Ислам мәдениетінің қалыптасуы

Дін- әлемдік өркениеттегі барлық қоғамдық құрылыстарға тән тарихи, саяси-әлеуметтік дүниетанымдық және психологиялық құбылыс. Ол ықылым замандардан бері адамзатпен бірге жасасып келеді. Оны ең тұжырымды түрде құдай мен адамның арақатынасы, адамның танымынан тыс күштердің барлығын мойындау және соған илану деп анытауға болады.
Дін дегеніміз тұңғыш инсан Адам Атамыздан бері қарй мәужут нәрсе. Бәшириет тарихында дін әрқашан да болған, бола да бермек. Атақты философ Һенри Берсон (Henty Bergson); “Өткен тарихта және заманымызда ғылымды, пәнді яки фәлсәфәні білмейтұғын инсан қоғамдарын кездестіруге болады. бірақ, дінсіз ешбір қоғам болмайды» деген. Тағы бір батыстық философ Уильямс Жеймс (Williams Jemes). «Біздің ойымызша адам баласы ең соңғы күнге дейін құлшылығын жалғастырмақ»-деген Эрнест Ренан (Ernest Renan): Сүйген нәрселеріміздің, дүниедегі өміршілдіктің және нығметтердің бәрінің жоқ болып кетуі мүмкін. Діндарлығымыздың жоғалуы мүмкін емес»,-дейді. Діндер тарихи зерттеген мамандар діни сезімдердің адамдарды біріктіруге қандастық, жерлестік, руластық, нәсілдестік қатарлы факторлардың бәрінен күшті болғанын дәлелдеген. Ислам дініне түсінік берместен бұрын біз жалпы «дін» сөзіне тоқталып өттік. Ислам діні.
Бұл жердегі ұққанымыз діннің, мейлі христиан, мейлі будда, немесе ислам болсын әрбір адамның өмірінде алатын орны ерекше. Соның ішінде Ислам дініне тоқталамыз.
Әлемде үш дін адамзаттың мәдени қазынасы деп танылады. Олар: Будда дін, Христиандық және Ислам діні.
Бекташ А. Тілегенова А. Дінтану. Шымкент., 2004.
Ислам энциклопедиясы Бас редактор Р. Нұрғалиев-Алматы Қазақ энциклопедиясы» 285-б.
Мехмет Соймен. Ислам дінінің негіздері. Анкара, 1999ж. 144-б.
Мұхаммед пағамбарымыздың ғадистері, Алматы., «Жазушы» 1993. 64-б.
Религии мира. В2-хт. М. Аванта 1996.
Хрестоматия по исламу. М., Наука 1994.
Пол Оливер. Мировые религиозные верование. Пер.с англиск. О. Перфицева, М., Фаир –Пресс. 2003.
Бухари, Таухид, 15,22; Муслим, Тәубә, 14-16
Сейфеддин Языжы. Негізгі діни мағлұматтар. Алматы 2004 28-бет.
Сейфеддин Языжы. Негізгі діни мағлұматтар. А., 2004, 29-31 бет
Ясин РАСУЛОВ с www.yaseen.ru
        
        Ислам мәдениетінің қалыптасуы
І. Дін туралы жалпы түсінік.
Дін- әлемдік өркениеттегі барлық қоғамдық құрылыстарға тән тарихи, саяси-
әлеуметтік дүниетанымдық және психологиялық құбылыс. Ол ... ... ... ... ... ... Оны ең ... түрде құдай мен
адамның арақатынасы, адамның танымынан тыс күштердің барлығын мойындау және
соған илану деп ... ... ... тұңғыш инсан Адам Атамыздан бері қарй ... ... ... дін ... да болған, бола да бермек. Атақты философ
Һенри Берсон (Henty Bergson); ... ... және ... ғылымды,
пәнді яки фәлсәфәні білмейтұғын инсан қоғамдарын ... ... ... ешбір қоғам болмайды» деген. Тағы бір ... ... ... ... Jemes). ... ойымызша адам баласы ең соңғы күнге
дейін құлшылығын жалғастырмақ»-деген Эрнест Ренан (Ernest Renan): ... ... ... және нығметтердің бәрінің жоқ
болып кетуі мүмкін. Діндарлығымыздың жоғалуы мүмкін емес»,-дейді. Діндер
тарихи ... ... діни ... ... ... қандастық,
жерлестік, руластық, нәсілдестік қатарлы факторлардың бәрінен ... ... ... ... түсінік берместен бұрын біз жалпы
«дін» сөзіне ... ... ... ... ... ... діннің, мейлі христиан, мейлі будда, немесе
ислам болсын әрбір адамның өмірінде алатын орны ... ... ... Ислам
дініне тоқталамыз.
Әлемде үш дін адамзаттың мәдени қазынасы деп танылады. Олар: ... ... және ... ... ... қатарындағы жаңа әрі жас дін. Бүгінде жер ... бір ... жүз ... ... адам осы дінді ұстанады. ХХ ғасырда
ислам дінін ұстанушылар саны екі ... жуық ... Бұл ... ... ... ... демографиялық жағдайларға байланысты ... ... ... ... дәстүрлі аймақтардың ислам жолына бет
бұруынан болып отыр.
Ислам араб тілінен аударғанда «бой ұсыну» ... ... ... ... ... ... ұсынушы ерлер, муслиматун-бой ұсынушы әйелдер)
сөздерінің түбірі бір.
Ислам – ... дін. Ол ... және ... ... ... ... ... әлемді-көк пен жерді жаратушы-Алла Барша әлем тек
соның хұзырында, Алла ... әлем сол ... жоқ ... еді. ... фани ... дүниеде жасаған жақсылық жамандығын таразылаушы,
заманның ақырында оларға осы қылықтарына қарай ... ... ... бір ... ... ... ... ақырында қайта тіріліп, соның
алдына жауапқа келеді.
Ислам –адам баласына аян жолымен келген дін. Қасиетті ... ... үш жыл ... ... ... арқылы Мұхаммед (с.а.у.)
пайғамбарға жеткізіліп тұрған.[ii]
Ислам діни ғұрыптарды және дүниелік мәселелерді шариғат жолымен реттеп
отырады. Ол ... ... тиіс ... ... және ... ... болатын сұнна жолдарын айқындайды, жоғары адамшылыққа,
еңбекке әрі білімге уағыздайды және Құран Кәрімдегі (қасиетті ... ... ... ... ... соның ережелерін белгілейді.[iii]
Исламның өз әлемдік діндерден айырмасы-оның айқын рәміздерінің болуы.
Мұсылманшылық екі ... ... ... құрылған: Біріншісі-Алладан басқа
құлшылық етілтін тәңірдің жоқтығына, екінші- Мұхаммедтің ... ... ... адам ... ... ... ... сену
Сондықтан «Алладан басқа (тәңір) жоқ, Мұхаммед оның елшісі, араб тілінде
«Ла илаһа иллаллаһ Мухаммадур-Расулуллаһ»;- ... ... ... ... көңілмен бекіткен адам ислам дінінде ... ... Бұл ... ... ... Муһмин деп атайды.
Нағыз Ислам жоғары мәдениетті және ... ... ... (с.а.у.) пайғамбар өзінің хадисінде: Дінде зорлық жоқ»;-деген.
Яғни, ислам дініне ... ... ету ... ... ... ... жол
жоқ. Әр пенде исламды өз еркімен, өзінің қалыбымен (жүрегімен) қабыладуы
тиіс.[iv]
Ислам діні Резюме ... ... ... дін ... ... ... ... біздің заманымыздың VІІ
ғасырында пайда болған.
- Мұхаммед (с.а.у.) ... ... 570 жылы ... Мұхаммед(с.а.у.) 25 жасында Хадишаға (р.а.) үйленді.
- Мұхаммед(с.а.у.)-ке пайғамбарлық 40 жасында келеді.
-Қуғыншылықпен Мұхаммед (с.а.у.) пайғамбар және ... ... ... ... ... қоныс аудару 622 жылы хижра деген атпен белгілі. Осы жылдан бастап
Ислам жыл санағы ... ... ... ... 630 жылы Мекке берлді.
-Мұхаммед пайғамбар өлгеннен кейін ислам қоғамының басшысы ретінде ... ... ... ... мұны ... ... халиф Мұхаммед пайғамбардың
күйеу баласы Әли болу керек деді.[v]
-Құран 114 сүреден тұрады.
-Кей мұсылмандар бүкіл Құран ... ... ... бес ... ... намаз оқу, ораза айында ауыз бекіту,
зекет беру, қажылыққа бару.
-Сенімнің символы ретінде «Алладан басқа тәңір жоқ, ... ... ... күніне бес рет намаз оқу керек. (Меккеге қарап).
Намаздың алдында ғұсыл алу (шомылу) керек.
-Мұсылмандар зекет ретінде ... ... екі ... ... ... ... айында таң атқаннан, кеш батқанға дейін, тамақ пен
судан тыйылу ... ... бір ... ... да, Меккеге қажылыққа баруы керек.
-Сүнниттер мен шииттер исламдағы 2 ... ... ... ... дінінің ерекшеліктері.
Ислам дінінің ерекшліктеріне мән беретін ... бұл ойды ... ... өтеміз.
Бұл көзқараста Сейфиддин Языжының «Негізгі діни мағлұматтар» кітабына көз
жүгіртеміз. Мұнда Ислам дінінің ерекшеліктері ... ... ... ... ең ... иман ... Сенім негіздері үнемі ұлы әрі мықты негізгі
тірегі.
2) Ислам-соңғы дін. Ислам дінінен бақа дін ... ... ... дейін жалғасады.
3) Ислам адамның рухын тойдыратын дін.
4) Ислам ... дін. ... ... ... ... діндер
тек қана белгілі бір ұлтқа, халыққа келсе, Ислам діні бүкіл дүние жүзіндегі
халықтарға жіберілген.
5) Ислам ... ... ... Хаққ ... ... ... ашуымды
озып кеткен» сөздері де мұның бір белгісі.[viii]
Ислам дінінің ең маңызды негізгі ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ең ... сөзінде де
хаққ Тағаланың ең ерекше аты болған ... ... ... ... ... баяндайтын. Рахман және Рахим деген есімдерін атаған, әрі ... сүре ... ... ... ... да осы есімдерін
қайталаған. Алаһ ... ... ... ең ұлы ерекшеліктерінің
біреуі мейірімділік екені де бұл мәселенің ... бір ... ... ... Біз сені ... ... тек қана ... қылып жібердік.! (Әнбия
107) аятында баяндағанындай Хазіреті Пайғамбардағы ... бұл ... ... күші жете алмайтын бір шыңда көрісін табады және ... ... ... қан ... ... ... оған келіп; Уа Расулуллаһ қаласаң
осы қауымды жоқ қылып жіберейін!-деген ... мен ... ... мұны ... Мен ... пен ... ... жауап
берген әрі сол қауым үшін қайыр-дұға етуі оның кең мархабатынан ... ... ... ... ... адамдардың мұқтаждықтарына жауап бере
алатындай кәміл.
7. Ислам сыпайылық, көркемдік және әдемілік діні.
8. Ислам діні өзінен бұрын ... ... ... ... мен діни
кітаптардың бұзылып бұрмаланғанын түпнұсқаларын растап мойындайды.
9. Ислам діні алдыңғы пайғамбар баяндаған ... ... ... ... олар белгілі бір ... әрі ... бір ... Ал, ... діні ... ... халыққа жіберілген және қиямет
күніне дейін ... ... ... ... діни мағлұматтардан, «Ислам дінінің әлемдік
дін болуының ерекшеліктері» атты материалдарынан Ислам дінінің ... ... ... ... бар. ... ... мыналар:
1. Ислам бүкіл адам баласына жіберілген ең соңғы ... діні ... ... ... және ... ... жалғасатын соңғы
иләһи (тәңірлік) дін. ... ... ... жер ... ... ... ... сол кездегі мемлекеттердің билеушілеріне,
басшыларына хат жолдай отырып, оларды Ислам дінін қабылдауға шақырған.
2. Ислам-ақыл мен ... ... діні ... зор мән бере отырып, діннің әірлерін тамаша ... ... ... талап етеді. Ілімнің де мәртебесін көтеріп, ... ... ... ... ... ... ... Ілім үйренудің әрібр
мұсылман үшін парыз екендігін білдірген.
3. Ислам-дүние һәм ақирет діні.
Ислам дінінің көздеген мақсаты-адам баласының бұл ... де ... ... ... ... қысқаша айтсақ, Ислам діні әкелген шарттардың қорытындысы
мынандай: «Дүние үшін мәңгі ... ал ... үшін ... ... ... ... ең белгілі ерекшеліктерінің біреуі сөзсіз, оның құрамындағы ұлы
теңдігі. Бұл теңдік дүние-ақирет, дене-рух, ... ... ... ... ... ... (рухани)т.б. барлық тұстарда
өте ұлы мәртебеде болғаны соншалықты, былай қарағанда, бір-біріне ... ... сы ... ақиқатында бірін-бірі түгендейтін бір
бүтіндік күйіне келтіреді. Өйткені,бұлардың әрбіреуі ... өте ... ... бұл ... негізінде екі жақты да орын-орынына қойып, ... ... ... емес, шүкір етуге дәнекер қылады.
5. Ислам хақ пен ... ... ... ... өзіне серік қосудан кейін кешірілмейтін екінші
мәселе құл ... ... ... ... Құл ақысының маңыздылығы
Хазіреті Пайғамбар (с.а.у.) дың ... ... ... ... ауруы
кезінде де осы мәселеге назар аудартып әлсіз халіне қарамастан ... ... ... ... малын қателесіп алған болсамғ
міне малым келіп алсын. ... ... ... ұрған болсам, міне,
арқам, келіп ұрсын!»;-деп кешу ... ... ... ... ... және ... ... үстіне қаланған
Ислам әділеті бүкіл адамзатты қайран қалдыратын ұлы деңгейде. Расында 1789
жылғы ұлы ... ... ... дайындағандардың біреуі болған
философ Лофайет ... адам ... ... жарияланбай тұрып, бүікл заң
жүйелерін зерттей келе ислам заңының стемдігін көріп, былай айтудан тартына
алмаған.
«Ей, Мұхаммед! Сен әділетті іске асыруда ... ... әлі ... ... ... ... тік ... оқи алмағандар отырып оқиды. Рамазан айында
ораза ұстауға шамасы жетпеген науқастар сауыққаннан кейін ұстайды т.с.с.
7. Ислам ... ... шығу ... ... үкімдері адамның ақылана және жаратылысына сай
негізделген.
8. Ислам-бейбітшілік пен сүйіспеншілік ... бір ... ... ... ... адам ... құрметті жүрегіне орнықтыру арқылы қоғамдағы ... ... ... ... және ... ... түрлі ақпараттық құралдар желісі негізінде көпшілік
адамдардың сана сезіміне және де мұсылмандарға «Ислам» ... ... ... қара түнегіне ұқсап, қоғамның қалыптасқан жүйесі ретінде көрінді.
Онда қараңғылық жайлаған, әдепсіздік, ғылым және техниканың даму ... ... ... діни ... ... іспеттес сезім жайлаған
деп көрсетілуі жасырын емес. Осыны тұжырымдылай келе Исламды, ... ... ... мен ... және ... мүлдем білмегендік
деп есептеуге болады.
Осы жөнінде ... ... ... ... ... ... жәйт ислам ғылымының дамуы, техниканың және ... алу ... ... ... Өте ... ... ... әлемінің өркендеуі осының
бір айғағы болды. Сол бір ... ... ... ... ... ... ... мәдениеті ғылымның барлық саласынан өте қарқынды даму
үстінде еді. Осы дәуірдегі адам ... ... ... ... физика,
математика, география, медицина, астрономия, тарихнама, ... ... т.б. ... ... ... ... ... Батыс Еуропаны ауыл шаруашылық өнімдерімен таныстырды.
Мұсылмандар VІІІ ғ. Испанияда күріш, анар ағашын, құрма ... ... ... ... ... ... Самарқанд және Бұхарада қағаз ... ... Ал ... ... төрт ... өткеннен соң Испанияға арабтардың
алып келген қағазынан кейін қағаз ... ... ... ... ... ... жібек өндіруде, жүннен иірілген маталар,
алтындалған былғары тері бұйымдары, шыны және ... ... ... ... ... піл терісінен жасалған бұйымдар мен қару-жарақ,
қалқан және қылыштар мен пышақтар жасауда өздеріне тең келмейтін.
Аббасидтер халифалығында ... ... ... даму ... ... халифалығында (786-808) және оның ұлы әл-Мамунның
кезінде ғылыми іс-шаралар өркендеу үстінде еді. Осы ... ... ... ... және ... істер үшін ғимараттар,
кітапханалар соғылды. Сондай-ақ мұсылмандар математика, ... ... да ... ... жетеді. Соңында ерекшеленген Жабир бин
Хайан (721-805) Британ энциклопедиясында химияның негізін қалаушы ... Ол ... ... ... еріту, перегонка, боялатын түрлерді
араластыру, бояу, минеральды заттар мен металдар, балқыту барлық ... ... ... өте ... ... ... ... зерттеуі нәтижесінде астрономия да ... қол ... Әл- ... ... және ... ... жер ... қолға алған болатын. Оның сарайында қызмет атқарған математик ... (787 ө.850) де жер ... ... ... Осы ... негізінде Еуропаға «0» саны бар сан таңбалары кең тараған.
Араб сөзі «сыфр» (ноль) бос, деп ... сөзі cifra ... ... ноль ... ... ... айтылса chifre осыдан орыс сөзі «шифр)
сөзі пайда болған. Ал-Хорезми «Китаб аль-Джабра ва аль Мукабала)- ... ... и ... атты ... ... Бұл ... тепе-
теңдік шешімдері көрсетілген және де «аль-Джебр термині де ... ... ... ... ... сөзі шыққан. Латын термині algoritmi
(алгоритм) бұл араб аты ... ... ... ... ... ... ең ... түсініктерінің бірі.
Мұсылмандардың атақты астрономы аль-Хазими және аль-Батини ... ... ... ... ... ... ... астрономия саласында тағы көп жетістіктерге жеткен
ғалым, мемлекеттік қайраткер Ұлықбек (1393-1449). Ол ... ... орта ... өте ... обсерваториясын салды. Оның іші сол
кезеңнің ең үздік құрал жабдықтарымен жабдықталған және оның көлемі оның
мүмкіндігі еуропалықтарды таң ... ... ... 40 метрлік
мрамордан соғылған теңдесіз ерекше секстант. Өзінің басты ... жаңа ... ... бұл ... 1018 ... ... таблицасын дәл ... ... ... сол ... астрономияның теориялық негізін
көрсеткен.
ХV ғасырда Еуропа астрономия саласы бойынша ерекше мәліметтерді Ұлықбек
басқарған Самарқанд мектебіндегі ... ... ... ... Оксфордта Ұлықбектің жылжымайтын жұлдыз «Зиджа» каталогы Джорж
Гревстің (1602-1652) ... ... ... жарық көрді.
Тағы да әлемдік минералдарды зерттеу саласында ... ... ... ... ... ... ... зерттеу туралы мәлімет» бұл
еңбекте 50 ден аса ... руд, ... ... ... ... ... ... мен металдардың мықтылығын және
салмақ мөлшерін тапқан. Ал Еуропада неміс ғалымы Георг Агрикола (1494-1555)
сонау төрт ... ... ... ... ... ғылыми негізін қалаған.
Сондай-ақ әл-Бируни математикалық анализді кең қолданатын. Ол ... ... ... жалпы геология салалары бойынша ... ... Оған қоса ... ... ... жер ... ... жердің күнді айналып жүретіндігі туралы пікір айтқан. Және де сол
замандарда мұны еркін айта ... ... ... ... ... ... ... атты еңбегі шіркеу тарапынан 1828 жылғы дейін
тиым ... ... ... ... ... ... ХІ ... бірінші
жартысын Әль-Бирунидің дәуірі деп кездейсоқ айтқан ... ... ... ... ... ... аудармашылар
мектебі құрылды. Онда грек, сирия және пехлеви тіліндегі әр түрлі ... араб ... ... ... Және де араб тіліне
Аристотельдің, ... ... ... Евклидтің ғылыми
трактаттары, Архимед пен Птолемейдің, Гиппократтың медициналық трактаттары
аударылған. Кейін келе бұл ... ... ... аударылу нәтижесінде
көптеген мұсылман ойшылдарының соның ішінде Авиценна (Ибн Сина) ... (Ибн ... ... ... ... қол ... ... Бекташ А. Тілегенова А. Дінтану. Шымкент., 2004.
[ii] ... ... Бас ... Р. ... ... ... Мехмет Соймен. Ислам дінінің негіздері. Анкара, 1999ж. 144-б.
[iv] Мұхаммед пағамбарымыздың ғадистері, Алматы., «Жазушы» 1993. 64-б.
[v] Религии мира. В2-хт. М. ... ... ... по ... М., Наука 1994.
[vii] Пол Оливер. Мировые религиозные ... ... ... ... М., Фаир ... 2003.
[viii] Бухари, Таухид, 15,22; Муслим, Тәубә, 14-16
[ix] Сейфеддин Языжы. Негізгі діни ... ... 2004 ... Сейфеддин Языжы. Негізгі діни мағлұматтар. А., 2004, 29-31 бет
[xi] Ясин РАСУЛОВ с www.yaseen.ru

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тарих философиясы164 бет
Қазіргі қоғамдағы тәрбиенің мақсаты мен міндеттері14 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Ұлы Жiбек Жолы жайлы36 бет
Ислам діні және Қазақстан мәдениеті52 бет
Ислам мәдениетi және Ұлы Дала ойшылдары7 бет
Ислам мәдениеті9 бет
Ислам мәдениеті жайлы мәлімет6 бет
Ислам әлемінің мәдениеті2 бет
Исламияттың Түркістанда таралуы және Иран мәдениеті29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь