Мұнайдың әлемдік нарығының қазіргі жағдайы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Мұнайдың әлемдік нарығының қазіргі жағдайы
1.1. Мұнайға әлемдік сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... ... ..5
1.2. Сұраныс пен ұсыныстың бағаға тигізетін әсері ... ... ...9
2. Мұнайдың әлемдік нарығының даму келешегі ... ... ... ... 11
3. Қазақстан . мұнай мен газдың ірі өндірушісі
3.1. Қазақстанның мүмкіндіктері мен нарықта алатын
орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
3.2. Мұнайды тасымалдау мәселелері ... ... ... ... ... ... ... 17
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
Адамның қалыпты өмірлік қайраткерлігін қамтамасыз ету үшін арналған энергетикалық ресурстардың ең маңыздыларының бірі болып бірқалыпсыз таралған мұнай мен газ қорлары есептеледі. Осылайша, мұнай қорлары Таяу Шығыс елдерінде орын алады, мұнда мұнай қорлары әлемдік мұнай қорының шамамен 64%-ін құрайды, бұл 695,5 млрд. баррель мұнайға теңеледі. Мұнай қорлары бойынша екінші орынды Солтүстік Америка алады, Мексиканы қоса алғанда 86,6 млрд. баррель мұнай, одан кейін Орталық және Оңтүстік Америка- 78,9 млрд.баррель.
Бұл тізімдегі 4-ші орынды қорлары 73,1 млрд.баррель мұнай құрайтын Африка алып отыр. Бұрынғы Кеңес одағының қорлары 57,0 млрд.баррель мұнай құрайды, Австралия мен Азиянікі – 44,1 млрд. баррель мұнай және Еуропанікі – 17,7 млрд. баррель.
Мұнайдың әлемдік нарығындағы ең танымалы – 1960 жылы құрылған және 13 егемен мемлекетті біріктірген мұнайды экспорттайтын елдердің ұйымы ОПЕК (МЭЕҰ) болып табылады. Бұл 13 егеменді мемлекеттердің әрқайсысы географиялық орналасуымен, табиғи ресурстардың жағдайымен, қаржы мен өндірісінде әр түрлі сипаттамаларға ие. Олар: Иран, Ирак, Кувейт, Катар, Сауд Аравиясы, Біріккен Араб Эмираттары, Индонезия, Эквадор, Венесуэлла, Алжир, Ливия, Нигерия, Габон.
Шикі мұнайдың әлемдік қорларының 77%-ы ОПЕК елдеріне келеді.
ОПЕК мәліметтеріне сәйкес, қазіргі кезге дейін дәлелденген жалпыәлемдік мұнай қорларының 2/3 үлесі (64%) Таяу Шығыстың 5 еліне келеді: Сауд Аравиясы (25,5%), Ирак және БАЭ (10%), Кувейт (9,5%), Иран (9%). Қосымша Бахрейнге, Оманға, Сирияға, Йеменге, Бейтарап аумақ пен Катарға жалпыәлемдік қордың 2% –ы келеді.
Осы шақта Таяу Шығыстың мұнайгаз қорлары әлі де толық қолданылмаған, дәлелденген қорлар мен өндіру деңгейі пропорционал емес.
Мұның негізгі себебі ретінде шикі мұнайға жоғары бағаны сақтау үшін ОПЕК-пен қолданылатын өндіру саясаты есептеледі. Дегенмен, бұл тек кішкене ғана берілген пропорцияны дәлелдейді.
Маңызды фактор болып табылатын тағы бір жәйт, бұл күрделі экономикалық мәселелердің болуы мен қажетті құралдардың болмауы кезінде ірі ішкі және сыртқы қарызда бұл 5 елдерде дамуы үшін үлкен инвестицияларды қажет ететін ірі кенорындар орын алады. Құралдардың болмауы жаңа кенорындардың дамуына мүмкіндік бермейді. Ал мұнсыз дамушы әлемдік сұранысты қанағаттандыру өте күрделі. Жаңа резервуарлардың географиялық орналасуы тек жаңа өндірістік және тасымалды инфрақұрылымды өндіруге ғана емес, сол сияқты оны түзуге де көп шғынды қажет етеді.
1. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика – Алматы, «Экономика», 2003;
2. Есенғалиева Қ.С., Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Микроэкономика – Алматы, «Экономика», 2000;
3. Мәуленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е.Қ. Экономикалық теория – Алматы, «Экономика», 2003;
4. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ч.С., Комягин Б.И. Жалпы экономикалық теория – Ақтөбе, «А-Полиграфия», 2004;
5. Сахариев С.С., Сахариева А.С. Әлем экономикасы, І-ІІ бөлім – Алматы, «Дәнекер», 2003;
6. «Нефть, газ и энергетика» №6,2005(ноябрь) – Россия, Москва, КВЦ «Сокольники»;
7. «Магистраль» №14(56) , 2005 – Астана;
8. «Эксперт» №38(401), 2005;
9. «Эксперт» №2, 2004.
        
        Жоспар
Кіріспе.................................................................
........................3
1. Мұнайдың әлемдік нарығының қазіргі жағдайы
1.1. Мұнайға әлемдік сұраныс пен ... ... пен ... ... ... ... Мұнайдың әлемдік нарығының даму келешегі…………….11
3. Қазақстан – ... мен ... ірі ... ... ... мен ... алатын
орны…………………………………………………………....14
3.2. Мұнайды тасымалдау мәселелері…………………….…17
Қорытынды………………………………………………..…...18
Қолданылған
әдебиеттер.............................................................2
0
Кіріспе
Адамның қалыпты өмірлік қайраткерлігін қамтамасыз ету үшін арналған
энергетикалық ресурстардың ең ... бірі ... ... ... мен газ қорлары есептеледі. Осылайша, мұнай қорлары Таяу
Шығыс елдерінде орын алады, мұнда ... ... ... мұнай қорының
шамамен 64%-ін құрайды, бұл 695,5 млрд. баррель мұнайға теңеледі. Мұнай
қорлары ... ... ... ... ... ... ... қоса
алғанда 86,6 млрд. баррель мұнай, одан кейін Орталық және ... ... ... тізімдегі 4-ші орынды қорлары 73,1 млрд.баррель мұнай құрайтын
Африка алып ... ... ... ... қорлары 57,0 млрд.баррель ... ... мен ... – 44,1 ... ... мұнай және Еуропанікі
– 17,7 млрд. баррель.
Мұнайдың әлемдік нарығындағы ең танымалы – 1960 жылы құрылған және 13
егемен ... ... ... ... ... ... ОПЕК
(МЭЕҰ) болып табылады. Бұл 13 ... ... ... ... ... ... ... қаржы мен
өндірісінде әр түрлі ... ие. ... ... ... ... Катар,
Сауд Аравиясы, Біріккен Араб Эмираттары, Индонезия, ... ... ... ... ... мұнайдың әлемдік қорларының 77%-ы ОПЕК елдеріне келеді.
ОПЕК мәліметтеріне сәйкес, ... ... ... дәлелденген жалпыәлемдік
мұнай қорларының 2/3 үлесі (64%) Таяу Шығыстың 5 ... ... ... (25,5%), Ирак және БАЭ (10%), ... (9,5%), Иран (9%). ... Оманға, Сирияға, Йеменге, Бейтарап ... пен ... ... 2% –ы ... ... Таяу ... мұнайгаз қорлары әлі де толық қолданылмаған,
дәлелденген қорлар мен өндіру деңгейі пропорционал ... ... ... ... шикі мұнайға жоғары бағаны сақтау үшін
ОПЕК-пен қолданылатын өндіру саясаты есептеледі. Дегенмен, бұл тек ... ... ... ... ... ... ... тағы бір жәйт, бұл күрделі экономикалық
мәселелердің болуы мен қажетті құралдардың болмауы ... ірі ішкі ... ... бұл 5 ... ... үшін үлкен инвестицияларды қажет ететін
ірі кенорындар орын алады. Құралдардың болмауы жаңа кенорындардың ... ... Ал ... дамушы әлемдік сұранысты қанағаттандыру өте
күрделі. Жаңа резервуарлардың географиялық орналасуы тек жаңа ... ... ... ... ғана ... сол сияқты оны түзуге де
көп шғынды ... ... ... ... ... ... ... мәнді
талаптар талап етеді. Мұның мысалы ретінде, Гауар (Сауд Аравиясы), Тамаша
(Абу-Даби) және Асмари (Иран) кенорындарын алуға ... ... ... деңгейі ирактық мұнайды әлемдік нарыққа
экспортталуына кедергі ... ... ... ... ... аудандағы өндіріс көлемінің жоғарылауы тек шетелдік
инвестициялар ... және ... ... ... жекешелендіру
кезінде ғана мүмкін.
Таяу Шығыстағы мұнай жағдайының ... ... ... ... елдердің
мұнай секторларының үстінен бақылауды ... ... ... байқауға
болады. Тек мына елдер ғана шетелдің қатысуы үшін өз ... ... ... БАЭ, Бейтарап аудан, Катар, Йемен, Оман, Сирия және Йордания.
Бұл орайда келешегі бар мемлекеттердің бірі ... ... ... British ... Chevron, Shell ... ... ... күшін сақтап қалған.
Қазіргі кезде батыс мұнай компаниялары Кувейт парламенті өнімді және
сервисті келісім – шарттарды бөлу ... ... ... ... ... Дегенмен, Ел ішінде Жоғарғы мұнайлы Кеңес пен ... ... ... ... ... ... айтуы бойынша, Сауд Аравиясы жақын келешекте
өз мұнай секторын аша қоюы күмән ... ... ... ... және ... ... өндірісін қазіргі күніне 10 млн. ... ... ... жоқ.
1978-79 жылдардағы мұнай нарығындағы бағалардың дағдарысына дейін Таяу
Шығыста шикі мұнайды өндіру тәулігіне 22,5 млн. ... ... ... ... мен ... Америка елдеріндегі өндірудің жоғарылауынан туған
әлемдегі мұнайға сұраныстың азаюынан кейін Таяу Шығыс ... ... ... ... 11 млн. ... дейін төмендетіп, нарықтағы өз үлесін
қиды.
Артық өндіру қуаттары бар жалғыз аумақ – ол Таяу ... ... ... ... ... ... ... жағдайы
1.1. Мұнайға әлемдік сұраныс пен ұсыныс
Қазіргі кезде мұнай бизнесі ... ... сату ... ... қатар әлемдік экономиканың келешегі ... ... оның ... мұнай мен мұнай өнімдерінің әлемдегі
тұтыну көлемінің өсуімен тудырылған оларға деген сұраныстың өсуі. Тағы ... ... ...... ... ... Америкасында, Африка мен Таяу
Шығыста халық санының күрт өсуін айтуға болады.
1990 жылдан кейін ...... Азия ... мұнайға деген
сұраныс 35%-ға өсті. Жобалауға сәйкес, бұл ... ... 2000 ... ... ... жыл сайын өсіп отырады, бұдан кейін ... ... ... ... және Таяу ... ... 2000 ... дейін
тәулігіне 3,63 млн. баррель мұнайды жалпы әлемдік сұранысқа қосады.
Бұдан басқа, сұраныстың 59%-ын 2010 ... ... ... ... ... құрайды. Бұл үш елде халықтың жан басына ... ... және ... ... тең ... мен мұнай өнімдеріне әлемдік сұраныстың өсуге беталысы болғанда,
ТМД-дағы мұнай мен мұнай өнімдеріне сұраныс 1990 ... ... ... ... ... кетті. Әсіресе, бұл Ресейде байқалды, себебі мұнда бұл ... ... ... ... ... ... ... мен транспортты қоса алғанда, салалардың өндіру қуаттылығының
төмендеуі байқалды. Ресейлік мұнайдың жеткізілуіне ... ... ... ... ... басқа мемлекеттердегі тұтынуын шектеді.
Бұған қарамастан, 2010 жылдың аяғына ... ... ... ... ... ... мұнайға деген сұраныстың өсуі байқалады. Экономикалық
өсу мен инфрақұрылымның дамуы экономиканың барлық салаларында ... ... ... ... ... өндіруде негізгі үлес ОПЕК (МЭЕҰ) елдеріне
келеді. Бұдан басқа, мұнайды ұсынуда Ресей, Қазақстан, ... ... ... ... ... мен Азия ... зор роль ... Жаңа
кенорындар Мексика, Бразилиядағы өндірулерді бекітуі мүмкін, бірақ бұл өсу
қашан және қандай масштабта болатыны әлі ... ... ... ... ... артып отыр. Осылайша, 1994
жылы шикі ... ... ... ... 21,5 млн ... құрады, ал
ұсыныс мұнда күніне 14,1 млн баррель құрады. Бұл айырмашылық Таяу Шығыс пен
Африкадан шикізатты импорттау арқасында байқалмады. ... ... ... әлем ... ... ... ... және Оңтүстік Америкада
1994 жылы сұраныс күніне 4,0 млн ... ... ... – 2,7 млн ... 2010 ... ... ... бойынша мұнайға сұраныс Орталық және
Оңтүстік Америкада 6,1 млн баррель деңгейінде болды, ал ... ... ... ... ... планетаның басқа аудандарында бақауға болады.
Дегенмен, ағмды берілгендерге сәйкес, екі мәселе бар, ... ... және ... ... ... мемлекеттері. 1994 жылы мұнай
экспорттаушылардың халықаралық альянсына кіретін елдерде ішкі ... 5,1 млн ... ішкі ... ... 27,1 млн баррель көп артта
қалды. Осы тенденция, тек біршама төмен ... ... да ... ... өсу ... ... Батыстың жеке дамыған елдерінің
сыртқы әлем елдеріне ... ...... ... Осы ... әлемдік тұтынудағы Батыстың үлесі жаңа
индустриалды елдердегі тұтынудың әрекетті ... ... ... ... Оңтүстік Кореяны алуға болады, ... ... ... ... ең ... ... бірі ... Ал екі басқа
потенциалды ірі мұнайөндірушілер – Қытай мен Үндістан ... ... ... ... күніне 120 млн баррельге жетуі мүмкін деген болжам бар.
Бұдан басқа, дәстүрлі өндірушілер Мексика ... ... ... ... ... көп бөлігін тұтына бастады.
Тұтыну деңгейінің жоғарғы ... ... ... ... ... ... мұнайды импорттаушыларға айналуы
мүмкін. Бұл әсіресе, күніне 3 млн ... ... ... ... ... Осылайша, Дацин және Шэнли солтүстік Қытай
кенорындарында елдің ... ... ... ... мұнай
өндіріледі деген жалпылық көзқарас бұзылады.
Мұнай шикізатына әлемдік сұраныстың жоғарылауы мұнай қойылымдарының
дәстүрлі жүйесінің ... ... ... ... пен
экономикалық тиімділікті ескере отырып, шикізатты тасымалдау үшін қосымша
мүмкіндіктер іздеуге мәжбүр етеді.
Американдық эксперттердің көзқарасы бойынша, ... ... ... ... жыл сайын 2-ға өсіп отырады, ал оның өндірілуі тек 1-ға ... ... ... ОПЕК ... ... жабылады,
ол үшін оларға қазіргі мұнай тасымалдау ... ... ... жаңа ... ... ... тура ... елдер үшін кедергі болып табылатыны – сыртқы инвестицияларға
тәуелділігі, ол мұнай өндіру көлемін шектейді. Болжамдарға ... ...... жыл ... 20-30 млрд ... инвестиция жасау керек.
Қазіргі жағдайдағы қазіргі деңгей тұтынушыларға мұнайды ... тез ... ... тікелей байланысты болып отыр.
Таяу Шығыстан мұнайдың ... ... ... мен жаңа ... ... үшін ... ... болашақтағы
бағалардың өсуіне әкелуі мүмкін. Осыншалықты қауіптіліктің болуы ... ... ... мен АҚШ-тың іскерлік орталықтары ... ... ... ... ... үшін ұзақ мерзімді
келісім-шарттарды құру саясатын жүргізеді.
Батыстың ... ... ... ... ... тығыз байланысы және зерттелмеген аудандарға қаражаттарды
инвестициялау жаңа тәуелсіз ... ... ... ... көп ... ... емес ... алу келешегімен түсіндіріледі.
Американдық мұнай бизнесі болашақта мұнайды алу ... болу үшін ... ... деген принципті ұстанады.
Батысеуропалық эксперттердің көбісі әлемдік ... ... ... 1:2 ... ОПЕК – ... 300000 баррель, картель мүшелері
емес елдер – 600000 баррель, олардың жартысы – Солтүстік ... ... осы ... ... ... онда ... энергия беруші ретіндегі
әлемдік ұсынысы 39-ға дейін төмендейді, бұл өз артынан картельдің жауапты
әрекетін ... ... ... ... ... ... өндіруі болып отыр. Ұйым
шешімі бойынша, мұнай өндіруді шектеу күніне 24,52 млн баррель болады деп
келісілді. Бірақ, 1997 ... ... ... ол күніне 25 млн баррель
өндірілді. Нәтижесінде ОПЕК-те келісімді ... және ... асып ... ... ... ... ... туады.
Бұдан басқа, әлемдік нарыққа жаңа фактор –Алжир мен Ливиядағы мұнай
өндірісінің ұлтсыздығымен бетпе-бет ... тура ... Осы ... ... ... ... ... мұнайға әлемдік бағаның төмендеуі
мүмкін деді.
Халықаралық Энергетикалық Агенттіктің есептеулері бойынша, 2010 ... ... ... ... ... өсу ... ... кезде
дәлелденіп отыр және жыл сайын 1,4-1,5 деңгейінде күтіледі. 2010 ... ... және жаңа ... ... ... деңгейдің
баяулануы жағдайында, мұнайға сұраныс күніне 86 млн ... ... ... ... ... сақталуы жағдайында мұнайға
сұраныс күніне 92 млн ... ... ... ... ... ... және ... мұнайдың негізгі ролі сақталатын болса, мұнайға
сұраныс күніне 95,2 млн ... ... ... ... мұнай
шикізатының бағасының сақталуы болса, әлемдік сұраысөте жоаы ... ... млн ... ... ... ... ... эксперттердің болжауынша, мұнайға сұраныс күрт
өседі, сондай-ақ ЭҚДҰ ... ... ... ... экономикалық қызметтену және даму ... ... ... ... ... Азия елдері де қосылады. ЭҚДҰ елдеріндегі
сұраныс 2000 жылы ... баға ... 42,8 млн ... ... 2005 ... млн ... 2010 жылы 47,5-48,3 млн баррель құрады. Оңтүстік-Шығыс
Азия, Африка және Латын Америкасы елдерінде сұраныс ... 2000 жылы ... ... 2005 жылы 31,5 млн ... және 2010 жылы 35-36,5 млн баррель
құрады. ТМД және Шығыс Еуропа елдерінде ... ... ... ... ... ... ... дегенмен өндіру деңгейі мен ... ... ... айырмашылық болды. Оның себебі өсу деңгейі
елдер ... ... ... ... ... және келесі
экономикалық көтерілімнің динамикасын ... ... ... тікелей байланысты.
Қытай,Оңтүстік Корея мен Үндістанға келетін болсақ, оларды жоғарғы
қарқынды елдер ... ... ... ... ... деңгейден
33-50-ға сұраныстың өсуі болжанып отыр.
Шикзатты ұсыну жағдайын қарастырып, американдық мамандар өсіп ... ... ету үшін ... ... мұнай қорларының
қазіргі көлемі жеткілікті екенін байқады. Солтүстік Америка мен ... ... ... ... ... қатысты болжамдар айтылады.
2000 жылы АҚШ-тағы ірі кенорынның өндіру көлемі 1998 ... тек 50-ын ... ... 12 млрд ... ... Канададағы ірі Хайберникалық мұнай
жобасында тек 125 млн ... ... ... ... ... 30-ға кем ... өндіреді. Бұл батыс әлемін дамушы елдерден одан
да үлкен тәуеділікке қойып отыр. АҚШ-тың айтуы ... ... ...... саясат тұрақсыздығы. Мұндай елдер қатарына Персид
аралының ... ... ... Колумбия, Бразилия, Қытай,
Тунис, Египет, Мексика, Нигерия, Вьетнам, ТМД жатады.
2010 жылға дейінгі ОПЕК ... ... ... ... ... ... ... 29,1-45,4 млн баррельге дейін өсуі керек. Сонымен
бірге, сұранысты қамтамасыз ету үшін бұл елдердегі өндірістік ... ... ... млн баррель құрауы керек. Осы орайда, келешекте ОПЕК
мүшелері емес елдерде жыл ... ... 1,5-7,4 млн ... құрауы керек
екендігі белгіленеді. 1992 жылдан 2010 жылға дейінгі өсу ... ... млн ... ... ... жерде негізгі үміттер Қазақстан, Колумбия және Бразилияға түсіп
отыр.
1.2. ... пен ... ... ... ... айтылып кеткендей, сұранысты қамтамасыз ету жағынан негізгі
елдер болып Оңтүстік-Шығыс Азия мен Латын Америкасының елдері, ... ... ... ал ұсыныс жағынан – Таяу Шығыс елдері, Ресей, ... ... ... ... ... мұнайға баға 3 есеге дейін түсіп ... ... әр ... талдау институттарының болжамдары ... күрт ... ... ... бар. ... саласындағы саясат
бойынша ең алдағы зерттеу ... бірі ... ... британдық
Абердиндік институттың бағаларына сәйкес, келешектегі 15-20 ... ... ... ... көп ... бірақ соның өзінде баррельге 24-26 доллардан
аспайды. Шикі ... ... ... тек сол ... дейін төлеуге
келіседі. Бұдан кейін мұнайды тұтынудың күрт төмендеуі байқалады.
Мұнай және мұнай өнімдерін халықаралық сату ... ... ... ... да ... ... бағасына елеулі әсер ететін негізгі
факторлардың ішінде, әлемдік экономиканың даму динамикасын, ... ... ... альтернативті көздерінің мүмкін технологиялық өсуін,
энергия көздерінің негізгі түрлерінің арасындағы ... ірі ... ... ... және ... ... ... қарауға болады.
Өндірістік қуаттылық пен сұраныс деңгейінің ... ... ... ... ... ... әсер ... келесі
факторлар да бар:
1) ОПЕК-тің осы халықаралық ұйым мүшелерінің өндіру қарқындарын бақылау
мүмкіндігінің өсуі, ол ... ... ... ... жоғары
мұнайды экспортқа шығарғысы келетін елдерге (Сауд ... ... ... БАЭ) қысым элементі ретінде қолданылады.
2) Сауд ... ... ... көп ... бір ... ... қысқаруы;төтенше жағдайда бағалық дағдарысты
болдырмау мақсатында.
3) АҚШ үкіметінің мұнайды Иран, Ирак, Ливияға қысым құралы ... ... ... ... ... ... шығу мүмкіндігін
шектеу.
4) Қосымша өндіру қуаттылығының ... ... ... мен ... ... ... әлемдік шаруашылықтың
азаюының жоғарылауы.
Экспеттердің айтуы бойынша, мұнайдың әлемдік ... ... ... ... ... ... мүмкін болады:
а) ОПЕК елдері мен басқа мұнай экспорттаушы елдердің мұнай ... ... ... мен ... ... жаңа ... енгізу;
в) ТМД-да өндірілетін мұнайдың әлемдік нарыққа шығуын қамтамасыз ету;
г) орта мерзімдік келешекте құтылу мүмкін емес ... ... ... ... алып ... ... ... нарығының даму келешегі
1975 жылғы дағдарыстан кейінгі мерзімде Батысқа тек екі жүзжылдықта
ғана мұнайдың әлемдік ... ... ... ... ... ... ... бір жағынан, Батыстың АҚШ және басқа дамыған елдермен және
екінші жағынан, ірі араиялық ... ...... ... ... базасында маңызды рольді ОПЕК пен ТМД елдері ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдай оның ... ... ... емес аудандарда (Каспий бассейні,
Латын Америкасы, АТР ... ... ... ... жаңа
ірі көздері пайда болады; әлемдік сұранысты біршама жоғарылататын барлық
нарықта (ТМД мен континенталды ... көп ... ... ... ... өседі.
Осы орайда американдық эксперттердің болжамдары бойынша, болашақтағы 15-
20 жылда мұнай нарығында анықтаушы роль атқаратын екі жаңа ... ... ие ... ... АТР елдерінде (Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея, АСЕАН
елдері) тұтыну деңгейі өседі, бұл жаңа Таяу Шығыс – АТР ... ... ... ... ... ... Таяу ... күрделі қаржылық,
экономиялық тәуелділікте болады.
Оңтүстік - Шығыс Азияның таяу шығыстық ... ... ... әлемдік тәртіпті түбірімен өзгертіп жіберуі мүмкін.
Келешектегі 15 жылда ... ... ... ... күші ... ... ... және Жапония елдері болады.
1993 жылдан бастап Қытай ... ... ... ... ел ... ... бұл ел күніне 600 мың баррель импорттайды, дегенмен келешекте
күіне 3 млн. баррель болады ... ... бар, бұл Сауд ... өндірісі бүкіл көлемінің шамамен жартысын құрайды. Бұдан басқа,
«Shell China Petroleum ... ... ... 2015 жылы Қытайдың
импорттау көлемі күніне 7 ... ... ал бұл ... ... ... ... ... үлкен нарықта энергия тасымалдаушыларды
тұтыну осындай деңгейде жоғарылайды деген болжам бар.
Американдық ... ... шикі ... ... ... ... себептерін бөледі:
• Абтомобиль секторындағы «Революция»;
• Кәсіптік өнеркәсіптің өсуі;
• Азаматтарды әуе арқылы тасымалдаудың өсуі.
Эксперттердің айтулары бойынша, Дакинь және Шеньли негізгі ... ... ... төмендеуде, әсіресе болашақ үшін олардың мәні
екіншілік игерудің супердамыған технологияларын енгізбеген жағдайда ... ... ... қоры 250 ... ... ... біршама көп) Тарим мен Синьцзяне кенорындарын айтатын
болсақ,онда ... ... оған ... ... ... бар ... ... кеніштерді игеру өте қиын (шөлді
климат, терең ... ұсақ ... ... ... үшін ... ... ).Қазір синьцзяндық кенорындар
үлесіне Қытай Халық Республикасындағы жалпы мұнай өндірісінің 7% -ы ... ... ... ... ... ... ірі ... әсіресе технологиялық, Таримдегі өндіріс 2010
жылға дейін қазіргі ... ... ... Шығыс-Қытай және Оңтүстік
–Қытай теңіздеріндегі халықаралық мойындалған ... ... ... ... ... ... келешегі үлкен емес: батыс компаниялары бұл теңіздік
аймақты зерттеуге 3 млрд.доллар нәтижесіз ... ... ... ... ... ... ... негізгі
қысым көздері болып ірі өндіріс салалары (болат, теңіз ... ... ... ... ... ... ... орташа класы
саналады. Елдегі мұнайды тұтыну деңгейінің өсу ... жыл ... ... ... ... ... Корея мұнайдың сыртқы
ұсынысының қысқаруымен байланысты болатын мүмкін энергетикалық дағдарысқа
қарсы тұру мүмкіндіктері аз ... ... ... ... ... екі ... елдің энергетикалық қауіпсіздігі екі Кореяның
бірігу келешегі және жартылай ... ... ... баса ... ... ... мен ... өсу жағдайларында күмәндіктің
тууында болып отыр.
Жапонияға келетін болсақ, болжамдар бойынша, ол ... де ... ... ... ... ... (бұл ... 80%-ы келеді).
Болашақта энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі АСЕАН
мемлекеттерінде де мойындала бастады. ... ... ... ... ... анық ... және Вьетнамдағы (мұнда күтілген
шикізат ... ... ... ... ... алдағы болашақта энергия
көздерінің өсіп жатқан сұраныстарын қамтамасыз етпейді.
Ғасырлар ... ... тек таза ... ... ғана ... ... жоғарыда айтылғандай, алдағы онжылдықта азия ... ... ... ... ... ... көзқарасты
дәлелдейді.
Американдық мамандардың айтулары бойынша , каспий аймағы маңызды
альтернативалы мұнай көзі, әсіресе, ... ... және ... ... Таяу ... пен Ресейден тәуелділігін қысқартып, газ көзі ... ... ... ... ұшырамау үшін бір күрес
(энергия ресурстарына еркін қол ... ... және ... даму
сфераларының әсер етуі үшін екінші күрес жалғасуда.
Бірінші күрес негізі ... ... ... ... ... ... ... жағдайларын туғызу есептеледі. Мұндағы негізгі
идея ... ... ... ... Бұл Хартияға ТМД, бүкіл ... ... ... қатысуы Еуропаға ОПЕК мемлекеттеріне теңді тауып,
осылайша энергетикалық секторда бағалық саясатқа әсер ... ... ... – мұнай мен газдың ірі өндірушісі
3.1. Қазақстанның мүмкіндіктері мен нарықта алатын орны
Қазақстан Республикасы ауданы 2,7 ... км ... алып ... ... ... ТМД ... негізгі байлық көздерінің бірі болып
саналады. Шынында да Республика кеніштері ... ... ... ... ие деп ... болады. Республиканың шикізат үлесін
анықтайтын негізгі пайдалы қазбалардың ... ... ... ... роль мен ... ие болатын мұнай мен газ болып отыр.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы құрамында 2,2 млрд.тона мұнай, 0,7
млрд.тонна ... ... 1,7 ... метр ... газ бар ірі ... ... ... ие. Бұл қорлар 171 ... ... Оның ... 95- ... 26- ... 7- ... 25-
мұнайгазды-конденсатты, 18- газды кенорындар. Бұдан басқа, болжамды қорлар
құрлықтағы сияқты, Каспий теңізінің қазақстандық ... да ... 4,5 ... газды конденсат – 1,6 млрд.тоннада, табиғи газ –
5,9 трлн.куб ... ... Бұл ... ... ... қорлары бойынша әлем бойынша он үшінші орынға қояды, ... ... ... дәрежелі мұнай қорлары Қазақстанның 6 облысында орнатылған.
Төрт Батыс облыстарында (Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау және Батыс-Қазақстан)
Республикадағы ... ... ... 94%-ы ... кенорындардың
үлкен бөлігі орналасқан. Осында, сондай-ақ ... ... ... ... мұнай қоры 100 млн.тонна болатын ... ... ... ... ... ... ... облысында (Құмкөл кенорны) және Қызылорда облысында орналасқан,
мұнда жалпы қоры 38,3 млн.тонна болатын 7 ... ... оның 6-ы ... ... ... және газ ... ішінде Тенгиз, Қарашығанақ, Жетібай,
Жаңажол, Өзен сияқты ірі ... ... ... ... ... және Өзен әлемдегі он ірі кенорындар құрамына кіреді.
Каспий теңізінің қазақстандық ... ... ... ... ... ... мен ... бойынша 13
млрд.тоннаға, ал газ бойынша 6 трлн.куб ... ... ... ең бай ... Каспий аймағы және Каспий акваторийі есептеледі.
Мұндағы игерілмеген ... ... ... ... – 97%, ... газ – ... құрайды(барлық Қазақстан қорларының ішінде).
Көмірсутектердің жаңа жиынтықтарын табу ... ... емес ... мұнай іздеу жұмыстарын ұйымдастырумен байланысты.
Бұлар Арал, Теңіз, Іле, Алакөл, Зайсан, Балқаш және ... ... ... және Шығыс Қазақстан облыстарындағы ... ... ... ... ... ... ресурстарының болжам бойынша бағасы ең төмен көрсеткіште
жүргізілді.
Жақын болашақта ... ... ... ... шикізат
базасын көмірсутектердің жылдық өнімін жылына 70 млн.тоннаға жеткізе отырып
жоғарылатуға мүмкіндік береді.
Дегенмен, көмірсутектердің потенциалды ресурстарын ... ... ... олар ... ... мен ... болашақта
Республиканың мұнайгаз саласының даму стратегиясын анықтайды.
Біріншіден, игерілетін ... ... ... 50%-ы ... қатарына жатады. Сонда кенорындардың негізгі бөлігі өнімі
төмен сатыда тұр. Сондықтан негізгі ... ... ... ... ... мәселесі жақын арадағы саланың өрлеуіндегі
маңызды бағыттардың бірі болып отыр.
Екіншіден, ... мен ... ... ... негізгі көлемі
мыналармен тығыз байланысты: жыныстарының күрделі қасиеттері бар Каспий
аумағының ... ... және ... ... ... құрамында
күкіртсутек пен көмірқышқыл газының болуымен. Бұл кезде болжанған
ресурстардың ... ... одан да көбі ... ... ... ... Республикадағы мұнай өндіру деңгейі бар белгіленген
қорлардың 1 ... ... Жеке ... ... ... бұл қарқыны толығымен жеткілікті болады. Бірақ сыртқы нарыққа
шығу үшін Қазақстан ... ... ... ... ... ... бұл ең алдымен батыс инвесторларын қызықтырады.
Бәріне белгілі болғандай, Қазақстан Шеврон ... ... ... игеруге келісті. Бұдан басқа, салада орта және ұсақ
кенорындарды игеру ... 14 ... ... ... ... және ... игеруге дайындалып отырған көмірсутекті
шикізат қорларының деңгейі жақын ... ... мен газ ... ... ... ... ... Дегенмен, игерілген қорлардың негізгі көлемі
(70% ... және 90% газ) ... ... ... ... ... ресурстар
мен қорлардың көп бөлігі жыныстардың палеозой комплексінің жоғарғы күкіртті
шикізатына ... ... ... қорғаныстың ... және ... үшін ... комплексті өңдеу қажеттілігімен
байланысты.
1995 жылға көмірсутекті шикізатты ... ... ... ... ... ... 45%-ды және ұлттық табыстың 13%-ын
құрайды.
Мұнай мен газ өндіру көлемі ... ... ... тонна және
миллиард куб метр): 1994 жылы – 25,8/7,1; 1995 жылы – ... 1996 жылы ... 1997 жылы – ... 1998 жылы – ... 1999 жылы – ... жылы – ... 2001 жылы – 25,7/10,7; 2002 жылы – 26,8/10,8; 2003
жылы – 40,5/14,7.
Республиканың мұнай ... ... ... ... үшін ... ... ... зерттеудің ірі жобасының орындалуы
басталды. Бұл ... ... ... ... ... ... Бритиш
Петролеум, Аджип, Тоталь, БритишГэс сияқты ... ... ... Мұндай консорциум операторы болып «Қазақстанкаспийшельф»
мемлекеттік компаниясы табылады.
Мұнай кенорындарын ... ... ... ... ... ... ... 32,3 млрд.АҚШ долларымен ... ... ... ... байланысты жобалар бойынша ол ... ... ... мұнай саласының одан әрі дамуы үшін барлық мүмкіндіктер
жасалған. Алғашқы бірлескен ... ... ... ... ... мен ... батыстық техника мен
технологияны тез игеріп, өздерінің шетелдік коллегаларынан ... ... ... ... алдында мұнай мен газдың болашақ
ірі өндірушісі мен экспортёрі ретінде қарастырылуы керек.
3.2. Мұнайды тасымалдау мәселелері
Қазақстанның энергетикалық қауіпсіздігіне теріс әсерін тигізіп ... ... ... өз жұмыстарын кеңінен жүргізуге тыйым салып
отырған ... ... бірі – ол ... ... сияқты,
республикаішілік бағытта да құбыржелісі жүйесінің әлсіз дамуы және
жетілмегендігі.
Қазақстан ... ... ... ... Консорциуммен
(КҚК) орындалатын Тенгиз – Новороссийск экспортты мұнай құбырының жобасын
жүзеге асыру бойынша қажетті шаралардың барлығын ... ... ... бойынша, жаңа қатысушылар және құқықтар мен ... ... ... ... ... Шеврон, Лукойл, Мобил, Роснефть, Аджип,
Бритиш Гэс, Мұнайгаз. КҚК операторы болып ... ... ... ... ... шарт – ол ... ... мұнайдың барлық
көлемін экспортқа шығару ... ... ... ... ... квота бөлініп берілді.
Болжанғандай, КҚК-нің максималды өткізу ... ... ... Бұл ... ... ... ... кенорындарда мұнайды іріктеу
қарқыны мен мұнай қорларын ескере отырғанда, бүкіл қазақстандық мұнайды
тасымалдау үшін ... ... ... ... жаңа кенорындардың
ашылуымен КҚК-нің толығымен жұмыс жасаған ... ... ... мұнай
желілерінің жобаларын зерттеу мен дайындау туралы айтуға мүмкіндік болады.
Қазіргі кезде Павлодар және Шымкент ... ... ... ... ... өндіру аудандарын байланыстыратын Батыс Қазақстан – Құмкөл
мұнай құбырының ... ... ... ... қатысуымен мынадай
негізгі сұраққа жауап беретін жобаның экономикалық талдауы жүргізіледі:
жоба ... ме және ... ... ... Осы ... ... Үкімет
шешім қабылдайды. Қазіргі таңда және жарқын болашақта Қазақстан Ресейдің
құбырлар жүйесімен пайдаланады.
Қазақстан Республикасының алдында ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі күшті тәуелділігін алып тастау
мәселесі тұр. Сондықтан біріншіден экспортты ... ... ... ... ... ... ол ... Қазақстаның мұнайы мен
газына инвестициялар мен несиелердің берілу көлемін ... ... ... ... және ... ... ... мәселелері» атты курстық жұмысты қорыта келгенде жалпы алдағы
келешектегі жылдарда Қазақстандағы мұнай саласының даму ... ... айта ... жөн ... экономикасы құрамында тау-кен өндірісі, металлургия,
машина жасау және өсіп келе жатқан орта және ... ... бар ... әр
түрлі салаларда ірі аграрлы сектор болып ... Ал ... ... ... ... экономикасы шикізат материалдарының
өндірісі мен ... ... ... негізделген. Энергетикалық, тау-кен
салалары мен ... ... ... ... ... ... және ... өнеркәсіптік өнімнің үштен екі ... ... ... ... дамуының қазіргі сатысында мұнайгаз
саласының кәсіпорындары өнеркәсіптегі ең базалы ... ... және ... ... жаңа нарықтық жағдайда ұлттық экономиканың одан әрі
құрылуын ... ... ... мен оның ... мұнай бизнесіне кіруіне
мыналар әсер етеді:
• әлемдік нарықта шығарылатын ... ... ... ... және
алдағы жылдарда оның одан әрі дамуына жақсы болжамның болуы;
• бәсекеге түсе ... өнім ... ... ... саласында
әлемдік нарықта бәсекеге түсе алатын өнімдер жоқ;
• әлемдік нарыққа өздігінен шығу мүмкіншілігінің ... ... ... ... ... құбырлар жүйесі арқылы шығару
мүмкіндігі;
• алдағы ... ... мен ... ... жоғарылату үшін шикізат
базасы саласының қамтамасыздандырылуы;
• шетелдік инвестицияларды алу үшін және ... ... үшін ... түзу үшін тұрақты заңды базаның болуы.
Қазіргі таңда Қазақстандағы мұнай өндіру әлемдік мұнай өндірушілерімен
салыстырғанда үлкен ... Бес ... ... ... ... мен газды
өндіру бойынша әлемде 23-ші ... ие ... ол ... ... 0,85%-ын құрайды (150 млн.баррель). Кенорындардағы мұнайдың орта
тәуліктік көлемі күніне 411 000 баррель құрады.
Дегенмен, Қазақстанда әлі ... ... ... өте көп,
Солтүстік каспийлік ... ... 19 ... ... ие, ал жалғыз
Тенгиз кенорнында шығарылатын қорлар мөлшері тоғыз миллиард баррель болып
отыр. Бар ... ... ... өте тез ... ... ірі мұнай
өндіру державасы ретінде биік потенциалға ие болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Шетелдік инвестициялар ағымын қанағаттандыру арқылы Қазақстан өзінің де
ішкі мақсаттарын орындауда, оның бірі ... ... ... ... құрылуы, мұнай мен газда өздерінің ішкі ... және ... ... ... ... ... бірлігіне
айдауды жоғарылату есептеледі.
Осылайша, Қазақстан Республикасы әлемнің көз алдында келешектегі мұнай
мен ... ірі ... және ... мен ... ірі экспортері ретінде
қарастырылуы керек.
Қолданылған әдебиеттер
1. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика – Алматы, «Экономика»,
2003;
2. ... Қ.С., ... Н.Қ., ... М.Ә. ... ... «Экономика», 2000;
3. Мәуленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е.Қ. Экономикалық ... ... ... 2003;
4. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ч.С., Комягин
Б.И. ... ... ...... ... ... Сахариев С.С., Сахариева А.С. Әлем экономикасы, І-ІІ бөлім – Алматы,
«Дәнекер», ... ... газ и ... ...... ... КВЦ
«Сокольники»;
7. «Магистраль» №14(56) , 2005 – Астана;
8. «Эксперт» №38(401), 2005;
9. «Эксперт» №2, 2004.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий аймағындағы мұнайқұбыр коммуникациялар геосаясатының экономикалық астары16 бет
Биоыдырайтын суда еритін полимерлер, заманауи мәселелері және оны шешу жолдары16 бет
Дағдарыс жағдайында мұнай өнімдері нарығының жағдайы мен даму болашағын талдау69 бет
Мұнай жобаларын маркетингілік талдау69 бет
Қазақстан Республикасының мұнай газ секторы77 бет
Қазақстанның қазба байлықтары4 бет
«Мұнайдың химиялық анализі» бағдарлы элективті курсын оқыту әдістемесі61 бет
Айырғыштарды газ және сұйық бойынша өткізу қабілетіне есептеу5 бет
Алдын ала қыздырылған мұнай және мұнай өнімдерін айдау10 бет
Альфа кенорны бойынша ұңғыманның түп аймағына әсер ету әдістерін талдау ( ҚСЖ )67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь