"Негізгі құралдар."

I Кіріспе
Негізгі құралдардың экономиалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
II Негізгі бөлім
2.1 Негізгі құралдардың келіп түсуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
2.2 Негізгі құралдарды жөндеу мен жаңғыртудың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2.3 Амортизациясы мен тозуын есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
III Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
№6 БЕС бойынша негізгі құралдар бұл еңбек құралы ретінде материалдық өндіріс саласында, сондай-ақ өндірістік емес салада (материалдық емес өндіріс саласында) ұзақ уақыт бойы (1 жылдан аса) қолданыста болатын материалдық активтер.
Негізгі құралдарға мыналар жатады: жылжымайтын мүліктер (жер учаскелері, үйлер, ғимараттар, көпжылдық өсімдіктер және жермен өте тығыз байланысты, қозғалысы олардың мақсатына зиян келтірмеуі мүмкін емес басқа объектілер), көлік құралдары, жабдықтар, аулау аспаптары, өндірістік және шаруашылық құрал-саймандар, үлкен және өнім беретін малдар, арнайы қүралдар мен басқа да негізгі қорлар (кітапхана қорлары, мұражай құңдылықтары, жануарлар әлемінің экспонаттары, автомобиль жолдары және т.б.).
Негізгі құралдар көптеген өндіріс құралдары бойынша пайдаланылады, қасиеті мен нысанын сақтай отырып жанама түрде тозады, өзінің құнын жаңадан жасалған өнімге біртіндеп көшіреді. / 3
Айналым күралдары бір ғана өндірістік процесте тұтынылады және өзінің құнын жаңадан жасалған өнімге толықтай көшіреді.
Негізгі кұралдардың бухгалтерлік есебінің міндеті:
1. Расталған есептік мәліметтердің, техникалық паспорттардың, басқа да қүжаттар мен түгендеу журналдарының негізінде еңбек құралдарының барлық түрлерінің сақталуына жүйелік бақылауды үйымдастыру.
2. Негізгі құралдардың келіп түсуін, шығарылуын, қозғалысын есепте уақтылы және дұрыс көрсетілуін қамтамасыз ету.
3. Негізгі құралдардың тозуының дұрыс есептелуіне және тиімді пайдаланылуына бақылауды ұйымдастыру және қор қайтарымдылығын арттыру жөніндегі шараларды жүзеге асыру.
4. Негізгі құралдарға ағымдағы және күрделі жөндеулерді, қайта құруды және жаңғыртуды жүргізумен байланысты шығындарды есепте дұрыс және уақтылы көрсетуді жүзеге асыру.
5. Моральды және физикалық түрғыдан ескірген негізгі құралдарды жедел айқындау.
6. Негізгі құралдар бойынша дұрыс есептеме жасау үшін бухгалтерлік есептің деректері банкін уақтылы және дұрыс қалыптастыру.
Экономика саласы мен қызмет түрлері бойынша негізгі құралдар көп қорлардың қатысуымен өндірілген өнім немесе көрсетілген қызмет жатқызылған экономика саласы мен қызмет түріне жатады.
Өнеркәсіп саласына экономиканың барлық салаларында өнеркәсіптік өнімдерді өндіру процесімен тікелей байланысты негізгі қорлар жатады.
Мақсаттық бағыты мен орындайтын функцияларына байланысты негізгі қорлар бірнеше түрлерге белінеді. Негізгі қорлар тобының құрамына кіретіндер:
Субъект меншік құқығында сатып алған жердің саны мен құны. Жерге меншік кұқығы жерге меншік құқын беретін актімен расталуы тиіс. Оларға арнап акт берілген әрбір жер учаскесі инвентарлық объект болып табылады.
Үйлер - бұл мақсаттық бағыты халықтың еңбек етуіне, тұрғын үйіне, әлеуметтік-мәдени қамтамасыз етілуіне және материалдық құндылықтардың сақталуына жағдай жасаудан тұратын сәулет-құрылыс объектілері.
1. Сұлтанова Б.Б. «Салық есебі» Алматы, Экономика 2007;
2. Баймұханова С.Б. «Қаржылық есеп» Оқулық-Алматы 2007 ж. «Экономика» баспасы;
3. ХБЕС № 6 «Негізгі құралдар есебі»;
4. ХҚЕС № 16 «Негізгі құралдар»;
5. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік жөніндегі заң» 27 ақпан 2007 ж. № 544;
6. «Салықтар және бюджетке төленетін міндетті төлемдер» ҚР Кодексі;
7. Ануфриев В.Е. «Бухгалтерский учет основных средств, капитала и прибыли»
8. Бюллетень Бухгалтера Издательский дом «БИКО» №9, 2006ж.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Есеп және аудит кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Негізгі құралдар
Орындаған: Исагулова Р.Д
ЕжА 06 К2
Тексерген: Байдаулетов М.Б
Алматы 2008 ... ... ... ... Негізгі бөлім
2.1 ... ... ... Негізгі құралдарды жөндеу мен ... ... мен ... ... Кіріспе
Негізгі құралдардың экономикалық мәні
№6 БЕС бойынша негізгі құралдар бұл еңбек құралы ретінде ... ... ... ... емес ... ... ... саласында) ұзақ уақыт бойы (1 жылдан аса) қолданыста ... ... ... ... жатады: жылжымайтын мүліктер (жер
учаскелері, үйлер, ғимараттар, көпжылдық өсімдіктер және ... өте ... ... ... мақсатына зиян келтірмеуі мүмкін емес басқа
объектілер), көлік құралдары, жабдықтар, аулау аспаптары, ... ... ... ... және өнім ... ... ... мен басқа да негізгі қорлар (кітапхана қорлары, мұражай
құңдылықтары, жануарлар ... ... ... жолдары және
т.б.).
Негізгі құралдар көптеген өндіріс құралдары бойынша пайдаланылады,
қасиеті мен нысанын сақтай отырып ... ... ... ... құнын
жаңадан жасалған өнімге біртіндеп көшіреді. / 3
Айналым ... бір ғана ... ... ... және ... ... ... өнімге толықтай көшіреді.
Негізгі кұралдардың бухгалтерлік есебінің міндеті:
1. Расталған есептік мәліметтердің, техникалық паспорттардың, ... ... мен ... ... ... еңбек құралдарының барлық
түрлерінің сақталуына жүйелік бақылауды үйымдастыру.
2. Негізгі ... ... ... ... ... ... уақтылы
және дұрыс көрсетілуін қамтамасыз ету.
3. Негізгі құралдардың ... ... ... және ... бақылауды ұйымдастыру және қор қайтарымдылығын арттыру
жөніндегі шараларды жүзеге асыру.
4. Негізгі құралдарға ағымдағы және күрделі ... ... ... ... ... ... ... есепте дұрыс және уақтылы
көрсетуді жүзеге асыру.
5. Моральды және физикалық ... ... ... ... ... ... ... бойынша дұрыс есептеме жасау үшін бухгалтерлік есептің
деректері банкін уақтылы және дұрыс қалыптастыру.
Экономика саласы мен қызмет ... ... ... ... ... ... өндірілген өнім немесе көрсетілген қызмет
жатқызылған экономика саласы мен ... ... ... ... ... ... салаларында өнеркәсіптік
өнімдерді өндіру процесімен тікелей байланысты негізгі қорлар жатады.
Мақсаттық бағыты мен орындайтын ... ... ... бірнеше түрлерге белінеді. Негізгі қорлар ... ... ... ... сатып алған жердің саны мен құны. Жерге
меншік кұқығы жерге меншік құқын беретін актімен ... ... ... акт берілген әрбір жер учаскесі инвентарлық объект болып табылады.
Үйлер - бұл мақсаттық бағыты халықтың ... ... ... ... ... ... және ... құндылықтардың
сақталуына жағдай жасаудан тұратын сәулет-құрылыс объектілері.
Ғимараттар - еңбек заттарының өзгеруіне байланысы жоқ ... ... ... ... ... процесін жүзеге асыруға арналған
инженерлік-құрылыс объектілері (плотина (бөгет) көпір, автомобиль ... ... ... бұрғысы). Инвентарлық объект дегеніміз - ... ... бір ... құрайтын әрбір жеке ғимарат.
Беріліс құрылғылары - электронды, жылулық және ... ... ... ... ... ... желісі, трансмиссиялар, құбырлы
өткізгіштер).
Машиналар мен жабдықтар. Әрбір машина, егер оның құрамына кіретін
саймандарды, керек-жарақтарды, аспаптарды, қоршауларды, іргетастарды ... ... ... бөлігі болмаса, инвентарлық объект болып
табылады.
Негізгі құралдардың бұл тобы 5 ішкі топтан ... Күш ... ... мен ... жылу және ... қуатын
өндіретін генераторлар, әртүрлі қуаттарды механикалыққа, яғни қозғалыс
қуатына ... ... ... мен ... ... ... бу ... іштей жану
қозғалтқыштары, электроқозғалтқыш).
2. Жұмысшы машиналар мен ... - бұл ... ... ... процесінде
еңбек заттарына механикалық, термикалық және химиялық әсер етуге арналған
машиналар, аппараттар және ... ... ... ... станоктар,
насостар, электрлі моторлар, экскаваторлар, грейдерлер).
3. Өлшеу және реттеу аспаптары, құрылғылар мен зертхана жабдықтары - ... ... ... реттеуге арналған аспаптар мен құрылғылар
(дизаторлар, амперметрлер, микроскоптар, су өлшегіштер, монометрлер).
4. Есептеу техникасы — процесті ... мен ... ... ... мен ... ... мен ... да есептеу
машиналары).
5. Өзге де ... мен ... ... ... ... ... өрт ... Көлік құралдары - адамдар мен ... ... ... ... (автомобиль, теміржол, су көлігінің қозғалмалы құрамы).
7. Инвентарлық объект - барлық тиесілі керек-жарақтарымен және ... ... ... ... Құрал-сайман темірді, ағашты өңдеуге арналған, қол ... және ... ... ... ... бекітілген
заттар (кесетін, ұратын, қысатын және тығыздайтын еңбек құралдары).
9. Инвестициялық объект - ... ... ... ... ... ... және ... - өндірістік операцияларды
орындауға немесе жеңілдетуге қызмет ететін басқа мақсаттағы заттар ... ... ... ... ... ...... да бір
инвентарлық объектінің бөлігі болып табылмайтын және ... мәні ... ... инвентарь кеңсеге және шаруашылыққа қажетті заттар
(үстелдер, шкафтар, кілемдер және ... ... және өнім ... ... ... ... аттар, өгіздер, түйелер.
Өнім беретін малдар—бұл ірі қаралар, айғырлар, асыл ... ... ... мен ұрғашылары, бұғылар-үрғашы маралдар - еркек, ... ... ... әрбір ересек жануар.
11.Көпжылдық өсімдіктер жасына қарамастан ... ... ... (жеміс-жидектер, жүзімдіктер, көпжылдық гүлөсімдіктері, раушан
плантациялары, тірі қоралар, қорғаныш өсімдіктер). ... ... ... ... ... ... ... құралдар кәсіпорынға сатып алуға байланысты, ... ... ... ... ... ... және ... келіп түседі.
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ұйымдастырудың маңызды шарты оларды
бағалаудың қабылданған ... ... ... Негізгі құралдарды
ақшалай өлшеммен бағалау олардың көлемін, құрылымын, тозуын ... ... ... ... береді. №6 БЕС бойынша ... ... ... сату құнын және жою құнын ажыратуға болады.
Негізгі құралдар бухгалтерлік есепте бастапқы құны бойынша ... ... ... Оған ... ... ... өндірістік шығындар,
негізгі кұралдарды орнату және сатып алу шығындары, ... ... ... алу ... ... ... ... мен алымдар (үйлер, жеңіл
автомобильдер бойынша ҚҚС және сатып алу ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға қосу жөніндегі шығындар.
3. Құрылыс мерзіміне берілген несие үшін пайыздар.
4. Активті жұмыс жағдайына келтіруге байланысты басқа да ... ... ... ... ... мыналар кіреді:
1. Шотта көрсетілген сату бағасы.
2. Жылжымайтын мүлік жөніндегі агенттерге ... ... ... ... ... ресімдеу бойынша заңгердің көрсеткен қызметін
төлеу.
4. Салықтар мен алымдар.
5. ... ... ... ... жөніндегі шығындар (үйлерді бұзу,
тазалау, тегістеу).
Мысалы: компания 40000 теңгеге жер сатып алсын және ... ... Ескі ... ... ... ... ... бұзған(материалдар) ... ... ... ... төлемдер ... ... ... жол салу ... ... ... шығындар ... ... ... 40000+400+1000+100+1200+400=43100 теңге
Д-т (жер) 43100 К-т (ақша қаражаттары) 43100
№ 16 ХҚЕС бойынша сатып алынған жабдықтардың бастапқы құнына ... ... алу ... Тасымалдау шығындары (тасымалдау уақытыңдағы сақтандыру).
2. Монтаждау.
2. Жабдықтың пайдалануға жарамдылығын тексеру мақсатыңда сынақтан өткізу.
Үйлер мен ... ... ... ... ... ... ... шығындардың барлығы қосылады:
1. Материалдар.
2. Еңбекақы төлеу.
3. Үстеме шығындардың тиісті үлесі.
4. Сәулетшінің, ... ... ... ... ... сақтандыру шығындары. Құрылыс кезеңіне берілген
кредиттер бойынша пайыздар. Құрылыс жүргізуге рүқсат ... ... / ... кәсіпорындар шаруашылық операциясында бірнеше материалдық
активтерді бір сомада алады, осыны біз Паушалдық сома деп ... А ... 180000 ... ... пен құрал-жабдық сатып
алды. Ғимараттың нарықтық құны 140000 теңге, ал құрал-жабдықтікі 60000
теңге. Онда ... ... құны ... ... құны ... ... ... алу құнын
бөлу
Ғимарат 140000 ... 60000 ... 20000 ... ... ... ... жас малдардың бастапқы құны ... ... ... құнынан құралады. Негізгі табынды қалыптастыру
үшін сатып алынған малдар бойынша — жеткізу жөніндегі шығындарды ... ... алу ... және ... ... байланысты өзге де
шығындардан құралады. / 8
Жас ... ... құны егу, ... ... ... ... шығындардан құралады (пайдалану бағасы бойынша алынған өнімнің
құнын немесе егу сәтінен бастап өсімдіктерді пайдалануға ... ... ... / ... ... ... ... негізгі кұралдарды қабылдау-өткізу
(қозғалысы) (НҚ) №1 нысандағы актімен ресімделеді. Ол ... ... ... кұрамына есептеу үшін, олардың
пайдалануға берілуін ресімдеу үшін, негізгі құралдардың бөлімше ... ... ... ... ... қоймадан (запастан)
пайдалануға беру үшін, сондай-ақ басқа ... беру ... ... ... ... беру) НҚ құрамынан шығарып тастау
үшін пайдаланылады, Негізгі құралдарды қабылдауды ресімдеген кезде ... ... ... ... жеке ... бір дана ... НҚ бірнеше объектілерін қабылдау-өткізуді ресімдейтін жалпы
актіні жасауға шаруашылық ... ... ... ... ... егер бұл объектілер біртектес болса, құндары бірдей
болса және бір күнтізбелік айда қабылданған ... ... ... ... кейін осы объектіге қатысты техникалық құжаттармен бірге
бухгалтерияға беріледі. Оған бас бухгалтер қол ... және оны ... ... ... өкілетті адам бекітеді. НҚ ішкі ... ... акт екі ... ... ... өткізетін және
қабылдайтын субъектілер үшін). НҚ ... ... ... ... акт ... ... оның ... өткізуші субъектіде қалады (1-сі НҚ қалдығы
мен қозғалысы туралы есептемеге, екіншісі есеп айырысу-төлем құжаттарына
қоса ... ... НҚ ... ... ... ... ... мен оларды "жас өсімдіктер" тобына есептеуді,
сондай-ақ өсімдіктерді "пайдаланудағы ... ... ... ... ... дейін)" тобына ауыстыру көпжылдық өсімдіктерді
қабылдау және пайдалануға беру актісімен ресімделеді. Акт ... ... ... ... ... тапсырылады.
Алаңдарды қорғайтын орман жолақтарын кіріске алу қорғаныс орман
өсімдіктерін пайдалануға қабылдау актісімен жүргізіледі. Ол ... ... ... ... ... ... ... қорғаныс орман
өсімдіктерін егу және пайдалануға беру (5 жылдан кем ... ... ... ресімдеуде қолданылады.
Малдың төлдерін негізгі табынға ауыстыру малды негізгі ... күні ... ... ... ... ... ... Егер негізгі табынға ірі қара малдар, ұрғашы шошқалар,
биелер, айғырлар ... ... онда ... әрбір жануардың инвентарлық
нөмірі, туған уақыты, жынысы, ... ... және ... ... ... ... Ешкі, қой және басқа ұсақ ... ... ... ауыстырылған барлық малдарға тән белгілерін
(тұқымы, ... ... ... ... ... жазады.
Негізгі құралдардың есебі активтік ... ... ... ... бағасымен немесе ағымдағы құнымен (негізгі
құралдар бойынша қайта бағалаудан кейін) ескеріледі. ... ... ... ... пассивтік 2421-2429-шоттар арналған.
Негізгі құралдар кәсіпорынға сатып алуға ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
жағдайларда келіп түседі.
I. Сатып алынған ... ... ... ... мен ... ... сатып алу.
1. Баланстық құнына Д-т 2411 - 2417 К-т 3310.
1. Тозу сомасына (егер пайдалануда болған объектілер сатып алынса) Д-т 2411-
2417 К-т 2421, 2425 - ... ... қоса ... ... байланысты шығындар Д-т 2414 К-т 3310-
50,0.
3. Жеткізушілер мен ... ... ... ... Д-т 3310 ... 1040, 1020, 1050-350,0.
II. Сатып алынған басқа НҚ (бухгалтерлік жазбаларды
ақша ... ... ... ... ... алуға
арналған ҚҚС бөлініп көрсетіледі).
1. КҚС-сыз салық шот-фактураларына сәйкес келісім құнына біз мынадай ... Д-т ... К-т ... ... шот ... ҚҚС ... Д-т 1420 К-т 3310 – 60,0
3. Төлем фактісіне қарамастан ҚҚС-ты ... алу ... ҚҚС ... ... ... алу сәті бюджет алдындағы берешекті кемітуге
ҚҚС-ты жатқызу сәті болып табылады. Д-т 3130 К-т 1420 - 60,0.
4.Жеткізушіге төленген шоттар: Д-т 3310 К-т 1040, 1050, 1010, ... ... ала ... ... ... ... ала ... сомасына Д-т 1610 К-т 1040, 1050, ... - ... НҚ ... құнына Д-т 2415, 2416 К-т 3310 - 300,0.
3. ҚҚС сомасына Д-т 1420 К-т 3310 - 60,0.
4. ҚҚС есепке алу Д-т 3130 К-т 1420 - ... ... ... ... ала ... ... алу Д-т 3310 К-т ... Объект құрылысының нәтижесінде келіп түскен НҚ
Үйлер мен ғимараттарды тұрғызу, жабдықтарды монтаждау ... мен ... ... ... сметалық-қаржылық
есептеулермен көзделген басқа ... ... ... ... ... ... асырылуына қарамастан) 126-шотта (аяқталмаған
құрылыс) ескеріледі.
Құрылыстың мердігерлік әдісі:
1. ҚҚС-ты қоса алғанда, үйдің құрылысы бойынша сметалық және құрылыс-монтаж
жұмыстары үшін ... ... мен ... ... ... ... 2930 К-т 3310 - ... Монтажға берілген жабдықтың құнына (егер ... ... ... Д-т 2930 К-т 3310, 1040 ... ... монтажға қоймадан
берілсе, онда Д-т 2930 К-т 2930, ... ... ... ... ... жер учаскесін бөлуге байланысты өтемақы есептелді: Д-т 2930 ... - ... ... және ... ... ... төлем жасалды; Д-т 3310 К-
т 1040, 1050, 1010, 1020 - 1 ... Жер ... ... үшін ... ... төленді Д-т 3310 К-т ... 1010, ... ... ... кейін объектіні акт бойынша ... ... ... егер өтемақы объектінің бастапқы құнына енгізілсе Д-т 2412 К-т 2930-1
980,0 (1 200,0 + 300,0 + 480,0);
* егер ... ... ... онда ... ... ... ... объектінің бастапқы құнына енгізілмеген ... ... ... ... ... ... Д-т 7210 К-т 2930 - ... объектілер пайдалануға берілген кезде олардың бастапқы құнына Д-т 2412 К-
т 2930-1 500,0 (1 200,0 + ... жыл ... ... ... ... табыстың кемуіне жатқызылады Д-т
5410 К-т 7210 - 480,0.
Кұрылысты жүргізудің шаруашылық әдісі:
1. ... ... ... құнына Д-т 2930 К-т 1317-500,0.
2. Монтаждауға берілген жабдықтардың құнына Д-т 2930 К-т 3310, 1040-300,0.
3. ... ... ... ... Д-т 2930 К-т ... ММСҚ зейнетақы қорына әлеуметтік сақтандыру аударымдары жасалды
(есептелген жалақыдан 20%) Д-т 2930 К-т ... ... ... үшін ... ұйымына есептелгені Д-т 2930 К-т 3310 -
400,0.
6. НҚ (үй) ... ... беру ... ... Д-т 2412 К-т ... (500,0 + 300,0 + 250,0 + 5,0 + 75,0 + ... НҚ ... келіп түсуі
1-нұсқа. Егер НҚ демеушілік көмек ретінде ... онда ... ... алады: Д-т 2411-2417 К-т 6280 — 1 200,0. Егер ... ... тозу ... ... ... а) ... құнына Д-т 2411-
2417 К-т 6280-400,0; ә) тозу сомасына Д-т 2411-2417 К-т 2421-2429 -
800,0.
8-3/41-07
2-нұсқа. Егер ... ... ... үкімет органдарынан демеуқаржы
(субсидия) түрінде алынса Д-т ... К-т 6230 - 1 млн ... ... НҚ ... ... ... тозу құны көрсетілсе, онда:
а) баланстық құнына Д-т ... К-т 6230 - ... тозу ... Д-т ... К-т ... ... ... 7-бөлімнің шоттарында көрсетілген табыстар
жиынтық табыстың өсуіне жатады Д-т 6230, 6280 К-т ... НҚ ... ... салым ретінде келіп түсуі
1. Мәлімделген жарғылық капиталдың сомасына Д-т 5020 К-т 5010-5 млн теңге.
2. Жарғылық капиталға салым ретінде келіп ... НҚ ... ... Д-т ... К-т 5020-3 500,0.
Егер пайдалануда болған НҚ келіп түссе және келісім құны ... сай ... ... ... келісімді кұнына Д-т 2411-2417 К-т 5020-2300,0;
ә) тозу ... Д-т ... К-т ... - 1 200,0.
3. Кұрылтайшылар енгізген салымның қалған сомасына Д-т 2730, 1310-1314,
1317, 1320-1330, 1040, 1050, 1010, 1020 К-т 5020 - 1 ... ... ... нәтижесінде НҚ келіп түсу
(тауар беріліп, орнына НҚ алынған).
1. Босатылған тауарлардың сатып алу құнына Д-т 7010 К-т 1330-1200,0.
2. ҚҚС-сыз босатылған ... ... ... ... ... Д-т 1210 К-т 6010—1 500,0.
3. КҚС сомасына (салық шот-фактурасы бойынша) Д-т 1210 К-т ... ... НҚ ... құнына (егер құжаттарда тозу сомасы көрсетілсе) Д-т
2412 К-т 3310 - 1 500,0.
5. Тозу сомасына (қабылдау-өткізу құжаттары бойынша) Д-1 т 2413 К-т ... ҚҚС ... ... алынған салық шоты бойынша) Д-т 1420 К-т ... ҚҚС ... алу Д-т 3130 К-т 1420 - 300,0; 1210-1 800,0 (1500,0 + ... Жыл ... ... жиынтық табысты кемітеді Д-т 5410 К-т 7010
- 1200,0; э) табыстар жиынтық ... ... Д-т 6010 К-т ... ... ... ... ... (571-шоттың кредиттік
сальдосы) - 300,0.
VII. НҚ түгендеу кезінде анықталған артықшылықтары (келіп түскен кезде
кіріске алынбағандары) мынадай бухгалтерлік ... ... ... К-т 6280. / ... ... ... жөндеу мен жаңғыртудың есебі
Негізгі құралдарды жұмыс жағдайында ұстау үшін оларды мерзім ... ... ... өзі машиналардың, жабдықтардың, үйлердің және НҚ
басқа ... ... ... ... ... еместігіне
байланысты болады. Бухгалтерлік есеп орындалған жөндеу жұмыстарының
көлемі мен оның құны туралы ... ... ... ... ... ... ... етуге тиіс. ... ... ... ... ... ... ... (ағымдағы) жөндеу болып бөлінеді. / 7
Күрделі жөндеу дегеніміз - жалпы объектіні салыстырғанда тозу ... НҚ ... ... ... ... ... ... мерзім сайын жүргізілетін, нәтижесінде агрегат
толықтай бөлшектелетін, алмастырылатын немесе тозған барлық тетіктері мен
желілері қалпына келтірілетін, ... ... және ... өтетін
жөндеу машиналардың, жаб-дықтар мен көлік құралдарының күрделі жөндеуі
болып саналады, Машинаның агрегаттарына (қозғалтқышқа, ... ... ... ... ... ... байланысты белгіленген жүрістен
кейін жүргізіледі. Үйлер мен ғимараттардың күрделі ... ... ... шамалап қайта құрумен ұштасады, мұндай кезде
тозған конструкциялар мен ... ... ... қайта құру
немесе жаңғырту НҚ бастапқы ... ... №6 ... ... ... ... құнын өсіру кейінгі күрделі салымдардың
нәтижесінде объект күйі жақсаратын жағдайларда ғана ... ... оның ... ... ... ... ... мерзімі,
өндірістік қуаты артады. Объектінің техникалық күйін сақтау және ұстау
мақсатында НҚ ... ... ... ... құнды өсірмейді, олар
пайда болған сәтте ағымдағы шығындар ретінде ... ... ... құны 1 500 000 ... ... ... 8 жыл, ал 5 ... кейін автомашинасының құны 2 900 000 теңге
болатын жаңа ... ... оң жақ ... 45 000 ... Қозгалтқышты алмастыру нәтижесінде қызмет мерзімі 2 жылга
артады, сөйтіп, 2 900 000 теңге ... ... ... ... ал 45 000 ... ... ... шығындар ретінде танылады.
Ағымдағы жөндеу НҚ жұмыс жағдайында ... үшін оның ... ... ... ... тұрады. Оны НҚ пайдалану процесінде
жүргізеді. НҚ сақтандыру мақсатымен белгіленген мерзімдерден ... ... ... ... ... зор болмақ.
Жөндеудің есебі барлық жұмыстардың құжатпен ресімделуін, жұмыстардың
көлемі мен өзіндік құнын анықтауды, жөндеуге ... ... сай ... бақылау жасауды қамтамасыз етуге ... үш ... ... ... Шаруашьшық.
3. Аралас.
1 * Мердігерлік әдіс ... ... ... ... ... ... субъектілері) жөндейді.
2* Шаруашылық әдісі кезінде жөндеу ... өз күші ... ... ... * ... әдіс кезінде жөндеу жұмыстарының бір бөлігін өзкүштерімен,
екінші бөлігін арнайы ұйымдар жүзеге асырады.
Мердігерлік үйымдармен шарт ... ... ... ... ... және ... ... кезінде кәсіпорын жөнделетін
объектілерді жөнделетін жерге және кері ... ... ... қоса ... ... жөндеу жөніндегі аяқталған жұмыстарды
төлейді. Жабдықтар мен көлік құралдарын жөндегені үшін ... ... ... ... ... ... ... үшін толықтай
жүргізеді. НҚ күрделі жөндеуден, қайта ... және ... ... (НҚ) №2 нысанындағы "Жөнделген, қайта құрылған және ... ... ... ресімделеді. Субъектінің НҚ
қабылдауға уәкілетті қызметкері мен ... ... ... ... ... акт ... өткізіледі. Акт екі данада жасалып, бас
бухгалтер қол қояды және оны ... ... ... Негізгі
қорлардың жөңделген объектісінің техникалық паспортына күрделі жөндеуді,
қайта құруды және жаңғыртуды жүргізуге байланысты ... ... ... енгізу керек.
Жұмыстарды жүргізудің шаруашылық әдісі кезінде НҚ ақау ... Оның ... НҚ ... ... наряд-тапсырыс жасалады.
Кәсіпорынның жөндеу цехтарына (ЖЦ, РММ, РСУ) әрбір жөнделетін объектіге
көпбағандық карточкалар ашылып, онда ... ... ... ... аяқталғаннан кейін (НҚ) №2 нысаны ... ... ... ... ... НҚ ... жөндеуден мерзімінде
алуды бақылау мақсатында (НҚ) №6 нысанындағы инвентарлық карточкаларды
объектілерді ... ... ... ... ... бөліміне
орналастырылады. Жөндеу карточкаларын бұл бөлімнен НҚ топтары ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын шығындарды есепке алу
үшін 8044-шот (негізгі құралдарды жөндеу) қолданылады. ... ... НК, ... шығындары 7210-шотта (жалпы және ... ... ... ... сақтауға арналған НҚ жөндеу
шығындары - 7110-шотта (тауарлар мен қызметтерді сату ... ... ... ... ... жөндеуге жұмсалған шығындарды өнімнің,
жұмыстың және қызметтің құнына біркелкі енуін қамтамасыз ету ... ... ... ... мен оның ... жұмсалатын
шығындардың жылдық сметасына орай ай сайын аударымдар жасап, жөндеу қорын
(резерв) құра алады.
I. НҚ жөндеу жүргізудің мердігерлік әдісі
Орындалған және акті ... ... НҚ ... ... ... мердігерлердің шотын төлеуге келісім берілді, олар мынадай қызметтер
көрсеткен:
күрделі құрылыс Д-т 2930 К-т 3310-5,0;
* негізгі өндіріс Д-т ... К-т 3310 - ... ... өндіріс Д-т 8044/көм.е. К-т 3310 - 62,0;
* жалпы және ... ... ... Д-т 7210 К-тЗЗЮ;
* тауарды сату орны Д-т 7110 К-т 3310.
1. ҚҚС ... ... 14%) Д-т 1420 К-т ... ҚҚС сомасы бюджет төлемдерін кемітуге жатқызылды (ҚҚС есепке алу) Д-т
3130 К-т 1420.
2. Орындалған жұмыстары үшін ... ... ... Д-т 3310 ... 1050, 1010, ... Жыл ... бойынша шығыстар жиынтық табыстың кемуіне жатқызылады Д-
т 5410 К-т 7110, 7210.
II. Егер жөндеуді жөндеу цехы жүзеге ... ... ... ... ... ... Д-т 2930 К-т8030.
2. Негізгі өндірістің негізгі құралдары бойынша Д-т ... К-т ... ... ... ... ... бойынша Д-т 8044/ кем.о. К-т 8030.
4. Жалпышаруашылық мақсаттары негізгі құралдар бойыншаД-т 7210 К-т ... Сату ... ... көрсететін негізгі құралдар бойыншаД-т 7210 К-т
8030.
Ш. Егер жөндеуді жөндеу жүргізбейтін цех ... ... ... объектілерде (үйлерде, ғимараттарда) Д-т 7110, 7210,
8044, К-т 1310, 1314, 1315, 1317, 3350 жэне ... ... ... ... ... ... шарт ... сәйкес 2920-шотта (басқалар) ескеріледі
(жинақталады).
Жалдық төлем - бұл жалға алынған мүлік үшін ... ... ... ... ... ... Жалдау ақысының мөлшері мен ... ... ... ... ... ... және басқа табиғи
ресурстарды жалдау жағдайларын қоспағанда жалдау ... ... ... ... амортизациялық аударымдарды, жал мерзімі аяқталғаннан
кейінгі жөндеу құралдарын, сондай-ақ жалдау пайызын қосады.
Жалдау - бұл кәсіпорындар мен өзге ... ... ... шартқа
негізделген түрде жерді, өзге табиғи ресурстарды және ... ... өзге ... өз ... ... ... қажетті
мүліктерді мерзімді, қайтарымды түрде пайдалануы. Жалдау нәтижесінде
жалға беруші мен жалгер арасында жалдау ... ... ... ... ... - ... шарты мүлікті жалға беретін меншік иесі. Мүлікті
жалға ... ... иесі ... ... ... мен ... сондай-ақ
заңды және жеке тұлғалар жалға беруші бола алады.
Жалгер - бұл жалдау шарты бойынша мүлікті жалға алатып занды ... ... ... және жеке ... ... ... шетелдік
занды тұлғалар, халықаралық ұйымдар мен бірлестіктер жалгер болуы мүмкін.
/ 2
Жалдау шарты - бұл тараптардың еркінділігімен толық тең ... ... ... ... ... сай мүлікті жалға беру
туралы жалгер мен жалға ... ... ... ... ... ... кұқын беруге әкеп соқтырмайды.
Халықаралық практикада жалдаудың үш түрі бар:
1. Ұзақ мерзімді жал (лизинг) - бүл ... 3 ... ... ... Ұзақ ... лизинг жай және қаржылық (қар-
жыландырылатын) болып болінеді.
Жай ...... ... ... ... ... мүліктің жалға
берушіге қайтарылуын көздейді.
Қаржылық ... ... - ... ұзақ мерзімге
несиелендерудің ... ... ... ... ... ... өтейді. Қаржылық лизингтің үш
нысаны болады:
а) "стандарт" лизинг - мұндай кезде ... ... ... ... ... Ол өзінің лизингтік
фирмасы арқылы оны тұтынушыға жалға береді;
ә) "Лиз-бек" лизингі - мұңдайда жабдық иесі оны лизингтік ... және ... ... одан ... ... (жалға берушінің қаржылық
жағдайын уақьггша жақсарту әдісі);
б) "Жеткізушіге" лизингі — ... ... ... ... ... ... ... жалгерге айнала-
ды, жалданған жабдықты ол емес, басқа жалгерлер пайда-
ланады.Қазақстан Республикасының шаруашылық практикасында жай лизинг
кеңінен ... ... ... жал ... — бұл ... ... ... құқығынсыз
1 жылдан 3 жылға дейінгі мүлікті жалдауы.
3. Қысқа мерзімді жал (рейтинг, чартер)—мүлікті жалгердің кейінгі сатып ... ... ... мерзімі 1 жылға дейін созылады. /6
Рейтинг бойынша жалдау ақысы лизингке қарағанда төмендеу.
Чартер әдетте рейсті, кезекті ... ... ... бір ... (тайм-
чартер) жалдауға жасалады (ұшақ, кеме). Чартерлер алдын ала немесе шұғыл
тәртіппен (промтчартер) және тіпті ... ... ... ... ... ... жағдайлары бойынша жал ағымдағы және қаржыланатын болып
бөлінеді. №17 - ... ... ... ... ... ... жалы негізгі құралдардың жалға ... ... ... ... яғни ... кезеңінде жалгерге жалданған негізгі
құралдарға иелік ету және олардың пайдалануы мен жалға берушіге уақтылы
қайтарылуын ... ... ғана ... ... есебі журналда
жүргізіледі, онда есеп талаптарына сәйкес қажет көрсеткіштер болады.
Қысқа ... ... ... құралдар жалгерде баланстан тыс 001-
шотта ескеріледі. Қысқа мерзімді жалға берілген НҚ жалға ... ... ... Оған ... НҚ" және "Жалға берілген НҚ"
деген субшоттар ашылады. / 6
Дербес (интеллектуалды) меншік - бұл ... ... ... ... және теле ... қызметіне қатысты
авторлық құқықты, өнер табысы және патенттік құқыққа, ғылыми ... ... ... және коммерциялық белгілеуге теріс ниетті
бәсекелестерден қорғаныс және басқа құқықтарға ... ... ... ... ... есебін ұйымдастыру. Инвентарлық объект
НҚ есебінің объектісі болып табылады, яғни оған тиесілі ... ... ... ... ... ... жеке ... зат
(заттар кешені) белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... тағайындалады. Объектінің
нөмірленуін әдетте реттік-сериялық жүйе бойынша құрады.
Мысалы, үйлер үгиін 0001-ден ... ... ... 0300-ден 0399-
ге дейінгі, беріліс құрылғылары үшін 0400-ден 0499-ге дейінгі нөмірлер
бөлінген.
Инвентарлық ... НҚ №1 ... және НҚ ... бары мен ... алу ... ... тіркелімдер мен құжаттарда келтіріледі.
Оларды тиісті объектілерде темір жетондарды бекіту, бояу жағу ... ... ... ... ... ... ... барлық кезеңіне сақтайды, ал ол шығарылатын болса, жаңадан келіп
түскендеріне ұзақ уақыт бойы (5 жылға ... ... ... қоймайды.
Бухгалтерлік есепте НҚ әрбір объекті бойынша бүтін теңгеге ... ... ... ... ... екі ... ұйымдастырылуы мүмкін:
1. Негізгі құралдарының саны көп және есепті қол әдісімен жүргізетін
ұйымдарда объектілік, яғни НҚ талдамалы есебі ... ... Олар ... ... біртектес заттарын, құрал-
саймандарын және өндірістік немесе шаруашылық мақсаты бір және техникалық
сипаттамасы, құны бірдей және бір ... ... ... басқа
заттарды қоспағанда, әрбір инвентарлық объектіге ашылады.
Бұл заттарды бір инвентарлық карточкада ескеруге рұқсат етіледі.
Негізгі ... ... ... ... ... НҚ №6 ... ... типтік нысан белгіленген. Оны келіп түскен НҚ жасалған
актінің, техникалық паспорттардың және ... ... ... ... мен ... ... құрамдас элементтерінің
сипаттамасы ... ... ... ... ерекшеліктерін дәл
көрсетуге және техникалық құжаттаманың деректерін толықтай қайталамауға
тиіс. Топтың есепке алу жағдайында ... НҚ ... ... жазу ... ... НҚ №3 ... НҚ объектілерін
есептен шығарған кездегі НҚ №1 нысандағы акт НҚ ... ... ... ... НҚ шығарылғандығы, сондай-ақ НҚ объектілерінің
субъект ішіндегі қозғалысы туралы белгілер қоюға негіз болып ... ... ... аяқтау, толығымен жабдықтау, қайта құру,
жаңғырту, жөндеу жөніндегі аяқталған жұмыстар туралы жазбаны карточкаға
НҚ №2 ... ... ... ... жаңғыртылған объектілерді
қабылдау-өткізу актісі" негізінде енгізеді. Толтырылған инвентарлық
карточкалар бухгалтерияда НҚ №10 ... ... ... ... ... ... ... тізімдемесінде" тіркеледі. Олар
негізгі құралдардың әрбір жіктелім тобы бойынша бір данада жүргізіледі.
Тіркеу ... ... ... ... кейін арнайы карточкаға
орналастырады. Онда ол жіктелім тобы ... ... Ал бұл ...... ... мен ... жауапты адамдар бойынша
және негізгі құралдардың түрлері бойынша сақталады. ... ... ... ... ... ... (жіктелім топтар бойынша);
* ағымдағы айда түскендер;
* ағымдағы айда шығарылғандар;
* ішкі қозғалыс;
* жөндеуде;
* қорда (запаста);
* ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді жалға берілген негізгі құралдар;
* жалға алынған негізгі құралдар;
* архив (мұрағат).
Ай ішінде 4-бөлімнің карточкалары ... ... ... ... ... ... кейін картотеканың тиісті
бөлімдеріне орналастырылады.
Негізгі құралдарды есепке алудың 1-нұсқасы
Объект жөндеуден және жалгерден қайтарылғаннан, тоқтатылып тұруы
аяқталғаннан ... бұл ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың карточкаларын
"архив" бөліміне орналас-тырады. Картотеканың ... ... ... жағдайы мен қозғалысына тиісті есеп жүргізіп, бақылауға алуға
мүмкіндік береді. Салық салу мақсаттары үшін субъектілер инвентарлық
карточкалардың ... ... ... ... ... құралдарды
есепке алудың екінші картотекасын ... ... ... ... ... құралдар алдын-ала белгіленген
амортизация нормаларымен топтарға бөлінеді, Негізгі құралдардың ... тобы ... ай ... ... айналымдар мен қалдықтарды
ақпаратты қолмен өңдеу кезінде НҚ №12 нысанындағы негізгі ... ... ... карточкасында ескеріледі. Оған құжаттардың
негізінде ... ... ... ... ... жазылады. Оны 12-бөлімшенің шоттары бойынша бас кітаппен
салыстырады. Карточкаларда негізгі құралдардың жыл (тоқсан, ай) ... ... ... ... ... ... жабылуы), жыл (тоқсан, ай)
соңындағы қалдығы көрсетіледі. Осы ... ... ... ... бары және ... ... ... жасалады.
Субъектілердің цехтары (бөлімдері) шеңберінде материалдық ... ... ... ... ... НҚ №13 нысандағы негізгі
кұралдардың ... ... ... Тізімдер материалдық
жауапты адамда болады және олар оны жедел мақсаттар үшін пайдаланады.
Тізімдер мен ... ... ... құралдардың құны
деректерге сәйкес келуі тиіс.
Тұрған (пайдаланылатын) жері ... ... ... ... ... ... ... карточкалардың екінші даналарында
жүргізіледі.
Бухгалтерия карточкаларының деректері мен ... ... ... ... ... есеп негізгі құралдардың ел аумағындағы және шетелдегі қолда
бары мен қозғалысы туралы деректер алу ... ... етуі ... құралдарды есепке алудың 2-нұсқасы
Шағын ұйымдарда талдамалы есептің тіркелімі ... ... ... ... инвентарлық кітабы" атты НҚ №11 нысаны
пайдаланылуы мүмкін. Ол жіктелім топтары, ... мен ... ... ... объектіге сипаттама, аталым, инвентарлық нөмір, шыққан
және пайдалануға ... ... ... ... ... Есепті
кезендер бойынша негізгі құралдардың қолда бары (2411-2417-шоттар ... мен ... ... ... алу үшін ... ... НҚ №12 карточкалары қолданылады. Бұл карточкалар 2411—2417-
шоттар бойынша айналымды бас кітаппен ... үшін ... ... ... ... мен ... қолдану арқьлы
механикаландырылатын болса, негізгі құралдардың қозғалысын есепке ... ... ... жоқ. ... жағдайда негізгі құралдардың
қозғалысы туралы есептеме жасау үшін ... ... ... ... ... ... ... тозуын есепке алу
Негізгі құралдар өндіріс процесіне ұзақ уақыт бойы қатыса отырып,
біртіндеп тозады, яғни физикалық ... ... және ... ... өз ... жоғалтады және жарамсыз күй кешеді.
Тозу - бұл физикалық және моральдық сипаттамаларын жоғалту процесі.
Негізгі құралдардың физикалық ... олар ... ... ... мен тетіктерінің, үйлер мен ғимараттардың ... ... ... байланысты (физикалық тозудың
пайдаланудағы нысаны), сон-дай-ақ ... тот ... ... әкеп ... ... ... табиғи нысаны) табиғи-
климаттық жағдайлардың әсерінен басталады. Нәтижесінде негізгі құралдар
құнының белігі жоғалады.
Негізгі құралдардың моральдық ... ... ... ... жетілуі және жаңаруымен байланысты. Техника мен технологияны
жетілдіру қолданыстағы негізгі құралдарға қатысты өндірісті ... ... ... ... пайдаланудағы негізгі құралдар өз
құнының бөлігін жоғалта отырып, құнсыздана бастайды. Өндіріске ... және ... ... ... үй мен ... түрлерін,
жануарлардың тұқымдарының, көп-жылдық өсімдіктердің ... ... жаңа және ... ... ... ... мен өндірілуі қолданыстағы негізгі құралдарды одан әрі қолданудың
экономикалық тиімділігін көрсетіп берді.
Нсгізгі құралдарды моральдық жағынан тоздыратын факторлар:
1. Өндірістегі жабдықтар мен ... ... ... машиналарды жаңа,
неғұрлым өнімділеуіне ауыстыру).
2. Технологиялық процестің жетілуі (жаңа технология кезінде қолданыстағы
машиналар мен жабдықтарды пайдалану ... ... ... өнім ... ... мен ... (бұл орайда ескі
машиналар мен жабдықтар жаңа өнім шығаруға жарамсыз).
4. Тауар өндіруге арналған ... мен ... ... азайтуды
субъектіден талап ететін, кейбір тауарларға сұраныстың азаюы.
5. Жұмыс күшінің, ... ... ... ... географиялық орналасуындағы өзгерістер.
6. Олар өндіріс көлемін, пайдаланылатын машиналар мен жабдықтардың санын
азайтуды талап етуі мүмкін.
7. ... ... ... ... ... жиынтығындағы
өзгеріс, өнімнің жекелеген түрлерін өндіру ... ... ... ... ... ... ... әкеп
соқтыруы мүмкін. Моральдық жағынан тозуының нәтижесінде физикалық тозу
басталғанға ... ... ... ... ... ... ауыстырады. Моральдық жағынан тозуды болдырмас үшін негізі
құрал объектілерін қайта құрады және ... және ... ... ... ... фильмдер
қорынан, сэулет пен өнердің ескерткіші болып табылатын үйлер ... ... ... ... барлығы - моральды тозуға бейім.
Амортизация - бұл тозудың ... ... Бұл ... ... ... тозу ... қарай оның көмегімен өндірілетін еңбек
өнімі мен ... ... ... ... қосылатын
амортизациялық аударымдар арнайы ақша ... ... ... ... ... ... жай және ... өндірісіне айналдырудың
объективтік процесі.
Амортизациялық құн дегеніміз - бастапқы құн мен жою құнының арасындағы
айырмашылық. Ол ... ... ... ... ... ... қызмет мерзімінің соңында қалыптасқан қалдықтардың болжамды
құны ретінде анықталады.
Амортизациялық аударымдар амортизация нормалары бойынша жасалады.
Амортизация нормасы - бұл ... ... ... негізгі құралдарының жылдық орташа қүнына қатынасы.
Нормалар еңбек құралдарының ... ... ... ... ... Олар ... ... өтелуінің нормативтік мерзімін
көрсетеді. Олардың деңгейі негізгі құралдардың ұзаққа шыдамдылығы мен
физикалық тозуына байланыс-ты. ... өзі - ... ... ... және материалдық-заттық ерекшеліктеріне, пайдаланудағы негізгі
құралдардың (әсіресе машиналардың, жабдықтардың) нақты ... ... ... ... ... байланысты анықталады.
Автомобиль көлігінің жылжымалы құрамының амортизациялық аударымының
нормасы 1000 км жүрістің баланстық ... ... ... мүмкін. Жыл
бойы әрбір айдағы амортизациялық аударымдардың мөлшерін анықтау негізгі
құралдар құрамының өткен айда өзгеруіне ... ... ... ... амортизациясына нормативтік қызмет мерзімінің
аяқталуына байланысты белгіленген нормаларға ... ... ... ... ... ... ... құралдар бойынша амортизация
есептеу ... ... ... ... ... күнінен басталады.
Шығарылған негізгі құралдар бойынша амортизация есептеу шығарылған ... ... ... ... ... ... ... құру мен
техникалық қайта жарақтандыру бойынша, егер олар ... ... ... ... ... ... ... жүргізілмейді. / 2
Жалға алынған НҚ бойынша амортизация есептеуді жалдау ... және ... ... ... ... ... жалға беруші
жүргізеді.
№ 16 ХҚЕС бойынша ... ... үшін ... ... ... . ... ... (тікелей) есептен шығару әдісі
Объектінің амортизациялық құны ай ... ... ... ... Амортизация сомасы мыналарға орай анықталады:
Ұтымды пайдалану мерзімі. Бұл ретте объектінің жай-күйі, жөндеу және
техникалық қызмет көрсету мәселелері, климат жағдайлары, ... ... мен ... ... үрдістер, осындай активтермен жұмыс
тәжірибесі ескеріледі.
Мысалы: Станоктың құны = 20 000 ... ... жою құны = 2 ... пайдалану мерзімі 10 жыл. Станоктың амортизациялық құны = 20 000 ... 000 = 18 000 ... ... жыл ... ... 18 000/10-1 800
теңгеге тең. Амортизацияның ай ... ... -1 ... ... ... ... ... жою құны секілді НҚ күйін жақсартуға
жұмсалған соңғы шығындарды ... ... ... ... мүмкін. Мұның
өзі қызмет мерзімінің ұзаруына әкеліп соғады. Техникалық ... ... ... ... шаруашылық қызметінің өзгеруі
нәтижесінде қызмет мерзімі қысқарады,
Егер 4 жылдан кейін шаруашылық қызметі ... ... ... ... ... мерзімі 7 жыл болып белгіленіп, жою құны 3 ... ... ... онда жыл ... ... ... 3 ... (20 000— (1 800 х 4) — 3 000)3 000 = 3 267 теңге немесе ай
сайын 272 теңге ... әдіс НҚ ... ... ... оны ... мерзімінде бірден
болады, яғни жобаның қалған ұтымдылығының кемуі біркелкі жүзеге асады деп
болжамдалатын ... ... әдіс ... ... ... ... есептеу)
Амортизация объектіні пайдалану мен уақыт бөлігінің нәтижесі ғана
болып табылады деген негіздеме оны ... ... ... ... Кәсіпорында өндірілетін әрбір өнім, жұмыс, қызмет бірлігінің
құны оның ... осы ... ... мен ... ... НҚ
объектілерінің құнын өзіне бірдей мөлшерде сіңіреді. Ай, жыл ішіндегі
амортизация сомасы объектінің құнын оның ... ... ... және ... ... бөлу жолымен анықталады. Бұл әдісті пайдалану
мерзімінің көбіне техникалық ... ... ... ... ... ... шектелуі кезінде пайдаланады.
Мысал: Құны 240 000 теңге болатын станок 6 000 ... ... жою қүны 18 000 ... 1 ... ... ... - (240 -
18)/б = 37 теңге.
Егер 2002 ж. мамыр айында 45 бұйым өндірілсе, онда амортизация ... х 37= 1 665 ... ... ж. ... ... 52 бұйымға амортизация сомасы 52 х 37 = 1 924
теңге.
2002 ж. шілдедегі 48 бұйымға ... ... 48 х 37 — 1 776 ... ... ... ... өтелген сағат саны көзделуі
мүмкін, мысалы: 10 мың сағат : Л/ат. 1 сағ. = (240- 18)/10 = ... ... ... ... ... ... 224 ... болса, онда
амортизация сомасы 224 х 22 = 4 928 ... ... ... ... ... басталған сәтте неғүрлым тиімді әрекет
етеді, бұған қоса, технология жетілген сайын жабдық тез ... ... ... ... ... жасау мақсатында ғылыми-техникалық
жетістіктерді өндіріске ендіруді жылдамдату және НҚ жаңарту мүдделілігін
арттыру үшін ... ... ... ... әдістерін
қолдануы мүмкін. №6 БЕС мұндай 2 әдісті ұсынады: Сандар сомасы бойынша
құнды ... ... ... ... ... коэффициентін
анықтаудан тұрады. Коэффициенттің бөлімі ұтымды қызмет мерзімі жылдарының
сомасына тең. Алымы қалған санның ... ... ... дейін
керісінше тәртіппен анықталады.
Пайдаланудың алғашқы ... ... ... одан ... ... ... ... болады.
Мысал: станоктың қызмет мерзімі 6 жыл, кулмулятивтік сан = 7 + 2 + 3 +
4 + 5 + 6 = 27. Бұл ... ... ... құны = 240,0, жою құны ... амортизациялық құны — 240,0 -18,0 = 222,0 болуға тиіс.
|Жыл |Кулмулятив|Амортизация |Бір ... ... ... |
| |тік сан ... ... | |
| | | ... | ... |1 |6/21 |222,0 х 6/21 = |63 429/12 = 5286 |
| | | |5285 | ... |3 |5/21 ... |4 405 ... |6 |4/21 |42 286 |3 524 |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... |10 |3/21 |31714 |2 643 ... |15 |2/21 |21 143 |1762 ... |21 |1/21 |10 571 |881 ... санды тез арада анықтау үшін ... ... N (N + 1) ... S — ...... қызметтің болжамды мерзімі
Бұл әдіс кезінде амортизация сомасы объектіні пайдаланудың 1-ші жылы
қарқындап ... ... ... азая ... ... ... (регрессия, қосарланған регрессия) ... ... ... ... ... ... құнынан
жүргізілуге тиістігін білдіреді. ... әдіс ... ... ... екі ... ... сол ... қосарланған регрессия
әдісі жайлы сөз болады.
Амортизацияны есептен шығарған ... ... ... ... жою ... ... амортизация сомасы қалдық құнның жою құнына
дейінгі кемітілуі үшін ішкі қажеттікпен шектелген болады.
Мысалы: ... ... құны 260,0, жою құны — 80,0, ... — 5 жыл, ... нормасы — 20%.
|жыл | НҚ объектісінің |Амортизация |Жыл ішіндегі |Айға шаққанда |
| ... 1-ші жыл, ... ... | |
| ... ... | ... | ... |260 000 |20% |52000 |4333 ... ... = |20% |41 600 |3467 |
| |208000 | | | ... |208000-41600 - 166|20% |33280 |2773 |
| |400 | | | ... |133 120 |20% |26624 |2219 ... |106 496-80 000 | |26496 |2208 ... ... ... ... ... НҚ әрбір түріне
жұмсалған шығындар ретінде танылады. ... ... ... ... етіледі. Амортизацияны есептеудің субъект таңдап алған
әдістері есеп саясатымен анықталып, бір есепті кезеңнен келесісіне ... ... ... ... алу үшін "НҚ ... ... XIII бөлімшенің пассивтік
шоттары қолданылады, онда ... ... ... ... - ... мен ... тозуы;
2423 - машиналардың, жабдықтардың, беріліс құрылғыларының тозуы;
2425 - көлік құралдарының тозуы;
2429 - ... ... мен ... ... ... шоттардың әрқайсысына субшоттар ашылуы мүмкін:
1. Меншікті НҚ тозуы;
2. Ұзақ мерзімді жалға ... НҚ ... ... ... ... - ... ... қажетті материалдық
кепілдік, оның ең маңызды заттық факторларының бірі. Сату бағасы ... және ... ... ... ... НҚ тозуын меншік
нысанына қарамастан барлық субъектілер есептейді. Олар мыналардан басқа
барлық қалған НҚ түрлеріне есептеледі:
I Өнім ... ... ... ... ... ... Кітапхана қорлары, фильм қорлары.
4. Мұражай және қылқалам құндылықтары.
5. Сәулет пен өнердің ескерткіштері.
6. Жалпы пайдаланудағы ... ... ... НҚ бойынша амортизация есептелмейді
Егер НҚ объектісі бойынша тозуды ... ... онда НҚ ... НҚ №6 ... ... карточкадағы амортизация нормасы
түрлі-түсті қаламмен сызылып тасталады және ... ... ... ... ... ... №13 ... НҚ тұрған немесе пайдаланған жері ... ... ... ... белгі қойылады. Өндірістік шоттарда
8040 - "Үстеме шығындар" бөлімшесінің 8045 - "НҚ тозуы және материалдық
емес активтердің ... шоты ... ... ... ... және коммерциялық құрылымдардың НҚ тозуы 7210 - "Жалпы ... ... ... ... ... ... ... арналған НҚ 7110 - "Тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сату
жоніндегі шығындар" ... ... 8045 және ... өндіріс
түрлері бойынша субшоттар ашу қажет.
Операциялар:
1. Негізгі өндірісте қолданылатын НҚ бойьнша тозу есептелді:
а) Д-т 8045 /н.ө К-т 2421-2429 - ... Д-т ... К-т ... - ... Д-т 8014 К-т 8040/н.ө- 150,0.
в)Д-т 8010 К-т 8014-150,0,
2. Көмекші өндірісте қолданылатын НҚ бойынша тозу есеп-
телді:
а) Д-т 8045/көм.ө.К-т ... Д-т ... ... - ... Д-т 8034 К-т 8040/көм.ө. - 50,0.
г) Д-т 8030 К-т 8034 - ... ... ... ... және ... ... НҚ ... тозуы есептелді: Д-т 7210 К-т 2421-2429 - 80,0.
Жыл соңында Д-т 5410(жиынтық кіріс/зиян) К-т 7210.
4. Тауарларды сатылатын ... ... ... НҚ ... ... Д-т 7110 К-т ... - 30,0 жыл ... Д-т 5410 К-т 7110.
5. Ағымдағы жалға берілген НҚ бойынша жалға ... ... ... ... К-т 2421-2429 - 40,0.
6. Ұзақ мерзімді жалға алынған НҚ бойынша ... ... ... 7110, 7210, К-т ... Жал ... аяқталып, ұзақ мерзімге жалданған НҚ жалгердің меншігіне
өткен кезде есептелген тозу түзетіледі: Д-т 2421-2429/ 2-ші ... ... ... шығарылуының есебі
НҚ объектілері ұйымның бухгалтерлік балансынан:
1. Физикалық және моральдық жағынан тозғанда.
2. ... ... ... объектілер сатылғанда.
3. Жарғылық капиталға салым ретінде басқа субъектілерге берілгенде.
4. Басқа заңды немесе жеке ... ... ... ... ұзақ ... ... жалға бергенде.
6. Кемшіліктерге, табиғи апаттарға және басқа себептерге байланысты есептен
шығарылады.
Шаруашылық ұйымдары қолданыстағы заңдарға ... ... ... ... ... көлік құралдарын және мүліктерді
(инвентарьларды) басқа субъектілерге беруге,айырбастауға, ... ... ... ... немесе қарызға беруге, егер зандарда және
субъектінің жарғысында өзгедей көзделмесе, ... ... ... ... құқылы. Кәсіпорындардың, цехтар мен басқа объектілердің
құрылысына, кеңейтілуіне және техникалық ... ... ... және ... ... ... ... кезде; табиғи
апаттардың, аварияның, ... ... ... бұзылуынын
нәтижесінде негізгі табыннан малдарды ақау ретінде шығарып тастағанда;
шаруашылық аралық және басқа кәсіпорындар ... ... ... ... ... бергенде, сыйлағанда, табыс еткенде (сатқанда),
өткізгенде және ... НҚ ... ... ... ... ... қайта жабдықталғанда және
жаңғыртылғанда) болады. Ғимараттар, ... және ... да ... ... қызмет мерзімін жүмыспен өтегеннен кейін, физикалық
тозуы салдарынан толык ... ... үй, егер бұл ... ... ... ... ... немесе мүмкін емес болса
және оларды басқа шаруашылық субъектілеріне өткізу немесе сату ... олар ... ... ... ... ... ... жарамсыздығынан, оларды қалпына келтірудің мүмкін еместігін немесе
тиімсіздігін ... ... ... НҚ есептен шығаруға қажетті
құжаттарды ... үшін ... ... ... ... немесе өкілеттілердің жиналысының шешімі) құрамында:
1. Бас инженер немесе субъект басшысының орынбасары.
2. Бас бухгалтер немесе оның орынбасары.
3. НҚ үшін ... ... ... ... ... ... иесінің немесе өкілетті мемлекеттік органының өкілі.
5. МАИ өкілі ... ... ... ... бар ... қызмет
ететін комиссия құрылады.
НҚ жекелеген түрлерін баланстан ... ... ... ... ... жылу ... технологтар,
мал дәрігерлері, зоотехниктер сияқты тиісті мамандар енгізіледі.
Бұл комиссиялар:
1. Есептен шығарылатын объектіге тікелей байқау жүргізеді және оның ... және одан әрі ... ... ... ... ... ... нақты себептерін анықтайды (тозу, қайта
құру, қалыпты пайдалану жағдайларының бұзылуы, авария және басқалар).
3. НҚ ... ерте ... ... кінәлі адамдарды анықтайды және
оларды жауапқа тартуға ұсыныс жасайды.
4. Есептен шығарылатын объектінің ... ... ... ... ... ... және ... бағалайды.
5. Есептен шығарылғанның пайдалануға жарамды тетіктерін, бөлшектерін, түрлі-
түсті және қымбат бағалы металдарын алуға бақылау жасайды, олардың саны
мен салмағын ... және ... ... ... ... НҚ ... ... шығаруды НҚ №3 нысанындағы "НҚ есептен шығару
актісімен" және НҚ №4 нысанындағы "Автокөлік құралдарын ... ... (2 ... ... Оның ... ... беріледі,
екіншісі материалдық жауапты адамда қалып, қалған тауарлы-материалдық
құндылықтарды есептен шығаруға негіздеме болып ... №3 және НҚ №4 ... ... ... ... ... кәсіпорынға келіп түскен күні, ... ... ... ... (ағымдық) құны, есептелген тозу сомасы, жөндеулердің
саны көрсетіледі. Акті кәсіпорын басшысы бекіткеннен кейін ғана объектіні
таратуға кіріседі. ... ... ... ... тарату жөніндегі
шығындар мен НҚ таратудан ... ... ... ... ... ... қоймаға өткізу жүкқұжатпен
ресімделеді (кіріске алу пайдаланудың мүмкін ... ... ... Негізгі табыннан жануарлардың жарамсызын шығаруды негізгі
табындағы жануарға арналған актімен ресімдейді (бір жануарға №57 нысан,
топқа №57а ... ... ... ... ... ... ... шығаруға арналган №58 нысандағы актімен ресімделеді.
Малдардың сойылғаны мен өлім-жітімі малдар мен ... ... №100 ... ... ... Оны ... ... арнайы комиссия өлім-жітім, сойыс болған күні жасайды.
Жекелеген түлғалардың кінәсі бойынша мал өлетін болса, актінің ... ... ... ... туралы шешім қабылданады. Осы
актілердің ... ... ... инвентарлық
карточкалардың тізімдемесінде және олардың ... жері ... ... ... НҚ ... ... ... қойылады. Бір
субъектінің екіншісіне НҚ табыс етуі НҚ №1 ... ... ол ... ... ... негізінде инвентарлық карточкаларда және
инвентарлық тізімдерде негізгі құралдардың шығарылғандығы ... ... НҚ ... ... бір ... екінші цехқа ауысуы НҚ ... ... ... Оның ... НҚ ... жері ... ... мен инвентарлық тізімдерде құралдардың қозғалысы
туралы белгілер қойылады.
Негізгі құралдар объектілерінің ... ... ... ... ... ... Баланстық құнға Д-т 7410 К-т 2411-2417 - 800,0.
2. Бұрын есептелген тозудың сомасына Д-т 2421-2429 К-т ... ... ... ... ... сомасына (салық шот-фактурасына сәйкес ҚҚС-
сыз келісім құнына) Д-т 1210 К-т 6210-1 500,0.
4. Салық шот-фактурасы бойынша ҚҚС ... Д-т 1210 К-т ... ... ... ... Д-т 3130 К-т 1040 - ... Сатып алушының ұсынылған шоттағы берешекті өтеуі Д-т 1040, 1050, 1010 К-
т 1210- ... Жыл ... ... ... ... ... Д-т 5410 К-т 7410
- 800,0;
ә) жиынтық табыстың өсуінен алынған кірістер Д-т 6210 К-т 5410-1 500,0.
Объектілердің жойылуы ... ... ... ... ... бойынша)
нәтижесінде НҚ шығарылуы
І.Жойылатын объектілердің баланстық құнына Д-т 7410 К-т ... ... ... ... ... Д-т ... Кт 2411-2417.
3. НҚ бөлшектегені үшін жұмысшыларға жалақы есептелгенде Д-т 7410 К-т ... ... ... ... мен зейнетақымен қамсыздандыруға аударымдар (30%)
жасалды Д-т 7410 К-т 3150 -3190- 6 000.
5. Бөлшектеліп жойылатын объектіні ... үшін ... ... ... ... Д-т 7410 К-т 3310-3,4.
6. НҚ объектілерін жоюдан алынған материалдар (металл сынықтары, қосалқы
бөлшектер) көрсетіледі Д-т 1314, 1315 К-т ... Жыл ... ... мен ... жиынтық табыстың (зиянның) ... ... ... ... Д-т 5410 К-т 7410 - ... ... Д-т 6210 К-т 5410.
НҚ объектілерін өтеусіз беру
1. Баланстық құнына Д-т 7410 К-т ... - ... ... тозу ... Д-т ... К-т ... ... беру жөніндегі шығыстар Д-т 7410 К-т 3350, 3150 , 3310,8030-
15,0.
4. ҚҚС сомасына ... ... 20%) Д-т 7210 К-т 3130 ... ... ҚҚС төленген Д-т 3130 К-т 1040 - 160,0.
6. Жыл соңында жылдық кірісті кемітуге ... ... ... ... К-т 7410, 7210 - 935,0.
Басқа шаруашылық ... ... ... ... немесе
құрылтайшылық жарна ретінде табыс етілуі нәтижесінде НҚ шығарылуы
Егер жарғылық капиталға салынатын салық (келісілген құн) ... ... ... ... ... ... Берілетін НҚ объектілерінің баланстық құнына Д-т 2310 К-т 2411-2417-
90,0.
2. Бұрын есептелген тозудың ... Д-т ... К-т ... ... капиталға салынатын салым (келісілген кұн) негізгі
құралдардың баланстық кұнынан артық болса:
1. Берілген НҚ баланстық құнына Д-т 7410 К-т ... ... ... ... тозудың сомасына Д-т 2421-2429 К-т 2411-2417-100,0.
3. Берілген ... ... ... Д-т 2310 К-т ... НҚ ... және ... ... арасындағы айырмашылықтан ҚҚС
(15%) сомасына Д-т 7210 К-т 3130 ... ... ҚҚС ... Д-т 3130 К-т 1040 - ... Жыл соңында:
а) кеміту шығындары Д-т 5410 К-т 7410, 7210 - ... ... Д-т 6210 К-т 5410 - 1 200,0, ... - ... қозғалыс:
НҚ бір цехтан (құрылымдық бөлімшеден) басқасына табыс етілгенде Д-т 2411-
2417 К-т ... - ... ... ... ... тозу ... Д-т ... К-т 2411-2417-300,0.
2. Жетіспейтін НҚ баланстық құнына Д-т 8048 (құндылықтардың ... ... ... ... К-т ... ... ... адам белгілі болғанда немесе оны сот шешімімен
анықтағанда:
а) НҚ ... ... Д-т 1254 ... ... ... ... К-т 2180 ... және
ысырап) - 700,0;
ә) жетіспейтін НҚ нарықтық және баланстық құндарының арасындағы айырмаға Д-
т 1254 (материалдық зиянды өтеу жөніндегі ... ... - ... ... ... сот ... ... кінәлі
адам мен шаруашылық субъектінің арасындағы келісім
белгілейді. Жетіспеушілікті өтеу шамасына қарай ... 3350 К-т 1254 ... ... өтеу ... бір ... ... айырмашылықтың бөлігіне Д-т 3520 К-т 6210;
в) егер кінәлі адам анықталмаса немесе өтеуін ... ... ... Д-т 7210 К-т 2180 - ... ... ... жиынтық кірістің кемуіне жатқызылады Д-т 5410 К-
т 7210 - 700,0.
Тауар айырбасы операцияларының нәтижесінде шығарылуы
1. Баланстық ... Д-т 7410 К-т 2411 -2417 - ... ... ... ... сомасына Д-т 2421-2429 К-т 2411-2417-
200,0.
2. Берілген НҚ келісім (келісілген) құнына, КҚС-сыз Д-т 1210 К-т ... ҚҚС ... Д-т 1210 К-т 3130- ... Берілген НҚ орнына алынған тауар кірістелгенде (ҚҚС-сыз келісім құны) Д-
т 1330 К-т 3310-1 ... ... ҚҚС ... Д-т 1420 К-т 3310 - ... ... ... алу Д-т 3130 К-т 1420 - 300,0.
5. ... ... ... алу Д-т 3310 К-т 1210 - 1 ... Жыл ... ... ... Д-т 5410 К-т 7410 - 800,0
ә)кірістер Д-т 6210 К-т 5410-1 500,0. Кіріс 700,0 теңге құрады.
Қорытынды
Сонымен қорыта ... ... ... ... ... ... қойған мақсаттарға жету үшін, маңызды шарт болып табылады. Жіктемелік
топтарға өндірістік-техникалық мақсаты ... тозу ... ... ... ерекшелігі, икемділігі мен техникалық ... ... өте ... негізгі қорлар енгізіледі.
Өндіріс процесіне қатысу сипатына ... ... ... былайша
бөлінеді:
- өндірістік - бұл өндірістік процеске тікелей ... ... ... кұрайтын негізгі құралдар. Олардың шамасы мен
техникалық ... ... ... ... ... ... ... тәуелді. Бұлардың құрамына өндірістік үйлер мен
ғимараттар, ... мен ... ... және ... ... ... көлік құралдары, өндірістік және шаруашылық құрал-саймандар,
керек-жарақтар, жұмысқа пайдаланылатын және өнім беретін малдар, ... ... ... Қор ... яғни ... құралдардың
бірлігіне натуралды және ақшалай өлшеуіштермен, өнім өндіру ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
- өндірістік емес - бұл тұтыну мақсатындағы негізгі құралдар. Олар
өндіріс процесіне қатыспайды, ол ... ... ... ... арналған (үйлер, ғимараттар, керек-жарақтар, денсаулық
сақтау, спорт).
Тиістілігі бойынша негізгі қорлар былайша бөлінеді:
* меншікті — бұл субъектіге тиесілі және оның ... ... ... ... ... - ... ... бойынша, онда белгіленген мерзімге ... ... ... ... ... жалға алынған негізгі құралдарды жалгер баланстан тыс
001-шотта ескереді.
¥зақ мерзімді ... ... ... ... жалдау мерзімі аяқталған
бойда немесе ол аяқталғанға дейін жалгер шартта келісілген өтемін төлеу
бағасын түгелдей енгізген болса, ... ... ... ... Олар ... 2400-2410-шоттардағы "Ұзақ мерзімді жалға алынған
негізгі құралдар" субшотында ескеріледі.
Пайдалану сипатына қарай негізгі ... ... ... ... - бұл ... ... негізгі құралдар қолданылмаған
(тоқтатылған) консервацияға немесе басқа да себептерге байланысты уақытша
қолданылмай тұрған негізгі құралдар;
* Қорда тұрған қолданылып жүрген ... ... ... ... ... жағдайында оларды алмастыру үшін қор құрайтын ... ... ... негізгі құралдар былайша бөлінеді:
* инвентарлық - бұл заттай нысанға ие және айырбастау мен заттай ... ... ... ... ... жабдықтар);
* инвентарлық емес - бұл жер, орман және су дақылдарына (ғимараттан басқа)
арналған күрделі салым, яғни ... ... жоқ ... яғни жер
учаскелерін жоспарлау, егістік алаңдарын өңдеуге кеткен шығындар.
Пайдаланған ... ... Б.Б. ... ... ... ... 2007;
2. Баймұханова С.Б. «Қаржылық есеп» Оқулық-Алматы 2007 ж. «Экономика»
баспасы;
3. ХБЕС № 6 ... ... ... ХҚЕС № 16 ... ... «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік жөніндегі заң» 27 ақпан 2007
ж. № 544;
6. ... және ... ... ... төлемдер» ҚР Кодексі;
7. Ануфриев В.Е. «Бухгалтерский учет основных ... ... и ... ... ... Издательский дом «БИКО» №9, 2006ж.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің негізгі құралдары мен операцияларды ұйымдастыру және олардың есебі28 бет
Бюджеттік органдардағы негізгі құралдар қозғалысы80 бет
Жалға алынған негізгі құралдар қозғалысы және есепке алу есебі66 бет
Жеке қорғаныстың медициналық құралдары және олардың негізгі құрылымдары14 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдары70 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдары есебі121 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарын жаңарту нысаны ретінде лизингті дамыту27 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарын пайдалану тиімділігінің теориялық негіздері33 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарын пайдаланудың теориялық негіздері60 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдарының есебі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь