«Турбо паскаль жүйесінде бір өлшемді массивтерді ұйымдастыру технологиясы»

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.5
I Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.1 Идентификаторлар, айнымалылар, тұрақтылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6.8
1.2 Программа құрылымы және операторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8.11
1.3 Бір өлшемді массив ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11.14
II Есептің қойылымы
2.1 1.есеп ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1.1 Есептің берілгені ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.1.2 Есептің алгоритмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15.16
2.1.3 Программалау бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.1.4 Есептің жауабы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2 2.есеп ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2.1 Есептің берілгені ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17.18
2.2.2 Есептің алгоритмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18.20
2.2.3 Программалау бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20.21
2.2.4 Есептің жауабы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
III Қорытынды бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23.24
IV Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Паскаль программалау тілінің алғашқы нұсқасын 1968 жылы Стэнфорд университетінің информатика кафедрасының профессоры Никлаус Вирт жасады.
Ал 1975 жылы стандартты Паскальдың компиляторымен Турбо Паскаль (3.0 нұсқысы) программалау тілі пайда болды. Содан бері Паскаль жалпыбілімдік, кәсіптік-техникалық мектептерде және жоғарғы оқу орындарында «бірінші» программалау тілі ретінде қолданыла бастады.
Турбо Паскаль тілін пайдаланудың қарапайымдылығынан пайдаланушылар арасында кең орын ала дастады.
Келе-келе Турбо Паскаль 4.0, ТП 5.0, ТП 6.0, және ТП 7.0 нұсқаларының дүниеге келуі кәсіпкер қолданушының еңбектегі өнімділігін арттыруға мүмкіндік беруге, қолданбалы есептерді шығаруда қолдануға үлкен үлес қосты. Енді осы тілдің ерекшелігі бірсыпыра мүмкіндіктерге толы болып келетінін ерекше атап өту қажет.
Бағдарламалау тілі дегеніміз – адам мен компьютердің(ЭЕМ) өзара байланыс жасасу құралы. Бағдарламалау тілі екі топқа бөлінеді: таза машиналық кодпен, не белгілі бір машина кодына арналып ассамблерде жазылған тіл- төменгі дәрежедегі және жоғарғы дәрежедегі адам тіліне жақындатылған Basic, Qbasic, Ci, Turbo Pascal т.б. көптеген бағдарламалау тілдері. Мемлекеттік бағдарлама бойынша осы тілдерден Basic, Turbo Pascal, Visual Basic тілдерінің бірін меңгеру ұсынылған. Паскаль бағдарламалау тілі француз математигі Блез Паскаль құрметіне аталған. Ол 1968-1971 жылдарда Никлаус Вирттің Цюрихтағы Жоғарғы Техникалық мектепте оқыту тілінің бірі ретінде жазылған. Кең қолдана бастауы 1984 жыл, себебі осы жылдары қарапайым қолдануға ыңғайлы Турбо Паскаль компиляторы пайда болады. Ол Borland International компаниясында жасалды. Компилятор дегеніміз транслятордың бір түрі, ал транслятор дегеніміз белгілі бір компьютер мен бағдарламалау тілі түріне арналып жазылғанбағдарлама, оның міндеті жазылған бағдарламаны машиналық кодқа айналдыру.
Тілдің алфавиті басқа тілдермен салыстырғанда құрылымы жағынан түсінікті, себебі оның әрбір амалы сипатталып отырады. Тілдің алфавитінің құрамына әріптер, цифрлар және арнайы белгілер кіреді.
1. Әріптер ретінде латын алфавитінің 26 әрпі ғана қолданылады. Ұлттық алфавиттегі әріптер: қазақ, орыс т.с.с. тек апострофқа алынып жазылады, жоғарғы үтірге алынған сөз тіркестері немесе жүйелі жақшаға алынған түсініктеме ретінде ғана кездеседі.
2. Цифрлар: 0, 1, 2, ... 9.
3. Аранайы белгілерге төмендегі белгілер жатады.
1. Досмайлов Т.Қ. Паскаль программалау тілі. – Алматы, 1994жыл.
2. Боон К. Паскаль для всех.-М.:Энергоатомиздат. 1988.
3. Марченко А.И., Марченко Л.А. Турбо Паскаль 7.0 – М:Бином универсал. 1997.
4. Абдиев К.С., Якубова А.Н., Буралиева Г.М. Практикум по программированию. Методическая разработка.-Алматы, АГУ им Абая, 1996.
5. Ж.Қ.Масанов, Б.А.Бельгимбаев, А.С.Бижанова, Қ.Қ.Мақұлов “Turbo
Pascal” Алматы, 2004.
6. Заурбеков Н.С., Жұмажанов Б.Ж. Алгоритмдеу және программалау тілдері. Оқу құралы.- Алматы, 2008.- 325 б.
7. Наумова А.Н. Компьютерные технологии оброботки информации.-М:Финансы и статистика,1995.
8. Фаронов В.В. Turbo Pascal: учебное пособие.-СПб.:Питер,2007.-367с.:ил.
9. Н.Культин “Turbo Pascal в задачах и примерах” Санкт – Петербург, 2000.
10. Халыкова К.З. «Программалау тілдерін оқыту – Паскаль тілі» (Оқу құралы), Алматы-2002.-209 бет.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым
Министрлігі
Тұрар Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық
Университеті
«Қолданбалы информатика» кафедрасы
Тақырыбы: «Турбо Паскаль жүйесінде бір ... ... ... ... Т.Ш.
Орындаған: АЖ мамандығы
1 курс студенті, 102 топ
Омаров Өмірбек
Алматы 2008ж
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..............................................3-5
I ... ... ... ... ... ... Бір ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тілінің алғашқы нұсқасын 1968 жылы ... ... ... ... Никлаус Вирт жасады.
Ал 1975 жылы стандартты Паскальдың ... ... ... ... ... тілі ... ... Содан бері Паскаль жалпыбілімдік,
кәсіптік-техникалық мектептерде және ... оқу ... ... тілі ... ... ... Паскаль тілін пайдаланудың қарапайымдылығынан пайдаланушылар
арасында кең орын ала дастады.
Келе-келе Турбо Паскаль 4.0, ТП 5.0, ТП 6.0, және ТП 7.0 ... ... ... ... ... ... ... беруге, қолданбалы есептерді шығаруда қолдануға үлкен үлес қосты.
Енді осы тілдің ... ... ... толы ... ... атап өту қажет.
Бағдарламалау тілі дегеніміз – адам мен компьютердің(ЭЕМ) өзара
байланыс жасасу ... ... тілі екі ... ... ... кодпен, не белгілі бір машина кодына арналып ассамблерде жазылған
тіл- төменгі дәрежедегі және жоғарғы дәрежедегі адам тіліне ... Qbasic, Ci, Turbo Pascal т.б. ... ... ... ... ... осы ... Basic, Turbo Pascal, Visual
Basic тілдерінің бірін меңгеру ұсынылған. ... ... ... ... Блез ... ... ... Ол 1968-1971 жылдарда
Никлаус Вирттің Цюрихтағы Жоғарғы Техникалық мектепте оқыту тілінің бірі
ретінде ... Кең ... ... 1984 жыл, ... осы ... қолдануға ыңғайлы Турбо Паскаль компиляторы пайда болады. Ол
Borland International компаниясында ... ... ... бір түрі, ал транслятор дегеніміз белгілі бір ... ... тілі ... арналып жазылғанбағдарлама, оның міндеті жазылған
бағдарламаны машиналық кодқа айналдыру.
Тілдің алфавиті ... ... ... ... ... ... оның әрбір амалы сипатталып отырады. Тілдің алфавитінің
құрамына әріптер, цифрлар және арнайы белгілер кіреді.
1. Әріптер ретінде латын ... 26 әрпі ғана ... ... әріптер: қазақ, орыс т.с.с. тек апострофқа алынып
жазылады, жоғарғы үтірге ... сөз ... ... ... ... ... ретінде ғана кездеседі.
2. Цифрлар: 0, 1, 2, ... 9.
3. ... ... ... белгілер жатады.
а. Арифметикалық амалдардың белгілері:
Мысалы: 10 div 3 амалының нәтижесі 3, 10 mod 3 нәтижесі ... ... ... белгілері:
_(бос орын), . , ; , : , (,), [,], {,}, , ,
Тілдің қарапайым ... сан, ... ... айнымалылар,
функция және өрнек ұғымдары кіреді. Программада амалдардың орындалуына
қажетті ... ... ... ... ... ... шамалары болады. Олармен жұмыс ... ... болу үшін ... ... өзі ... оны ... ... – идентификаторлар
қолданылады. Бұл атаулар әр түрлі мәндерді, сандық мән, ... мән, ... ... ... олардың типі деген ұғым енгізіледі. Енді осы
мәселеге тоқталайық.
Программадағы ... ... ... ... ... бір түріне жатуы мүмкін. Кез келген тұрақты, ... ... ... ... тән бір ... ғана ... Тұрақты
сандарды сыртқы пішініне қарап-ақ ажыратуға ... ал ... ... ... сипаттау бөлігінде анықтала жазылып көрсетіледі.
Мәлімет ... ... ... және ... ... ... болып екіге бөлінеді. Бұл мәліметтердің әрқайсысының 4
түрі бар. Қарапайым ... ... – Integer, ... – Real, ... ... ... – Char, ал күрделі структарлық массивтер – Array,
жазбалар – Record, жиындар – Set, ... – File ... ... мен ... ... және ... болып екіге бөлінеді. Бүтін оң
және теріс сандардың жазылуы да ... 6, -40, 1999, 0, т.с.с ... – 32768 бен 32767 ... ғана ... ... ... ... аралас сандар тәрізді санның бүтіні мен ... ... ... ... ... 3.023, -1.264, 5.0, -23,94.
Ал өте үлкен немесе кіші нақты сандар ... бар ... ... ... Мысалы: -2.65Е-0.6, 3.9У+04, 61Е-02, -5ЕЕ+08.
Мұндағы Е әрпі «10-ның дәрежесі» деген ... ... ... бөлігі нөлге тең болса, ол жазылмайды, ал санның таңбасы оң болса, ... ... ... ... ... 1Е38-ге дейінгі аралыкта бола
алады. Мәндері бұл ... ... ... үшін арнайы тәсілдер
қолданылады.
Логикалық немесе бульдік тип ... сөзі ... ... Бұл
типтегі шама екі мәннің біреуін ғана қабылдай алады:
TRUE (ақиқат) ... FALSE ... ... үш түрі бар:
• AND – логикалық «және»;
• OR – ... ... NOT – ... ... ... ... ... қатынастар бойынша анықталады:
TRUE AND TRUE=TRUE
TRUE AND FALSE=FALSE
FALSE AND ... AND ... OR ... OR FALSE=TRUE
FALSE OR TRUE=TRUE
FALSE OR FALSE=FALSE
NOT TRUW=FALSE
NOT FALSE=TRUE
Символдық немесе литерлік типтегі берілген “CHAR” сөзімен жазылады.
“CHAR” типтегі ... ... ... ... ... ... бөлім
1.1 Идентификаторлар, айнымалылар, тұрақтылар
Идентификаторлар атаулар тұрақтыларды, айнымалыларды, ... ... ... т.б. ... ... үшін
қолданылады. Идентификатор – белгілі бір міндетті түрде әріптен басталатын
сандар мен әріптердің тізбегі. Оның ұзындығы 8 ... ... ... ... ... ALFA99, P31PS161 т.с.с.
Идентификатор стандартты және бей стандартты «өзіміз берген ... ... ... ... ... ... белгілеу үшін қажет,
оларды тек сол өз мағынасында қолдануымыз керек, мысалы: TRUE, ... REAL, ABS, SIN т.б. ... ... ... ... ... ... де стандартты идентификаторға жатады, мысалы: ... BEGIN, VAR, CONST ... ... және ... ... ... идентификатордан өзгеше болуы керек, мысалы: SURET1, CENA,
MATERIAL, 2.25 т.с.с. Біздің ... ... ... тек ... үлкен не кіші әріптерін ғана пайдалануға рұқсат етілген.
Айнымалылар деп – ... ... ... әр түрлі мәндерді
қабылдай алатын шамаларды айтады. Олар идентификаторлармен ... ... ... ... бір ... ие болады. Айнымалылардың белгіленулері:
D, X1, X2, GAMMA, SUMMA т.с.с.
Айнымалыларды сипаттау VAR түйінді сөзінен ... Одан ... ... ... ... көрсетіледі. Мысалы:
VAR
X, y, z: integer;
A, b, c: ... r: ... bol: ... қос ... ... ...... айнымалылар
идентификаторлары, соңғы сөз олардың стандартты типтері.
Тұрақтылар «константа» деп – ... ... ... ... ... айтады. Тұрақтыға өзіміз программаның орындалу
барысында бірден сандық мән берсек, ал сипаттау бөлімінде идентификаторды
белгілегеннен ... ... ... ... Тұрақтылар: INTEGER, REAL,
BOOLEAN, CHAR түріндегі мәндерді қабылдай ... ... ... алынып, ішіндегі таңбалармен жазылады. Мысалы: ‘A’. ... ... – TRUE ... ... FALSE ... ... ие бола ... Жалпы түрі:
Const =
Мысалы:
Const a=3; pi=3.14; g=9.8;
Тұрақтыларды анықтау Const түйінді сөзі арқылы немесе ... ... ... жазудан басталады. Әрбір тұрақты ... соң ... ... ... ... ... мән ... осыған дейін анықталған
тұрақтылар мен стандартты функциялардан тұратын өрнектерді де ... ... xmax=20; ... ‘b’; ... типі ... ... типіменен анықталады.
Стандартты функциялар математикалық және ... да ... үшін ... ... функцияны жазу үшін ең алдымен
функцияның аты, сосын жақшаның ішінде аргументі көрсетілуі ... ... ... ...... таңбасы.
Бұл тізімде жоқ функцияларды есептеу үшін әр түрлі түрлендіру
формулаларын пайдалану керек. ... деп – ... ... ... ... функциялардың, тұрақтыларды жиынын ... ... ... ... орындалу реті жақшалармен көрсетіледі. Мысалы:
Программадағы белі оның бөліктерінің біртіндеп ... ... бір ... ... ... ... не ... оралу керек
екендігін білдіреді. Сондай-ақ басқа бір жолдарға сілтемесі бар ... ... ... Белгілер LABEL белгі сөзінен басталады да, одан
кейін программада қолданылатын белгілер жазылады. Белгі ретінде 0-ден ... оң ... ... және ... ... ... ... N1, N2, N3, … NK;
Мысалы:
LABEL 1, 5, 20, p1, ... ... бір ... ... ... келесі сөз
тіркестерінен қос нүкте (:) ... ... ... ... ... және ... тілі ... құрылымдардан, яғни программа жеке ... ... блок оның ... ... соң ... ... бөліктерден тұрады. Блоктың тақырыбын әркім өз қалауынша қояды,
бірақ ол блоктың ішкі мазмұнына байланысты болуы қажет. Блок ... ... ... ... ... ... PROGRAM сөзінен және программаның атауынан тұрады.
Турбо Паскальдың 7-ші нұсқасында программа тақырыбын жазбай-ақ ... ... ... ... беру бөлігі программада кездесетін барлық
мәліметтерді хабарлауға және соларды ... ... Кей ... ... жоқ та болуы ықтимал. Программаның операторлық бөлігі
берілген алгоритмді жүзеге асырады және ол BEGIN ... ... ... END ... ... ... ... Аты;
Мәліметтердің аты;
Мәліметтердің типін көрсетіп сипатау;
Олардың мүмкін мәндері;
BEGIN
Операторлар тізбегі;
Нәтижелер ... PROGRAM – ... BEGIN – ... басы, END –
программаның соңы деген мағынаны білдіреді. (;) белгісі ... ... ... үшін ... ... ол ... оператордан кейін қойылмайды.
Программаның соңы END сөзінен кейін ғана (.) ... ол ... ... ... BEGIN және END ... ... аралығында
орналасады. Оператор дегеніміз – алгоритмді жүзеге ... ... ... ... ... сөйлемі. Оларды жазылу
ретіне қарай бір-бірінен нүктелі үтір (;) арқылы ажыратып жазады. ... ... ... ... ... бір ... ... операторды
жазуға болады. Керек жағдайда жолдардың арасында не соңында жүйелі жақшаға
алынған ... ... ... ... ... ... ... және құрмалас болып екіге бөлінеді. Қарапайым
операторлар ... ... ... ... яғни ол тек ... ... Оған ... ... ... шақыру, енгізу-шығару
операторлары жатады.
Құрмалас операторлардың құрамына бірнеше қарапайым операторлар енеді,
олар: шартты, таңдау, үш цилдік операторлар болып бөлінеді.
Турбо Паскаль 7.0 ... ... ... ... төмендегідей:
|Пернелер ... ... ... ... |
| ... | |
|1 |2 |3 ... |Help ... ... |
| | ... ... ... ... файлды сақтау|
|F3 ... ... ашу ... |Run/Go to cursor ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |Терезені ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ашу ... ... into ... қадам |
| | ... ... ... ... over ... программаға |
| | ... ... ... | ... орындау |
|F9 ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... | ... ... өту ... |Help/Previous topic ... ... |
| | ... ... шығару|
|Alt+F3 ... ... жабу ... ... screen |Пайдаланушылар терезесін|
| | |ашу ... ... ... ... |
| | ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... | |Compile ... ... ... | |Debug ... ... ... | |Edit ... ... ... | |File ... ... |
|Alt+H | |Help ... ... ... | |Options ... ... ... | |Run ... ... ... | |Search ... шақыру |
|Alt+T | |Tools ... ... ... | |Window ... ... |
|Alt+X ... ... ... шығу ... ... ... терезелер |
| | ... алу ... ... search ... ... ... ... reset ... ... |
| | ... ... ... stack ... программа |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... |
|Ctrl+F7 ... watch ... ... қосу ... |Run/Run ... ... |
| | ... ... ... ... программа |
| | ... жою ... ... ... программа |
| | ... ... |
| | ... көшіру |
|Shift+F1 ... ... ... |
| | ... шығару |
|Shift+F6 ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... буферіндегі |
| | ... ... |
| | ... ... | ... ... жабу |
1.3 Бір өлшемді массив
Бір типтес берілгендерден құралып, барлық элементтеріне бір ортақ
атау ... ... ... деп ... Массив құрылымдық типтер қатарына
жатады. Массив элементтері нөмірленеді. Массивтің әрбір элментіне индексін
көрсету арқылы жұмыс істеуге болады. ... ... ... ... ... Егер массивке кестелік берілгендер жазылса, матрица,
онда элементтері екі индекс бойынша нөмірленеді.
Массив сипаттамалары:
• Типі – массив элементтерінің жалпы типі;
...... ... ... ... - әрбір индекстің шектеу бойынша сәйкестігі;
• Пішімі – көлем және шектеулер жиындары.
Массивтер элементтерімен жұмыс ... ... ... атауының кейін
міндетті түрде тік жақшаға алынған индекс көрсетіледі. Индекс ретінде
сандар қолданылады.
Массивтерді қолдану үшін ... ... ... ... ... ... қажет.
Берілген массвитің кез ... ... ... ... және ... ... қолдануға болады.
Сонымен қатар, массивтерге Турбо Паскаль ... ... ... ... келетін барлық стандартты процедуралар және функциялар
қолданылады.
Массивтің кез келген бір ... ... беру ... меншіктеу
операторы қолданылады.
ЭЕМ-нің жадында сандардың бір-бірімен ... ... ... үшін ... ... яғни ... ... Массив
дегеніміз – бірыңғай шамалар тізбегінің бір атаумен аталып реттелген жиыны.
Математикадағы вектор, матрица осы массивке ... бола ... ... бір индексті элементтерден тұрса, онда бір өлшемді массив
болады. Олардың индекстері сандармен немесе белгілі бір ... ... ... ... А(1), С(12), К(100). Массивпен жұмыс ... ... әр ... мәні ... болуы тиіс. Сондай-ақ массивтің
идентификаторы /аты/ да жай айнымалының идентификаторы сияқты белгіленеді.
Массив дегеніміз – бір ... ... ... ... айтқанда,
массив – бір атауға біріктіріліген айнымалылардың реттелген тізбегі.
Айнымалылардың – массив ... ... ... болады. Массив бір
ғана атпен беріледі. Сөйтіп, Паскаль тіліндегі массив ... ... ... ... ... ... тілінде типтер қарапайым және ... ... ... ...... ... ... типтер жатады. Күрделі
типке – массивтер, жиындар, жазулар, жолдар және файлдар жатады. ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Күрделі
типті енгізу программаны күшейтеді және күрделі есептерді шешуге мүмкіндік
береді.
Тұрмыста тізбектелген сандарды, ... ... ... көп
пайдаланамыз, олар бір өлшемді ... ... тік жол), екі ... ... ... немесе жиын болуы мүмкін.
Паскаль тілінде жеке айнымалыларды ғана өңдеп ... ... ... да өңдеуге болады.
Индекс типі стандартты, бүтін немесе ... тип бола ... ... және ... ... ... шатастыруға болмайды.
Индекс типі массивті бейнелегенде пайдаланылса, индекс ... ... үшін ... ... пайдаланылады. Индексті
бейнелегенде қандай тип берілсе, индекс сол типте ғана болуы тиіс.
Индекс өрнек, айнымалы немесе тұрақты болып ... ... да көп ... ... ... ... деп те
атайды. Ал индекссіз айнымалыларды массивтерден ... үшін ... ... ... типтегі айнымалыларға қандай амалдар қолданылса,
массив элементтеріне де сондай амалдар қолдануға болады.
Егер массив атауында бір ғана ... ... онда ол ... ... ал екі индекс болса – екі өлшемді және ... n ... ... n
өлшемді массив дейді. Бір өлшемді массив элементтері вектор, ал екі ... ... ... деп ... тілінде массивтің номері /индексі/ тік жақшаға алынып,
жазылады, мысалы: 1,6; 4,9; 5; 8,9; 0,47 – ... ... А ... ... ... ... А[3]=5; А[4]=8,9; А[5]=0,47. Егер
есептеу барысында А1, А2, А3, ... А25 ... ... онда оны ... А[25] ... жазамыз. Мұндағы А-массив аты ... ... ... ең ... мәні болып есептеледі.
Паскаль тілінде массивті программада қолдану үшін ... ... ... ... ARRAY ... ... аударғанда - массив/ -
операторы арқылы сипаттап жазу керек. Ол айнымалы – VAR ... TYPE – ... ... VAR арқылы жазылуы:
VAR массив аты: ARRAY [бастапқы номері...соңғы номері] OF типі;
Көп жағдайда ... ... ... 1-ден басталады, бірақ бұл
міндетті емес. Сондай-ақ массив символдық типтен де тұрады. Символдық жол –
STRING үшін ... ... ... ... ARRAY [0..255] OF ... номерінің санына қарай қанша ... ... ... ... Егер ... ... бір ... типті және элементтер
саны тең болса, онда оларды программада бір жолда ... ... A, B, C: ARRAY [1..25] OF ... А, В, С – ... ... 25 ... ... нақты
сандар.
A[1], A[2], A[3], … , A[25],
B[1], B[2], B[3], … , ... C[2], C[3], … , ... ... массивтер арасында «тең», «тең емес» немесе «меншіктеу
операторы» амалдарын қолдануға болады. Мысалы, егер А және В массиві ... B: ARRAY [1..10] OF ... ... ... ... әдістері бар. Соның ішінен қою
және таңдау әдістері кең қолдаылуда. Қою әдісінің орындалу тәртібі: ... ... ... және ... Реттелген массив бөлігінен
біртіндеп элемнттер ретімен таңдалып, реттері бұзылмастан келесі ... ... ... Массивті алғашқы таңдауда реттелген бөлігі ретінде
1-ші элементе қана ... ал ... ... ... ... Сонымен:
- реттік номерімен таңдалған элемент басқа айнымалыға меншіктеліп,
сақталады;
- Оны қоятын орын ... Реті ... ... ... ... ... ... элемент қойылады.
Күрделі шама түрлерінің бірі кестелік шамалар, олар екітүрге
бөлінетіні ... ... ... сызықтық және тіктөртбұрышты
кестелік шамалар. Бұларды әдебиеттерде көбіне бір өлшемді және екі, не көп
өлшемді ... деп те ... ... деп бір атпен берілген, тек белгілі
бір ғана шама тұрінен құралған элементтер тобын ... ... ... аты, ... соған сәйкес элементтері және оның түрі ... ... ... ... Array ... ... of ... өңдеудің мынадай түрлері тұрмыста кең таралған:
1. Массив элементтерін өзгерту, ауыстыру.
2. ... ... ... бір ... ... іздеу.
3. Массив элементтерінің қосындысын табу.
Массив элементтерін енгізу өте көп ... ... ... Өңдеу
жұмыстарына бағдарламалар жазғанда массив элементтерін жалпы түрде: C[i],
N[i], D[I] деп жазу көптеп қолданылады.
Екі ... ... жол және ... ... жол ... индекстері арқылы жазылады.
Массив индексінің өлшемі айнымалы арқылы берілсе, ол ... ... деп ... Ал ... ... онда ол ... болмақ. Массив элементтерін кездейсоқ сандармен де енгізуге болады.
Массивтерде қолданылатын амалдар:
• массивті толтыру;
... ... ... ... ... ... ... элементтер қосу;
• массив элементтерін сұрыптау;
• массивтерді түрлендіру.
II Есептің қойылымы
2.1 ... ... ... 5 ... ... ... ... бір мезетте енгізетін
және оның нөлдік ... ... ... ... ... жазу, құру.
Әрбір элементті енгізбестен бұрын экранда көмекші сілтеме ретінде
оның номері болуы керек. ... болу үшін ... ... ... ... ... ... басу керек
a [1] -> 12
a [2] -> 0
a [3] -> 3
a [4] -> -1
a [5] -> ... ... 3 ... ... бар ... ... Есептің алгоритмі
File Edit Search Run Compile Debug Tools Options Window ... ... noldik ... ... ... {massiv ... of ... {noldik ... ... ... sandi massivti ... bir sandi ... ... ' basu ... i:=1 to SIZE ... a[i]0 then ... ',n,' noldik ... ... Help F2 Save F3 Open Alt+F9 Compile F9 Make Alt+F10 Local ... ... ... Есептің жауабы
2.2 2-есеп
2.2.1 Есептің берілгені
Олимпиада ойындарының қорытындысын көрсететін программаны ... ... ... ... ... әр ... дәрежесі
бойынша командамен-оның құрамындағы спор ... ұтып ... ... ... ... Ал ... жүктелетіні –
медальдардың жалпы санын есептеу және ... ... ... балладрдың
санын көрсетуі керек, осыдан кейін ... ... ... орай
олардың дұрыс тәртіптемелі тізімін шығаруы керек. Ол келесі ережелерге сай
орындалады:
1. Алтын медаль үшін ... – 7 ... ие ... ... медаль үшін команда – 6 баллға ие болады;
3. Қол медаль үшін команда – 5 ... ие ... ... ... ... көрінісі төмендегідей болады
«пайдаланушымен енгізілетін мәндер жартылай толық шрифтімен көрсетілген».
Олимпиада ойындарының қорытындысы.
Бір жолға алтын ... ... ... және ... ... ... -> 3 5 9
Германия -> 12 9 ... -> 6 5 ... -> 0 6 ... -> 3 1 ... -> 10 10 ... -> 9 6 ... -> 6 3 ... -> 2 4 6
Япония -> 5 1 4
Наганодағы қыстың олимпиадалардың ... ... 1998 ... ... ... Қола ... ... Германия 12 9 8 ... ... 10 10 5 ... ... 9 6 3 ... Австрия 3 5 9 ... ... 6 5 4 ... США 6 3 4 ... ... 2 4 6 ... ... 5 1 4 ... ... 0 6 2 ... Корея 3 1 2 ... ... ... Edit Search Run Compile Debug Tools Options Window ... ... ... ... ... ... ... sani}

║strana:array[1..N] of ... ... ... 'Kitai',
'Ko▒
║var

║{Natijeler ... of ... jol kesteni ... bufer kizmetin atkaradi}

║i,j:integer;

║max:integer; {kestedegi jol nomeri, onda barlik balldar ... ... ... ... koritindisi');

║writeln('Bir jolga altin, kumis, kola medaldar sanin ... ... ... i:=1 to N ... {Altin jane kumis medaldar ... {Kola medaldar ... ... Help F2 Save F3 Open Alt+F9 Compile F9 Make Alt+F10 Local ... Edit Search Run Compile Debug Tools Options Window ... ... medaldar sanin jane ... ... i:=1 to N ... boiinsha massivti ... tandau ... i:=1 to N-1 ... j:=i+1 to N ... ... then ... j:=1 to 5 ... ... Help F2 Save F3 Open Alt+F9 Compile F9 Make Alt+F10 Local ... Edit Search Run Compile Debug Tools Options Window ... ... j:=1 to 5 ... j:=1 to 5 ... keste ... kistik ... ... 1998 ... i:=1 to N ... i:=1 to 5 ... ... Help F2 Save F3 Open Alt+F9 Compile F9 Make Alt+F10 Local ... ... бөлімі
2.2.4 Есептің жауабы
III Қорытынды бөлім
Қорыта келгенде, бағдарламалау ... ... ... ... ... ... да ... программалау тілі – Turbo ... ... ... мәліметтер алдым. Өз ерекшеліктерімен қатар өз
мүмкіншіліктері де бар ... ... көз ... ... осы ... көп ... ... Себебі олимпиада
материалдарын ... ... сай оны тек ... ... ... құнды және деңгейлік тапсырмаларының берілуімен
ерекшелінетін, кітап мазмұны ... ... ... ... ... ... құру тәсілдерін толық ... ... ... деп ... ... ... ... программалау жүйені қолданған өнеркәсіп ... ... ... ... ол банк болар мейлі , олар ... ... ... ... ол заман ағымына сай озық жүйе. Turbo ... ... бір ... масситерге қатысты көптеген есептерді
шығаруға, программа ... ... ... ... істеу және т.б. іс-
әрекеттерді орындауға болады. Turbo Pascal ... ... ... графиктері бар күрделі есеп берулерді құруға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта құрылымдық ... тілі – Turbo ... ... ... ... Turbo Pascal – жоғары дәрежелі ... ... Turbo ... ... ... бар.
Turbo Pascal ортасының осындай ... ... ... ... ... ... ашатын есептеуді орындап және сол арқылы
қорытынды нәтижеге қол жеткізу алдым.
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы – ... ... ... бір ... ... ... ... табылады. Курстық жұмыс кіріспе
бөлімнен, негізгі бөлімнен, есептің қойылымы бөлімінен және қорытындыдан
тұрады. Пайдаланған әдебиеттер ... тағы ... ... ... ... ... ... түсініктемелер
беріліп, қысқаша тарихи шолулары жасалды, тиімділігі анықталады. ... жаңа ... ... ... салушылар мен есептеу алгоритмі жайлы сөз
қозғалады.
Негізгі бөлімге келетін болсақ, идентификаторлар, ... ... мен ... ... жазылуы туралы бірталай
мәліметтер орын алды.
Ал есептің қойылымы бөліміне ... ... бұл ... ... мен ... және ... ... жалпы мағлұматтар
берілген.
Осы курстық жұмыстың мақсаты – Турбо ... ... бір ... ... ... Мен осы ... жұмысымда массивтерге
қатысты программалау жұмысын басқарудың дұрыс ... ... ... ... ... ... кеңейтілуіне талдау жасауға
үйрендім. Осыған байланысты ЭЕМ негізінде Турбо ... ... ... ... көз ... Ең бастысы уақытты үнемдеуге
қол жеткіземіз.
Ойымның түпкі түйінін ... ... Turbo Pascal ... өте зор және ... ... кең ... ... жүйелік
программа болып табылады. Студенттердің игеруіне оңай, қиынға ... ... ... жетік меңгердім десем, артық кетпеспін.
V Пайдаланған әдебиеттер
1. ... Т.Қ. ... ... тілі. – Алматы, 1994жыл.
2. Боон К. Паскаль для всех.-М.:Энергоатомиздат. 1988.
3. ... А.И., ... Л.А. ... Паскаль 7.0 – М:Бином универсал.
1997.
4. Абдиев К.С., ... А.Н., ... Г.М. ... по
программированию. Методическая разработка.-Алматы, АГУ им Абая, 1996.
5. Ж.Қ.Масанов, Б.А.Бельгимбаев, А.С.Бижанова, Қ.Қ.Мақұлов “Turbo
Pascal” Алматы, 2004.
6. Заурбеков Н.С., Жұмажанов Б.Ж. ... және ... ... ... ... 2008.- 325 ... ... А.Н. Компьютерные технологии оброботки информации.-М:Финансы и
статистика,1995.
8. Фаронов В.В. Turbo Pascal: учебное ... ... “Turbo Pascal в ... и ... ... – Петербург,
2000.
10. Халыкова К.З. «Программалау ... ...... ... ... ... бет.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Массивтер. Ашық типті жолдар20 бет
Алгоритмдерді талдау 35 бет
Біріншілік өлшеу түрлендіргіштерін монтаждау7 бет
Бухгалтерлік есепті 1С Бухгалтерия жүйесінде жүргізу19 бет
Бір өлшемді массивтер12 бет
C++ екі өлшемді массивтер20 бет
Matlab жүйесі. Үш өлшемді графика10 бет
Turbo pascal6 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
Turbo Pascal - жоғары деңгейлі программалау жүйесі22 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь