Кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының негізгі себептері

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.Кәмелетке толмағандарды қылмыстық іске тарту қылмысының жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Кәмелетке толмағандарға қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы ... ... 9
1.2 Қылмыс құрамдарын салыстыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2. Кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының негізгі себептері ... ... ... ..14
2.1 Кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының алдын алу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
КІРІСПЕ

Кәмелетке толмағандарды қылмыстық іске тарту
Қазақстан Республикасы үшінші мың жылдықта табалдырығын тәуелсіз ел ретінде аттап, құқықтық демократиялық мемлекет негізін қалыптастыруда XXI ғасырдағы Қазақстан қоғамын сипаттайтын саяси, әлеуметтік және эканомикалық өзгерістер мен қайта құрулардың шапшаңдығы Қазақстан жастарының қал –жағдайын және дамуын кейде алып кейді ел тағдырын шешетін осы жастар болып отыр. Демек, қоғам тірлігінің көрсеткішін анықтайтын солар болады. Жастар проблемасы бір қатар теріс факторлардың әсерінен асқынып отырғаны баршаға аян, бүгінгі таңда “ел ертеңін кімге сеніп тапсырамыз ?’’ деген сұраққа жауап берудің өзі қиынға соғып бара жатқан жайы бар “Дайын асқа тік қасық “ деп ел өмірін жай тапсырасалуға болатын топтарды табу қиын емес, әрине, халықтың біртұтастығы күйтеп, жұртының қамын жейтін отан сүйгіш ұрпаққа ертеңінде сеніммен табыстаудың жөні бір басқа.
Қазіргі таңда қазақ жастарын бүгінгі қоғамдық және экономикалық байланыстар мен қатынастар жүйесінде жарым - жартылай бейімделген, тұрақсыз статусқа ие әлеуметтік топ ретінде тани алатындай жағдайда қалып отырмыз. Жас ұрпақ - Болашағы мол екпінді әлеуметтік топ болуы тиіс. Жастар қандай болса, белгілі дәрежеде еліміздің бүгін мен ертеңі соған сәйкес болады.
Қоғамымыздағы жастардың қылмыстық әсерінің теріс факторларын ілігіп, өз тағдырларын өздері ластап отырғандығын көріп, біліп отырғандықтан курстық жұмыс тақырыбын: «Кәмелетке толмағандарды қылмыстық іске тарту деп таңдадым. Осы тақырыпта жұмыс атқара отырып біз аталған проблемаларды қарастыратын А.Н.Ағыбаевтің А В. Наумовтың , Е.Т. Әбілезовтың қылмыстық құқық саласында жасалған еңбектерімен, сонымен қатар Е. Алаухановтың “ Жасөспірімдердің қылмысы неге көп ” А.Ағыбаевтің “Жасөспірінің қылмысына не себеп” Л.Ерінбетованың “Кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстықтың алдын алу жолдары “Е. Камалдың “Жазалаумен жастарды түзете аламызба » А.Серимованың “ Бала тәрбиесіне бәріміз жауаптымыз “ А.Ахметованың “Жастарға көңіл бөлмеу олардың арасында қылмыстың өрістеуіне әкеп соғады” атты мақалалармен таныстым. Аталған жұмысты атқару кезінде алдыға қойған мақсатым мынадай:
1. кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы, оларға қолданылатын жаза түрлері, тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шаралары туралы Қылмыстық құқық ғылымы тұрғысынан жан-жақты сипаттама беру;
2. кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының қылмыстық әлемдегі орнын статистикалық мәлімметтерді жинай отырып анықтау;
3. кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстылықтың алдын алу, оларды тәрбиелеу, сондай-ақ, ата-аналарының бала тәрбиелеу ісіндегі жауапкершілігін жоғарлату, кәмелетке толмағандардың мүддесін қорғау сияқты мәселелерді талдау және оны дұрыс жолға қою тәсілдерін қарастыру;
4. жасөспірімдердің құқықтық санасын жоғары жеңгейге көтеру және қоғамның ұмытыла бастаған моральдық құндылықтарын қайта қалпына келтіру жолдарын іздестіру;
5. қазіргі кезде кәмелетке толмағандар қылмысының алдын алу үшін жасалып жатқан шаралармен танысу;
6. осы қылмыстардың алдын алу шараларына байланысты өз ойымды білдіру, яғни бүгінде кәмелетке толмағандарды қылмыстық жолдан арашалап қалуда маңызды роль атқарады деп сенетін іс шараларды ұсыну;
7. кәмелетке толмағандарға арналған калонияларда жазасын өтеп жатқан жас өспірімдер өмірімен танысу.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
А.Н.Ағыбаев “Қылмыстық құқық” Алматы “Жеті жарғы” 1998 ж.
А.В.Наумов “Қылмыстық құқық” Астана “Фолиянт” 2001ж.
Е.Т.Әбілезов, С.М. Рахметов “ҚР-ның қылмыстық құқығы” Алматы “Жеті жарғы” 2001ж.
Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Заңтану. Алматы “Мектеп” 2002 ж. 122-125 бет
Е.Алауханов “Жасөспірімдер қылмысы неге көп?” Заң 4 2004ж
А.Н.Ағыбаев “Жасөспірімдер қылмысына не себеп?” Заң 5 2004ж.
Л.Ерінбетова “Кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстың алдын алу жолдары” Заң 8 2004ж.
1995 жылы 30 тамызда қабылданған ҚР-ның Конституциясы
1997 жылы 16 шілдеде қабылданған ҚР-ның Қылмыстық кодексі.
1998 жылы 1 қаңтарда қабылданған ҚР-ның Қылмыстық –атқару кодексі.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
1.Кәмелетке толмағандарды қылмыстық іске тарту қылмысының жалпы сипаттамасы
............................................................................
................................5
1.1 Кәмелетке толмағандарға қарсы қылмыстардың жалпы ... ... ... ... толмағандардың қылмыстылығының ... ... ... ... ... ... ... ... ... іске ... Республикасы үшінші мың жылдықта ... ел ... ... ... ... ... қалыптастыруда XXI ғасырдағы Қазақстан қоғамын сипаттайтын
саяси, ... және ... ... мен қайта құрулардың
шапшаңдығы Қазақстан жастарының қал ... және ... ... ... ел ... ... осы ... болып отыр. Демек,
қоғам тірлігінің ... ... ... ... ... бір қатар теріс факторлардың әсерінен асқынып отырғаны
баршаға аян, ... ... “ел ... кімге сеніп тапсырамыз ?’’
деген сұраққа жауап берудің өзі ... ... бара ... ... ... асқа тік ... “ деп ел өмірін жай тапсырасалуға
болатын ... табу қиын ... ... ... ... ... қамын жейтін отан ... ... ... ... жөні бір ... ... ... жастарын бүгінгі қоғамдық және
экономикалық ... мен ... ... ... - жартылай
бейімделген, тұрақсыз статусқа ие әлеуметтік топ ... ... ... ... ... Жас ... - Болашағы мол екпінді
әлеуметтік топ болуы тиіс. Жастар ... ... ... ... бүгін мен ертеңі соған сәйкес ... ... ... әсерінің теріс факторларын
ілігіп, өз тағдырларын ... ... ... көріп, біліп
отырғандықтан курстық жұмыс тақырыбын: ... ... ... ... деп ... Осы тақырыпта жұмыс атқара отырып біз аталған
проблемаларды қарастыратын А.Н.Ағыбаевтің А В. ... , ... ... құқық саласында жасалған еңбектерімен, сонымен
қатар Е. Алаухановтың “ Жасөспірімдердің қылмысы неге көп ” ... ... не ... ... ... ... ... алдын алу жолдары “Е. ... ... ... ... » ... “ Бала ... ... “ А.Ахметованың “Жастарға көңіл бөлмеу олардың ... ... әкеп ... атты мақалалармен таныстым. Аталған
жұмысты атқару кезінде алдыға қойған ... ... ... ... ... жауаптылығы, оларға қолданылатын
жаза түрлері, тәрбиелік әсері бар мәжбүрлеу шаралары туралы
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... толмағандардың қылмыстылығының қылмыстық әлемдегі орнын
статистикалық мәлімметтерді жинай отырып анықтау;
3. кәмелетке толмағандар арасындағы ... ... алу, ... ... ... бала ... ісіндегі
жауапкершілігін жоғарлату, кәмелетке толмағандардың мүддесін қорғау
сияқты мәселелерді талдау және оны ... ... қою ... ... ... ... жоғары жеңгейге көтеру ... ... ... ... ... қайта қалпына
келтіру жолдарын іздестіру;
5. қазіргі кезде кәмелетке толмағандар қылмысының алдын алу ... ... ... ... осы қылмыстардың алдын алу шараларына байланысты өз ойымды білдіру,
яғни бүгінде ... ... ... жолдан арашалап
қалуда маңызды роль атқарады деп сенетін іс шараларды ұсыну;
7. ... ... ... калонияларда жазасын өтеп жатқан
жас ... ... ... ... ... қылмыстық іске тарту қылмысының жалпы сипаттамасы
Кәмелетке толғандардың қылмыстық жауаптылығы мен ... ... ... бірінші рет Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің
тарауларының бірінде орын алған, яғни, ол ... ... ... ... 15қазанда Біріккен Ұлттар Ұйымының бас ассамблеясының
келісімімен мақұлданған және ... ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы жеке
дараланып, арнаулы бөлімде көрсетілген. Бұл дегеніміз мемлекеттің әділеттік
және ізгілік принциптерін басшылыққа ала отырып, ... ... ... және ... ... ... ... ескере отырып,
оларды арнаулы қамқорлыққа алуының ... ... ... Заң ... толмағандардың қылмыс жасауы олардың психалогиялық өсуі, қоршаған
ортаның қылмыстекті жағдайының ... ... ... ... тағы ... ... ... пайда болады деген тұжырымнан шығады.
Кәмелетке толмағандардың психалогиясын ... ... оған ... ерекше жағдайларын белгілеу қылмыстық жазаның мақсаттарына
жетуінің бірден-бір оңтайлы жолы болып табылады.
Кәмелетке ... ... ... ... ... қадағалаусыз қалдыруменқатар ересектердің құқық бұзушылық
әрекеттерінің жас өспірімдерге кері әсер ... ... ... ... кодекстің 78-бабының 1-бөлігіне сәйкес “Кәмелетке
толғандардар деп ... ... ... ... жасы он төртке толған, бірақ он
сегізге толмаған адамдар танылады”.
Кәмелетке толмағандарды қылмыстық жауаптылыққа тартудың мәселелері ... ... даму ... ... ие, ... қазақ әдет-ғұрып
құқығы бойынша он бес жаста жауаптылыққа тартылмаған.
Профессор С. Л.Фукс осы жәйттерге байланысты былай деген: он бес жасқа
толмаған ... ... ... ... ... пен кісі ... ... өздері істеген іс-әрекеттеріне жауап бере алмайтындығына емес
керсінше ... ... ... үшін айып ... ... ... яғни көп ... жазаның мұндай түрлері сөгіске әкеп
соқтырған. “Адамның жасы он ... ... ... ... жас ... ... болуға жараған”. Меншік иесі ретінде соттың ... ... ... жауап беріп, қылмыстық жауаптылықты өтеуге қабілетті ... ... ... ... ... ... ... заңдарында
кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы он төрт ... ... Ал, ... ... ... он үш, ... он екі, Жаңа ... он, Ирландия құқығында жеті жас деп
көрсетілген.
Қазақ әдет-ғұрып құқығы жүйелерін РСФСР-дің қылмыстық ... мен ... ... ... олар ... жерінде іске
асырылады. Ауылдың құқықтық сана сезім дәрежесін және есекере ... ОАК ... ІІІ ... ... ... ... жауаптылыққа тартудың ерекше шартын бекітті. Қылмыстық жаза
көбінесе он төрт жасқа толмағандарға, ... ... он төрт ... он ... дейінгі кәмелетке толмағандарға басқа ұлттарға қатысты он төрт жастан
он алты жасқа дейін ... ... ... аумағында отыз бес жыл бойы ... ... ... 1926 жылғы Қылмыстық кодексі қылмыстық жауаптылықты белгілейтін
жас шамасын былайша анықтады: ... ... ... ... ... қолдануға болатын он төрт жасқа дейінгі жасөспірімдерге,
соттық-түзету сипатындағы әлеуметтік қорғау шараларын қолдануға ... төрт ... он алты ... ... ... ... ісі
жөніндегі комисия, егер сипаттағы әлеуметтік қорғау шараларын қолдану
мүмкін емес деп ... ғана ... ... ... ... ... ... таңдағы ҚР- ның ҚК-і бойынша қылмыстық жауаптылықа, қоғамға
қауіпті іс-әрекет жасаған он алты ... ... адам ... Ал ... ... ... ... қарай, заңда көзделген
қылмыстарды жасаған үшін ... ... он төрт ... ... ... тартылады. Бұл қылмыстарға: кісі өлтіру, ... зиян ... ... мән ... денсаулыққа орташа
ауырлықтағы зиян келтіру, зорлау, жыныстық сипаттаға күштеу әдістері, ... ... ... кісі ... ұрып ... ... алу, ауырлататын мән-
жайлар кезінде автомобильды немесе өзгеде көлік құралдарын ... ... ... ... ауырлататын мән- жайлар кезінде мүлікті қасақана
жою немесе бүлдіру, терроризм, адамды кепілге алу, қару жарақты, оқ ... ... жару ... ... не ... алу, ... ... бұзақылық, тағылық, есірткі заттарды немесе жүйкеге әсер ететін
заттарды ұрлау не қорқытып алу, ... ... ... ... адамдардың мүддесін және олардың жерленген ... ... ... немесе қатынас жолдарын қасақана жарамсыз ету қылмыстары жатады.
(ҚК-тің 15-бабы)
Заң шығарушы ... ... ... ең ... ... ... ... толмағанды сол жаста өзінің іс- әрекетіне жауап
бере алады деп анықтаған.
Осыған байланысты заң шығырушы ... ... ... ... бере ... Ал, бұл қылмыстық жауаптылық нормасын дұрыс қолдануға
мүмкідік береді.
КСРО Жоғарғы Сотының 1976 ... 3 ... №16 ... ... Соттардың, кәмелетке толмағандардың қылмысы және кәмелетке
толмаған адамдарды қылмыстық істрге ... ... ... ... қолдану туралы былайша ... ... Сот ... ... дәл ... ... қолданған мндетті. Жас өспірім
туған күні емес келесі, ертеңіндегі күннен ... ... бір ... толды
деп саналады. Сот медициналық сараптама жасты анықтау кезінде, сотталушының
туылған күнін сол жылдың соңғы ... ... ... ең ... ең ... ... ... сот сараптаманың қортындымен анықталған
төменгі жас мөлшерін белгілейді.
Егер кәмелетке толмаған адам ҚК-те көзделген ... ... ... ... ... емес ... даму ... артта қалу
салдарынан кішігірім емес орташа ауырлықтағы қылмысты жасау ... ... ... іс ... ... мен қоғамдық
қауіптілігін толық көлемінде түсіне алмаса не оған ие бола ... ... ... тиіс емес ... ... ... адамның (14,16 жас) ... ... ... ... ... оларды қылмыстық жауаптылықтан босатпайды,
бірақ бұл мән-жайды сот жаза тағайындау кезінде ... ... ... және ол ... ... ... ... сипаттағы
мәжбүрлеу шараларын тағайындау үшін негіз болады (ҚК-тің 17-бабы, ... ... ... он ... ... адам кәмелетке толмаған деген
атқа ие бола алмайды. Бірақ та ҚК-тің 87-бабының талабына сәйкес он ... ... жас ... ... ... адамдарға жасаған әрекетінің
сипатын және жеке басын ескере ... сот ... ... ... толмағандарға арналған арнаулы тәрбие немесе емдеу-тәрбиелеу
мекемесіне орналастыруды қоспағанда, осы ... ... ... ... ... ... қауіпті істелген іс-әрекеттің мәні он сегіз бен жиырма
жас аралығындағы адамның жас мөлшеріне ... және ... ... ... ... ... республика көлеміндегі ... ... ... арасындағы қылмыстың өсуін былайша көрсетті: 1991ж.-
14,1 ... ... ... 1995ж. –5,4 ... 1996ж. - 7,0 ... ... кәмелетке толмағандар ... ... ... ... мүліктік қылмыстармен зорлаумен
байланысты, аса қатыгездік пен ... ... ... ... әуес ... ... ... түрлері де көп кездеседі. Сонымен
қатар кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстар ... ... ... олардың жиырма пайызы ересек адамдар бірге жасалады.
Кәмелетке толмаған адамдардың қылмыстық жауаптылығы нормаларын ... ... ... қылмыстық іс жүргізу нормаларымен тығыз байланыстықты
көрсетеді
ҚК-тің VI бөлімінде “кәмелетке толмағандардың қылмыстық
жауаптылықтылғының” жалпы негіздері: ... ... ... ерекшеліктерін (ҚК-тің 78 бабы ) кәмелетке толмағандарға
тағайдалатын жаза түрлері ҚК-тің 79 бабы ... ... ... жаза
тағайындау ҚК- тің 80-бабы кәмелетке толмағандарды ... ... ... ... ... ... бар мәжбүрлеу шаралары ҚК-тің 83-бабы, кәмелетке
толмағандарды жазасын өтеуден шартты түрде мерзімінің бұрын босату ҚК- ... ... ... ... ҚК ... ... және соттылық жою мерзімдері ҚК-тің
86-бабы, сонымен қатар ... рет осы ... ... ... ... жауаптылығын ерекшеліктілігін талдауы оны ... ... және он ... ... жыирма жасқа дейінгі жас
аралығында қылмыс ... ... ... ... іске асыру, адамның жеке тұлғасына дұрыс қарау тағы ... ... ... ... толмағандарға қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы
Қазақстан Республикасы Конституциясының 27-бабында: Неке мен отбасы,
ана мен әке және бала мемлекеттің ... ... ... ... және ... ... – ата – ... табиғи құқығы әрі
парызы; Кәмелетке толған еңбекке қабілетті ... ... ... ата-
анасына қамқорлық жасауға міндетті – ... Бұл ... ... ... осы ... жөніндегі негізгі ережелеріне
сәйкестендірілген. Адам құқығы жөніндегі 1948 ... ... ... ... және ... ... туралы 1966 жылғы Халықаралық
пактіде отбасы қоғамның табиғи негізгі ұясы және ол мемлекет пен ... ... ... ие деп ... 1989 жылы 20 ... «Бала құқықтары жөніндегі» конвенцияда да балалардың азаматтық
және саяси - ... ... ... ... мән берілген.
Қазақстан Республикасы да отбасы және кәмелетке толмағандар жөніндегі
халықаралық құқық нормаларын ... ... осы ... ... ... қоғамдық қатынастарды қылмыстық – құқықтық жолмен қорғауға
ерекше мән береді.
1997 жылы қабылданған жаңа ... ... ... ... 2-
тарауы отбасына және кәмелетке ... ... ... ... белгілеген. Бұл тарауда осы тұрғыдағы қылмыстарға арналған ... ... ... ... ... ... ... іске тарту (131-бап); кәмелетке толмаған адамды қоғамға қарсы іс-
әрекеттер жасауға тарту ... ... ... саудаға салу
(133-бап); баланы ауыстыру (134-бап);бала ... алу ... ... ету
(135-бап); балаларын немесе еңбекке жарамсыз ата – анасын асырауға арналған
қаражатты төлеуден әдейі жалтару ... ... ... ... ... ... орындамау (137-бап); балалардың өмірі мен
денсаулығының қауіпсіздігін ... ету ... ... ... ... ... ... қорғаншы құқықтарын теріс пайдалану
(139-бап); ... ... ... ... ... әдейі жалтару (140-
бап). Осы топқа жататын қылмыстардың объектісі ата-аналар мен балалардың
арасындағы отбасылық қатынастар, сондай-ақ ... ... ... ... рухани, адамгершілік тұрғысынан ... ... ... ... Енді осы ... енген қылмыс құрамының
әрқайсысына жеке-жеке талдау жасап өтейік.
2. Қылмыс ... ... ... ... ... іске ... деп – 18 жасқа
толмағандарды қылмыстың тікелей орындаушысы немесе өзге де ... ... ... ... ... іс -
әрекеттерді айтамыз. Қылмыстық іске ... ... ... ... ... ол әртүрлі жолмен жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл әрекет
көбінесе психикалық әдістерді ... ... ... ... да ... ... жүзеге асырылады. Кәмелетке толмаған адамдарды үрейлендіру
немесе оларды басқа бір қолайсыз жағдайларға қалдыратын әрекеттер ... ... ... психикалық сапасына әсер етулер қорқыту деп
табылады. Қорқыту ауызша, жазбаша, телефон ... дене ... ... ... ... мүмкін және мұндай қорқытуларжәбірленушінің тікелей
өзіне немесе оның таныс адамдарына білдірілуі хақ. Кәмелетке ... мәні бар ... ... мән – ... ... ... немесе
олар жөнінде үн қатпау арқылы оларды жаңылыстырып қоғамға қауіпті ... ... ... ... деп түсінген жөн. Кәмелетке ... іс - ... ... қарсылық білдірсе, онда кінәлінің іс -
әрекеті ... ... ... ... іске ... оқталғандық
ретінде сараланады.
Ата-анасы, педагог не кәмелетке толмаған адамды ... ... ... ... ... өзге адам ... нақ сол ... – осы
қылмыстың ауырлататын түрі болып табылады.
Кәмелетке толмаған адамды тәрбиелеу жөніндегі міндеттер ... өзге де ... ... ... асырап алған ата – аналар,
мектепке дейінгі балалар мекемелерінің тәрбиешілері, бұлардан ... ... ... ... ...... апасы, атасы жатады.
132-бап:
Криминологиялық зерттеудің нәтижелері көрсеткендей соңғы жылдары
елімізде кәмелетке ... ... ... ... ... ... да ... қарсы іс - әрекеттерді жасауға тарту фактілері өріс
ала ... ... ... ... әр ... ... ... түскен, бұл әрине ертеңгі болашағымыз үшін аса қауіпті құбылыс.
Кәмелетке ... ... ... ... ... да ... заттарды
медициналық емес тұрғыда тұтынуға, не спирттік ішімдіктерді ұдайы тұтынуға,
не жезөкшелікпен, қаңғыбастықпен немесе ... ... ... ... Заң ... ... ... есеңгірететін затқа
жататын, арнаулы тізім бойынша белгіленген осындай заттарды екі немесе одан
көп ... емес ... ... ... ... толмаған адамды
көрсетілген әрекеттерге ұдайы тарту деп ... ... ... ... анықтау арнаулы сарапшылық ... ... ... одан көп ... кәмелетке толмағандарды үнемі спирт
ішімдіктерін ... ... осы ... көруге болады. Кәмелетке
толмағандармен бірге бір ... ... ... ... ішу оны мас
күйге жеткізу қылмыс болып табылмайды, мұндай әрекет әкімшілік ... ... ... Кәмелетке толмаған адамды ақшаға немесе
басқадай материалдық сыйақы үшін нәпсіқұмарлық ... ... ... ... айналысуға тарту деп танылады. Жезөкшелікке тартудың
тәсілі – қорқыту, тәуелділік ... ... ... ... ... Егер ... адам өзі ... тартқан адамды зорласа немесе оны
аздыратын басқа әрекеттер жасаса, онда оның ... ... ... ... ... екі ... ... болсам, олардың айырмашылығы бар:
131-бап:
объектісі – кәмелетке толмағандардың бірқалыпты дамуы және ... ... беру ... болып табылады.
Қылмыстың жәбірленушісі – 18жасқа толған адам.
объетивтік жағы - ... ... ... ... жасалады
субъективтік жағы – тікелей қасақаналық
субъектісі – 18жасқа толған адам.
Құрамы – формальдық
132-бап:
объектісі – кәмелетке толмаған адамдардың дене және ... ... ... тәрбиелену болып табылады.
объективтік жағы - әртүрлі әдістер қолдана отырып ... жағы – ... ...... ... адам.
Құрамы – формальдық
2. Кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының негізгі себептері.
Соңғы кездері қылмыс жасаушылардың жас ... ... ... ... аян. ... ... орта есеппен әрбір он ... жас ... ... , оның ... он төрт , он бес жастағы
жастардың қылмыстық көрсеткіші оналты , он жеті ... ... ... едәуір белсенділікті байқатады. Жасы кәмелетке
толмағандар жасайтын қылмыстардың жекелеген ... ... ... ... 60 пайызы ұрлық, 8-9 пайызы тонау, 7 пайызы бұзақылық іс-әрекеттер.
Ал, қасақана кісі өлтіру, адамның денесіне ауыр ... ... ... өте ауыр ... ... 1 ... Жасы ... толмаған
қылмыскерлердің адамдарды кепілге алу, қорқытып талап ету, ... ... ... жасау, ақша, бағалы қағаздарға байланысты
алаяқтық, ... ... және ... ... де ... ... ... Қылмыс жасаған жасөспірімдердің әрбір бесіншісі
бұрын қылмыс ... ... осы ... ... қылмысты
көбінесе топ болып жүзеге ... (65 ... ... ... д
ұйымдасқан қылмыстық топқа біріккендер де кездеседі.
Жасы кәмелетке ... ... ... ... ... де жылдан-жылға өсе түсуде.
Жасы кәмелетеке толмағандардың 90-95 пайызы – ер ... ... не ... ... ... ... көпшілігі оқуға,
адал еңбекке ынта қоймайды, бос уақыттарын көбінесе қаңғыбастықпен, құмар
ойындарға, ішімдікке, нашақорлық және ... ... ... ... жат ... ... жыныстық немесе
нәпсіқұмарлық іс-әрекеттермен айналысуға арнайды. Қоғамға жат осындай ... сөз жоқ, ... ... ... табу үшін ... ұрлыққа,
тонауға және басқалай пайдакүнемдік қылмыстар ... ... ... ... көп ... ... етіп
қөрсету мақсатында кез келген қылмысқа барудан тайынбайды , мұндай ретте
олар ... ... онша мән ... ... тән ... келсек, олар өздерінің іс-
әрекетін жоғары ... ... ... ұят, ... жұрдай болады, бұлардың көпшілігі ызақор, кекшіл, мақтаншақ,
даңққұмар болып келеді. Қылмыс жасаған ... бір ... ... кемістігі барлар, жүйке ауруымен зардап шегетіндер, жұқпалы және
басқа да аурумен ауыратындар ... ... ... көпшілігі тәрбиенің,
бақылаудың жоқтығынан ерте бастан ішімдікке, есірткілік заттарды тұтынуға
үйренген, қаңғыбастықпен үйден ... ... ... ... жасағандар.
Жасы кәмелетке толмағандардың арасында қылмыстық кәсіпті, қылмыстық
нормалар мен дәстүрлерді жете ... де ... ... ... ... қиындығы, ата-аналарының моральға
жат қылықтары, әке мен бала расындағы кінәлінің, ... діни ... әсер ... ... ... заттардың, қатігездік күш қолданудың
таралуы жасөспірімдер қылмысының негізгі себептері болып отыр.
Жалпы, адам ... ... ... ... оның қыр – ... ... Сондықтан-да, жасөспірімдердің адамға, қоғамға, еңбекке,
мемлекет пен ... ... ана ... ... көз ... ... көрсеткен
үлгісіне қарай қалыптасады. Олардың жасаған әрбір теріс қылығы ешуақытта із-
түзсіз қалмай баланың бойынан көрініс табады. Сондай-ақ айта ... ... ... ажырасуы бал өмірінде ерекше криминогендік орын ... ... 68 ... ... ... дейін әкесі де,
шешесі де болса, ал 32 пайызында әке - шешелерінің біреуі немесе екеуі ... ... оны ... ... 19,4 ... некесіз туғандар. Әрине,
егер отбасында әке-шешесінің біреуі болмаса, оның ... бала бір ... ... ... ... ... ... тәрбие беру мәселесі өте
қиын соғады. Мұндай жағдайда ең ... ... ... ... ... ... ... ішке тарту немесе жатсынып жақтырмай сыртқа ... ... ... ... ... ... инспекцияда
есепке тұратын он бес мыңға жуық жасөспірімдердің басым көпшілігінде ата-
аналарымен мейірімді байланыс болмаған. ... ... ... ... ... пайдақорлық сипаттағы қылмыстарға баруына жол берілген.
Арнайы психологиялық-әлеуметтік ... ... ... ... ортаға келеңсіз әсер ететін жағдайда тәрбиеленгендігін көрсетеді.
Қоршаған орта демекші, ендігі бір ... ... бір қыры – ... ... ... түсуіне не ықпал
етеді?” деген сауалға төмендегідей жауаптар алынған. Олардың 7,5 ... ... ... туыстарының жасаған қылмысы әсер ... ... ... ... ... ... ішімдікке салынуын тілге тиек етеді. Үйдегі
жанжал, көзге шөп ... ... ... ... ... –2,3
пайыз, көшенің ықпалы тиді деушілердің саны –73,6 ... ... ... ... ... ... жағдай, алдымен жасөспірімдерге отбасы
тәрбиесі, сосын барып оларды қоршаған орта, ... ... ... екендігін тексеріп білудің маңыздылығы. Жалпы, қалыптасып үлгерімен
жасөспірім әке- ... ... ... ... ... өзі араласып отырған ортадағы іс-әрекеттердің оғаштарын тез
қабылдайды.
Соңғы кездері ата-ана аяқ астынан ... ... ... дүние-
мүлік, үй-жайын сатуға мәжбүр болады. Міне, осының өзі бала ... ... ... ... тағы да анық . осы ... айта ... ... туралы” заңда тұрғын үйге баланың құқығы жайлы ешнәрсе
айтылып, көрсетілмеген. Үй-күйсіз қалған бала ... ... ... ол ... соң қайда барарын білмей далада қалып жатады. Сондықтан-
да “Жекешелендіру туралы” заңға өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... үйге ... құқығы анық та нақты көрсетілуі керек.
Бала тәрбиесіндегі тағы бір аңғараралық жай, ... ... ... ... ... ... мектеп тәрбиесіндегі
кемшіліктер. Дегенімен де, білімділік ... ... ... ... ... көрсеткіші емес екендігін де аңғаруға болады. Демек,
күнделікті тыныс-тіршілігі, ... П. ... ... ... бір кезде:
“ Білімділік қылмыс заңын азайта алмады, ол тек криминалистерге қылмыстарды
жаңаша топтастыруға мүмкіндік береді, ... ... ... ... ... әсер ететіндей анықталады”деп жазуының өзінде де
осынау ... ... бар. Енді бір ... ... ... байланысты жоғалтқан, олардың балаларын ... ... ... ... ... жоқ, ... ... тіпті
мектептігі ұстаздармен ұдайы жанжалдасап, олардың ... ... да. ... ... ... ... ... оқушыларының сауыл
қойылған жүз ата-анасының отыз екісі мектептің қайда екенін ... ... өз ... ... ... ... танымайды екен.
Жасөспірімдер жасайтын қылмыстың бір түрі – ұрлық олардың ... 53 ... ... ... 15 ... ... отыр. Аталған
қылмыстардың дені пайдакүнемдік- зорлық сипатта жүзеге асырылған. Жалпы
балалар неліктен өзгенің мүлкін жымқырау ... ... ... жиі ... саулауға әркім түрілше жауап ... ... ... ұрлықтың есебінен артуын заң ... ... ... ... ... ... ... тек әкімшілік
жауапкершілікпен жазадан жеңіл құтылаттындығына қарсы ... ... ... ... бұған қатысты бап қатайып саны тек ұрлықтың
есебінен 11 пайызға артты.
Сонымен қатар, жасөспірідер ... ... ... ... ... ... ... іздеушілер де бар. Айтып
отырғанымыз, биологиялық гендік ... ... бұл егер ... ... ... болса, оның жақындарының бірі ертелі кеш осындай
жолды таңдайды дегенге саяды. Белгілі ... ... ... ... ... ... Оның пайымдауынша, адамның қалыптасуының 45 пайызы
табиғатына, 25 ... ... мен ... 30 ... ... ... көше,
аулаға байланысты. Ағартушы адамның жаратылысына иек артып отыр. Қалай
балғанда да азаматтың ... ... ... фактордың ізсіз
кетпейтінін жоққа шығара алмаймыз. Мұны сан рет жүргізілген ... де ... ... ... ... ... ... ақыл-есі кем балалардың 20 пайызының әке-шешесі есірткі мен
спирттік ішімдікке ... ... ... ... 80 ... араққа салынған ата-аналар себеп болған.
“Халықаралық түрме реформасы” ұйымының бас хатшысы Вивиен Стерн ханым
Қазақстанға сапары ... ... мен ... ... ... ... ойды ортаға салған екен. Жасөспірімдер арасындағы кертартпа
көріністің бір ұшығы осында. Яғни, әлеуметтік қиындық ... ... ... да ... ... Республикадағы жеткіншектер қылмысының басым
бөлігін ... ... ... ... ... 2001 жылы 451 ... айтып отырған себеппен бас бостандығынан айрылып, жас өмірін
темір ... ... ... дәлел. Бір қызығы, балалар көбінесе азық-түлік
өнімдерін, нан, балмұздақ сияқты ұсақ-түйекті қымқырып, болмашы дүние ... ... ... ... ... Бұл нені ... Бұл ... түйені түгімен жұтуға талпынған қомағайдың әрекеті емес, ... ... ... ... ... ... бейкүнә баланың соңғы
талпынысын елестетсе керек. Мұның арғы жағында жоқтыққа маталған ата-ананың
әлеуметтік қорғансыздығы, керек ... ... ... ... ... тұсы ... ... ықтимал балалардың тағы бір тобы кезбелікпен күн
кешуде. Олардың ... ... ... қаңғыбастардың қатарын
толықтыруы әбден мүмкін. ... ... ... мектепке бармай,
отбасынан алшақ қалған қараусыз жасөспірімдердің саны жүз ... ... Ал ішкі ... ... ... ... ... ісі
жөніндегі уақытша оқшаулау және бейімдеу орталықтарының бұған ... ... ... ... Жыл ... ... ... он төрт мыңға тарта бала аттайды екен. Заң ... он ... он ... жас ... ... бұл ... бір айдан үш айға
дейін ғана ... ... де ... ... мекеме қамқорын жылдап
көруге мәжбүр.
2.1. Кәмелетке толмағандар қылмыстылығының алдын алу жолдары
Қылмыстылықпен күресте ең маңызды іс- оның ... алу, одан ... ... ... ... ... психикалық және физикалық тұрғыдан
сау-саламат болуына, олардың сыртқы әлеммен өзара қарым-қатынасы барысында
және ... ... ... қоғамға қауіпті әрекеттерге қатысты
қолданылатын құқықтық нормаларды насихаттауға ... ... ... аса қажет-ақ. Әрі аталмыш бағдарлама аясында біз
мынадай іс-шаралардың жүзеге асырылғанын қалар едік:
1.Жастардың ... ... ... ... ... ... өсіруге
ынталандыру, олардың олардың өмірге деген дұрыс көзқарасын қалыптастыру;
2. ”Балаларға көмек ... ... ашу, әрі ... ... ... ... жетім балаларды, ата-анасы тастап ... әр ... ... ... ... жоқ ... ... алу және тиісті тәлім-тәрбиемен қамтамасыз ету;
3.Ұйымдастырушылық бағытындағы ... ... ... және
аудандық, ауданаралық жасы кәмелетке толмағандар қымыстылығымен күресу
шараларының бағдарламалары қабылданып, ... ... ... ... ... алдын алуда ескерілуі нақтылы түрде
қаралуы;
4.Республика шеңберінде арнаулы ... ... ... ... ... ... оның ... бір бағыты - жасы кәмелетке
толмағандар қылмысының алдын алу ... мен ... ... ... ... ... (топтары, лабораториялары) әрбір аймақ, облыстарда
жұмыс жасауы қажет. Бұл жұмысқа жастар ... ... ... ... ... ... ... органдарының,
педагогикалық, медициналық, тағы да басқа әлеуметтік субьектілердің белсене
қатысуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... қызметтердің бөлімшелерін, яғни:
- ювеналдық полиция;
- ювеналдық соттар;
- реабилитациялық (патронаждық) қызметтер;
- омбудсмен (кәмелетке толмағандар құқығы жөніндегі ... ... ... сотталып, рақымшылық алған, берекесіз ... ... ... алып, жұмысқа араласуына жағдай жасау, олар үшін
еңбекке бейімдеу орталықталықтарын ... ... ... ... ... ... орналастыру және жастарға әлеуметтік көмек ... мен ... ... ... ... ... әлеуметтік қызметтер кешенін, оның ішінде,
жастардың еңбек орталықтарын, наркологиялық ... ... мен ... ... жасы ... ... ... бұзушыларға арналған
әлеуметтік сауықтыру мекемелерін, заңдық ... беру және ... ... ... ... ... ... құру; сонымен қатар
олардың типтік ережелерін жасау;
10.балаларды қорғау мәселесі жалпы ... ... ... ... ... көрініспен күреспес бұрын оның шығу тегін жою керек емес
пе? Бұған қосымша жаза ... ... ... ... ... деген балалар
қайта қылмыс жасап, темір торға оралып жатады. Ал, бірқатар әлеуметтік-
құқықтық зерттеулер ... бас ... ... ... ... ... ... түрменің дәмін татқан болып шықты. Демек, бізде
жеткіншекті ... бар да, оның одан ... ... ... ... ... қасы. Жаман мен жақсының аражігін ажыратып үлгермеген
қылмыскер жасөспірімді “жығылған үстіне жұдырық” деп одан ары ... ... ... ... жаза ... ... ... көбінесе
ешкім күтпейді, ол үшін көптеген мекемелердің есігі жабық. ... ... ... жасағаннан басқа ештеңе қалмайды. 80-ші ... ... ... ... да ... мүмкін екендігін
ағартушы А.Ысқақов дәлелдеп ... ... ... мәні ... ашқан мектепте қоғам күдерін үзген ең қиын ... ... ... жасөспірімдер қаржылық тұрғыдан тәуелсіз болу үшін түске дейін еңбек
етіп, түстен кейін сабаққа ден ... Бұл ... ... ... ... ... сотты болғандар еді. Осыған қарамастан мектеп ұжымы олардың
өмірін дұрыс арнаға бұру мақсатына ... ... ... ... білім
алуына біраз еңбек сарп етті. Бүгінде тап осы мектеп оқушыларының жетпістен
астамының Алматыда ... ... ... ... қатігездікке шырмайтын
да, одан арашалап алатын да өзіміз екендігін айғақтаса керек. Қазіргі кезде
ішкі ... ... қиын ... ... мектептер ашу
қажеттігін ұсынуда. Бірақ, бұл бастаманың жүзеге асу, ... ... ... ...... ... ”,- ... зор сенім білдіріп отыр.Жастарды кері тартатын күш деуге қазіргі
кезде олардың жоғарыда айтқан ... ... және тағы ... ... түрлерімен айналысуы себеп болып отыр.Кәмелетке толмаған
қылмыскердің саны ... ... ... ... растау үшін
статистикалық көрсеткіштердің тағы да бір ... ... ... ... ... 1997ж ... 75 ... қылмыс саны 2001ж 221
- ге, қарақшылық 268 - ден 327 - ге жеткен, адамды тонау ... 618 - ... - ге, ал ... 3330 - дан 4562 - ге ... ... 1999ж ... ... нәтижесі бойынша Қазақстанда 14953126
адам тұратындығы анықталса, осы көрсеткіштің 2994949-ын он жас пен он тоғыз
жас аралығы ндағылар алады ... бұл ... ... ...... ... ... өршуі қоғамымыз үшін қаншалықты
дәрежеде қауіпті екендігі айтпаса да түсінікті.
Қалың жұртқа ... ... ... мен ... ... деген сенімнің жоқтығы сияқты толып ... ... ... пен ... тыс ... ... түзу ... тайдырып,теріс әрекеттерге баруына ... ... ... ... Амал ... ... ... назардан тыс қалдыру,білім ошақтарының қит етіп, қия басқан
тәртібі “қиын” ... ... ... қорғау органдарына ысырып
тастауы ақыры осындай күйге жеткізіп отыр. ... ... ... ... 1180баланың есепке алынуының өзі құлықсыз жүргізілген
тәрбие мен ... ... ... ... ... ... ... ошақтарын жазғырып,жасөспірімдер тағдырын әрі ... ... ... орын алып ... сөз жоқ. Осы ...... ... “Білім туралы “заңында тәлім тәрбие мен
білімнің қатар жүретін қасиетті іс ... анық ... осы бір ... ... бұл ... ... ... жалқы қалып
отыр” деген орынды пікір айтады. Мамандардың пікірлеріне сүйенсек, көптеген
балалармен жасалынылатын қылмыстардың дені әдетте ... ... ... ... ... қатал үкіммен аяқталып жатады.
Жастардың алды кісі өлтіріп,адам тонаса, соңы күн көріс үшін ... ... ... бұл да ... күні қоғамымыздың бір дерті
емес пе? Қазір Алматыдағы Абай мен Саин ... ... ...... ... ” деп атап ... ... жезөкшелердің тұратын
мекен-жайы бар екендігін бәлкім біреу білсе де біреуі біле бермес. Айтуға
ауыр ... да ... ... ... ... ... ... “ ел боламын десең
бесігіңді түзе деген ... ... ... ... ... ... алар ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
А.Н.Ағыбаев “Қылмыстық құқық” Алматы “Жеті жарғы” 1998 ... ... ... ... ... ... С.М. Рахметов “ҚР-ның қылмыстық құқығы” Алматы “Жеті жарғы”
2001ж.
Қазақ тілі ... ... ... ... ... ... “Мектеп” 2002 ж. 122-125 бет
Е.Алауханов “Жасөспірімдер қылмысы неге көп?” Заң 4 2004ж
А.Н.Ағыбаев “Жасөспірімдер қылмысына не себеп?” Заң 5 ... ... ... ... ... ... ... Заң 8 2004ж.
1995 жылы 30 тамызда қабылданған ҚР-ның Конституциясы
1997 жылы 16 ... ... ... ... кодексі.
1998 жылы 1 қаңтарда қабылданған ҚР-ның Қылмыстық –атқару кодексі.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Криминология пәнінің түсінігі31 бет
Кәмелет жасқа толмағандардың қылмыстық жауаптылығы және жазалаудың теориялық мәселелері78 бет
Қылмыстық жауапкершіліктен босату77 бет
Қылмыстық жауаптылықтан босату негіздері және олардың түрлері48 бет
Девиантты мінез-құлық социологиясы12 бет
Жасөспірім және заң мәселелері4 бет
Жасөспірімдер арасындағы әлеуметтік ауытқушылық, оның факторлары22 бет
Жасөспірімдер арасьшдағы қылмыстың алдын алу55 бет
Кәмілетке толмағандардын қылмыстық жауаптылығы26 бет
Кәмелет жасына толмағандардың қылмыстарын тергеу ерекшеліктері28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь