
сақталған қолжазбаның негізінде жасалған Құран нұсқаларын ислам орталықтары
болған Басра, Куфа, Дамаскіге бір-бір нұсқадан ... Бір бір ... мен ... ... ... аяттары кітаптың мағынасы мен сөздері
Алла тарапынан өзгеріске ұшыраудан сақталғанын, ... ... ... ... кітап келмейтінін, Құран белгілі бір қоғамға немесе қауымға ғана
емес, барлық адамдар игілігіне ... ... ... бірнеше ерекшеліктерін
көрсетеді.
Ислам ілімі. Ислам дінде Құдайды үшке не екіге бөлу немесе оған
серік ... ... ... ... ... ... қолдан
жасалған мүсіндерге, рухтарға т.б. нәрселерге табынуға, сыйынуға тыйым
салынған. Аллаға берілген сипаттар адамдарға, ... ... ... ... ... мен ... адам ... түсінікті,
анық, қабылдауға жеңіл, ақыл мен қисынға қонымды. Бұл діннің басты негізі
және мұсылмандықтың кілті – ... ... ... ... ... тең көрмеу және Мұхаммед пайғамбар оның елшісі екенін мойындау.
Сондықтан ислам ... ... «Лә ... илла Аллаһ, Мухаммад расул
Аллаһ», яғни мағынасы «Алладан басқа құдай жоқ, ... оның ... ... ... Бұл ... ... айтып, жүрегімен
бекіткен адам ислам дініне кірген болып есептелінеді. Мұны ... деп ... ... ... ... ... көшуі (реинкорнация), тумысынан
күнәһар болу сияқты адамның өмірін қиын етіп ... ... ... ... адамның өміріне қиыншылық туғызатын қағидалар
жоқ, барлық қағидалар адамның жаратылысына, мүмкіндігіне сай ... ... ... ішкі жан ... таза ... ... ... діні бес ұстынға негізделген. Оның біріншісі - иман.
Иман Ұлық Аллаға, ... ... ... ... ... соң қайта тірілуге және тағдыр мен қазаға сенуден
тұрады.
Аллаға иман - Алланы тану. Бұл ... ... бар, ойға ... бар
емес. Бір, ойға келетін бір емес. Барлығы, бірлігі ой жетпейтін көңілдегі
барлықтан да барырақ, көңілдегі бірліктен де бірірек. Көңілдегі ... бар, ... ... соңы бар. Алла ... ... денеден
пәк. Пәктігі ойға келетін қандайда бір пәктіктен де пәгірек. Барлығы,
бірлігі, кәмілдігі, заты ойшының ойы, ... ... ... өте ... ... тану ... мұсылманға парыз.
Бұл түсіндірме Қызылорда өңірінде ХІХ ғасырда өмір сүрген ... ... ... иман» деген еңбегінен алынған.
|Алла қандай мысал берді, Алладан басқа ... ... жоқ ... көркем сөз |
|тамыры мықты, бұтағы көктегі бір көркем ағаш тәрізді. Ол ағаш Алланың ... әр ... ... ... (14- сүре, 24,25- аят.) ... иман ... ... ... ... жоқ, ... ... көзіне көрінбейтін жаратылыстар деп білу. Періштелер
нақты бір іске ... және ... орай ... ... ... – Алладан пайғамбарларға хабар жеткізуші періште. Микаил –
әлемдегі табиғатты басқару қызметіне тағайындалған ... ... ... ... сүр ... ... періште. Оның сүр үрлеуімен қиямет
қайым болады. Әзірейіл – жан алу қызметіне тағайындалған ажал ... төрт ... ұлы ... деп ... Одан ... адамның
жақсылығы мен жамандығын жазып отыратын – Кирам Катибин, өлімнен кейін
қабірде адамның ... ... ... ... ... ... ... бар.
Кітаптарға иман. Мұсылман нанымында Алла ... ... ... ... ... ... кітаптар жіберген. Дәуіт
пайғамбарға «Забур», Мұса пайғамбарға «Тәурат», Иса ... ... ... ... ... ... Бұл кітаптардың ақиқат екенін
қабылдау иманның үшінші шарты болып саналады.
Пайғамбарларға иман ...... ... ... ғибратлану, тарихта шын болғанына сену, Алланың шын елшісі деп
мойындау. Ислам дінінде алғашқы пайғамбар ол – Адам, ... ... ... Бұл екі ... арасында 124 мың пайғамбар өткен. Алайда
Құранда олардың жиырма бесінің ғана аты аталған. Олар: Адам, ... ... ... Лұт, ... ... ... Яқұб, Юсуф, Шұғайб, Һарұн, Мұса,
Дәуіт, Сүлеймен, Әйюуб, Зү-л-Кифл, ... ... ... ... ... және ... күніне иман – ислам сенімі негіздерінің бірі. Дүниедегі ... ... деп ... ... ... ... ... өмірді
«ахирет» деп атайды.
Тағдырға иман – барлық нәрсенің Алланың ... мен ... ... ... ... Ұлы Алла ... ... жаратылысынан бастап
соңына дейінгі олардың орны мен уақытын, пайда болу ... ... ... мен мөлшерін өлшеп, біліп пішеді. Оны тағдыр (ар.т.
«тақдир») деп атайды. Ал, ... ... ... уақыты келгенде
тағдырға сай жүзеге асуын «қаза» дейді. ... мен ... ... ... да ... бір дәрежеде атқаратын рөлі болады. Адам ісі ... ... сай ... ... не ... ... ... іс әділдікпен және сынақпен болады. Алла – ... ... ... ал адам өз ... ниетімен соны көруші. Алла адамға
жақсылық пен жамандықты қылу, я қылмау, таңдау еркіндігін берген. Осындай
бір сенімге, жүрек үндестігіне және рухани ... бір ... ... мен ... ... мұсылман қауымын «Үмбет» деп атайды.
1.2 ИУДАИЗМДЕГІ ДІНИ МӘТІНДЕР
Таурат иудей дінінің басты кітабы болып саналады. Дін ... ... ... оқитындар - «софеример» атқарды. Соферимдер еврей
халқының мәдениетін сақтаушылар, иудейлік дінінің ... ... ... ... ... ие болды. Олар жазба Таураттағы (Тора ше-би-
хтаб) өсиеттерге түсіндірме ... ... ... ... ше-бе-аль бе)
үлгісін қалыптастырды. Сан ғасырлардан кейін жазба Торамен қатар, ... ... мен ... ... ... ... саласын қамтып, діни
рәсімінің негізіне айналды. Б.з.б. 2 ғ. иудейлікте екі топ – саддукеи ... ... ... ... тап ...... ... Торадағы дін
қызметшілерінің (соферим, амораим, раввин т.с.с.) жадынан жазған ... ... ... ... Олар ... ... ... ұстануға
шақырды. Ал, орта тап өкілдері – ... ... ... ... ... орындау, рәсімдерді атқару міндетті деп білді және басымдыққа ие
болды.
Иудейлік ілімі ... адам ... ... ... ... ... ... құдай мен адам арасында ешкім делдал бола ... ... мен ... құдай алдына барғанда есеп береді және оның
күнәсі кешірілмейді. Ол өмір ...... пен ... ... ... ... ... не жамандық жасауды таңдау еркі бар.
Құдайға есеппен құлшылық жасауға болмайды, жақсылықтың ... о ... ... ... ... ... адам жаны өлмейтініне сенеді. Жанның тәнге
қайта келуі жайлы ... ... бар. ... пен ... барына
сенеді. Құлшылық жасау иудейлікте міндетті іс есептеледі. Ол ... ... ... ... ... Діни ... діні мен дәстүрі жалғастығының бірден-бір жолы есептеледі. Еврей
күніне үш рет ... ... ... (Таурат) үнемі оқуы ... ... ... ... сауабтырақ. Иудейлік дініндегі сенімнің негізі
тәңірінің барлығы мен бірлігін мойындау болып табылады. Құдайларының аты
«Яхве» немесе «Элохим», ол ... ... ... ... мен ... ... ... және бұл дүниенің иесі. Олардың сенімдері
бойынша құдайдың сүйген ұлты иудейлер, бұл ... Мұса ... ... ... тәңірімен Синада серттескен. Сондай-ақ, иудейлер
періштелерге, ... ... ... мен ... құтқарушы мәсіхтің
келетініне сенеді.
Бүгінгі иудейліктегі сенім негіздерін иудей философы Рабби Моше бен
Маймон ... ... ... ... (Яхве) барлық нәрсенің
жаратушысы; Яхве біреу; Құдайдың денесі жоқ, оны ... ... ... ... мен соңы ... Біз тек Яхвеге дұға жасап, оған
жалбарынуымызға тиіспіз; ... ... ... ... Хз. Мұса ... ең ... ... Тора, Яхве тарапынан Мұса пайғамбарға
түсірілген кітап және қазірге ... ... ... ... ... ... бір дін; Құдай адамдардың барлық әрекеттері мен
ойларын біледі; Құдайдың бұйрықтарын ... ... ... ал
орындамағандар жазаланады; Құдай құтқарушы мәсіх түсіреді; Рухымыз өлмейді.
Құдай қалағанын өлтіріп, қалағанын тірілтеді.
Тағы иудейлерде 10 әмір өте ... Бұл ... Мұса ... ... Яхве ... өзі ... Сені Мысыр өлкесіндегі тұтқындықтан
шығарған құдайың Яхве – ... ... пұт ... ... ... ... есімін бос жерде атамайсың; Сенбі күнін қасиетті күн деп ... ... ... ... есіңде болсын. Аптаның алты күнінде жұмыс ... күні ... ... ... Адам ... ... ... жасамайсың; Көршіңе жалған куә ... ... ... ... ... көзбен қарап, ... осы ... мен ... ... ... мистикалық
өмірге мән береді. Бір-бірімен пікірталас жасағанды ұнатады. Олар ... ... ... ... және ... ... ... иудейлердің қасиетті жазбалары Танах,
Талмут деген екі негізгі ... ... ... ... ... деп
атайтын Танах, 1-Тора, 2-Невиим, 3-Китувим деген үш бөлімнен ... ... ... деп ... Тора да өз ... 1-Теквин, 2-Хуруч
(шығу), 3-Левилилер, 4-Сандар, 5-Тесние деп аталатын бөлімдерден ... түп ... көне ... ... ... онда ... ... иудейлердің Мысырға қоныс аударуы, Мұса пайғамбардың ... ... ... Ал, ... екі ... ... және ... Екі бөлім де негізінен еврей дін ... сан ... ... ... он ... ... діни ... тұрады. Онда
сонымен қатар, үкімдер, тарихи оқиғалар мен аңыз ... ... діни ... ... б.з. 500-жылдары бекітіледі. Талмудтың Вавилондық,
Иерусалимдік, Палестиналық сияқты ... ... бар. Тора мен ... әр ... парызы есептеледі.
Ғибадаттары. Иудейлер құлшылықтарын синагогта да, үйде де ... ... ... ... ... ... жазбалары сақталатын «Арон
ха-кодеш» деп аталатын Иерусалим жақтан орын тепкен бөлме болады. Сондай-
ақ, жеті қолды шырағдан (менора) мен ... ... ... деп ... бұрышты жұлдызша (қазір Израиль республикасының байрағында
бейнеленген) белгілер, ... ... ... ... ... ... ... кіре беріс есігіне «мезуза» деп аталатын ... ... ... қағаздар асулы тұрады. Үйлеріне кіріп-шығатын
иудейлер, сол ... ... ... тұрады.
Олар синагогтарда Тәурат (Тора) жазбаларынан дауыстап ... ... ... ... ... жасайды және ғибадаттарды
тек ер адамдар ғана жасай алады.
Иудейлердің ғибадаттарында белгілі ... не жүйе ... ... ... діни ... ... ... бір-бірімен
сұхбаттасады. Құдайға дұға жасау, ең маңызды құлшылықтарының бірі саналады.
Иудейлердің ғибадаттары, күндік және апталық ... ... ... Олар ... ... ... ... және кешке жасайды, ал
апталық құлшылықтарын сенбі күні (саббат) синагогта орындайды.
Таурат сөзінің түпкі мағынасы тәлімді әрі ... ... ... осы ... ... «Мұсаның кітабы» деп те аталады. ... ... ... ... Мұса ... оның ... көпшілігін біздің
заманымыздан бұрынғы 15-ші ғасырда Құдайдың Киелі Рухының жетелеуімен жазып
қалдырған.
Таурат бес үлкен жазбадан тұрады. ... ...... Онда ... ... оқиғалар мен шежірелер Мұсаның заманынан
көп бұрын орын алған. Олар оған ... ... ... немесе қыш
тақташаларға жазылған түрде жеткен болса керек. Сирия, Ливан және ... ... ... ... жазу ... сол ... заманда-ақ дамығанын дәлелдейді. Көптеген халықтар жаратылыс, топан
су және көне дәуірде болған басқа да ... ... ... ... ... келген.
Таураттың кейінгі төрт жазбасында Ыбырайым атаның немересі Жақыптың
үрім-бұтағы — Исраил халқының Мысырдағы езгіден азат ... ... ... ... ... уәде ... елге ... барған жолдары суреттелген.
Сол заманда Хақ Тағала қоғамның ... ... және ... ... үшін Өзінің таңдап алған халқына Таурат заңы атты
заңдар жиынтығын табыстады. Жаратқан Ие ... ... ... ... ... ... кездесу шатырын құрғызды. Өйткені Құдай ... ... ... ... ... ... келді. Сонымен қатар Ол
құрбандық шалып, ұсыну тәртібін орнатып, ... ... ... ... ... леуілік діни қызметкерлер мен көмекшілерді тағайындады.
Алла Тағала исраилдіктерді олардың ең ізгі де әділ ... ... ... ... бүкіл адамзатты олар арқылы жарылқау үшін таңдап алды
(Жар 12:2; 18:18). Бұл жайтты ұғыну өте ... Уәде ... ... ... ... ... дүниеге келуге тиіс болды. Ыбырайымға және оның үрім-
бұтағына берілген барлық уәделердің мән-мағынасы ... ... ... ... Иса ... ... жүзеге асыруымен күллі ... ... ... ашты. Оған сенім артқандар ... ... ... ... оған уәде ... барлық жарылқауларға ортақ
болады.
Тауратта және тұтастай Киелі ... ... ... мен ... ... Қайта, тіпті ең танымал болған пайғамбарлардың
күнә жасаған кейбір жайттары ... ... ашық ... ... тарихында жалғыз Мәсіх Иса ғана мүлтіксіз таза әрі әділ ... ... ұлы ... ... ... өзі істеген ізгі істері арқылы
емес, Құдай Тағалаға деген берік сенімі арқылы ақталды (Жар15:6; Рим 4:3).
Жаратылыс ... ... ... ... ... ... кім ... Біз,
адамдар, қалай пайда болдық? Жер бетінде не үшін өмір сүреміз? Неліктен бұ
дүние күнә мен ... ... ... ... ... ... ... мақсаты — физикалық және биологиялық майда-шүйдеге дейін
тәптіштеп баяндау емес, ... ... жоқ ... ... ... ... көрінбейтін құрылымын да жаратқанның кім
екенін білдіру. Көкейге қона ... ... ... ... Алла Тағаламен жақын байланыста тұрып, жаратылысқа ... ... ... ... көрсетеді. Бірақ олар киелі
Құдайдың айтқанына қарсы шығып, күнә жасағандарының ... Оның ... ... Алла ... ... үкім шығарған кезде-ақ оларға
зұлымдықпен арандатушы әзәзіл шайтанды жеңіп, сол ... өз ... ... бұ ... ... ... ала білдірді (3:15).
Осы Құтқарушының келуіне ...... ... ... әрі ... ... ... бөлімдерінің негізгі тақырыбы.
Адамдардың көпшілігі Жаратқан Иені ... ауыр ... ... ... ғана Оны ... ... еді. Солардың бірі ... нық ... үшін ... ... ... ... болды.
Жаратқан Ие оның өзі және ұрпағы арқылы барлық ... да ... ... Ыбырайым мен оның үрім-бұтағы күнәсіз пәк болмаса да, ... ... ... ... үшін опық жегенде кешірілді. «Жаратылыстың
басталуының» соңында Ыбырайымның немересі Жақып он екі ұлына батасын беріп
тұрып ... ... және ... ... дүниеге келетін
Құтқарушы Мәсіх туралы пайғамбарлық сөз айтады (49:9-10).
Мысырдан көшіп шығу ... ... ... ... ... ... ... ерекше
маңызды кезең туралы баяндайды. Мысырда өсіп-өніп, үлкен халыққа ... ... Ие сол елде ... ... пен қанаудан құтқарды. Ол
айдаладағы ... ... аян ... ... ... ... көрсетті.
Жаратқан Ие оларды Өзіне бағышталған халқым деп қабылдап, олармен Келісімін
жасады. Ол таңдап алған халқының Патшасы іспетті ... ... ... ... уәде еткен елге бастап апаруға сөз берді. Жаратқан Ие
оларға Мұса пайғамбар арқылы адал ... пен ... ... ... мен ... тапсырды. Ол, сондай-ақ, оларға тек
Оған ғана мойынсұнып, қалай құрмет ... ... ... жолдарын
үйретті. Сол үшін халық Құдайдың бұйрығы бойынша құрбандық үстелін және
киелі шатырды тұрғызды.
Бұл ... ... ... ... анық көрінеді. Ол киелі,
шынайы, әділ, әрі ... ... үшін ... да адал ... Өзі
Ыбырайым пайғамбарға алдын ала айтып ... (Жар 12:3), енді ... ... ... ... ... да жарылқауға ниеттенді.
Жазбада Мұса пайғамбардың ғажайып өмірбаянының бастапқы бөлігі де
берілген. Жаратқан Ие оны жаңа ... ... ... аман ... халқының
құтқарушысы әрі көсемі болуға белгіледі. Пайғамбар өз халқы мен Жаратқан
Иенің арасында жүруші ... адал ... ... мен тарихшылардың көбі Исраил халқының Мысырдан ... ... ... яғни ... ІІІ және оның ұлы Аменхотеп ІІ ... ... ... ... ... ... ... құрған
кезінде орын алған деп тұжырымдаған. Бұл ... ... ... сай ... Онда Сүлейменнің патшалық еткен ... ... ... көшіп шыққаннан кейін 480 жыл өткенде, ... 1446 ... ... ... деп ... (Пат3 ... ... бөлімі
«Леуіліктер» жазбасында Жаратқан Иенің Исраил халқына ереже-нұсқаулар
беруін ... ... ... ... ... Леуі ... туындаған. Құдай Тағала Исраилдің сол руын ... ... ... атқаруға таңдап алды. Леуілік ... ... діни ... тағайындалды, ал рудың қалған ер
адамдары олардың қызметіне көмектесіп, киелі шатырдағы ... ... Олар ... үшін ... ... олардың құрбандықтары мен
сый-тартуларын
Жаратқан Иеге ұсынып, халыққа Оның ... мен ... ... Ие ... ... ... байланыста болуын қалады. Бірақ
адамдардың
күнәлары олардың Құдаймен байланысын үзіп ... ... ... Тағала
киелі, ешқандай күнә Оған жақындап келе алмайды. Күнәнің жазасы — ... ... ... ... алдына қайтадан келе алуы үшін адам жасаған
күнәсінің құнын ... ... ... Ие сол үшін ... ... орнына бір
мал әкелуге рұқсат берді.
Сондай мал құрбандыққа шалынып, күнәкардың орнына өлуге тиіс ... ... ... ... ... Алла ... Оның көрсеткен рақымы
мен
жарылқауы үшін ризашылықтарын да білдіре алды.
Халықтың қамын ойлаған Жаратқан Ие тамақтың қай түрлерінің не қауіпсіз
әрі таза, не арам ... ... ... ... Тері ... ұшыраған
адамды қалай тексеру
керек, халықтың қалай өзара тату тұру ... ... да ... Адам
тәкаппар да жауыз болмай, керісінше, жарлыларға қамқор болып, жат
жұрттықтардың құқықтарын құрметтеуі қажет ... Хақ ... ... ... жалған тәңірлерге
құрбандыққа шалып, басқа да көптеген зұлым, зиянды істермен айналысып
жүрген ... ... ... де ... ... исраилдіктер Оның
жарылқауына кенелген
халық болу үшін өздерін Мысырдағы құлдықтан құтқарған Жаратқан Иеге
толықтай бағышталған қасиетті ... ... таза өмір ... тиіс ... ... бөлімі
Бұл жазбада Исраил халқының Синай түбегіндегі иен далада көшіп-қонғаны
туралы баяндалған. Жаратқан Ие халықты Мысырдан азат етіп, Хориб ... ... ... ... ... ... болатын. Енді Ол Мұса
пайғамбарға он екі руға санақ ... ... ... ... ... тұрақтағы киелі шатырдың айналасынан әр руға өзіне тиісті
орынды ... ... де ... ... ... Ие Мұсаға Леуі руының
мүшелерінің айрықша міндеттері туралы да нұсқаулар берді.
Қырық жыл өткеннен кейін исраилдіктер Иордан ... ... ... ... көш ... ... олар жолшыбай біркелкі тамақтан жалығып,
судың тапшылығынан, әрі ... ... ... бекінген қалалар, алып
жауынгерлер бар деген ... ... ... ... ... Сонда халық Жаратқан Иенің уәделеріне сенбей, шағымдана күңкілдеп,
уәделі елге қадам басудан бас тартты. Ал Тәңір Ие олардың ... ... етіп ... ... ... осы ... жазасы
ретінде тағы қырық жыл бойы айдаланы кезіп жүріп көшіп-қонуға тиіс болды.
Сол ... тек ... ... ... ... ... ... есімді екі
адам ғана айдалада туып-өскен жаңа ұрпақпен бірге уәделі елге аяқ ... ... ... ... ... солтүстікке жылжып, Иордан өзенінің шығыс
жағасына жетті. Сол ... ... Моаб ... ... танымал
көріпкел Балағамды оларға қарғыс айтуға ... ... ... ... ... ... ... бата айтқызды. Бірақ кейін исраилдіктер
сол тайпаның сиынған жалған тәңіріне табынып күнәға батты, әрі ... ... Екі ... патша Исраилге қарсы соғыс ашқанда, өздері
ойсырап жеңіліп қалды. Олардың билігіндегі жерлерді халық ... ... рет ... ... кейін, Жаратқан Ие Нұн ұлы Ешуаны Мұсаның
ізбасары етіп ... ... ... ... елге ... ... алуға бастап, жерді руларға үлестіру міндеттері жүктелді.
Жаратқан Ие Ешуаға осыған ... ... да ... ... кезіп жүрген бүкіл кезінде Исраил халқы Жаратқан Иенің
әрдайым сөзінде тұрып, ... ... ... ... куә ... ... бөлімі
Өмірінің соңында Мұса пайғамбар өзінің халқына өсиетін айтып, Құдай
Тағаланың ... ... ... Сол ... Исраил халқы Иордан өзенінің
шығыс жағындағы Моаб елінің алқабында шатырларын тіккен болатын. Құдай Ие
өздерінің ата-бабаларына уәде ... ... ... ... ... ... ... басынан өткізген оқиғаларды әңгімелеп, Жаратқан
Иенің сүйіспеншілігі мен сенімділігін олардың есіне салды. Ол ... ... ... ... ... алып, Құдайы және Патшасы
ретінде оны қамқорлап, қорғап-қолдап келді. Ал олардың ... ... ... қызмет ету және Оған бағышталған таза өмір сүру еді. Мұса
осыны анықтау үшін ... және ... ... ... ... мен ... ... айтып, соларды мұқият орындауды халыққа
ескертті.
Осылай пайғамбардың ... ... ... Иенің өздерімен жасаған
Келісімін қайтадан ... Егер ... Оған ... ... ... ... болса, онда Құдай Тағала оларды молынан жарылқайды. Ал
егер олар опасыз болып ... ... ... Келісімнің ережелеріне
немқұрайды қарап кетсе, онда халық Келісімде алдын ала айтылған қарғыстарға
ұшырайды.
Жазбаның ... ... ... ... сүйіспеншілігі мен
қамқорлығы және халықтың опасыздығы айрықша әсерлі түрде ... ... ... «Мұсаның батасында» Исраилдің әр руының болашағы ... ... ... ... ... әлі де қуатты әрі белсенді пайғамбар Небо
тауының төбесіне көтеріліп, Алла Тағала оған сол ... ... ... ... ... ... ... Иенің сенімді қызметшісі сол таудың басында
дүние салды.
2.3 ХРИСТИАН ДІНІНДЕГІ КИЕЛІ ЖАЗБАЛАР
Христиан діні – б.з.б. І ғасырда пайда болған, ... ең көп ... ... Рим империясының құрамында болған Палестинада пайда болды.
Христиан сөзінің төркіні - ... көне грек ... ... ... мағына береді. Інжілде Иисус Христос болашақта ... ... ол ... ... қиыншылықтан құтқаратын, әділеттілікті
орнататын пайғамбар ретінде сипатталады. 
Вавилон, Персия, Македония және жат ... ... мен ... қол ... болған палестиналық еврейлер аз уақытқа саяси
тәуелсіздікке қол жеткізеді. Б.з.б. 140 ... ... ... ... (хас ... ... ... священник-патшалары билейді. Олар ел
аумағын ұлғайтумен қатар тұрғындарға иудей дінін қабылдатуға белсенді
атсалысады. Б.д.б 36 жылы Рим ... Гней ... ... ... алады. Иудея Сирия провинциясына қосылған Рим ... ... ... ... толығымен Рим тағайындаған билеушінің қолына
шоғырланды. Бас абыз басқарған абыздар мен ақсүйек өкілдерінен тұрған ... ... құқы ... ол ... толық бақылауына өтті.
Біздің дәуіріміздің І ғасырында Палестинада құтқарушының, ... ... ... ... ... және оның ... ... құтқарып,
«иудей патшасы» болатындығын уағыздаушылар ... ... еді. ... ... ... ... үміт бере алмады. Алайда, христиантиандық
құлдық тәртіпті айыптап, қарапайым ... ... ... дін ... ... ... тану арқылы әрбір адам бостандыққа жете алады ... Адам ... ... қатынастарға қарсы шығып, түсінікті тілде
адамгершілік құндылықтарды насихаттаған ... діні тез ... ... ... айналды.
Бұл дінді ұстанушылар христиандықты адамдар ойлап тапқан жоқ, ... ... ... ... біледі. Ал, дінтанушы ғалымдар
христиан дінінің пайда болуына ... ... ... ықпалдардың
болғанын айғақтайды. Христианшылдық иудаизмнің, митраизмнің, көне шығыс
діндерінің философиялық көзқарастарының тұжырымдамалық идеяларын ... ... ... бәрі жаңа дінді байытып, нығайтты. Ұлттық-этностық
мәдениеттерге, дүниетанымға қарсы тұруға ... ... ... айналдырды.
Христианшылдықтың бұрынғы діни-мәдени мұраны игеруі жаңа ... ... ... ... ... ... Филон Александрийский (б.д.б. 25-б.д.
50 жж.) мен римдік ойшыл ... ... ... ... әсер ... ... дәстүрге Логос ұғымын біріктірді. Ол ... ... ... ... Қасиетті сөз ретінде ... ... туа ... ... ... Құдайға жақындау құралы –
экстаз, ... ... және ... ұлы болып табылатын логостар (періштелер)
туралы идеялары христиандықтың ... зор ... ... ... жету ... ... ілімі Луцей Анней
Сенека көзқарастарына өте ұқсас. Сенека кез келген адам үшін ... ... ... ... ... рухани бостандыққа жету деп санады.
Бастапқы христиандық ... ... ... ... ... – құлдар, қайыршылар, кедейлер және тағы басқалардан тұрды. Алайда
ІІ-ІІІ ғасырлардың соңына қарай қауымдарда ... және ... ... ... саны ... Христиандық қозғалысқа ақсүйектер мен білімді
адамдардың ... оның ... ... ... ... тап ... жетекші орындарға ие болды, мүлік жұмсау мен діни рәсімдерді
атқаруға басшылық етті. Сол ... олар ... жою, ... қарсы шығу идеяларын христиандықтан ығыстыруға тырысты.
Римде императорға адалдық культі кең таралған еді. Император мүсінінің
алдында құрбандық шалудан бас ... ... ... ... ... бұл ... ... бас тартқандықтан, императорлар Траян (53-
117), Марк Аврелий (121-180), Семтимия Север ... ... ... ... ... ... және т.б. кезінде оларды қатты қуғынға
ұшырады. Көптеген христиандар қуғындалып, шөл далаларға қашты. Бірнеше жыл
елден жырақ кетіп, ... ... ... ... ... пайда болуына
ықпал етті. 
Христиандық қауымның әлеуметтік құрамының өзгеруі олардың ... да ... ... ... ... бас ... күшейе
түүсті. Шіркеу мен қауым басшылары императорлық билік пен жақындасуға
ұмтылды, ал императорлық ... өз ... ... бір дін аясында
топтастыруға мүдделі еді. Ұлттық діндерді біртіндеп, атап ... ... ... дінге айналдыру қолға алынды. Бірақ, ол саясат сәтсіз
аяқталды. Империя халқының ... ... ... ... ... болды.
Император Константин 312 ж. христиан дінінің мемлекеттік дінге айналуына
бастау болған Милан шешімін қабылдады. Ал, 325 жылы ... ... ... ... Рим ... аумағын христиандықтың шектеусіз
таралуын және оның басқа діндермен теңдігін қамтамасыз етті.
Христиан ілімі Библия мен шіркеу әкейлерінің айтқандарына, соборлардың
шешімдеріне ... ... ерте ... бұл ... ... ... ұзақ уақыт бойы ауызша дәстүрге негізделген уағыздар
айту, ... – «игі ... ... ... ... ... ... қауымдар да әртүрлі евангелиялар, жеке адамдардың істері
туралы жазбалар пайда болды. Сол уақыттарда белгілі болған ... ... ... ... ... ... ... Матвейден келген
евангелиялардың әртүрлі нұсқалары еді. Сонымен қатар топтардың ... сол ... ... ... ... да, мысалы, назорейлер,
эбиониттер, еврейлер евангелиялары да пайда болды. Бұдан ... ... ... ... ... арнаған
хабарлары, оның Сенекамен алысқан хаттары, Петр уағыздары, 12 ... ... ... ... аян алу ... жататын кітаптар
да  кездеседі. Император ... бір ... ... ... ... ... бір ортақ ілім негізінде шіркеулерді біріктіруге
тырысты. Константин қайтыс болғаннан кейін, 363 жылы ... ... ... ... тізімін белгіледі. «Жаңа Өсиет»
құрамына ... ... ... 429 жылы ... ... ... Жаңа
Өсиет құрамына 4 Інжіл, апостолдардың 21 өсиеті және Иоанның Апокалипсисі
кірді. Бұлардың барлығы христиандар үшін ... ... ... ... ... ... ... апокрифтік (жалған) шығармалар қатарына
жатқызды.
Христиандық ілім. Адамның мінез-құлқы христиандық ... ... ... ... ... ... Ол ... құдайлық қасиеттерге бейімдейді. Адам өз еркімен
киеліліктің ... ... ... алады. Сонымен қатар, күнә мен
жамандықтың шыңырауына да құлап жатады. Соған ... оның ... да екі ... өмір жолы және өлім ... Тура ... ... жақсы мінез-құлық пен сана
маңызды рөл атқарады. Адамдағы ұят – Құдайдың дауысы. Ұяттық сезім ... ... ... ... ... бұл ұяттық сезімнің өзі
жеткілікті емес, сыртқы бір жол ... ... бар. ... ... заңы ... екі түрде берілді. Олар: Мұсалық заң, екіншісі –
толық Евангелдік заң.
Христиандағы сүйіспеншілік – адамды Құдайға жақындататын ... ... ... ... қалдырған: «Мен сендерді қалай сүйсем, сендер де бір-
біріңді солай сүйіңдер». Бұл өсиет тек достарды ғана емес, дұшпандарды ... ... ... деген сүйіспеншілік адамның өзін-өзі сүюден
басталады, ал ол ... ... ... ... ... ... ... деген сүйіспеншілігі тек адамгершілік жағынан шыңға
жетуді ғана емес, оның рухани болмысының негізі болып ... ... ... адамдарға шіркеулік өмірде ашылады. Құбыжық
әлем мен адамның өзі де Құдайдың бір жаратылысы. Көне ... ... ... Иаков былай дейді: «Мен Құдайды бетпе-бет көрдім, содан
менің рухым ... ... 32, 24-30). ... ... Мұсамен
сөйлескен (Исх. 33, 11; Втор. 34, 10). Жаңа Өсиетте Құдай ... ... ... ... ... ... Мейірімділік, Күштілік және т.б. адам
ақылына сыйымды болып келеді. Құдайға деген сенім адамға тек ақылмен ... ... де ... ... ... ... бір де ... аяқталған күйде пайда болған жоқ.
Негізгі ... ... соң да, ... ... пікірталастар
толастамады. Соборлар мен олардан тыс жерлерде әртүрлі топтар ... ... ... ... Олар құдайдың үштік бірлігі,
құдайға айналу (боговоплощение) және ... ... ... топтасты. Константин 325 жылы шақырған және өзі төрағалық ... ... ... - әке, ... - бала ... қағиданың түпкілікті
түсінігін жасады. Бұл тұжырымға қарсы болған александриялық епископ Арийді
айыптады. ... үш ... ... және ... мен ... ... деп ... Алайда, шіркеулік пікірталастар толастамады. Христиан
мәселелерін талқылау барысын да теологтар күннен-күнге ... ... ... ... тап ... Құдайдың үштік бірлігі идеясы
мен қатар Иса ... ... ... пен ... ... ... ... де күн тәртібінен түспеді. ІV ғасырдың 60-жылдар ... ... ... ... Бұл ... ... ... көптеген
теологиялық бағыттар тудырды. V ғасыр да адамға құдайылықтың ... ... ... қызу ... ... орын ... 431 жылы Ефес ... бірлікте болады» деген шешімге тоқталды. Халкидон соборы Христос
әрі Құдай әрі адам, Құдайылықтан ол Дева ... адам ... туды ... Енді ... ... тек құдайылық табиғаты ғана бар ... ... ... ... ... ... бейнелеу керек деген
пікірталаста шешілді. Бесінші Константинопольдық ІІ (553 жыл) ... ... ... Ұлын ... ... ... адами келбетте
бейнелеуге міндеттеді. Жаңа тұрпаттағы Христос бейнесі ... мен ... ... мен аман алып ... ... ... ... болды.
Алғашқы ғасырларда әулиелерді бейнелеуге шіркеу қатаң тыйым салды.
Шіркеу қабырғаларда табынатын еш ... ... ... ... ... бекітті.
ІV ғасырдың соңында шіркеу жазушыларының бірі – ... діни ... ... ... ... деп ... VІІІ ғасырда
несториандар мен монофизиттер де иконаға табынуға қарсы болды. Осы ... ... ... салған үкімет қаулылары да шықты. Бұл пікірталас тек
жетінші  Никейлік (787) Әлемдік ... ... ... ... мен
қасиетті оқиғаларды бейнелеп, оларға табынудың қажеттілігі туралы ережені
белгіледі.
Ал христиандық рәсімдердің қалыптасуы бірнеше ғасырларға ... ... ... ... ... ... хош ... май жағу, шырша майымен
тазару, неке, жалбарыну, тәубеге келу қасиеттілік құпиялары енгізілді.
Інжіл – ... ... ... Ол ... атауын гректің
«кітаптар» деген сөзінен алады. Інжіл, діншілдердің айтуынша, пайғамбарлар
мен апостолдар деп аталған құдайдың ерекше ... ... ... ... ... Рухтың аяндары негізінде жазылған кітаптардың жинағы.
«Інжіл» атауы тек VI ғасырда ғана пайда болды. ... екі ... ...... ... және ... ... Біріншісіне христиандыққа дейінгі
кездерде көне еврей тілдерінде жазылған және ... мен ... ... ... ... Екіншісіне грек тілінде жазылған кітаптар
енеді. Олардың авторлары - апостолдар мен евангелистер.
Көне өсиеттің канонға енбеген кітаптарын қоса ... ... ... ... Оның ... ... Өсиет» католиктер де, православие
шіркеуі де синодтық (ең беделді) ... ... 39 ... және ... ... ... өсиеттің барлық кітаптарын бірнеше топқа бөлуге болады. Біріншісі
- Мұсаның бес кітабы (Таурат). Екіншісі - ... ... ... ... ... - ... ... өзінің мазмұны жағынан ... Оның ... ... да, ... ... да, ... поэма да, құлшылық өлеңдер жинағы да бар.
Жаңа өсиетке 27 ... ... Олар - ... ... ... Лука
және Иоанн жазған Інжілдер (грек тілінде «эвангелие» - игі ... ... ... Иоанн уағыздаушының «Жолдауы» мен ... ... ... төрт ... осы ... көп ... ішінен
неғұрлым шын, құдай рухымен шабыттанып жазылған кітаптар ретінде ... ... ... ... ... төрт ... жазғандығына, яғни
олардың авторлығына тікелей дәлелдер жоқ. Сондықтан, «Матфей бойынша»,
«Марк бойынша» деген тәрізді сілтемелермен ... ... ... ... осы ... ... дәстүрлерге негізделеді. Аңыз бойынша
Матфей мен ... ... ... ал Лука мен Марк оның шәкірттерінің
пікірлестері.
Евангелиелер грек ... I ... ... ... ... ... ... - Марктің Евангелиесі. Олар өздерінің сөздерінде
үнемі ауыздан ауызға тараған Ғайсаның шәкірттері мен ... ... ... ... ... ... ... бір
жерден шыға бермейді. Бірақ, қапысыз айқын нәрсе - Қасиетті жазбалардың
барлық кітаптары христиандар үшін ... ... ал ... ... ... ... ... хабар» дегенді білдіреді. Ол Құдай
Тағаланың еркіне сай Оның ... ... ... ... ... шариф
адамдарға күнәнің құлдығынан азат етіліп, Құдайдың тура ... ... ... үйретеді.
Інжіл шарифтегі «Ізгі хабар» деп аталатын алғашқы төрт ... ... ... ... ... және күнәсіз пәк өмірі, Оның ... ... ... және ... ... туралы баяндайды. Исаның бойынан
Жаратқан Иенің ... пен ... ... пен ... ізгі ... ... көрініс тапқан.
Иеміз Мәсіх өз жанын құрбан етіп, қайта тірілген соң ... ... Ізгі ... ... ... ... аманаттады.
«Елшілердің істерінде» бұл хабардың Азиядағы және Жерорта ... ... елге ... ... ... ... ... жайлы баяндалады.
Елшілер және алғашқы қауым жетекшілері өздерінің жазған хаттарында
сенушілерді қиын-қыстау ... де ... ... ... адал болуға
шақырып, жігерлендіреді. Олар, сондай-ақ, ... ... ... ... Құдаймен тығыз қатынаста тұрып, Оған ұнайтындай өмір сүру
жайында ... ... ... ... ... ... — «Аян» Алла Тағаланың осы дүниенің ақыры
жайлы ізгі еркін ашып көрсетеді. Мәсіх Иса сенушілерді ... ... ... ал Оған ... ... жеңіп, жазалап, Өзінің әділ, тамаша
Патшалығын құрады. Сонда көк пен ... ... Иені ... ... бақытқа кенелетін болады.
Матай жазған Ізгі хабар
Осы «Ізгі хабар» — Мәсіх Исаның бір өмірбаяны. Оны жазып ... Леуі ... он екі ... және елшісінің бірі еді. Матайдың
бұрынғы кәсібі салық жинаушы ... (9:9; 10:3; Мар ... бұл ... назареттік Исаның Құдай өз халқын ... ... уәде ... Мәсіх екеніне өзімен ұлттас яһудилердің ... ... ... Ол соны ... үшін Көне ... яғни Таурат,
Забур және Пайғамбарлар жазбаларынан, көптеген үзінділер келтірген. ... ... ... ... ... ... тамаша сөздері, жасаған керемет
істері және ... жоқ ... ... мен ... ... ... Таурат
заңын орындап, пайғамбарлардың Өзі туралы алдын ала ... ... ... ... ... Иса — ... Ұрпағы» әрі уәде
етілген Құдай Патшалығының Билеушісі. Осы ... бұ ... ... ... білдірмейді. Керісінше, онда Құдай Өзіне мойынсұнған
адамдардың өмірінде игілікті билігін жүргізеді.
Бұл жазба Мәсіх Исаның Құдайдың Патшалығы туралы ... ... ... да ... Оларда сол Патшалықтың негізі, оның
хабаршыларының ... ... ... оған ... мінез-құлықтары және Мәсіхтің ақырзаманда Патша ретінде ұлы
салтанатпен қайта оралуы жөнінде сөз ... бес ... ... жазбаның 5-7,10,13,18 және 24-26-тарауларынан
табамыз.
Көптеген ойшылдар әлемге кеңінен белгілі «Таудағы уағызында» ... ... ... адамзат тарихындағы ең ұлы, ең ... деп ... Олар ... ... ... ... ... Ие адамнан игі істер істеп, мейлінше жақсы болуын талап етіп
қана қоймайды. Қайта, оларға Өзі сияқты мүлтіксіз болуды ... ... ... Иса ғана осы ... түгелдей сай келеді. Мәсіх адамдарды теріс
жолдарынан қайтып, Өзінен үйреніп, тығыз қарым-қатынаста ... ... ... Құдай алдында ақталып, шын мәнінде игілікті істер істей
алулары үшін ... өз ... ... етті.
Алдымен яһудилерге жеткізілген «Матай жазған Ізгі хабар» барлық басқа
ұлттарға да арналған. Бұл ондағы баяндалған оқиғалардан да көрінеді: ... ... ... жаңа ... ... ... етіп ізет ... Мәсіх қазіргі Ливан еліндегі Тир мен Сидон аймағында тұратын бір
әйелдің қызын науқасынан ... ... ... Бір ... ... ... ... қызметшісін Мәсіх Исаның сауықтыра алатынына
ғаламат зор сенім артып, тілегі қабыл болды ... ... ... ... көріп тұрған басқа бір шетелдік жүзбасы да Оның ... ... ... көзі ... ... (27:54).
Осы керемет жазбаның соңында Мәсіх Иса Өзінің әділ ... ... ... тапсырады: енді олардың ...... ... ... Ізгі хабарды және Мәсіхтің игілікті ... ... ... ... ... үйрету. Осыны орындап жатқандарға Өзі әрдайым
жар боламын деп сөз берді (28:18-20).
Марқа жазған Ізгі хабар
Иса ... осы ... ... ... ... ... қызметтес
серігі болған Жохан Марқа жазып қалдырған (Пет2 5:13). Марқа жас шағынан-ақ
Исаның ғажап ... ... ... ... ... Себебі оның шешесінің
Иерусалимдегі үйінде сенушілер тобы жиналатын (Елш 12:12). ... ... ... топтың дабырын естіп, жалғыз жамылғымен көшеге шыққан, кейін
жасақшылардың қолынан сытылып, қашып кеткен жас ... ... өзі ... ... ... кезде Марқа жақын ағасы Барнаба мен Пауыл елшіге еріп Ізгі хабарды
тарату үшін сапарға шыққанда, орта ... ... кері ... ... қауым жетекшілерінің берген мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... ... ... көмектесті. Сонда ол Римдегі
сенушілер қауымдарының ... ... ... ... ... Иса ... ... тәптіштеп жазып, сақтап қойды. Сол жазғандарының жиынтығы
— осы «Ізгі хабар». Оның ... ... ... ... мен Лұқа ... ... ұқсас. Дегенмен соларға енбеген бірқатар қызық мәліметтер де
бар. Оларды өз көзімен көрген куәгерлердің бірі — Исаның ... ... ... ... кезде Римдегі қауымдар қатыгез Нерон патшаның тарапынан мейірімсіз
қудалауға ұшырап жатты. Марқа оларға осы жазба арқылы ... ... ... Иса өз ... не ... біле тұра ... барып, шейіт болудан
тайынбады. Иеміз, сондай-ақ, Өзінің тура жолымен жүрген адамдарына олардың
да қуғындалуға ... ... ... ... Ал заманның ақырында Өзі
зор құдірет және салтанатты ұлылықпен көктен қайтып келіп, ... ... ... ... алатын болады (13:13,26-27).
Сонымен қатар Марқа Исаның таңғаларлық батыл да керемет ... ... Оның ... ... ... ... уәде еткен
Құтқарушы Патша — «Мәсіх» екенін көрсетті. Осы Ізгі хабарда баяндалған
Иеміз ... ... ... мен теңдесі жоқ құрбандық өлімі ғасырлар бойы
сансыз көп адамды ... ... Оның тура ... ... адал болуға
жігерлендіріп келеді.
Лұқа жазған Ізгі хабар
Інжіл шарифтегі осы үшінші жазбаны б.з. ... ... ... Лұқа ... әрі ... ... ... Осы білімді де құдайшыл ғалым
Мәсіх Исаның алғашқы он екі шәкіртінің бірі болмаса да, ол ... ... ... ... ... және оның қызметтестерімен сапарлас та
тағдырлас ... (Қол 4:14; Флм 24; Тім2 4:11; Елш 16:10; 20:5; 21:1; ... ... ... ... ... мен ... тәптіштеп
жинап, реттеп, соған тағы басқа куәгерлердің де өз көздерімен көріп,
құлақтарымен ... ... ... ... ... ... Мәриям
да болып, басынан өткізген жайттардың бәрін Лұқаға айтып берген болса ... Елш 1:14; 21:17). ... ... ... ... Рухының
жетелеуімен Мәсіхтің өмірі мен ілімі туралы қолыңыздағы аса ... ... ... Алла Тағаланың еркіне сай бұл жазба Інжіл шарифтің құрамдас
бөлігі болып, күні ... ... ... келеді. Лұқа осы еңбегін құрметті
досы Теофилге арнап, сол ... және өзге де ... ... танып
білген Мәсіх Исаның ізгілікті ілімінің берік негізін ұғындыруды мақсат етті
(1:1-4).
Ғұлама ... ... ... дәл ... ... барлық
елдердегі адамдарды күнәнің құлдығынан және Құдайдың қаһарынан құтқару үшін
осы дүниеге ... ... ... мән ... ... сенімдерін
артқандар күнәлары кешіріліп, аурулары жазылып, қайрат-жігерге кенелген
бақытты ... ... ... да ... Ізгі хабарға деген шексіз
зор қуанышы шығарманың өн ... ... ... ... Ізгі хабар
Ерте кездегі қауым жетекшілерінің қалдырған мәліметтері ... ... ... ... ... он екі ... бірі — Жохан бүгінгі Түркия
елінің батыс Анадолу аймағындағы Ефес қаласында жазған. Бұл ... ... және Лұқа ... ... ... кейін, шамамен б.з. 80 жылдары
жарық көріп, тараған. Ол Құтқарушымыздың осы ... ... өз ... еткенінің себебін терең баяндайды.
Сол кездегі дәстүрге сай, Жохан өз есімін атамай, оның орнына «Иса
жақсы ... ... ... жанама есімді қолданады. Бұл, Иса басқа
шәкірттерін кем көрген дегенді ... ... ... ... ... айрықша ұғынғанын көрсетеді. Жохан Онымен бірге
жүріп, басынан өткен көп ... ... ... ... ... түсетін деректерді таңдап алған. Иса өз ... ... ... және ... ... сұхбаттарында Өзінің
көктен келген Билеуші екенін ашық білдіріп, оларды шынымен бақытты ... ... ... жазбада Исаның шексіз сүйіспеншілікпен жасаған іс-әрекеттері, Оның
адамзат үшін құрбандық ... және ... ... ... көзі ... мәліметтері де берілген. Жохан жазған Ізгі хабарды ... ... ... ... ... ... ... орын берген соң, Құдай
Тағаланың ақиқат жолымен жүріп, Оның жарылқауына кенеліп келеді.
Елшілердің істері
«Елшілердің істері» — «Лұқа жазған Ізгі ... ... ... ... ... елшілеріне Иерусалимнен бастап жер жүзінің
түкпір-түкпіріндегі бүкіл адамзатқа Ізгі хабарды жеткізу жайындағы ... ... Бұл істе ... беру үшін Құдай оларға Өзінің Киелі
Рухын қондырды. Соның елшілер және өзге сенушілер ... ... ...
осы жазбаның басты тақырыбы.
Мәсіх Иса туралы Ізгі хабар тез арада жайылып, көптеген ... ... ... ... Құдай қауымдарға яһудилерден басқа ұлт
адамдарын да ... ... ... ... ... көрсетті.
Сол кездері бірқатар яһуди дінбасылары сенушілерді ... ... ... ең ... — Саул (яки ... ... Исаның аянын көріп,
өзінің жасағандарына өкініп, Құтқарушымыздың адал жолына түсті. Пауыл кейін
серіктерімен бірге бірнеше ... ... ... ... Құдайдың Ізгі
хабарын табыстады. Елшілер әр түрлі ... ... ... да, ... ... мен ... ... Оның
тапсырмаларын орындады.
Осылайша «Елшілердің істері» жаңа сенушілер қауымдарының алғашқы отыз
жылғы тарихын баяндайды. Олар ... мен діні әр ... ... ... ... Ізгі хабарды жеткізіп, оны кең-байтақ Рим патшалығының
астанасына дейін де жариялады. Сенушілердің барған көптеген жерлерінде ... ... ... ... ... бұл қозғалыстың тек адам баласының ісі
емес, Алла Тағаланың жасаған кереметі екендігі айқын ... тұр. ... ... ... ... күні де ... ... Исаның жер бетіне
қайтып келуімен аяқталмақ.
Римдіктерге ... ... ... ... осы ... Рим ... ... қауымдарына
арнады. Елші хатты Ізгі хабарды басқа елдерде таратуға шыққан үшінші сапары
кезінде, шамамен б.з. 57 ж., ... ... ... оған көршілес
кемежай қаласы Кеніхреяда жазған болса керек. Осы сапарының соңында елші
Иерусалимге соғып, ондағы ашаршылыққа ... ... ... ... ... ... ... болды (15:25-27).
Сол кезде Римдегі сенушілердің көбі басқа ... ... ... ... ... де бар еді. Бәрі ... патшалықтың астанасы
болған ірі қаланың түрлі аудандарында бас қосып, жиналатын.
Пауыл елші көптен бері Римдегі ... ... ... ... ... еді. ... ... Ізгі хабарды әрі қарай
тарату үшін Испанияға да бармақшы болды ... ... ... елші құтқарылуға адамның өз игі істері арқылы емес,
Құдайдың рақымы арқылы ғана жетуіне ... ... ... ... Иеге ... сенімі арқылы күнәсінен ақталған Ыбырайым атаның
тәжірибесін мысалға алып, елші Құдайдың құтқарылу ... ... ... ... да ... ... ... осы екі топты бір-біріне
сүйіспеншілікпен қарауға шақырады.
Хат соңында елші Жаратқан Ие ... ... ... ... ... оларды Құдайдың Киелі Рухының жетелеуі мен күшіне сүйеніп
өмір сүруге жігерлендіреді.
Қорынттықтарға арналған бірінші хат
Құдайдың елшісі Пауыл б.з. 55 ж. ... осы ... ... ... (яки ... ... ... қауымына жолдады.
Пауыл, Сыйлас және Тімоте бұл қалада ... ... ... Ізгі хабарды
уағыздаған болатын (Елш 18:4-11,18). Кейбір яһудилер және көптеген гректер
мен басқа ұлт ... ... ... Оның ақ ... ... Олар ... ... халқы бар, кеме тоқтайтын, сауда-саттығы өркендеген қалада
тұрды. Жалпы жұртшылық «даналық» пен ... ... ... берген
дәстүрлі грек философиясын жоғары бағалайтын. Ал олардың көбі ... таза ... әйел ... ... ... ... ... барды. Сондықтан да Құдайдың халқын азғындық атаулыдан ... ... өмір ... ... өте ... ... осы ... жазған кезде батыс Түркиядағы Ефес қаласында Ізгі
хабарды уағыздап жүрген ... Ол ... ... ... және ... ... ... пайдалану мәселелері бойынша
үлкен қиындықтарға кездескені жайында ... ... еді. Елші ... ... де жаман әдеттерден сақтану туралы хат жазған болатын (5:9-10),
алайда оларға тағы да осы мәселеге ... ... ... түсіндіріп осы
хатты жолдаудың қажеттігі туды. Сонымен қатар Пауыл қорынттық қауымның
қойған ... ... ... ... ... ... туралы пайда
болған қате пікірлерді де түзетті (15:1-57).
Хат соңында елші қауымның қуғынға ұшырап, дүние-мүлкінен ада ... ... ... ... ... көрсете алатыны
жайлы кеңес берген.
Құдайдың ақ жолын қуушылардың көбі хаттың ... ... ... ... ... он ... ... жаттап алуды әдетке
айналдырған. Біз, сондай-ақ, Иеміз Мәсіхтің ... ... ... ... де қиямет күні қайта тірілетініміз жөнінде айтылғандардан да мол
жұбаныш тауып, ... ... ... арналған екінші хат
Пауыл бұл сәлемхатын өзінің қорынттық сенушілер ... ... ... ... ... кейін, шамамен б.з. 55 жылының күзінде,
Македония аймағынан жазып, жолдаған.
Алғашқы хатын қауымға апарып қайтқан Тімотеден ... ... ... ... еді (2:13; 7:5; 9:2; Қор1 16:5,10-11). Себебі ... ескі ... ... ... еніп алып, басшылықты ... ... ... еді. Олар ... ... шығып, оны шынайы ... ... ... ... ... ... деп ... Басқа қауымдардан
әкелген кепілдеме хаттарына мақтанған бұлар, ... ... ... деп ... ... ... олар ... бергендері үшін ақы ... ... елші өз ... өзі ... ... ... ... және қандай жағдайда да
адалдықты сақтаудың үлгісі болды. Сол жалған тәлім берушілер яһуди ... ... ... ... Олар ... ... ... сенушілерді
кенелтіп, оларды өз еріктерімен толықтай ... ... Осы ... ... Қорынтқа шұғыл сапарға аттануға мәжбүр
етті. Бұл кездесу ауыр болған тәрізді (2:1). Сол ... оған ... ... ... керек. Елші қайтарында қауымға жуық арада тағы да
соғатын ниетін білдірді. ... ... ... тағы да ... гөрі хат
жазып, сонда айтқандарын тыңдар-тыңдамасын бақылауды дұрыс деп ... ... Елші сол ... ... ... ... Бұл хат бізге жетпегенмен, оның
болғандығын ... осы ... ... ... біле ... ... ... басым көпшілігі хаттың әрі Титтің
уағыздарының әсерінен Мәсіхтің шынайы жолына қайта оралып, Пауылды Құдайдың
елшісі деп ... ... (7:6-7). Бұл оны ... ... әлгі жалған тәлім берушілер әлі де қауымда жүріп, сенушілерге
ықпал етумен болды. ... ... тағы бір ... ... «Қорынттықтарға
арналған екінші хат» деп аталған осы жазбаны) жолдады. ... ... ... ... айыптарына жауап беріп, Құдайдың шынайы
елшілерінің қандай болатынын түсіндіреді (1:12-7:16). Сондай-ақ, ... бар ... ... ... ... жүрген сенушілермен
бөлісуге шақырады (8:1-9:15). Пауыл осы сәлемхатын жазған тұста Қорынттан
тағы бір ... ... ... ... ... ... де елші ... Рухтың жетелеуімен хатқа жалған тәлім
берушілерге қарсы ... ... ... қосты. Онда ол сенушілерге
солардан бас тартып, Мәсіхтің шынайы ілімінен ... ... ... беделін қайтадан қорғайды (10:1-13:10).
Бұл хаты басқаларына ... ... өзі ... яғни ... және Исаның жолымен жүргендерге қамқор болуға деген ... ... ... ... ... елші ... қандай жағдайларға ұшыраса да, Алла Тағалаға
қызмет ете беретін сенушінің керемет үлгісі болып келеді. ... ... ... өзін ... ету ... ... қастерлеп, Оның қауымдарына
көмектесу еді.
Ғалаттықтарға арналған хат
Құдайдың елшісі Пауыл бұл ... ... ... ... ... өлкесіндегі сенушілер қауымдарына жазды. Пауыл өзін
мазалаған мынадай хабар алған еді: ... ... ... басқа ұлт
өкілдерінен құралған қауымдарға Яһудеядан кейбір уағыздаушылар келіп, өз
қате ілімдерін таратуда еді. Олар ... ... ... ... ... рәсімін, орындау қажет, онсыз Құдай алдында ... ... деп ... ... ... олар ... Құдайдың елшісі
екендігін мойындамады, әрі оның Таурат заңын ұстанбай-ақ тек ... ... ... ... ақталамыз деген Ізгі хабарын теріске шығарды.
Пауыл осы хатында ... қате ... ... ... өзін елші
болуға адам баласы емес, Құдайдың тағайындағанын дәлелдейді. Сондай-ақ, ол
уағыздап жатқан Ізгі хабарын өзіне Мәсіхтің тікелей ... ал ... ... мен ... ... ... ... білдіреді.
Егер де адамдардан Құдай алдында ақталу үшін сенімге қоса игі істер
талап етілсе, онда Ізгі ... ... ... еді. ... оның түпкі мәні
Құдайдың рақым етіп, Мәсіхті адамзатты құтқару үшін ... ... ... ... ... барлық күнәларымыздың жазасын Өзіне
алды! Құдай жасаған осы мүлтіксіз ... ... еш ... ... ... құрбандығына сеніп, жан дүниесінен Оған орын ... ... ... өмір сүре ... ... Құдайдың Киелі Рухы сенушінің іс-әрекетіне басшылық жасап,
игі істерге жетелеп, оның өмірін шын мәнінде ... ... ... ... ... Құдай ертеде Исраил халқына бұйырған Таурат заңының өзі де,
адамды толығымен өзгерте алмайды, оған түзу ... ... ғана ... ... ... ... баладай шектеп ұстайды. Бірақ
сенімдерін Мәсіхке артқандарға ... ... таза өмір сүру үшін ... ... пен ... және ... ... байланысты сыйлайды.
Ефестіктерге арналған хат
Пауыл елші бұл хатын Ефес ... ... ... сондай-ақ
қазіргі батыс Түркиядағы өзге де қауымдарға арнап жазды. Сондықтан әдетте
хат ... ... жеке ... жоқ. Елші ... үш жыл ... ... ілімін терең ұғынуға жетелеген еді (Елш 19-тарау).
Осы жазбада ол Хақ Тағаланың шексіз даналығы мен тамаша көздегендерін,
Оның зор ... мен ... ... биік ... ... ... ... бағышталған өмірлерінен Оның даналығы бәріне, ... тыс ... ... де, анық ... ... ...... рухани Басы. Ол қайта оралған соң бүкіл әлемге әділ билігін
құратын ... осы ... ... өзінің жасаған игі істерімен емес,
Құдайдың ... ... ... Ол ... ... жолын
дайындағанда Исраил халқын таңдап алған болатын. Осы халықтан шыққан яһуди
сенушілерін Құдай енді ... ... ... ... ... Тек ... ғана ... келген бұл жаңа да керемет жайт туралы
құпия енді адамдарға ашылды.
Мәсіхке сенушілердің рухани ... — көк, Алла ... ... ... Ондағы рухани игіліктердің рақатын олар қазірдің өзінде
көре бастады. Сондықтан сенушілердің бұ ... ... ... ... олардың рухани қайтадан туылған жаңа халық екені көрінсін.
Құдай олардан сенімде ... ... ... ... етіп, таза өмір
сүрулерін күтеді. Үйлеріндегі және жұмыстағы ... ... ... ... ... ... ... шайтан және оған бағынышты зұлым күштер әлі де ... ... ... ... тура ... ... солармен ымырасыз күрес
жүргізіп келеді. Олар «рухани ... ... ... ... ... ... жеңіп шығатын болады.
Філіпіліктерге арналған хат
Жазба туралы мәлімет
Құдайдың елшісі Пауыл өзіне сәлемдеме жолдаған ... ... осы ... алғысын білдіреді әрі римдік патша сотындағы өз ісінің
жуырда аяқталатынын хабарлайды. Сонымен ... ... ... жіберген
көмекшісі Епафродиттің жағдайын да баяндайды.
Філіпі Македониядағы маңызды жол торабына орналасқан қала ... ... ... ... хұқығын мақтан тұтып, римдіктерше киініп,
латынша сөйлейтін. ... ... ... ... ғана ... Қаладағы
алғашқы мәсіхші, солармен бірге Құдайға сиынатын басқа ұлт өкілі Лүдия еді.
Көп кешікпей жаңа қауым пайда болды (Елш ... ... мен ... ... ... жылы байланыс айқын
көрінеді. Қауымның бастапқы кезеңінде ... мен ... Ізгі ... үшін ... ... ... еді. Філіпіліктер сенімі
үшін тағы да түрмеге түскен ... ... ... оны ... ... етіп ... Енді ... өзінің барлық жағдайларда да риза екенін
білдіріп, олардың көңілдерін жұбатады. Тіпті оның түрмеде болуы және кейбір
қарсыластарының әрекеттері де Ізгі ... ... ... кең ... ... осы ... ... філіпіліктерді қуануға жігерлендіреді.
Оларды қуғын-сүргін кезінде де сенімдерінде берік тұрып, өздерінің Мәсіхпен
байланыстарына шаттанып, ынтымақтас, кішіпейілді ... ... ... Пауыл оларға Мәсіхтің үлгісін көрсетеді. Хаттың бұл ... ... ... ... және құрбандығы туралы ... ... бірі ... ... ... кеткен жалған ілімнен сақтандыруына тура келді:
игі істер жасау адамды Құдай алдында ақтай алмаса да, бұл жайт ... ... ... ... ... білдірмейді! Керісінше, олар
жуырда Билеуші ретінде қайтып келіп, Өзінің салтанатты ұлылығын өздерімен
бөлісетін Мәсіхке бағышталған таза өмір ... тиіс ... ... ... ... Пауыл бұл сәлемхатын Қолос ... ... ... Оны ... кезде (шамамен б.з. 60 жылы) елші Рим
қаласындағы қамауда отырған еді. Ол Алла ... ... ... адал ... ... да, ... оған қарсы шығып, билік
иелерінің алдында айыптаған болатын. ... ... ... ежелгі Ефес
қаласынан шығысқа қарай 175 шақырымдай жерде орналасқан болатын.
Пауыл Ефесте Ізгі ... ... ... ... ... кісі
Мәсіхтің жолына түсіп, Ізгі хабарды өз қаласына да жеткізді. Осылай ... ... ... ... ... Ал ... осы қауымда қате ілімдер
уағыздала басталды. Епафрас Пауылға барып, сол жөнінде айтып берген ... ... осы ... ... қате ілімдер яһуди дінінің кейбір ережелерін, мысалы, адал, ... ... ... діни ... және ... рәсімін сақтауды
талап етті. Сонымен қатар, кейбір уағыздаушылар періштелерге табыну керек
деп, Мәсіхтің дәрежесін ... ... Олар ... ... әрі көне ... ... болғандарын айтып мақтанды.
Сондықтан Пауыл елші ефестіктерге жазғанындай, қолостықтарға да арнап
тәлімдік хат жазды. Хатында ол Мәсіхтің мәңгілік ... ...... ... ... оны ... кетуден сақтаушы Иеміз, қауымның
рухани «Басы» және бізді Құдаймен бірден-бір Татуластырушы. Сол себептен де
сенушілердің бәрі үшін Иса ... ... ... ... ... жаңа ілімдер — қате, мәнсіз, алдамшы пәлсапа ғана, олар ... ... ... ... Себебі жан дүниеміздің тереңдеп
тазарып, жаңаруы керек. Құдай сенушіге осылай ... жаңа өмір ... ... ... мен іс-әрекетінен де көрінеді. Енді сенушілер
қауымы Мәсіхпен тығыз байланыста тұрса, жан-жақты кемелденіп, Оның ... ... ... ... ... ... б.з. 50 жылы шамасында қызметтестері Сыйлас,
Тімотемен бірге Македония аймағының ... ... ... ... уағыз
айтқан еді. Мұның нәтижесінде Мәсіхке сенушілердің қауымы пайда болды.
Қарсыластары ... ... ... ... ... тура ... (Елш ... Кейін елші қауымның жағдайынан хабардар болу үшін Тімотені Афиныдан
Салониқаға қайтарып жіберді.
51 жылы ... ... ... ... ... ... ... сенушілерден хабар алды. Енді Пауыл ... ... ... ... ... осы ... ... жазды. Ондағы мақсаты
салониқалық сенушілерді жігерлендіріп, жалған ілімдерден сақтандыру болды.
Хатта, сондай-ақ, Иеміздің ізгі жолымен жүрушілердің ... өмір ... ... ... ... ... туралы тәлім берілген. Осы қысқа жазба
бүгінгі бізге де осындай ізгі өмірге жол ... ... ... ... ... Пауыл өзінің сенімді серігі Тімотеге жолдаған осы
екінші хатын б.з. 66-67 жылдары Рим қаласындағы ... ... ... ... керек. Сол уақыт Неронның патшалық құрған заманы болатын. Бұл
Пауылдың Құдайға адал ... ... бола ... рет ... ... ... бұл ... жағдайы бұрынғысынан едәуір ауыр болды. Жасы егде ... ... да ... ... ... ... ... ұсталып,
достарына оның қай жерде екенін тауып алу ... ... ... ... ... орындап шыққанына, әрі жуырда бұ дүниеден кететініне оның
көзі жетті.
Пауыл осы хатында «рухани баласы» әрі қызметтесі Тімотеден ... ... ... ... ... жолдастары Пауылдан бас тартқан еді, ал
қалғандары ... ... ... ... ... ... болды. Інжіл шарифтегі
төрт «Ізгі хабардың» біреуін және «Елшілердің істерін» жазып қалдырған адал
серігі Лұқа ғана ... ... ... ... ... ... әмірімен болған қатаң қудалау кезіндегі
Тімотенің және барлық қауымдардың рухани хал-жағдайының қамын ... ... қоса ол ... ... қате ... ... ... алдын
ала біліп, Тімотеге шынайы Ізгі хабарды еш ... таза ... ... ... қиюға дайын болуды ескертті.
Құдайдың адал елшісі Пауылдың өлер алдында жазған осы ... ... және ол ... ... ... ... ... күллі
дәуірлерде Иеміздің тура жолын қуушылардың бәріне де ... ... ... болып табылады.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ тарихы жайлы34 бет
VI-XII Көшпенділер мәдениеті200 бет
Аймақтық және әлемдік діни экстремизммен күрес45 бет
Діни экстремизм мен терроризм 10 бет
Еуропалық орта ғасыр әдебиеті11 бет
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Платонның жан мен таным туралы ілімі6 бет
Платонның жан мен тән туралы ұғымы4 бет
Экстримизмге қарсы күрес3 бет
Қорқыт- қылқобыз өнерінің негізін қалаушы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь