Капитал туралы түсінік

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...1

I Бөлiм

1.1. Меншiк капитал туралы түсiнiк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2

1.2. Ғалымның ой.пiкiрi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

II Бөлiм. Меншiк капитал есебi

2.1. Жарғылық капитал есебi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8

2.2. Резервтiк капитал есебi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

2.3. Бөлінбеген табыс есебi және жабылмаған зиян ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

2.4. Капитал қозғалысы бойынша операцияларының есебi ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес кәсіпорындар өзінің қүрылуы барысында, яғни шаруашылық қызметпен айналысу үшін белгілі бір мөлшерде мүліктерге ие болуы тиіс. Осы жоғарыда аталған мү-ліктердің ақшалай өлшемге айналдырылғандағы жиын-тығы үйымның меншікті капиталы болып саналады. Кәсіпорын алғашқы қүрылған кезде оның капиталы Қазақстан Республикасы заңында қаралған мөлшерден кем болмауы тиіс және де ол сол үйымның қүрылтайшыларының, акционерлерінің ақшалай, заттай және басқадай түрде қоғамға қосқан үлестерінен қүралады. Бұл сома, яғни кәсіпорынның капиталы осы үйымның қызметі барысында тапқан таза табысы және басқа да көздерден, тегін түскен мүліктер мен ақшалай қаржылар есебінен өсіп отырады. Жалпы кәсіпорынның есебін жүргізу барысында жүмыс істеп түрған , қызмет атқарушы яғни қолданыстағы капиталы және оның қүрамы мен қүрылымы бухгалтерлік баланстың активінде көрсетілсе, ол капиталдың қаржы-ландыру көздері баланстың пассивінде көрсетіледі.Кәсіпорын мүлкі оның негізгі қүралдары мен айналымдағы қаржыларының қүнынан қүралады. Үйымның меншікті капиталының көздері болып мыналар саналады: жаргылық капитал , резервтік капитал жэне бөлінбеген пайда.Жарғылық қор молшері үйымның жарғысында жонс басқа да қүрылтайшылық күжаттарында белгіленген, үкіметтің атқарушы органдарында тіркелуі керек. Оның молшері қүрылтайшылық қүжаттарға тиісті өзгерістер енгізілгсннсн кейін ғана озгсруі мүмкін. Косымша төленген капитал — қоғамның озінің акцияларын олардың атаулы (номиналдық) қүнынан артық бағаға сатқан жағдайда пайда болған қүн айырмашылығынан туындайды. Қосымша төленбеген капитал — косіпорынның өзінің меншігіндегі нсгізгі қүралдары мен инвестицияларын қай-та бағалаған уақыттағы олардың қүнының оскен сома-сынан жоне тағы да басқа жағдайлардан туындайды. Резервтік (саңтың, саңтаулы) капитал - келешекте (алдағы уақыттарда) болуы мүмкін зияндармен шығын-дардың (ысыраптардың) орнын толтыруға арналып косіп-орынның озінің таза пайдасынан (табысынан) болінген меншіктік капиталының бір бөлігі. Резерітк (сақтық, сак-таулы) капиталдың молшері мсн қүрылу тортібі Қазақстан Республикасының зандары мсн үйымның (қоғамнын) жарғысында қаралады (көрсетіледі). Болінбеген пайда (табыс) — кәсіпорынның жалпы кірісінен (пайдасынан) барлық жүмсалған шығындарды (бюджетке төлснгсн салық сомаларын, кірістсн (пайдадан) басқадай бағыттарға пайдаланған сомаларын шсгсріп тастағандағы қалған болігі болып табылады. Жарғылық капиталы - қызметгі бастауды қамтамасыз ету үшін жаңадан кұрылған кәсіпорынның жасаған қаражаттарының сомасы болып саналады.Кәсіпорынның жарғылық капиталының мөлшері, сол үйымның шығарған акцияларының түрлері, (жәй және артықшылығы бар) акциялардың сандары, сондай-ақ бір акцияның атаулы (номиналдық) қүнына сойкес акцио-нерлік қоғамның, серіктестіктсрдің, өндірістік коопера-тивтсрдің жалпы жиналысында бекітілсді.
1) Кеулимжаев Қ.К., Төлегенов Э. Т., Байдаулетова М. Б., Құдайбергенов Н. А., Субьектінің қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерік есеп шоттарының корреспонденциясы. - Алматы: Экономика, 1998.
2) Кеулимжаев Қ.К., Құдайбергенов Н. А., Бухгалтерлік есеп теориялары және негіздері. - Алматы : Экономика, 2006.
3) Кеулимжаев Қ.К., Құдайбергенов Н. А., Әжібаева З. Н., Бухгалтерлік есеп принциптері. - Алматы : Экономика, 2000.
4) Кеулимжаев Қ.К., Құдайбергенов Н. А., Әжібаева З. Н., Жантаева А. Ә., Қаржылық есеп.- Алматы : Экономика, 2001.
5) Төлегенов Э.Т., Бухгалтерлік ақпарат жуйелері. - Алматы : Экономика, 2001.
6)Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И., Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. - Алматы : Экономика, 1998.
7)Тасмағанбетова Т.А., Омаров А.Ш., Қаржы есебі - Алматы : Экономика, 1998
        
        Мазмұны
Кiрiспе.....................................................................
......................................................1
I Бөлiм
1.1. Меншiк капитал туралы түсiнiк…………………………………………….......2
1.2. Ғалымның ой-пiкiрi………………………………………………………….......4
II Бөлiм. Меншiк капитал есебi
2.1. Жарғылық ... ... ... Бөлінбеген табыс есебi және жабылмаған
зиян..............................................19
2.4. Капитал қозғалысы бойынша ... ... ... сәйкес кәсіпорындар өзінің қүрылуы
барысында, яғни шаруашылық қызметпен айналысу үшін ... бір ... ие ... ... Осы ... ... ... ақшалай өлшемге
айналдырылғандағы жиын-тығы үйымның меншікті капиталы ... ... ... ... ... оның ... Қазақстан Республикасы
заңында қаралған мөлшерден кем болмауы тиіс және де ол сол ... ... ... ... және ... түрде
қоғамға қосқан үлестерінен қүралады. Бұл сома, яғни кәсіпорынның капиталы
осы үйымның қызметі барысында тапқан таза ... және ... да ... түскен мүліктер мен ақшалай қаржылар есебінен өсіп ... ... ... жүргізу барысында жүмыс істеп түрған , қызмет атқарушы
яғни қолданыстағы капиталы және оның қүрамы мен ... ... ... ... ол ... ... ... пассивінде көрсетіледі.Кәсіпорын мүлкі оның негізгі қүралдары мен
айналымдағы қаржыларының қүнынан қүралады. Үйымның меншікті капиталының
көздері болып ... ... ... ... , ... ... ... пайда.Жарғылық қор молшері үйымның ... жонс ... ... күжаттарында белгіленген, үкіметтің атқарушы органдарында
тіркелуі керек. Оның молшері ... ... ... ... ... ғана ... ... Косымша төленген капитал —
қоғамның озінің ... ... ... ... ... ... ... жағдайда пайда болған қүн ... ... ... ...... ... меншігіндегі нсгізгі қүралдары мен
инвестицияларын қай-та бағалаған уақыттағы олардың қүнының оскен сома-сынан
жоне тағы да ... ... ... ... ... саңтаулы)
капитал - келешекте (алдағы уақыттарда) болуы ... ... ... (ысыраптардың) орнын толтыруға арналып косіп-орынның озінің таза
пайдасынан ... ... ... ... бір бөлігі. Резерітк
(сақтық, сак-таулы) капиталдың молшері мсн ... ... ... ... мсн ... ... жарғысында қаралады
(көрсетіледі). Болінбеген пайда ...... ... ... ... ... ... (бюджетке төлснгсн салық
сомаларын, кірістсн (пайдадан) ... ... ... сомаларын
шсгсріп тастағандағы қалған болігі болып табылады. ... ... ... ... ... ету үшін жаңадан кұрылған кәсіпорынның жасаған
қаражаттарының сомасы болып саналады.Кәсіпорынның жарғылық капиталының
мөлшері, сол ... ... ... ... (жәй және артықшылығы
бар) акциялардың сандары, сондай-ақ бір акцияның атаулы ... ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысында бекітілсді.
I. Бөлім.
1.1. Меншiк капитал туралы түсінік
Үйымның барлық мүлкі (қызмет атқарушы капиталы) ... тыс ... ... ... екіге бөлінеді. Мүліктерді қызмет атқару
мерзіміне қарай "негізгі (айналымнан тыс) активтер" және ... деп ... ... (айналымнан тыс) активтер негізгі қүралдардан, материалдық емес
ктивтерден, қаржылық (үзақ мерзімді) инвестициялардан, аяқталмаған
қүрылыстан қүралады. Жалпы ... тыс ... ... ... ... ... және дамытуға арналады. Ал
айналымдағы активтер кәсіпорынның қызмет ат-қаруы барысында пайда ... ... ... ... ... ақша ... ... қаржылық салымдар, тауарлық-материалдық қорлар, дебиторлық
борыштар және басқа да активтер жатады. Кәсіпорындар өздерінің қызмет
атқаруы ... ... ... ... ... ... Ал ... қатарына қысқа және үзақ мерзімді несиелер,
қарыздар, алынған аванстар және басқа да кредиторлық борыштар жатады.
Жарғылық қор меншік иесінің (кәсіпорынның) ... ... ... ету үшін ... ... ... ... табылады.Меншік
иесінің тиісті қүқығымен жауапксршілігіне қарай үйымның жарғылық қоры
мынадай түрлерге бөлінеді:
Кәсіпорындардың (толық ... ... ... ... ... ... жауапкер-шілігі бар серіктестік, жабық және
ашық акционерлік қогам) жаргы/іық ... ... ... ... ... ... істеп түрған , қызмет атқарушы яғни қолданыстағы
капиталы және оның ... мен ... ... ... ... ол капиталдың қаржыландыру көздері баланстың пассивінде
көрсетіледі.Кәсіпорын мүлкі оның негізгі қүралдары мен айналымдағы
қаржыларының қүнынан қүралады. Үйымның меншікті ... ... ... ... ... капитал , резервтік капитал жэне бөлінбеген
пайда.Жарғылық қор молшері үйымның ... жонс ... да ... ... ... ... ... тіркелуі керек.
Оның молшері қүрылтайшылық қүжаттарға тиісті өзгерістер енгізілгсннсн кейін
ғана озгсруі мүмкін.
Үйымның меншікті капиталының ... ... ... саналады: жаргылық
капитал , резервтік капитал жэне ... ... қор ... ... жонс басқа да қүрылтайшылық күжаттарында белгіленген,
үкіметтің атқарушы органдарында тіркелуі керек. Оның молшері қүрылтайшылық
қүжаттарға ... ... ... кейін ғана озгсруі мүмкін.
Косымша төленген капитал — қоғамның озінің ... ... ... ... ... ... сатқан жағдайда пайда ... ... ... ... төленбеген капитал — косіпорынның өзінің
меншігіндегі нсгізгі қүралдары мен инвестицияларын ... ... ... ... ... сома-сынан жоне тағы да басқа жағдайлардан
туындайды. Резервтік (саңтың, саңтаулы) капитал - ... ... ... мүмкін зияндармен шығын-дардың (ысыраптардың) орнын
толтыруға арналып косіп-орынның озінің таза пайдасынан (табысынан) болінген
меншіктік ... бір ... ... ... сак-таулы) капиталдың
молшері мсн қүрылу тортібі Қазақстан Республикасының ... мсн ... ... ... ... Болінбеген пайда (табыс) —
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... салық сомаларын, кірістсн (пайдадан) басқадай бағыттарға
пайдаланған ... ... ... ... ... ... ... капиталы - қызметгі бастауды қамтамасыз ету үшін жаңадан кұрылған
кәсіпорынның жасаған ... ... ... саналады.Кәсіпорынның
жарғылық капиталының мөлшері, сол үйымның шығарған акцияларының түрлері,
(жәй және ... бар) ... ... ... бір ... ... ... сойкес акционерлік қоғамның, серіктестіктсрдің,
өндірістік коопера-тивтсрдің жалпы жиналысында бекітілсді.
1.2. Ғалымның ... ... ... ... ... ... ... фирмасының президенті, Алматы қапасы.
Резервтік капиталды уйым болашақта қандай да бір негіздер бойьіншй ақша
төлеу үшін ... ... ... ... Ұйымның қызметі ба-рысында
қурылатын ықтимал шығыстардың орнынІн рөзервтерді ... ... ... төлеу үшін құрылатын резервтік капиталдан айыра білген жөн.
Резервтік кәпитал есептік кезең аяқталған соң ... ... ... ... ... жыл ... ... (салықтар төленгеннен кейін)
уйымның (ЖШС) 1 000,0 мың твңге сомасында кірісі бар, ол ... ... ... арасында толық бәлінуі мүмкін. ЖШС қатысушыларының
жиналы-сы' 600,0 мың ... ... таза ... бөлу ... ... мың ... резервтік капиталга аудару кёрөк деп шешті. Келесі
есёптiк жыл ЖШС залал шекті және ЖШС ... ... 400,0 ... бөлу ... деп ... , ... ... уйым-сомасында 10000 тенге сомасында
бөлінбеген ... бар. ... ... 600,0 мьің ... арасында бөлу туралы үлөсті әрбір қатысушы үлесінің мөлшерінё
сай етіп бөле ... 400, 0 мың ... ... ... ... үшін жумсауга шешiм қабылдайды.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестікте ... ... ... ... шарттармен қурылады. Егер резервтік капиталдың
өзгеруі резервтік капиталдың бір бөлігі не мөбвібарлығы жарғылық ... ... ... ... онда ... резёрвтік капиталдың
көлемінде де, жарғылық; капиталдың МөлшерІне де бірдей сомада қатысты
болады. ... ... ... ... ... ал ... капитал
қурылатын резервтерді қуру және пайдалану тәртібі ... ... ... Бухгалтер үшін жарғылық жөне резервтік капиталдың шоттары
бойынша бухгалтерлік есепте жазбалар ... ушін ... ... ... ... шешімі болып табылатынын атап өтейік.
Резервтік капиталдың ... ... егер осы ... ... ... ... ұйымның жарғысында, жиналыстың
шешімінде және есеп саясатында көзделген тәртіппен және мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... қуқығы бар, резервтік капитал осы кірістің бір бөлігі болып табылады
және сондай-ақ қатысушылардың ... ғана ... да бір ... ... ... салу мақсатында резервтік капитал есепке алынбайды,
өйткені ол ... ... ... бір бөлігі болып табылады.Будан кейін
оны қатысушылар арасында бөлген кезде ғана салық салынады. Салық ... ... ... ... ... ұғым ... ... осындай
кіріс түрінің төлем көзінен 15 проценттік ставка бойынша салық салынады.
Акционерлік қоғамдар туралы жаңа ... ... ... ... ... капиталды қалыптастыруға байланысты кейбір өрекшеліктөрін
ескерген жөн.Резөрвтік капиталдың сомасы Шоттардың Үлгі ... ... деп ... ... ... шоттарда есепке
алынады. АҚ-ның резервтік капиталын пайдалану тәртібі тек қана қоғамның
директорлар кеңесінің қузыретіне
жатады, бірақ оны қуру ... мен ... ... ... құру және пайдалану зәңнамамен реттеліп отыратын.
Резервтер қуру және пайдалану тәртібі ... ... ... және есеп саясатында көзделуге тиіс. Осы мақсаттар үшін
Шоттардың Үлгі жоспарында 551-"Қурылтай қужаттарында ... ... және ... да ... ... ... ... бар 55-
"Резөрвтік капитал" бөлімшесі көзделген. ... ... ... ... ... ... және қозғалысы туралы ақпаратты
қорытындылауға арналған. К-т 551 жәнө1 552 және Д-т 561 ... ... ... ... ... бойынша резервтік капиталға аудару
көрсетіледі. Д-т 551 және 552 ... ... ... ... ... ... бөлігіндегі 621, 622, 623-шот-тары және 687-"Басқалар" ... ... ... ... ... пайдалану
көрсетіледі. Резервтік капитал есептік кезеңде көздөлген мақсаттарға
арналған ... ... ... жеткілікті болмауы жағдайында
пайдаланылады. Д-т 551, 552 және ... ... ... ... ... К-ті ... ... есептік кезеңдегі немесе өткен
жылғы шығыны-ның орнын жабуға жұмсалған сома көрсетіледі.
Резервтік капиталды өзгерту құрылтай құжаттары-ның ... ... ... ... ... ... ... сатып алу үшін
пайдаланылуы мүмкін. Компаниялардыңакциялар-ды сатып алуы қоғамның ... ... ... ... ... ақшаның едә-уір әкетілуіне жол
бермеу ... ... ... және олардың бағамдық бағаларын жасан-ды
түрде реттеу үшін қолданылуы мүмкін.
Акциялар осы ... ... ... ... не ... кіріс
есебінен сатып алынады.
Шаруашылық серіктестіктерде резервтік капитал құруды көрсету тәртібінің
АҚ-дағы осындай ... ... ... болмайды.
|Д-т |К-т |Операцияның мазмұны |
|561 |551 |құрылтай қүжаттарында |
| | ... ... |
| | ... ... ... Егер ... құжаттарында белгіленген-нен артық резервтік
капитал ... ... ... ... онда осы ... ... ... керсетіледі: Д-т 561 К-т 552.
|551, |561, |резервтік капиталдың |
|552 |562 |барлығын немесе бір |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | |шығындардың орнын жабуға|
| | ... ... |621, ... ... ... |622 ... арасында |
| | |болу ... |511 ... ... ... | ... ... бір |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... есепке алуға байланысты кейбір мәселелерді
қарастырайық.
Жагдай
Кәсіпорынның 2 жыл бойы ... ... ... 10% мөлшерінде
резервтік капиталды қалыптастыру көзделген. Кәсіпорын үшінші жылы кіріс
алды. Сондай-ақ жыл ... ... ... ... қалыптасты-
рылмады. Кәсіпорын келесі жылы таеы да ... ... ... ... ... ... қабылданды. Үйымның бухгалтериясында, атап
айтқанда, капитал қалыпта-стыру ушін қандай қужаттар ... ... ... мө ... сияқты бірқатар мәсөлелер туындайды. Резөрвтік
капиталды қаи көзеңдө қальіптастыру ішінде ме ... жыл ... ... ... ... тыуйымда қандай
салықтықміндеттемөлер пайда болады?
Резервтік капитал қалыптастыру ұйым қатысушы-ларының ... ... ... ... яғни есептік жыл аяқталғаннан кейін және
қатысушылар жиналысының шешімі негізінде (егер қатысушы біреу болса, ... ... ... резервтік капиталды қалыптастыру негіздомесі болып
табылады. Резервтік капи-талға корпорациялық табыс ... ... ... сомасы қосылатындықтан, ре-зервтік капиталды
қалыптастыруға ... ... ... міндеттемелер пайда болмайды.
Резервтік капиталды қалыптастыру бухгал-терлік баланстың ... атай ... ... тал қуру ... Бул оңы қалыптастыру,, үшін міндөтті
шарт болып таңдау ... ... ... бола ма? ... ... болады
- уйым қызметі басталәанда резервтік капитал қурылмаса;
- бухгалтерлік өсеп ... ... ... ал салық есебі бойынша кіріс
болса?
Резервтік капиталды қалыптастыру құқығы уйым қатысушыларының ғана құқығы
болып табылады. Ұйымның жарғысында резервтік ... ... ... ... бұл оны ... ... ... болып табылмайды,
өйткені қатысушылар жиналыстың шешімі негізінде кірісті ешбір қалдықсыз
бөле алады немесе Жарғыда ... ... аз ... көп ... ... ... ... қызметінің бас кезінде оның резервтік қапиталы болмайды, өйткені ол
ұйым кызметіннiн нэтижелері бойынша және ... кiрiс ... ... ... ... ... жэне оның қалыптастырылуына жиынтық жылдық табыс жөніндегі
декларацияға алынған нәтиже әсер етпейді, өйткені бұған бухгалтерлік есепте
көрсетілетін қызмет нәтижелерінің көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... есебi.
2.1. Жарғылық капиталының есебі
Кәсіпорынның жарғылық капиталы қызметгі бастауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... сомасы болып
саналады.Кәсіпорынның жарғылық капиталының мөлшері, сол үйымның шығарған
акцияларының ... (жәй және ... бар) ... сандары,
сондай-ақ бір акцияның атаулы (номиналдық) қүнына сойкес акцио-нерлік
қоғамның, серіктестіктсрдің, өндірістік ... ... ... акцияларды орналастырудың немесе сатудың, жеке капиталын ... ... ... емес ... және баска да
мүліктердің немесе мүліктік кұқықтарының есебінен құрылады. Сонымен қоса,
жарғылық капитал ... ... ... ... өз қызметін бастау үшін
бастапқы материалдық базасы болып та ... ол ... ... ... үлесін және кепіддік сипатын
аныктайды.Жалпы кез-кслген үйымның жарғысы тиісті ... ... ... ... ... ... Қандайда болмасын қоғамның
акциясын сатып ... ... ол ... ... ... ... ... үсыныс жасауына қүқы бар.
Шаруашылық серіктестіктердің жарғылық капиталына ... ... да, ... ... да, мүлік те, мүліктік құқық та және ... ... ... ... нәтижесіне берілген құқын да қоса
алғанда) болуы мүмкін.
Құрылтайшылардың (кдтысушылардың) жарлық капиталына натуралды нысанда
салынатын салымдары ... ... ... ... ... ... құрылтайшылардың жалпы жиналысының шешімі бойынша мүліктік құқығы
ақшалай нысанда бағаланады. Осындай салымдардың қүнының сомасы ... ... ... ... асып ... керек, бірақ сол бағалауды тәуелсіз
эксперт (бағалаушы) қуаттауы керек.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қайта ... ... ... ... бухгалтерлік құжаттармен не болмаса аудиторлық есеп
берулерімен қуатталып бағалануы мүмкін.
Осындай бағалау кезеңінен бастап, бес жыл бойы ... ... ... ... ... ... ... артык бағаланған салымдарына субъекті кредиторларының алдында
бірлесіп жауап береді.
Егер де ... ... ... ... ... құқы ... ... салым үшін төленетін төлемнің мөлшері, құрылтайшылардың құжаттарында
көрсетілген барлық мерзімі үшін ... ... ... кұкы жоқ және ... да ... емес ... жеке салым
ретінде жасауға рұқсат етілмейді, сондай-ақ қатысушылар серіктестікке бір-
бірінің қарызын өзара есептесуге жатқызуына болмайды
Косіпорындарда жарғылық капиталдың есебі ... қор" ... "Жай ... ",
- ... бар ... ",
- ... мен ... " — дсп аталатын ... ... ... ... сомасына жарғы-лық қорды қүрғанда,
сондай-ақ қосымша эмиссия жасау арқылы жарғылық қор ... ... ... ... ... қүнын өсіргенде жар-ғылық қордың
оскен сомасына:
Д-т: "Толенбеген капитал" шоты,
К-т: "Жай акциялар" немесе
"Артықшылығы бар ... шоты ... ... ... үлес ... мен ... ... өз үлссін ақшалай түрдс
салған жағдайда:
Д-т: "Ақшалар" шоты,
К-т: ... ... шоты ... екі жақты жазуы жазылады.
Бүл жағдайда сліміздегі бас шоттар кестссіне сойкес:
- "Ел ішіндегі валюталық шоттардағы ақшалар",
- ... ... ... ... "Ессп айырысу шотындағы ақшалар",
- "Кассадағы ұлттық валюта түріндсгі ақшалар",
- ... ... ... ... ақшалар" — деп аталатын
шоттарыныңң тиістілсрі дебиттслінсді.
Ал сгср үлсс ... мсн ... ... оз ... смес ... "негізгі қүрал", иматс-риалдык күвдылықтар" тағы
да басқа түрдс салатын болса: Д-т: "Матсриалдық смес активтср"; ... ... жоне тағы да ... шоттардың тиістілсрі, К-т:
"Төленбеген капитал" деп аталатын нют түріндс
бухгалтерлік жазу жазылады.
Сондай-ақ серіктестіктердің (акционерлік коғамнаң басқадай) ... ... ... ... мсн ... сомасына:
Д-т: "Матсриалдық емсс активтер"; "Негізгі қүралдар"; "Материалдық
қүндылықтар"; "Ақшалар" жонс тағы да ... ... К-т: ... мен ... шоты түрінде бух-
галтерлік жазу жазылуға ... ... ... деп ... шот ... қоғамның
акдионерлерден сатып алған акцияларының сссбін жүргізу үшін арналған. ... ... ... өз ... ... ... ... есепте:
Д-т: "Қайтарылып алынған капитал" ... К-т: ... ... екі ... жазу жазылады. Егср акционерлік ... өз ... алып ... уақытта, айналымнан алынған акцияның қүнына:
Д-т: ... ... ... бар ... ... ... "Қайтарылып алынған капитал" шоты ... ... ... айтылғандармсн катар кәсіпорындарда "Қосымша толенгсн капитал" ... ... ... оз ... ... ... бағасынан жоғары
баға-мсн сату барысында пайда болған сомалары, ал ... ... дсп ... ... ... ... жоне тағы да басқа
жағдайларға байланысты үйымның "нсгізгі қүралдарын", инвестииияларын сондай-
ақ ... да ... ... бағалау нотижссіндс пайда болған капиталдың
осу сомалары сссптслінсді. Жоғарыда айтылып өтксндей қоғам оз ... ... ... ... сатқан уақытында ақшалардың ксліп
түсуінс қарай:
Д-т: ... ... ... ... ... шоты түріндс бух-
галтсрлік жазу жазылады.
Косіпорынның акционсрлердсн акцияларды олардың ... ... ... ... ... алуынан пайда болған айырма сомаға:
Д-т: ... ... ... ... "Қосымша толенгсн капитал" шоты түрінде бух-
галтсрлік жазу ... ... ... ... және басқа да
активтсрді қайта бағалағаннан алынатын сомаларына:
Д-т: "Негізгі қүралдар";
"Материалды ... жәнс тагы да ... ... ... "Негізгі қүралдарды қайта бағалағаннан алынған қосымша толенбсген
капитал"; "Инвестицияларды қайта бағалағаннан алынған косымша ... ... да ... ... ... ... ... бухгалтсрлік жазу ... ... және ... ... ... ... бастапқы мөлшері
кұрылтайшылардың салым сомасына тең болады және ... ... өту үшін ... күнінде, оның мөлшері жүз ... ... кем ... ... ... ... тіркеуге дейін
өздерінің жарғылық капиталының жалпы сомасының 25%-тей мөлшерінде соманы
төлеуге міндетті. ... ол ... ... ... ... кем
болмауы керек. Жалпы жиналыстың шешімімен ... ... ... ... ... ... берешегін толығымен
өтеуі тиіс. Ол мезгіл серіктестіктіңтіркелген ... ... ... және
ол бір жылдан аспауы керек. Егерде ... ... ... өз ... бойынша міндеттемесін орындамаса, онда
қатысушылар өзінің есебінен бермеген үлесінің бір бөлігін ... ... ... ... капиталы қосатын үлесіне дейін ... ... ... ... ... мөлшері бірыңғай
валюта көрсетілген барлық шығарылған акцияның номиналды (атаулы) қүнына тең
болады. Қоғам өзінің ... деп ... ... ... барлығын
немесе тек бір бөлігін ғана шығаруы және орналастыруы мүмкін. Ол ... ... ... мемлекеттік тіркеуден өтпес бүрын жарияланған
жарғылық капиталының толық ... ... Ашық ... ... жарияланған жарғылық капиталының кем дегенде 25% тіркеместен бұрын
төлеуі тиіс.
Жарияланған жарғылық ... ... ... ашық акционерлік
қоғам үшін - бес мың минималды есептік көрсеткішін, ал ... ... ... ... есептік көрсеткішін құрайды.
Акционерлердің жалпы жиналысында анықталған әрі жарияланған санының
шегінде акцияны шығарудың жағдайы, ... саны ... ... ... ... ... жарғылық капиталының деңгейі шығарылатын
акцияның номиналдық (атаулы) ... тең ... ... (төленген)
жарғылық капитал жаңадан шығарылған немесе сатып алынған және жойылған
акцияларына ... ... ... Бүл жерде шығарылған акцияның номиналды
құнының ... ... ... ... типіне белгіленген минималды деңгейден
төмен болмауы керек.
Қоғамның жарияланған жарғылық ... ... ... ... біткен соң ғана, үлғайтуға рүксат беріледі; жарияланған
капитал мен ... ... ... ... ... онда сол ... ... азайтылады.
Жарияланған жарғылық капиталын үлғайту және азайту туралы шешім
акционерлердің жалпы жиналысында ... ... ... ... ... ... етілмейді.
Барлық кредиторларға кем дегенде 30 күн бүрын хабарланған соң,
жарияланған ... ... ... ... ... Бүл ... өзінің алашағын толық деңгейде, әрі тез ... ... ... ... жай және айрыкша болып келеді.
Заңға сәйкес акциялар акционерлердің келесі күктарын канағаттандырады:
- дивидендтер алуын;
- коғамды басқаруына қатысуын;
- ... ... ... одан қалған мүлікті бөлісуге ... тек иесі ... ... ... ... кұқы бар. Иесі ... ... қозғалысы, яғни акцияның өз үстаушысын ауыстыру, қатаң
тәртіпте арнайы қүжатта - ... ... ... тізімінде
белгіленеді. Иесі жазулы (атаулы) акцияның күқын, тек тізімге енгендер ғана
пайдалана алады.
Жарғылық ... ... бары және ... 501-ші "Жай акциялар",
502-ші "Айрықшалығы бар акциялар", 503-ші "Қосқан үлестер мен жарналар"
шоттары ... 50-ші ... ... ... ... ... "Жарғылық капитал" бөлімшесінің шоттары бойынша ... ... ... ... ... ... мөлшеріне сәйкес
келуі керек. 50-ші бөлімшенің шоттары ... жазу ... ... ... ... жүреді, олардың ұлғайған немесе ... ... ... да тиісті өзгерістер енгізіледі.
50-ші "Жарғылық капитал" бөлімшесінің шоттары бойынша операцияларын
қарастырайық.
501-ші "Жай акциялар", 502-ші ... бар ... ... ... ... қоғамның жарғылық капиталына ... ... ... ... ... көрініс табады, ал ол 511-ші
"Төленбеген капитал" ... ... ... ... ... ... ... қүны
төленсе, онда ол: 431, 432, 441, 451, 452 дебеті бойынша және 511 ... ... ... ... де ... ... номиналдық қүны негізгі қүралдармен,
материалдық қүндылықтармен және басқа да активтермен ... онда ... ... 101-103, 106, 121-125, 201-206, 221-223 және 511 ... атап өткеніміздей, жауапкершілігі шектелген серіктестіктердің
жарлық капиталын қалыптастыру процесі бір ... ... ... егер де ... ... онда ол ... есептелген пайыз сомасының бөлігі немесе
оның бір бөлімі, яғни жарғылық ... ... ... ... ... ... ... дебеті бойынша және 724 "Акция бойынша
дивидендтер мен пайыз түріндегі табыс" ... ... ... ... де ... жағдай орындалмаса, онда жарғылык капиталына жетіспей
түрған сомаға тиісті түзетулер жасалынады, ол кезде 511 шоты ... 503 шоты ...... ... ... шығып кетсе, онда оның үлесін үшінші түлға сатып алуы мүмкін, ол
кезде ... ... ... ... тек ... ... өзгерістер болады.
Егер де қатысушылар шығып кетсе, онда ... ... ... ... азаяды, демек: 503 шоты дебеттеледі де, 441,451,101-103,106,121-125, ... 221, 222 ... ... де акционерлік қоғамның мүшелері өз ... ... ... ... дебеттеледі де, 521 - "Қайтып алынған ... ... ... капиталдың есебі
Резервтік капитал - акционерлерлік қоғамның және баска да тараптардың
таза табысының есебінен калыптасатын ... ... бір ... ... субъектінің негізгі (оперативтік) қызметінен алынған
зияндарын жабуға және ағыэдағы ... ... ... ... төлеуге пайдаланыл ады. Резервтік капиталды құрау жөне оны
пайдалану құрылтайлық құжатгармен және ... ... ... ... жарлық капиталымен жөне басқа дд ... ... ... ... ... табады және ол кәсіпорынның
меншік капиталы болып табылады.Акционерлік қоғамдар мен ... да ... таза ... ... ... ... ... капитал
қүрады. Бүл ... ... ... қоғамның жарғысында
белгіленеді. Резервтік капиталдағы жинақталған сома алдын ала болжанбаған
(есептелмеген), төтенше жағдайлардан ... ... жабу ... Жалпы резервтік капиталдағы жинақталатын сомаларды ... ... ... ... бекітіледі.
Резервтік капиталдың есебі 55-ші "Резервтік капитал" бөлімшесінің
мынадай ... ... ... 551-ші ... белгіленген
резервтік капитал" және 552-ші "Басқа да резервтік капитал". Резервтік
капиталдың ... ... ... ... есепті кезең ішінде
қоғамның жарғысында көрсетілген мөлшерге тең етіп ... ... ... Кәсіпорындарда резервтік капи-талдың есебі "Резервтік
капитал" бөлімінің: "Заңмен белгіленген ... ... ... ... — деп ... ... ... белгіленген резервтік капиталдың есебі. Шаруашылық жүргізуші
серіктестіктің (ЖШС, АҚ және баскалар) резервтік ... ... ... құрылтайшьшардың шартгарында) белгіленеді, сонддй-
ақ белгіленген тәртіп бойынша мемлекетгік тіркеуден өтеді. Жыл сайын түскен
таза табыстан аударып отыру акционерлердің ... ... ... ... жарияланған жарлық капитадцың 15%-нен кем болмауы керек.
Резервтік капиталдарды қалыптастырған (қүраған) ... 561 ... де, 551 шоты ... ... ... ... 551-ші шоттың дебетінен мына
шоттардың кредитінде көрініс табады:
621, 622, 687 - артықшылығы бар ... ... ... ... ... болмаған жағдайда серіктестіктердің резервтік капиталының ішіндегі
дивидендгердің есебінен төлеген кезде; 561-шот ... ... ... ... зияны)", 562-шот "Өткен жылдардың бөлінбеген табысы
(жабылмаған ... — зиян ... ... ... ... ... ... да резервтік капитал есебі, 552-ші "Басқа да резервтік капитал"
шотында жүргізіледі. Бүл шотта заңтәртібімен көзделген еңтөменгі ... ... ... ... есептелінеді. 552-шоттың дебеті ... ... ... ... 551-шоттың корреспонденциясына
үқсас. Бүндай резервтер кәсіпорынның өз қалауы бойынша қалыптастырылады.
Резервтік ... ... таза ... ессбінен қалыптасқан
уақытта бухгалтерлік есепте:
Д-т: "Ағымдағы ... ... ... ... К-т: ... ... капитал" немесе
"Басқадай резервтік капитал" деп аталатын шот-тар түрінде жазу жазылуы
тиіс.
Ал кәсіпорынның ... ... ... ... бухгалтерлік есепте:
Д-т: "Заңмен белгіленген резервтік капитал" ... ... ... ... тиістісі,
К-т: "Есепті жылдың бөлінбеген табысы ... ... ... ... табыс (жабыл-маған зиян)";
"Артықшылығы бар акциялар бойынша есеп айырысу" немесе тағы да ... ... ... екі жақты жазу жазылады.
Акционерлік қоғамдар немесе басқа да ... ... ... ... ... әр ... ... байланысты қорлар қүруына болады.
Бүндай бағытта құрылған қор сомаларын керекті уақытында жүмсағаннан кейін
қайта ... ... үшін ... ... саналмайды. Ол аталған
қорлардың есебі "Басқадай резервтік ... деп ... ... мен үйымдардагы резервтік капитал шоты бойынша жүргізілетін
операциялар
|№ |Операциялардың мазмүны |Дебитте-|Кредитге|
| | ... ... |
| | |шот |шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... |561 |551 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
|2 ... ... |561 |552 |
| ... ... | | |
| ... артық резер-втік| | |
| |капитал ... | | |
| ... | | |
|3 ... ағымдағы |551, 552|621, |
| ... ... ... | |622, ... ... тапқан пайда-сының | | |
| ... ... | | |
| ... бар ... | | |
| ... дивидент төлеу | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
|4 ... есепті |551, 552|561, 562|
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... зияндарын | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
|5 ... ... |551, 552|561 |
| ... жабуға | | |
| ... ... | |
| ... ... | | |
|6 ... ... |551, 552|562 |
| ... жабыл-маған | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
|7 ... |552 |501, |
| ... ... | |502, ... ... ... | | |
| ... ... есебінен| | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... сома | | |
|1 |2 |3 |4 |
|9 ... ... мен ... |
| |қүрылтайшы-лардың және ... |
| ... ... |
| ... ... |221-223 | |
| ... емес | | |
| ... негізгі | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... кіріске | | |
| ... | | ... ... |521 |431, |
| ... ... | |432, |
| ... ... | |441, |
| ... ... | |451, ... ... |521 561 |561 521 |
| ... ... | | |
| |алу және ... | | |
| ... ... | | |
| ... са-тып | | |
| ... ... | | |
| ... - егер | | |
| ... ... атаулы | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... - егер | | |
| ... ... атаулы | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... |334, |531 |
| ... ... ... |441, | |
| |акциялардың ... ... 452| ... ... ... |122-126 |541 |
| ... ... | | |
| ... қүнының өсуі | | ... ... |541 |131-134 |
| ... ... | | |
| ... ... бүрын | | |
| ... ... | | |
| ... ... өсуі | | ... ... |541 |561 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... бөлінбеген | | |
| ... ... | | ... |542 |141-144 |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... тәуелді | | |
| ... таза | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | ... ... |401-403 |542 |
| ... ... | | |
| ... ... қаржы | | |
| ... | | |
| ... қүны ... | | |
| ... | | ... ... қайта |542 |401, |
| |бағалаудың нәтижесінде | |402, ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... бастапқы| | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... мерзімді |542 |561 ... ... | |(8-ші |
| ... есептен | |және |
| ... ... | |12-ші |
| ... ... ... | |БЕС |
| ... ... | ... |
2.3. Бөлінбеген және жиынтық табыстың (жабылмаған зиян) есебі
Кәсіпорынның қорытынды табысынан бюджетке төле-нетін ... ... ... ... бас-қадай шығындарды төлегеннен қалған сомасы
есепті ... ... ... ... ... ... табылады.
Үйымдарда "бөлінбеген табыстың (жабылмаған зиянның)" есебі:
"Есепті ... ... ... ... ... ... ... болінбеген табысы (жабылмаған зиян)"— ... ... ... ... ... көбейгенде (келіп
кірістелгенде) "Есепті жылдың бөлін-беген табысы (жабылмаған зиян)" шоты
кредиттелінеді. Ал ... ... ... ... немесе осы жылғы
шеккен зиян "Есепті жыддың бөлінбеген табысы (жабылмаған ... ... ... есеп ... ... ... субъектісінің шеккен қорытынды зиянының
сомасына:
Д-т: "Есепті жылдың бөлінбеген ... ... ... ... "Жиынтық кіріс (зиян)" шоты түріңде бухгал-терлік жазу жазылады.
- үйым өзінің кірісі есебінен резервтік қор қүрған уақытта оған ... ... ... ... ... ... зиян)" шоты,
К-т: "Заңмен белгіленген резервтік капитал" немесе "Басқадай резервтік
капитал" ... ... ... ... жазу ... Акционерлік қоғамның (кәсіпорынның) акционер-лерге (серіктестіктерге)
дивиденд ретінде ... ... ... сомасына:
Д-т: "Есепті жылдың бөлінбеген кірісі (жабылмаған зиян)" шоты.
К-т: ... бар ... ... есеп
айырысу",
"Орындалатын жүмыстар мен көрсетілетін қыз-
меттер үшін алынған аванс" және тағы да ... ... ... ... ... ... ... қатысушьшарға) дивидентгерді
төлегеннен қалған есеп беретін жылдың бөлінбеген кірісі сомасына:
Д-т: "Есепті жыдцың бөлінбеген кірісі ... ... К-т: ... ... бөлінбеген кірісі (жабылмаған
зияны)" шоты түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
Жалпы акционерлік қоғамның немесе қандайда бір ... ... ... ... таза ... оның ... ... саналады.
Кез келген кәсіпорынның меншікті капиталының жалпы сомасы, яғни ... ... ... ... ... алып тастағандағы қалған сомасы кәсіпорынның немесе акцио-нерлік
қбғамның ... ... ... жар-ғылық капиталының сомасынан
кем болмауы тиіс. Егер баланс активінің нетго сомасы қоғамның ... ... ... кем ... жағдайда үйымның қызметінің
рентабельділігінің төмен екендігін көрсетеді. Бүндай ... ... ... ... қайта қаралуға тиісті.
Есепті жылдың соңында барлық кәсіпорындардың бухгалтериясында жетінші
"кірістер" және ... ... деп ... ... ... ... (зиян)" деп аталатын шотпен жабьшуы тиіс, яғни бүл шоттарда қаддық
қалмайды. ... ... ... ... ... жабу ... ... жетінші "кірістер" деп аталатын болім шоттары дебитте-
лініп, "жиынтық кіріс (зиян)" деп аталатын шот кредит-телінеді.
Ал сегізінші ... ... жабу ... ... ... ... (зиян)" деп аталатын шот дебиттелініп, сегізінші "шығыстар" деп
аталатын бө-лім шоттары ... Осы ... ... "жиынтық кіріс (зиян)" деп аталатын шоттың дебиті мен ... ... егер ... сома ... ... ... ... ағымдағы жылы зиян шеккеңцігі, ал кредитгік сома артық болған
жағдайда кәсіпорынның ... жылы ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Егер кәсіпорын зиян шексе жылдың аяғында "Есепті жылдың бөлінбеген
кірісі (жабылмаған зияны)"
деп ... шот ... ... ... ... — деп ... ... егер кәсіпорын пайда тапқан болса:
"Жиынтық кіріс (зиян)" — деп аталатын шот дебиттелініп,
"Есепті жылдың ... ... ... шоты кредиттелінеді.
Кәсіпорындар мен үйымдардағы болінбеген пайда ... ... ... ... ... ... ... |Дебитте-|Кредитте|
| | ... ... |
| | |шот |шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... бөлінбеген|561 |551 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... бөлінген сома | | |
|2 ... ... |552 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... капиталга | | |
| ... сома | | |
|3 ... ... |551, 552|561, ... ... не-месе | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... жүмсалған резервтік| | |
| ... ... | | |
| | | | |
|4 ... ... |571 |561 |
| ... кәсіп-орынның| | |
| ... ... | | |
| ... таза ... | |
| ... | | |
|5 ... ... |561 |571 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
|6 ... жылғы шеккен|551, 552|561 |
| |зиянды жабуға ... | |
| ... ... ... | | |
|7 ... ... |541 |561 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... сомасының | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
|8 |Өткен ... ... |562 |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
|9 ... ... |551, 552|562 |
| |(алдыцғы) ... | | |
| ... ... өтеуге | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... есепті жьшы |562 |561 |
| ... ... ... | | |
| ... кезеңце өтелуге | | |
| ... | | ... ... |701, |571 |
| ... ... ... |
| |өнімдерді (тауарларды) |862-864,| |
| ... ... |871 | |
| ... негізгі | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | |
| ... табыс-тарының | | |
| ... | | ... ... ... |571 ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... | ... |негізгі қүрал-дарының,| |851, 871|
| ... емес | | |
| ... ... | | |
| ... өзіндік | | |
| ... | | ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің Бас есеп-
жоспарындағы 56 ... ... ... ... ... ... табысы (жабылмаған зияны)".
562-шот "Өткен жьшдардың бөлінбеген табысы (жабылмаған зияны)".
Енді осы келтірілген шоттар бойынша жасалатын операцияларын қарастырып
көрейік.
Есепті ... ... ... ... ... ... есеп
берілетін жылда пайда болған бөлінбеген ... ... ... ... ... бары және қозғалысы туралы ақпараттарды жинақтауға арналған
561-шоты пайдаланады.
Есеп берілетін жылдың соңында ... жыл ... ... ... ... сомасы жазылады. Бүл ретте ... ... ... жыл ... ... ... ... "Жиынтық табыс (зиян)" шоты дебеттеліп, 561-ші "Есепті жылдың
бөлінбеген табыс ... ... шоты ... Жыл ішінде алынған
зиян сомасына жоғарыдағы жазу керісінше жазылады. Сонымен қоса, 561 шотгың
кредиті және 551 ... ... - ... ... ... зиянды өтеуге
бағытгалған резерв капиталының сомасын көрсетеді; 561 шоттың кредиті және
541,542,543 шоттарының дебеті - есептен шығарылған ... ... ... ... ... ... ету барысында бүрындары таратылмаған
табыстың сомасын және үзақ ... ... ... ... ... ... және 521 ... дебеті - өз акцияларын қайтып сатып алған
кезде, ... ... ... болған соманың айырмасы көрсетіледі. 561-
шоттың дебеті бойынша мынандай шаруашылық операциялары көрініс табады: 551-
ші "Заңмен ... ... ... 552-ші ... да резервтік
капитал" шотының кредиті ... ... ... ... құрылтай
құжаттарында белгіленген мөлшерінде резервтік капиталға аударылған сомасы;
621-ші "Жай акциялар ... есеп ... 622-ші ... бар
акциялар бойынша есеп айырысулар", 687-ші "Басқа да ... ... ... кредиті - жай және артықшылығы бар акциялар бойынша
дивиденттерге, ... ... ... ... табыс
төлеуге, есепті жылда жүмсалатын бөлінбеген табыстың сомасы; 521-ші
"Қайтарылып алынған ... ... ... ... өз ... атаулы (номиналды) қүнынан жоғары бағаға сатып ... ... ... ... ... қалған табысы (зияны) есептен бьшайша
шығарьшады:
- бөлінбеген табыс сомасына: 561-шот дебеттеледі, 562-шот ... ... зиян ... ... ... ... ... келтірілген жазбалардан кейін 561-ші шот бойынша кдлдық
қалмауы керек, ... ол ... ... 571 шотымен жабылады.
Өткен жшдардың бөлінбеген табысы (жабьиімаган ... есеп ... ... жьшдары пайда болған бөлінбеген табыс немесе жабылмаған зиян
сомаларының ... бары және ... ... ... ... арналған,
ол 562-шотта жүргізіледі.
562 шоттың кредиті бойынша келесідей шаруашылық операциялары:
- өткен жылдардың белгіленген тәртібінде ... ... ... ... ... ... ... өтелмеген зиянды өтеу үшін
бағытталған ... ... ... 551,552 ... ... табады.
562 шоттың дебеті бойынша төмендегідей шаруашылық операциялары:
өткен жылдардың белгіленген тәртібінде жабылмаған (өтелмеген) ... 561 ... ... шаруашылық серкітестіктерінің қатысушьшарының
табыстар мен жай және ... ... ... ... ... жылдағы алынған табыстың есебінен өтеуі 621, 622, 687 шоттарының
кредитінде; ... ... ... үшін өткен жылдарда алынған
табыстан аталған мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... (зиянның) есебі. Есепті кезеңнің жиынтықтабысын немесе
зиянын есепке алу үшін 571 "Жиынтық табыс (зиян)" шотын ... ... ... ... ... онда шот пассивті, ал кәсіпорынның келтірген
пайдасынан гөрі залалы көп ... онда шот ... ... ... ... әртүрлі қызмет түрлерінен түскен табыстар 70-ші "Негізгі қызметтен
түскен табыстар" бөлімшесінің 701-709 ... 72-ші ... ... ... ... бөлімшесінің 721-727 шоттарында, 80-ші "Сатылған
тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) өзіндік ... ... оған 801-808 ... ... сондай-ақ 811, 821, 841, 845, 851,
861, 871 шоттарында жыл бойы жалпы ... ... ... ... Жыл ... алынған табыстар сомасына шоттардың мынандай
корреспонденциясы жасалады: 70-ші "Негізгі қызметген ... ... (701-709 ... және 72-ші ... емес ... ... ... шоттары (721-727 шоттар) дебеттеледі, 571-ші
"Жиынтықтабыс ... шоты ... ... жағдайлардан және
тоқтатылған операциялардан ... ... ... ... ... ... 86-шы "Төтенше жағдайлардан түскен табыстар
(зияндар)" бөлімшесінің 861-864-шоттары және 87-ші ... ... ... ... ... ... ... дебеттеліп, 571 "Жиынтық табыс
(зиян)" шоты кредиттеледі. Жыл аяғында 80-бөлімшенің 801-808-ші, 811, 831,
841-845-ші ... ... ... ... 571-ші "Жиынтық
табыс (зиян)" шотының дебетіне көшіріледі. 71-ші "Сатылған тауарлардың
қайтарылуы және сату кезінде ... ... ... бағаны кеміту"
бөлімшесінің шоттары бойынша табыстар мен зияндар болулары мүмкін. Табыс
сомаларын 71-бөлімшенің 711-713 ... ... ... және 571 шотының
кредиті бойынша көрсетіледі; ... ... 711-713 ... 571-шоттың дебетіне көшіріледі. 571-ші "Жиынтық табыс ... ... ... шоты ... ... онда ... (571-шоттың
кредиті) және зияндар (571-шоттың дебеті)салыстырылады. Табыс 571-шоттың
дебеті бойынша және 561-ші ... ... ... табысы (жабылмаған
зиян)" шотының кредиті бойынша көрініс табады. Шығын 571-шоттың ... 561-ші ... ... ... ... ... ... шотының
дебеті бойынша көрініс табады.
2.4. Капитал қозғалысы бойынша ... ... ... қозғалысы бойынша операциялардың дүрыс ... ... ... үшін зор ... ... Төменде капиталдың
қозғалысы бойынша тиісті операциялар көрсетілген.
Төленбеген капиталдың есебі. Төленбеген капиталдың есебін жүргізу үшін 511-
ші "Төленбеген ... ... ... Бұл ... занды және жеке
түлғалардың ... ... ... қорына қосқан үлестері
бойынша қарыздарының сомасы туралы ақпарат жинакталады.
511 "Төленбеген ... шоты ... Бас ... ... ... ... да, яғни ... пассивтік шоттарының қатарында болса да,
ол өзінің табиғаты бойынша ... шот ... ... 511 шоты тек қана ... ... ... яғни ол ... табыс табуға арналған жалған капиталдарды тіркейді (акцияларды,
облигацияларды, кепілдік ... т.б.), ... сол ... ... бар ... ғана ... (белгіленген тәртіппен тіркелген) жарғылық қор сомасына 511-ші
"Төленбеген ... шоты ... де, 50-ші ... ... ... - 501-ші "Жай ... 502-ші ... (акционерлік қоғамдарда) және 503-ші "Қосқан үлестер ... ... ... ... ... түрлерінде)
шотгары кредиттеледі.
Жарғьшық қорға салымдардың салынуының жүзеге асырылуына қарай 511-ші
"Төленбеген ... шоты ... ... ал салым шотгары
дебеттеледі:
-материалдық емес активтерді жарғылық қорға жарна ... ... ... 106 шоттары;
- жерді, негізгі қүралды, малды, аяқталмаған қүрылыс объектілерін жарғылық
қорға жарна ретінде төлеу кезінде - 121-125 ... ... мен ... ... ... ... ретінде төлеу кезінде 201-
206, 208, 221-223 шотгары;
- ... ... ... ... ... ... аударған кезінде
-451,452,441,431,432 шотгары дебеттеледі. Егер де 511 шотының дебетгік
қалдығы ... онда ... ... ... ... ... ... шоты бойынша аналитикалық есеп акционерлер ... ... ... ... ... ... ... қоғам акционерлердің жалпы
жиңалысында акциялардың номиналдық қүнын (бірақ ең төменгі деңгейден ... ... не ... ... ... ... қысқарту жөніңде шешім
қабылдауына қүқылы. АҚ заң актілерінде белгіленген тәртіп бойыңша, алдын-
ала өзініңбарлықкредиторларын ... етіп ... ... ... ... ... ... тиесілі міндеттерін орындаудан
бас тартуына және олардың шеккен зияндарының орнын толтыруды талап ... Егер ... ... оның ... ... ... онда олар өз ... капиталын азайту үшін, мүдделі адамдардың берген
өтінішінің негізінде жасалған сот шешімдері керек.
Бүл жағдайда АҚ ... ... өз ... мен ... ... мен ... арттыру үшін қайта сатады. Сондықтан өз
акцияларын ... ... ... ... ... есебін жүргізу үшін 521-ші шоты арналған, ол
501 және 502 ... ... ... шот ... ... ... ... акционерлердің меншігіндегі акцияларды қайтып сатып
алынған қүнын көрсетеді. Акцияларды ... ... ... ... 521 шоты
дебеттеледі де және 431,432,441,451,452,423 шоттары кредиттеледі.
Акционерлердің меншігіндегі акцияларды айналыстан шығару үшін, не ... ... ... үшін ... ... ... ... Қайтып сатып
алынған акциялар номиналдық қүны ... да, ... ... ... ... қүны ... да сатып алынуы мүмкін: 1. Сатып алынған
акциялардың нақты қүны номиналдық (атаулы) қүнға тең ... ... ... ... де, және 431, 432, 441, 451, 452 ... ... ... алынған акцияның қүны номиналдық қүннан төмен болған жағдайда:
- сатып алу құнына:
521 шоты дебеттеледі де және 431,432, ... ... ... сома ... яғни акциялардың қүны номиналдық қүннан аз ... шоты ... де және 561 ... ... ... ... шоты
кредиттеледі (яғни ақша қаражаттары жеткіліксіз болған ... ... ... ... Сатып алынған акциялардың нақты қүны номиналдық ... ... ... ... алу ... шоты дебеттеледі де, 431,432,441,451, 452 шоттары кредиттеледі;
- сома айырмасына, яғни акцияның құны номиналдық құнынан артық бағаға ... ... ... ... ... табыс" шоты дебеттеледі де, 521 шоты
кредиттеледі.
Егер де акциялар ... ... алу үшін ... ... ... онда олар мынадай шоттар корреспоңденциясымен беріледі: 501, 502
шоттары дебеттеліп 521 шоты кредиттеледі.
Егер де ... одан әрі сату ... ... ... онда олардың
номиналдық құны 521 шоттың кредитінен 843 ... ... ... ... ... ... ... жатқызылады.
Акциялардың сатылатын құнына, олардың номиналдық құнының мөлшеріне ... ... ... ... ... ... шоты кредиттеледі де,
334 "Басқа да" шоты дебеттеледі. Егер де акцияның құны ... ... ... ... ... сомасына 334 шоты дебеттеледі де, 531 "Қосымша
төленген капитал" шоты кредиттеледі.
Акционерлерден сатып алған акцияларды сатқан кезде қоғамның жарлық ... ... ... жағдайларда акцияны қайтып сатып алуға құқығы жоқ:
- қоғамның эмитенттелген акциялары толық ... ... ... ... ... жарлық капиталы қайтып сатып алынған
нәтижесінде, тиесілі қоғам ... үшін ... ... ... ... деңгейінен кем болса;
- қоғам акцияны қайтып сатып алған ... ... ... жоқ ... ... ... ... соң сондай жағдайға тап болатын болса;
- акцияны сатып алатын кезінде қоғамның меншік капиталының ... ... ... шығарылған (төленген) капиталдан кем болса.
Қайтып сатып алынатын акцияның саны бүкіл қоғамның шығарған акциясының 25%-
нен немесе қоғамның меншік ... ... ... ... ... сатып алу мәселесі сол қоғамның ... ... ... ... ... соң отыз ... ... аталған шешімді
жүзеге асыруына болады. Сатып алынған акцияны қоғамның үстаушы реестріне
енгізеді.
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... қоғам өз акцияларын олардың ... ... ... ... сату ... түскен сомасы (эмиссиялық табысы). Мүндай
капиталдың ... ... 531-ші ... ... ... меншігіндегі акцияларды сатқанда 531 шоты ... мына ... ... ... бойынша шоттарды төлеуге ұсынған кезде сатылған
акциялардың түрақты қүны 334-шоттың дебеті мен ... ... ... ... ... есебі. Капиталдың бүл түрінің есебі үшін 54-
ші "Қосымша төленбеген ... ... ... ... ... қатарына мынандай синтетикалық шоттар кіреді:
541-шот "Негізгі құралдарды қайта бағалаудан алынған қосымша төленбеген
капитал"; 452-шот ... ... ... ... ... капитал"; 543-шот "Басқа да қосымша төленбеген капитал". 54-ші
"Қосымшатөленбеген ... ... ... ... ... ... ... және басқа активтерді қайта бағалаудан
алынған капитаддың қалдықтары мен қозғалысы туралы ақпарат жинақталады.
Негізгі ... ... ... операциялары . Негізгі құралдарды, ұзақ
мерзімге жалға алатын негізгі қүралдарды, бітпеген ... ... ... мен жабдықтарды қоса алғанда қайта бағалау заңға сәйкес
негізгі қорларға индексация ... ... мен ... ... өзі ... құқьшы. Қайта бағаланған негізгі құралға төмендей
корреспонденция ... ... ... басқа) қайта бағалау кезінде 122-125, 126
шоттары дебетгеліп, 541 шоты кредитгеледі, ... ... ... байланысты олардың тозу сомасы ұлғайғавда 541 шоты ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты тозу сомасына да түзетулер
жүргізеді.
Қайта бағаланған (дооценка) сомасы бөлінбеген табыстар шотына ай ... ... және осы ... ... ... үшін ... есептеулер
жасалынады:
|№ |Жазбалар мазмұны ... | |ы, |
| | ... 1994 жылы жол ... ... ... ... алды |2000 |
| |делік. Пайдалану мерзімі 8 жыл. | |
| ... ... 12,5%: - | |
| ... ... ... | |
| ... ... кұны - 1-ші | |
| |қайта бағалуына дейінгі | |
| ... тозу ... | ... ... ... |23639|
| |(01.10.94 ж., 01.07.97 ж.) |0 ... ... құны мен тозу ... |539 |
| ... ... - жол ... ... машинаньщ құны - |0 |
| |машинаның тозуына байланысты ... ... ... - машинаньщ |18719|
| |қайта бағаланған сомасы (236 |0 |
| |390-12 000) - ... ... | |
| ... ... қалыптаскан| |
| |тозу ... (103 539 - 2 000 | |
| |=101 539), енді ... ... | |
| ... ... есептелген | |
| |тозу сомасын ... (64 339 | |
| ... - ... | |
| ... ... (224 390| |
| |- 37 200) | ... одан әрі ... |41 |
| ... ... яғни 1997 ... |жылдың 1 каңтарынан 2002 жылдьщ |8 |
| |маусымына дейінгі кезенд жьш | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... тен (187 190 теңге /4,5 | |
| |жыл) | ... ... ... ... ... ... ... сомасы мына төмендегі шоттарда көрініс табады, яғни 3 466,48 ... 541 ... ... және 561 шотының кредитінде көрсетіледі.
Қайта бағалаудың сомасы тек негізгі құралдардың объектісі есептен шыққан
кезде ғана ... ... ... ... сомасына көшіріледі.
Инвестицияны қайта багалаудың операциялары бойынша. Инвестицияларды қайта
бағалау белгіленген тәртіппен жүргізіледі. ... ... ... 542-ші ... ... ... ... қосымша
төленбеген капитал" шотының кредиті бойынша көрініс табады
|Еншілес, тәуелді, бірлесіп ... ... және ... да |4 | ... ... жарлық| | |
|капиталын кайта бағалаудан түскен | | ... ... | | ... инвестицияларын кайта |401-40|542 ... ... ... |3 | ... ... ұзақ мерзімді |542 |561, |
|қаржылық инвестиция бойынша қайта | |723 ... ... | | ... ... ... ұзақ ... инвестицияның құныныңтөмендегенін және
олардың баланстық құнының азайғанын көрсетеді, ол ... ... ... ... мына ... ... ұзақ ... инвестицияның төмендеген құнына 401-403 шоттары
кредиттеліп, 542 шоты дебеттеледі;
- инвестицияның ... ... ... ... 141-144 шоттары
кредиттеліп, 542 шоты дебетгеледі.
Басқа да активтердің қайта ... ... ... ... ... ... ... сатып алынатын
жартылай фабрикаттарды, отынды, дайын өнімді, тауарларды және басқаларын)
қайта ... ... үшін 543-ші ... да ... ... шоты ... Шын мәнінде бұл шот инвестиция-неттосы бойынша
бағамның есептен шығарьшатын кезеңіне ... ... ... алу үшін
пайдаланылада. Егер де инвестиция-неттосы шет елдегі бөлімшелерге берілсе,
бағамдық ... ... ... ... ретінде 725 шоттың кредиті бойынша
көрініс табады, ал егер де ол шығыс ретінде танылса, онда ол 844 ... ... ... табады.
Егер де доллар бағамы теңгеге шаққанда азайса, онда оның бағамдық айырмасы
қаржьшық ... ... ... ... және ол 543 ... ... ... бойынша көрініс табады, ал егер де керісінше ... онда ... ... ... ... ... ... жүйесінде ең басты бір орын алады. Ол
кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипатгап жөне басқарушылык ... ... ... бола ... ... ... ... және баска да өндіріс
процесін шынайы көрсетіп береді. ... ... ... ... есеп ... және ... қаржылық-
шаруашылық кызметіндегі бухгалтерлік есеп ... Бас есеп ... ... ... мен ... ... ... жөне ол
бүкіл алынған ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігіне есептің сәйкес келуін
қамтамасыз етеді. Шаруашылық ... ... ... ... ... ... алып, күрделі экономикалық тетігін накгы, жақсы жолға
қоймайынша, ... ... ... ... ... жүйесін іс жүзінде
жүзеге асыру мүмкін емес.Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың
иелері мен еңбек үжымдары ... пен ... ... ... калдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін
өндіруге (үлғайтуға), онық ... ... ... қүнын төмендетуге,
қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бүл ... ... ... ... қүндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа ... ... және ... ... және ... карсы күресте
бухгалтерлік есептін, маңызы мен мәнін айрыкдоа бағаламауға ... ... ... ... ... субъектілердің және
олардың кұрьшымдық бөлімшелерінің кдометін жедел баскару үшін, экономикалық
болжамдар мен ... ... ... ... ... ел ... даму
зандылыктарын зерделеу және зерттеу экономикалық тетіктін, бірі ... ... ... мамандар, онын. ішінде, бірінші
кезекте, бухгалтерия қызметкерлері ... ... және есеп ... ... ... ... ... оңайлатуды қарастыру кажет, субъект қызметін
бухгалтерлік және салықтык, есепке ... ... ... және ... ... ... қатаң сақтаулары керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1) Кеулимжаев Қ.К., Төлегенов Э. Т., Байдаулетова М. Б., Құдайбергенов Н.
А., Субьектінің қаржы-шаруашылық қызметі ... есеп ... - ... ... ... Кеулимжаев Қ.К., Құдайбергенов Н. А., Бухгалтерлік есеп теориялары және
негіздері. - ... : ... ... Кеулимжаев Қ.К., Құдайбергенов Н. А., Әжібаева З. Н., Бухгалтерлік есеп
принциптері. - ... : ... ... ... Қ.К., ... Н. А., ... З. Н., Жантаева А. Ә.,
Қаржылық есеп.- Алматы : Экономика, 2001.
5) Төлегенов Э.Т., Бухгалтерлік ... ... - ... : ... В.К., ... В.В., ... О.И., Кәсіпорындағы бухгалтерлік
есеп. - Алматы : Экономика, 1998.
7)Тасмағанбетова Т.А., Омаров А.Ш., ... ... - ... : ... 1998

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Капитал туралы түсінік және олардың түрлері25 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
«Алматы газ тармағы» жшс-нің жарғылық капиталын қалыптастыру мен есебін ұйымдастыру18 бет
«компания капиталының құрылымын оңтайландыру»140 бет
«Қоныс аударушы» дамыған капиталистік елдер5 бет
А.С.Пушкиннің “ Капитан қызы ” повесінің қазақша нұсқалары10 бет
Адам капиталы теориясы – білім роліне деген сапалық жаңа тәсілдің бастамасы12 бет
Адам капиталы теориясының методологиялық аспектiлерi13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь