Капитал нарығындағы пайыз нормасын басқару

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І БӨЛІМ. КАПИТАЛ НАРЫҒЫ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ОРНЫ
1.1 Капиталдар нарығы және оның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Капитал айналымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

ІІ БӨЛІМ. КАПИТАЛ НАРЫҒЫНДАҒЫ ПАЙЫЗ НОРМАСЫН БАСҚАРУ
2.1 Процент нормасының негізгі экономикалық ұғымы ... ... ... ... ... ... .12
2.2 Капиталды тиімді пайдаланудың көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.3 Қарыз міндеттемесі бойынша пайыз нормасы ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.4 Пайыз тәуекелін басқару . банк пайдасын ұлғайту құралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

ІІІ БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НАРЫҒЫ
3.1. Қазақстандағы нарықтық.экономикалық және әлеуметтік
жағдай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
КІРІСПЕ

Капитал (ағылшынша — бас мүлік, бас сома, латынша — ең басты) — экономикалық ғылымның ең маңызды категорияларының бірі, нарықтық шаруашылықтың қажетті элементі.
Тауар өндірісі пайда болып қалыптасқаннан бері, капитал мынадай тарихи формалар алған: сауда капиталы (көпес капиталы түрінде), — тарихи капиталдың ең көне еркін формасы, өсімқорлық, осыдан кейін — өнеркәсіптік.
Капиталдың формалары толығырақ А.Смит пен Д. Рикардоның еңбектерінде зерттелген.
Капиталдың формаларымен экономикалық мектептердің қосарласып дамуы бұл категорияны тұңғыш зерттеушілердің — меркантилистер және физиократтар оған сыңар жақты қарауының себебі болды.
Капитал категориясына ең толық жан-жақты зерттеуді өзінің «Капиталң (1867 ж.) деп аталған еңбегінде К.Маркс жүргізген. Капиталдың қызмет етуінің нақты формаларын зерттеумен қатар, ол оның мәнін, мазмұнын айқындап көрсетеді. К.Маркс капиталды зат деп қоймай, ол оны қозғалыс деп тұжырымдады. «Капиталң экономикалық ғылымның тарихында капиталды капиталистер мен жалдамалы жұмысшылар арасындағы ерекше белгілі тарихи қоғамдық қатынастар деп көрсетті. Осымен қатар Маркс капиталдың заттық түрі болады деп көрсетті - станок, машина, шикізат т.б. түрінде.
Проценттің мәнімен атқаратын қызметін анықтағанмен, осыдан бұрынырақ қойылған, толық түсім мен толық шығындардың арасында айырмашылық бар ма, ол неден тұрады деген сұраққа жауап берілген жоқ. Өткен талдау еркін бәсекеге негізделеді, ол болса жоғары табыс әкелу үшін ізденуге, адамдардың шаруашылықты оптималды жүргізуіне, толық және ақиқатты хабарламаны рационалды пайдалануда капиталдың бір саладан екінші бір салаға ауысуын шектемеді. Мұндай жағдайда қосымша пайда (басқару еңбегі мен капиталдың таза өнімділігінен түсетін табыстан тыс) болмауы керек.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Әубәкіров Ә.Я.,Байжұмаев Б.Б.,Жақыпова Ф.М.,Табеев Т.П.
«Экономикплық теория» Алматы-1997.
2. Әубәкіров Я. «Экономикалық теория негіздері» Оқулық.-Алматы,
«Санат»,1998
3. Әубәкіров Я.А «Экономикалық теория» Алматы-1999
4. Барисов Е.Ф. «Экономикалық теория»Юрайт М. 2002-384 бет
5. Бекетұрғанов Ә. «Жер нарығы-ұлан кепілі»Алматы, «Қаржы-қаражат»1996
6. Дробзина В.П. «Финансы.Денежное обрашение.Кредит.»Финансы и
статистика.1997
7. Дорнбуш Р.,Фишер С. «Макроэкономика»Учебник-МГУ,Дис 1997
8. Жолдасбаев Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы» Алматы 2002
9. Жүнісов Б.А,Мәмбетов Ұ.Е,Байжомартов Ү.С «Нарықтық экономика
негіздері»Алматы 1994
10.Кенжегузин М.Б «Экономика Казахстана на пути преобразаваний»Алматы
2001
11. Қазақстан-2030.-Алматы 2002
12. Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы-Қазақстан Республикасының
Заңы.Алматы-2000
13.Мәуленов С.С,Бекмолдин С.Қ,Құдайбергенов Е.Қ. «Экономикалық
теория»Алмгоаты-2003
14. Мамыров Н.К «Менджмент и рынок,Казахстанская модель»Алматы-1998
15. Мамыров Н.К,Тілеужанова М.Ә. «Макроэкономика»Алматы-2003
16. Мейрбеков А.Қ.,Әлімбетов Қ.Ә «Кәсіпорын экономикасы»Алматы-2003
17. Нұрғалиев Қ.Р «Қазақстан экономикасы»Алматы-1999
18. Намаев В.Д. Экономическая теория» Москва -1998.
19. Назарбаев Н. «Қазақстан-2030»Алматы 1997
20. Рахметов Б.А «Персоналды басқару»Алматы-2005
21. Сахариев С.С.,Сахариева А.С «Әлем экономикасы»Алматы -2003
22.Сабырбаев Б. «Экономикалық терминдерінің орысша,қазақша түсіндірме
сөздігі» Алматы-1993
23. Стен Ли Брю «Экономикс» 2004.
24.Шеденов Ө.Қ. ,Жүнісов Б.А, «Жалпы экономикалық теория»
Алматы,Ақтөбе-2002.
25.Шеденов Ө.Қ, Ядгаров Я.С, «Экономика ілімдерінің тарихы»
Алматы:Қазақ университеті -2003-313 бет.
26. «Экономическая теория негіздері» Алматы-1998,479 бет.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
І БӨЛІМ. КАПИТАЛ нарығы ЖӘНЕ экономикадағы орны
1.1 Капиталдар нарығы және оның
мазмұны.............................................4
1.2 ... ... ... ... ... ... ... Процент нормасының негізгі экономикалық
ұғымы.........................12
2.2 Капиталды тиімді пайдаланудың
көрсеткіштері...............................14
2.3 Қарыз міндеттемесі бойынша пайыз
нормасы..................................18
2.4 Пайыз тәуекелін ... – банк ... ... ... ... Республикасының нарығы
3.1. Қазақстандағы нарықтық-экономикалық және әлеуметтік
жағдай......................................................................
...............24
ҚОРТЫНДЫ....................................................................
....................................30
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... — бас ... бас ... ... — ең ... ... ғылымның ең маңызды категорияларының бірі, ... ... ... ... пайда болып қалыптасқаннан бері, капитал мынадай тарихи
формалар алған: сауда капиталы ... ... ... — тарихи
капиталдың ең көне еркін формасы, ... ... ...... ... ... ... пен Д. Рикардоның еңбектерінде
зерттелген.
Капиталдың формаларымен экономикалық мектептердің қосарласып дамуы бұл
категорияны тұңғыш зерттеушілердің — меркантилистер және физиократтар ... ... ... себебі болды.
Капитал категориясына ең толық жан-жақты зерттеуді өзінің «Капиталң
(1867 ж.) деп аталған еңбегінде ... ... ... ... ... формаларын зерттеумен қатар, ол оның мәнін, мазмұнын айқындап
көрсетеді. К.Маркс капиталды зат деп қоймай, ол оны ... ... ... ... ... ... капиталды
капиталистер мен жалдамалы жұмысшылар арасындағы ерекше белгілі ... ... деп ... ... ... Маркс капиталдың заттық түрі
болады деп көрсетті - станок, машина, шикізат т.б. ... ... ... ... ... ... ... толық түсім мен толық шығындардың арасында айырмашылық бар ма, ол
неден тұрады деген сұраққа жауап ... жоқ. ... ... ... ... ол болса жоғары табыс әкелу үшін ізденуге, адамдардың
шаруашылықты оптималды ... ... және ... ... ... ... бір ... екінші бір салаға ауысуын
шектемеді. Мұндай жағдайда ... ... ... еңбегі мен капиталдың
таза өнімділігінен түсетін табыстан тыс) болмауы керек.
І КАПИТАЛ нарығы мен пайыздың экономикадағы орны
1.1 Капиталдар ... және оның ... ... классиктері капиталдың алғашқы қорлануын,
капитализмнің қалыптасуының бастапқы кезеңі деп ... ... ... ... accumulatіon) өзіндік еңбекке
негізделген индивидуалдық жеке меншікті жою процесі, ... ... ... ... ... процесі. Ол бір жақтан, тікелей
өндірушілердің тек қана жұмыскерге — ... ... ... құрал-жабдықтар мен өмір сүруге қажет құралдардың капиталға
алмасуы ... ... ... Еуропада XVІ-XVІІІ ғғ. орын алды. Сол замандағы
кәсіпкерліктің барлық ... ... ... белгілі экономикалық және
әлеуметтік шарттарды, жағдайларды талап ... Mінe, ... ... ... ... базасының қалыптасу
шарттарын өмірге әкелді. Бұл пайда бола бастаған ... ... ... ... жол ... еңбек «бостандык алыпң, жалдама жұмыскерлер табы қалыптаса
бастады. Ал еңбек шарттары мен өмір сүруге ... ... ... ... ... ... ... қана күнін көретін адамдардьң көбеюі - бұл
капиталистік өндірістің дамуының өте маңызды шарты болады.
Капиталдың алғашқы ... ... ... ... ... ... экспроприациялануы құрайды. ... ... ұсақ ... ... ... беруін күшейте
түсті, ұсақ колөнершілер мен шаруалар ьдырай бастады. XVІ-XVІІІ ғғ. батыс
Еуропада мемлекет бірнеше заң ... ... ... табының қалыптасуына
елеулі ықпал етті. Бұл зандар тарихқа «экспроприацияланғандарға карсы қанды
зандарң атымен кірді. ... бұл ... ... ... ... ... ... көндіруді көздеді және оларды капиталистік
еңбек тәртібіне бағындырды.
Екіншіден, елдің ішкі жағында экономикалық бостандыкқа ие ... ... ... және шетелдерден территорияларды басып алып, оларды
отарға айналдыру кең өріс ... ... ... ... классикалық мысал
бола алады - ... ... ... ... тартып алып, «қоршап
тастауң әдісін ... ... ... ... ... тікелей тартып алу
кең өpіc алды.
Үшіншіден, капиталдың барлық нысандары - ... ... - ... ... ... бірге ақша түрінде, өндірістік құрал-
жабдықтар түрінде қорлану жүріп отырды.
Өнеркәсіптік буржуазияның қалыптасуының ... ... ... ... ... ... дами ... Бөлініп,
кәсіпкер бейнесін алған, аса бай цех шеберлері және саудагерлер - сатып
алушылар, ыдыраған ұсақ ... ... ... ... ... ... ... нарықтың дамуы, капиталды қорландыру қарқының
жоғарылатуды талап етгі. Осы міндетті жүзеге асыру үшін мемлекеттің үкімет
ақпараты кең ... ... ... ... ... ... мен басып
алған отарлар халқын шексіз ... ... ... мен ... ... ... ... қосты.
Бюджет тапшылығын жою үшін мемлекет ақша капиталының иелері арасында
ірі сомаға заем орналастыратын болды. Бұл ... ... ... ... буржуазияға, үкіметтің міндеттемелеріне сәйкес төленетін, елеулі
көлемдегі пайызтерді иелеуіне мүмкіндік берді. Мемлекет ... ... ... ... ... дамуын жандардырды.
Капиталдың алғашқы қорлануының маңызды құралы болып протекционизм
жүйесі қызмет етгі. Сыртқы сауда саясаты ... баж ... ... ... ... Бұл басқа елдерден келетін тауарларға шек ... ... ... осы ... ... шығарғаны үшін сыйлық төлеуге жол
ашты. Бірнеше елдерде өнеркәсіп шикізаттарын сыртқа шығаруға ... ... жаңа ... ашқан кәсіпкерлерге алғашқы капитал тікелей қазынадан
ірі ақшалық субсидия нысанында құйыла бастады.
Капиталдың алғашқы қорлануын ... ... ... ... дамуы, тауар-ақша қатынастарының өсуі және шамамен кең дамыған
ұлттық нарықтардың қалыптасуы болды.
Әр ... ... ... ... ... ... тәң ортақ белгілерінің болуы, оның осы елдердің әрқайсысьна тән
нақты нысаңдарының болуын жоққа ... ... ... ... ... ... ... капиталдың
алғашқы қорлану процесімен теңдестіреді. Бірақ бұл процестер бір-бірімен
толық үйлеспейді. ... ... ... баға ... ... ... бөлінуіне негізделген әміршіл-әкімшіл жүйеден,
реттеудің нарықтық әдістеріне көшу кезеңінде ... Міне осы ... ... ... ... дәстүрлі үғым бойынша, негізгі
айырмашылықты белгілейді.
Бұларға ... ... ол жеке ... ... жаңа ... негізде
кәсіпкерлер табының қалыптасуы. Бұның ішкі және сыртқы қайнар көздері бар.
Ішкіге алдымен жекеше өндіру ... Ол ... ... ... арқылы бөлуге мүмкіндік береді:
• өнеркәсіптің ауыр (бұның ... ... ... және ... ... екіншінің пайдасына сәйкес қайта бөлу;
• капиталды қызметтер мен сауда сферасында шоғырландыру;
• жерді және ... ... ... ... және ... ... ... «өз еркіменң өзіне қаратып алуы;
• тандаулы (элиталық) кәсіпорындарға және оның иелеріне бартерлік
айырбас жүргізулері үшін олар ... ... бір ... ... ... ... ( ... сауданы ырықтандыру (либерализация) нәтижесінде түскен
пайданы шетелдермен сауда жасайтын фирмалардың алуы;
... ... ... ... алу;
• мемлекеттің кейбір мекемелерге елімізге шеттен келген ... ... ... үшін ... ... ... беруі;
• коррупция, рэкет, көлеңке экономика және т.б. Сыртқы ... ... ... ... несиелер жатады.
Капиталдың алғашқы қорлануының маңызы мынада: осы процесс барысында
кәсіпкерлер үшін барлық өндіріс факторларына ... жол ... ... ... ... және өздерінің кәсіпкерлік қабілеттерін жүзеге асыруға
мүмкіндік береді.
1.2 ... ... ... ... ... ... инвестициялар
жасап отырады, олардың сипаты мен көздері іс-әрекеттің кезеңіне тәуелді
болады.
Кәсіпкерлік бизнесті ... ... ... ... ... ... керек. Старттық (cope) капитал деп өндірістің
бастапқы кезеңінде ... ... ... сомасы мен ағымдағы
шығындар сомасының ... ... ... ... ... ... банкте есеп-шот ашуға, ғимарат сатып алуға, немесе оны ... ... ... ... оны ... ... машиналар, жабдықтар,
приборлар, патенттер, лицензиялар сатып алуға жұмсалады.
Ағымдық шығындарға шикізат пен материалдар, ... ... ... қорларға аудармалар және т.б. жатады.
Сөйтіп старттық капитал кәсіпкердің өндірістік қорлар ... ... ... ... ... ... және ... капиталға
қажеттігін, жалақыға, басқаруға жүмсайтын басқа өңдірістік және өндірістік
емес шығындарға кажеттігін көрсетеді.
Старттық капиталдьң және ... ... ... ... ... үшін меншікті (ішкі), немесе, несиелік (сыртқы) құралдар (қаржылар)
қолданылады.
Меншікті және несиелік ... ... ... екі ...... ... — құқықтык фор-масымен,
шаруашылықтың және нарықтың конъюнктурасымен, ұлттық экономиканың болмысы
және дамуымен, мемлекеттік ... ... ... — кәсіпкерлік қабілетпен, кәсіпкердің жағдайымен және
оның жеке мүмкіндіктерімен.
Меншікті қаражаттардың ... ... ... жатады: негізгі
қызметгерден түсетін пайда, қаржылық операциялардан түсетін пайда, жарғылық
қор, амортизация коры және т.б.
Несиелердің қайнар көздері: несие мен ... ... ... ... ... ресурстарының алғашқы қалыптасуы жарғы капиталы жасалып
кәсіпорын құрылғанда басталады.
Жаргы капиталы — бұл ... ... жоне ... ... ... көзі. Ал жарғы капиталының кайнар көзі
* мыналар: акциөнерлік капитал, ... ... ... ... ұзақ мерзімді несие, бюджет қаражат-тары. Жарғы
капиталының көлемі ... ... ... ақша ... және айналмалық колемін бейнелейді.
Сырттан қаржыландыру қарыз алу немесе акция шығару арқылы жүреді.
Несие — бұл қарыз капиталының ... ... ол ... беріледі
және иесіне пайда әкеледі.
Қарыз капиталының қайнар көздері:
• рантьелердің капиталы, яғни кәсіпкерлік қызметпен айналыспай ... ... ... ... көпшілікгің жинақтары; кәсіпкерлік ... ... ... капиталы; бюджетгік қалыстар;
• кәсіпорындарының бос капиталы; ... ... ... ... ... ... отыратын капитал;
• банкнота шығару нәтижесінде пайда болған ... ... ... ... ... ... көмекгеседі.
Кәсіпкерлер көбінесе коммерциялық жоне банк несиесін қолданады.
Сонымен қатар, несиелер қысқа ... (бір жыл ... ... және
ұзақ мерзімді болады.
Қысқа мерзімді қарыздар жалақы төлеуге, шикізат алуға немесе дайын
тауарларды сату ... ... ... ... ... ... несиелердің жиі қолданылатындары:
• коммерциялық несие — бір кәсіпорын екіншіге береді;
• қаржы институтгарынан алынатын несие;
... ... ... ... ... ... ... пайда, акциялар мен
облигацияларды сату және ұзақ мерзімді қарыздар жатады.
Ұзақ мерзімді заемдар — бір жылдан ... ... ... ... қымбат жабдықтар, ғимараттар сатып алу үшін, зерттеу жұмыстарын
жүргізу үшін қолданылады.
Ірі корпорациялардың көбі ... ... ... қаражаттар
табады. Облигация — бұл құнды қағаз. Ол оның иесінің белгілі көлемде ақша
сомасын кәсшорынға ... ... Осы ақша оған ... ... ... және ол оған жылына бір немесе екі рет пайыз алуына ... үшін ... сату ... ... қолайлы
формасы:
Бұның себептері:
• Бұнда несие, бірақ қоғамнан ... ... ... ... ... ... ... екі рет төленеді
(купондық толем);
• ұзақ мерзім, әдетте 10 жыл ... 30 жыл) өтеу ... ... ... ... ... үнамды, бірақ банкілікпен
салыстырғанда бүның пайызі жоғары болуға тиісті, өйткені ... ... ... ... ... ... облигациясы, әдетте
номиналына сәйкес сатылатын, борышқорлық қолхат болып табылады.
Акциөнерлік қоғамдар көпшіліктің ... ... ... ... ... ...... қағаз, ол иесінің ақша сомасын ... және ... ... алу ... береді және оның иесі сол
компанияның басқаруына қатынасуға қүқық ... ... ... ... тек ... ... болса,
акциөнерлер компанияның меншік иелері болады. Бұл жағдай акциөнерлерге
директорлар кеңесін ... және ... ... ... ... ашық ... өзіндік артықшылықтары және ... ... ... ... көмектеседі;
сатудан түскен қаражаттар өндірістік қуаттарды кеңейтуге ... ... ... қызметтерді көптарапты еруге және басқа
мақсаттарға қолдануға пайдаланылады;
екіншіден, партнерлер мен ... ... ... ... ішінде акцияларды сату ... ... ... пайдалану мүмкіндігін береді.
Кемшіліктерге жатқызу да болады:
• басқарудағы бақылау мен икемділіктің төмендеуі;
• акцияларды шығаруға және орналастыруға шығындар жасау;
... ... ... ... ... ... ... шығарылуын және орналастырылуын ұйымдастыру ... ... ... кажеттігі.
Корпорациялардың акция шығару аркылы каржылануы қаржыланудың ең қымбат
түсетін жолы болып табылады. Батыс компаниялары бұл ... өте ... ... түрі ... ... ... Қаражат жетімсіз
болғандықтан акциялар шығару безнесмендердің басқару ... ... ... қаржыланудың түрлері көп болған сайын кәсіпорынның даму
мәселелері қиындай береді.
ІІ. Капитал нарығындағы пайыз нормасын басқару
2.1 ... ... ... ... ... ... ... бөлігі аса маңызды, оның өндіріске өз
білімін, ... ... ... ... ... ... осы іске ... жұмсағандығынан маңыздылыққа ие болып
отыр. Атап өткендей, ... ... ... капиталды альтернативті
пайдаланудан түсетін табысты қосу керек. Капитал иесі өз шығындарының орнын
жауып, нақтысында осы альтернативті табысты алып ... яғни ... ... ... ... есебінен алынатын нормалды орташа табыс.
Бұл альтернативті табыс жылдық пайыз ставкасы көрінісін алады, ол өз
кезегінде сандық капиталдың таза ... ... Яғни ... ... [1]П. Самуэльсонның анықтамасы бойынша, бұл осы
өндірісте пайдаланылған капиталды ... ... ... ... ... ... өнім ... саналады. Басқа сөзбен
айтқанда, капиталдың таза ... ... ... ... пайызпен
шаққандағысы, оны капиталды әр қилы салаға жұмсау арқылы алуға ... ... ... ... капиталға күтілетін табыс нормасы) “табиғи”
(нормалды) пайыз нормасы деп ... ... ... ... ... ... жағдайда)
табыстың кеми беру деген заң әрекет етеді, ... ... ... яғни ... ... ... ... азаятын болады. Қандай
шегі бар? Капитал иесі кұрделі қаржыны ұлғайтуды қандай дәрежеге ... ... ... ... ... ... ақшалай)
пайызтік ставкасы, яғни банктердің қарыз үшін алатын ставкасы. Егер, ... ... ... ... таза ... – 5%, ал ... ... ставкасы – 7% болса, қияр өсіруге ешкім де капиталын жұмсамас
еді. Егер, табиғи пайыз ... ... ... ... онда ... ... жобасы ұтымды болғаны.
Алайда неліктен пайыз төленеді? Төлем не ұшін орын ... ... ... ... өз ... ... ... және ертеңгі
игіліктер бағалығының айырмасы. ... ... ... ... ... ... ресурстар мен игіліктерден жоғары бағаланады. Бұл
мыналармен байланысты. Дәл қазір ... ... ету жеке ... ... ... қана ... ... қатар болашақта жоғары табыс
мөлшерін қамтамасыз ету үшін шаралар жұйесін жүзеге ... ... ... Ағымдағы ресурстарға иелік етуден бас тартып, оны ... ... ... иесі сондай мөлшерде орнын толтыруға есеп жасайды. ... ... ... ... ... ... құқы ... яғни қажетті
жабдықтар табыс әкелгенге дейін, осы ресурстарды ... ... ұшін ... жаңа ... ... ... ... уақыт үшін
төлем, ол шешім қабылдаумен ... алу ... ... бір ... ... Осы ... пайыз капитал бағасы, сол сияқты жай ... ... ... ... ... таза ... ... (“қалыс қалу” немесе “күту”) салыстыру арқылы анықталады. П.
Самуэльсон ... ... де”, ... ... ... ... ... рөлін былайша сипаттайды. “Кесу үшін қайшының екі жүзі де
қажет. ... ... ... ... ... деп айта ... ғой, сол
сияқты біздің екі факторымыз, ... пен ... ... ... ете
отырып, пайыз ставкасының құрылымы мен қозғалысын анықтайды”.
2.2 Капиталды тиімді пайдаланудың көрсеткіштері
Кәсіпкерлік сфераның қандайында ... ... ... ... ... ... табуды (алғашқы жүмсалған сомадан артық сомаға ие
болуды) мақсат етіп қояды. Ол ... ... ... ... Бұл үшін ... үзбей, жалғастыра жүргізуі керек, яғни ұдайы өндіріс болуы қажет.
Ұдайы өндіріс өнеркәсіптік капиталды пайдалану негізінде ... ... ... ... үш функционалдық форма алады. Ұдайы өндірістік
процесті, ... ... ... ... ... ... ... қарасақ, оны мынадай түрде ... - T ... O ... T1- ... ... ... ... тұрады:
A - Т ...
Өндіріс факторлары нарығында тауар формасын алған өндіріс факторларына
ақша ... ... осы ақша ... ... капиталға айналады. Бұл капиталдың
функциясы — өндіріске жағдайлар жасау:
... Ө ... ... ... ... тауарлық капиталға айналады және
ол үстеме (қосымша) құн ... ... ... Т1 - А1 ... ... үстеме құн, оны нарықта өткізген соң, ... ... Бұл ... тауар капиталы тағы да ... ... ... Тауар капиталының функ-циясы — үстеме (қосымша) құнды
өткізу, сату.
П капиталдың бір формадан екінші формаға ... ... ... ... деп атайды. Формула көрсетіп түр — капиталдың ... ... ... ... - A
Мұнда А—бастапқы жүмсалған капитал, d—үстеме құн.
Авансталған капиталдың барлығының қозғалысын үзілмей қайталанып жүріп
отыратын жеке акт емес ... деп ... онда Бұл ... ... айналымы мен оның ауыспалы айналымы бір-бірімен ... ... ... ... ... кәсіпкерге ақшалай
формада авансталған капитаддың тек бір ... ... ... ... құн өз ... өзінің бастапқы ақшалай формасының толық қайтып
түскеңце капигал толық айналым жасайды.
Капиталдың әр түрлі ... ... ... жүрмейді.
Капиталдық құнньщ айналымдағы әр қилы функцияларына сәйкес, капитал непзгі
және айналмалы болып бөлінеді.
Негізгі капиталға еңбек құралдарының құны ... ... ... және ... ... ... құндары жатады. Капиталдың осы
бөлшектерінің ... ... ... ... ... ... жасалынатын өнімге өзінің құның алмастыруының әдістерінің әр
түрлі ... ... ... ... — бұл ... ... тұтас қатынасатын, бірақ өз
құның өнімге бір-бірте ауыстырып, меншік иесіне ақшалай формада ... ... ... ... ... ... жабдықтардың,
машиналардың, өндірістік ғимараттардың, құрылыстардың құны жатады. Шикізат,
отын, материалдар айналмалы капиталға жатады, Бұлардың құны әрбір ... ... ... ... ... отырады. Осыған жұмысшы күшінің төлем
құны да ... ...... ... бір ... болып табылады;
оның құны, оны тұтыну процесінде толығынан өнімге ауысып, әрбір ауыспалы
айналым актісінің ... ... ... ... ... ... ... материалдық (физикалық) және моралдық жағынан тозады.:
Материалдық тозу: ... ... ... ... ... етуге жарамсыз болып қалуы. Олардың тұтыну құны жоғалады.
Материаддық тозу мынадай жағдайларда орын алады:
• жұмыс кезеңінде капиталдың ... ету ... ... ... ... ... ... кезенде. Материалдық
тозудың екі жағы болады:
• техникалық өндірістік — тұтыну құнының жойылуы;
• құндық — ... жаңа ... ... тозу - Бұл негізгі капиталдың,еңбек құралдарының ... ... ... ... ... ... ... өнімді
еңбек құралдарының пайда болуына байланысты, құнының бағалылығының жойылуы.
Моралдық тозудың екі түрі болады:
• еңбек өнімділігінің өсуіне сәйкес берілген еңбек ... ... ... ... ... құны ... машиналар өндіріледі, бірақ техникалық жағынан
жетілуі, өнімділігі, рентаблділігі жоғары болады.
Аталған екі ... ... ... құны ... ... ... күралдарының бағасы олардың пайдалылығымен есептелінеді
(белпленеді).
Осы жағдай ... қор ... ... ... Осы ... ... ... жасалып отыратын, амортизациялық жарналардан құралады.
Амортизация корының қаржылары ескірген еңбек күрал-жабдықтарды толық
алмастыруға, жабдықты жөндеуге, жетілдіруге, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... амортизация қоры
өндірісті ұлғайтуға пайдаланылады, қорланудың қосымша көзі ... ... ... ету ... ... өте маңызды
экономикалық көрсеткіштерге жатады. Өйткені, басқа ... ... ... тек уақыт үнемдегендер жетеді.
Басқа кәсіпкерлермен бәсекеде уақыт ұтқан алдымен жеңіске ... ... ... ... уақыт мерзімін сипатгайтын
көрсеткіштер ең маңызды экономикалық көрсеткіштерге жатады.
Мысалы, капиталдың айналу шапшандығы, оның бір жыл ... ... ... ... = ... /7 — ... ... — капитал айналымының өлшем бірлігі (1 жыл), Т — берілген капиталдың
айналым мерзімі (ай).
Капиталдың айналымы, көрсеткіш ретінде, сату ... мен ... ара ... ... яғни акгивтердің таза салымы қандай
дәрежеге жеткенше өткізу (сату) жүріп отыратынын көрсетеді:
К1 = Сатудың ... ... ... айналмалы капиталға салымының әрбір теңгесі бір жылда бес
айналыс жасағанын көрсетеді.
Айналыс санын біле отырып, біз күнмен есептелген бір айналыстың орташа
ұзақтығының ... ... ... ... ... көсіпорынның қаржылық жағдайын бағалаудағы
мағынасы өте зор болады, өйткені айналмалы құрал-дардың ақша ... ... ... ... ... ... әсер ... капитал мен қысқа мерзімді міндеттемелер сомасының
сәйкестігі, ... ... ... ... мен ... ... ... әрекет ететін капитал — Бұл айналмалы ... ... ... ... ... ... ... және айналмалы қорлардың кызметтерін сипаттау үшін олардың
пайдалану тиімділігін көрсететін көрсеткіштер қолданылады. Бұлардың ... ... ... (қор ... ... ... негізгі капитал дорежееінің "гікелей Квййемі бо-лып
табылады. Қор қайтарымының ... ... ... деп ... ... (қор сыйымдылыгы) көрсеткіштері:
Қор қайтарымынын көрсеткіші негізп капиталдың бірлігіне ... ... ... сұраққа жауап береді. Мысалы, егер ... ... 927 мың ... ал ... ... ... ... мерзіміндегі
орташа көлемі 600 мың теңге болса, онда қор ... ... ... көрсеткіштерді пайдалану салалық құрылымдарға, өндіріс сипатына
жөне т.б. байланысты болады.
2.3 Қарыз міндеттемесі бойынша пайыз нормасы
Экономикадағы қаржылық қатынасқа байланысты ... ... ... роль атқаратындығын атап өту керек. Осы элементті пайыз теориясына
енгізген американдық экономист И. ... ... ... ... ... ... қатынасында көзге ілінгісіз, аз білетін, ... ... ... ... ... бел ... “Қарыз
берушісінің берген қарызы үшін талап ететін табысын алу мүмкіндігі нақты
берілген, қарызы ұшін тәуекелділікпен байланысты”.
Нарықтық ... ... ... ... жаңа ... капиталды пайдаланудың әр қилы варианттарын таңдап ... ... ... ғана емес, пайыз ставкаларын салыстыру, ... ... және ... ең ... ... жүзеге асыруға жұмсау.
Бұдан басқа, пайыз ... ұзақ ... ... ... деген
бейімділікті жеңіп, ұқыптылық, үнемділікке ынталандырады, олай болса
капиталдың ... ... ... туғызады.
Экономикалық шешімдерді қабылдауда болашақ игіліктердің бүгінгі
бағалылығын анықтау аса маңызды және бір жылдан кейін әр қилы ... осы ... ... ... ... ол бір жылдан кейін салынған сома
нарықтық ставканың пайыз мөлшеріне ұлғаяды.
Осы ... ... ... ... ... ... бағасын білуге болады, осыны пайдаланып белгіленген табысты
есептеп ... ... Ол ұшін мына ... ... ... = _N____ 100, мұндағы
І
V – капиталдық игілік бағасы;
N – жыл сайын ... ... ... - ... ... пайыз ставкасын – 5 пайыз деп ұйғарсақ, онда кпиталды игілік
жылдық табыс мөлшерінен 20 есе жоғары ... ... ... ... ие болу үшін банкке осындай мөлшерлі соманы салу керек).
Еркін бәсекенің бірдей мөлшері нарық жағдайында (нарық болашағы ... ... бір ... ... ... ... ... ақшаның кез
келген сомасын қарызға беруге ... ... ... ... ... ... осы
пайыз ставкасы бойынша бірдей мөлшерлі табыс әкеледі. Олай болса, осы
активтер ... ... ... ... есептелген оның ағымдағы
дисконтталған құнына тең ... ... ... ... әкелетін барлық
таза табыстардың ағымдағы дисконтталған құнын ескеру арқылы).
Проценттің мәнімен атқаратын қызметін анықтағанмен, осыдан бұрынырақ
қойылған, ... ... мен ... шығындардың арасында айырмашылық бар ма, ол
неден тұрады деген сұраққа жауап берілген жоқ. өткен талдау ... ... ол ... жоғары табыс әкелу үшін ізденуге, ... ... ... ... және ... ... ... капиталдың бір саладан екінші салаға ... ... ... қосымша пайда (басқару еңбегі мен ... ... ... ... тыс) болмауы керек.
Дегенмен нақты өмірде еркін бәсеке мен нарықтың толық тепе-теңдігі
болуы мұмкін емес. Әрқашанда ... ... бір ... ... ... ... бұзылуы, адамдар тәртібінің келеңсіз
жайлары кездесіп отыратыны белгілі. Экономикалық хабарламаның өзі ... ... оның ... ... ... ... ... дәрежеде оны пайдалану мүмкіндігі бола бермейтіні ... жай ... ... сөзбен айтқанда, кез келген нарықтың жайы белгілі
дәрежеде анық-қанық емес, міне осыдан жеке бір кәсіпкерлер ... ... ... алатын пайданы туғызады. Толық ұстеменің толық шығындардан
асып түсуі деген осы.
2.4 Пайыз тәуекелін ... – банк ... ... ... ... ... коммерциялық банктер маңызды орынға
ие. Олардын қызметінің дамуы нарықтық ... ... ... қажетті
жағдайы болып отыр. Экономикалық қайта құрулар процесі банк ... ... ... ... ... де жалғастырып отыр. Қазіргі
уақытта банктер тәуекелмен байланысты операцияларды атқарады. Сондықтан ... ... ... және ... ... мүмкіндіктер
шеңберінде болуы қажет.
Қазіргі уақыттағы банктік нарықта тәуекелдің болмауы мүмкін ... ... ... операцияларда көрініс табады, бірақта ол әртүрлі ... Сол ... де банк ... үшін ... ... ... ... оны болжау және ең төменгі деңгейіне жеткізу ... ... ... қызметтер саласында экономикалық қайта құрулар процесі жүргізілуде.
Банк ісіндегі тәуекел - бұл банкті шығындарға және ... ... банк ... ... ... байланысты емес жағымсыз
жағдайлардын нәтижесінде мүмкін болатын шығындарды айтамыз.
Пайыз тәуекелі баска да ... ... ... ... Бұл жердегі белгісіздік пайыздық мөлшерлеменің қозғалысы мен
деңгейінің болашақтағы бағытымен байланысты болады.
Пайыздық мөлшерлеме өзгергенде банктің ... мен ... ... құны ... және ... тыс шоттары да өзгереді.
Бұл өзгерістердің ... ... ... мен ... әсер ... табиғаты бойынша пайыздық тәуекелдер спекулятивті қаржылық тәуекел
болып табылады. Пайыздық мөлшерлеменің ... ... ... шығындарға
алып келеді. Пайыздық мөлшерлеменің ... ... ... ... және банктік өнімдердің санын ұлғайту пайыздық
тәуекелдерді басқаруды ... ... ... ... ... ... ... келесідей сақтандыру ... ... ... деңгейін болжау;
2. қайтару ... және ... ... ... ... ... мен пассивтердің үйлесімділігі;
3. пайыздық своптарды жүргізу;
4. резервтерді және провизияларды құру;
5. фьючерстер және ... ... ... және т.б.
Өзгермелі пайыздық мөлшерлемеде берілген несие қарыз алушыны
пайыздық мөлшерлеменің өсуінен шығындар тәуекелше алып ... Ол ... ... бар ... алуы ... бірақ бұндай мөлшерлемемен
несиелер не болмайды, не өте ... ... ... Онда қарыз алушы
своп мәмілісін қолдануы мүмын. Ол өзгермелі ... ... ... мөлшерлемедегі міндеттемеге ауыстырып және ол
адамға белгілі бір сыйақы сомасын төлейді.
Пайыз тәуекелін баскарудың ... ... ... банктің пайыздық маржасы неғұрлым жоғары болса, ... ... ... ... ... "СПРЕД" концепциясы немесе таза пайыздық маржа (ММ). Ол ... ... ... мен ... ... төленген
мөлшерлеме арасында айырма талданады.
3. "Үзіліс" концепциясы. САР = К5А ~ К51, ... - ... ... ... ... ... - пайыздық мөлшерлеменің деңгейіне сезімтал пассивтер.
"Үзіліс" концепциясы банктің тіркелген және өзгермелі пайыздық
мөлшерлемедегі активтер мен ... ... ... ... ... ... өзгеруіне сезімтал активтер мен пассивтердің
берілген деңгейін басқарумен түсіндіріледі. ... ... ... ... және спредке әсер ететіндіктен, ... ... ... және ... ... және ... ... GАР - тің үзіліс шамасы пайыздық мөлшерлеменің деңгейінің өзгеруін
хеджирлеуге, не GАР мөлшерлеменің спекулятивті өзгеруі үшін қолданылады.
Пайыздық ... ... ... тәуелді болады.
• Активтер портфеліндегі өзгерістерге;
• Пайыздық мөлшерлеменің динамикасына.
• Пайыздық ... ... ... және ... ... ... байланысты банкпен нақты ... ... ... ... ... әдістердің мақсаты
- банктік пайданы олардың жағымсыз ... ... Бұл ... ... банк менеджерлері пайыздық мөлшерлеменің ... ... ... бар ... ... қажет. Портфельдің активті бөлігінде
бұл несиелер мен бағалы қағаздарга инвестициялары болса, пассивте ... мен ... ... заемдер болып табылады.
Егер ТПМ-ның бүл көрсеткііш банктің көңілінен шықса, онда ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады. Пайыздық мөлшерлеменің тәуекелін хеджирлеудің
өте кең ... түрі ... ... ... жүзеге асырылады.
Банк пайыздық мөлшерлеменің жағымсыз өзгеруінен сақтану үшін ... ... ... ... пайыздық мөлшерлеменіңөзгеруіне сезімтал =
өзгеруіне сезімтал активтердің құны активтердің ... ... ... өте күрделі процесс болып табылады. Себебі нарық
коньектурасының өзгерістері банктің пайыздық саясатына әрқашан да әсер етіп
тұрады. Егер бұл ... ... онда ... ... болады.
ІІІ Бөлім. Қазақстан Республикасының нарығы
3.1. Қазақстандағы нарықтық-экономикалық және әлеуметтік
жағдай
Қазақстанда көп салалы ... оны ... ... ... ... құру 1990 ... ... басталды. Қазақстанды
нарыққа көшірерде республиканың әлеуметтік – ... ... тән ... ... бар ... ең ... ... экономикасының құрылымындағы
қайшылықтар да ... ... ... мол мүмкіншіліктер бола тұра
өнеркәсіптің дәрежесі өте төмен ... ... ... (1987ж)
республиканың қоғамдық табысындағы өнеркәсіп ... ... КСРО ... орта ... 61% ... ... 46% ... Қор және капиталды көп ... ... ... ... еді. ... КСРО ... 6 ... тұрғанымен, Одақ
бойынша өндірілетін қоғамдық өнімнің 4,5 %-і ... ... ... ... және оның ... ... болғандықтың
салдарынан адам баласына шағатын өнім өте ... ... ... ... салық айналымының үлесі
небәрі 9% еді, ал ... ... үлес – ... ... қорға республикада дайындалған барлық еттің 33%-ін жіберіп
отырды. ... ... ... қор ... ... КСРО ... басына шаққанда келетін ет көлемі 42 кг. ... ... 32 кг. ғана ... Республикадан өңделмеген астық пен
жүннің ... ... ... ... ақша 1,1 млрд. Рубльге
кеміп ... ... ... ... ... дәрежесі
төмен болды. Республикада адам басына шаққанда кіріс ... ... ... құра ... ... ... бойынша,
тұрмыс дәрежесі төмен 5-6 млн. адам ... ал ... өзі ... 1/3 ... ... толып жатқан ... ... ... ал
мұнда қоршаған ортаның экологиялық ... ғана ... ... ... ... ... Қазақстанның барлық
өнеркәсіп орталықтарында да ... ... ... ... ... ... Ұзақ жылдар бойы товар – ақша ... ... ... ... - ... басқару тәсілі ... ... ... ... ... ... –ақша
тепе – теңдігнің бұзылуына, қайта бөле берудің тууына, ... ... әкеп ... ... қиындығы да, ... де, ... да осы ... ... ... ... ... ескере отырып, нарыққа кезеңдей кірісу ... ... ... ... ... ... ... күрделі де қайшылықты жағдайларға соқтырды.
1990 жылы ... ... « ... КСР –ның
экономикасын тұрақтандыру және нарыққа көшу» ... ... ... ... ... құруды жеделдету, ... ... ... ... ... – экономикалық
жағдайын ... ... ... қалыптастыру, шаруашылық
әрекеттерді белсендіру қаралған.
«Дағдарыстарға ... және ...... ... ... ... кезек күттірмейтін шаралары туралы»
екінші бағдарламада 1992-1995 жж. ... ... ... ... ... ... алып, меншікті жекешелендіруді белсене
жүргізу;
- тұтыну нарқын товарлармен ... ... әлем ... ... -2005 жж. ... ... ... көзделген
міндеттер:
- республиканың шикізат қана өндіруге бағыт ... ... ... ... ... транспорт тараптарын
тезірек дамыту және ... ... ... ... ... ... соқтырмай, дұрыс бәсеке атаулыны
кеңінен ... ... ... ... ... ... ... жасау;
- Жаңа технологияны игеріп «Экология»жайында жан – жақты
жасалған ... іс ... ... ... ... пайдалануды қамтамасыз ету;
- Отандық және халықаралық ... ... ... ... ... көшуі экономикалық және
әлеуметтік салаларда дағдарысқа ... ... ... ... ... ... және ішкі себептерге байланысты болып отыр.
Біріншіден, ... ... ... ... және оның аймақтарымен ... ... ... құлдырауы. Ғалымдардың ... ... 60 %-ке ... КСРО – да ... ... шаруашылығына
енген алыптардың шаруашылық байланыстарының үзілуінен ... ... ... сату ... тірелді, мемлекетте
де, мекемелерде де, халықта да ақша болмай қалды. ... ... ... ... ... өнімдерін ақы алмай
үлестірді. Сөйте тұра ... ... ... ... ... сұрады. Мұның өзі қарыздарын өтей алмауға ... ... ... ... өсе ... ескермеген шығындар туды – олар әскери өндіріс
кешенінің, армияның, өндіріс емес ... ... ... Ал ... өзі ... ... шығыс жағын көбейте
түсті.
Төртіншіден, ... ... құра ... алғашқы
кезеңде ТМД елдерімен экономикалық баланысты реттеу болмағандығынан,
шекараларымыздың ашық ... ...... ... ... еңбек төлемінде, баға қоюда, лицензиялық ереже ендіруде
т.б. қателіктер ... Осы ... ақша ... ... ... ... және тапшылықтың өсе беруі тұтыну
нарқындағы жағдайды қиындатып, ... ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігін әлсіретіп,
еңбекті ... ... ... ... еркін өту үшін ... ... ... міндеттерін шешу қажет:
1. Экономикалық дербестікке қол жеткізу. Ол ... ... ... ... оның ... ... ішкі және ... әуе кеңістігі, өсімдік және жануарлар ... ... ... ... ... және финанс мүмкіндіктері, ... ... емес ... ... ... ... жүргізе
алатындығы.
2. Меншікті қайта қарауда жекешелендіру жолымен ... ... ... ... ... ... министрлігі және
олардың аймақтық органдары жергілікті әкімшіліктердің ... Банк ... ... құру ... банк және банк қызметі
туралы»заңға сәйкес жүргізіледі.Қазақстанда екі ... банк ... ... ... ҚР ұлттық банкісі тұр, ... ... ... ... ... ... ... банк
жүйесінің екінші деңгейіне ... ж. ... ... 170 ... банк ... оның ... ... мемлекеттік.
« Эксимбанк» ірі экспорт – импорт операцияларымен және
әдетте үкімет ... ... ... бағдарламаларын орындауға
инвестициялық несие ...... үй ... ...... ... ... бөледі және республика халқына ... ... үшін ... ... ... ... ... Қазақстандға өздерінің
өкілдіктерін ашты. 1995 ж. басында өкіл ... саны 31 – ... ... 19 ... корреспондент есебін алуға құқық ... ... ... ... Жапония, Швейцария және басқа
елдердің ... және ... ... ... ... ... халықаралық қаржы ... мен ... ... ...... жүргізіледі, олар: Әлем,
Европа, Азия, ... құру және даму ... ... ... Қаржы және ақша- кредит ... ... және ... ... ... ішкі ... 4-6 %деңгейінде ұстау - бұл күрделі ... ... ... ... ... ... ... тапшылығын жою
үшін салық базасын ұлғайту және ... ... ... бұл ... ... кәсіпорындарының салық
төлеуден жалтаруына және әлеуметтік өрісте ... әкеп ... ... ... қаржыландыру үшін
ең алдымен кепілді құқық негізінде ішкі және ... ... ... ... ... алудың ақиқаттығы біздің
табиғи қорымыздың орасан ... және ... ... ... ... ... негізделінеді.
Ұзақ мерзімге несие берген кезде қарыз ... ... ... ... және ... ...
экономикалық дәлелі анықталынады, онда мына мәселелер қамтылады:
- Инвестицияларды іске асырудың ... ... ... ... және ұйғарылған ... ... ... және ... ... ... ... дәлелдеу және объектілерді ... ... ... ... ... ... қаржының көлемі, ... ... ... ... ... ... қаржының орнын толтыру
мерзімі және т.б.
5. Инфляция, бағаның ... ... ... және ... ... ... етілмеген бұқара ... ... ... және ... әкеп соқты. Сондықтан
халықты ... ... ... жүйе құру ... Осы ... ... ... сақтану жүйесін дамыту және еңбек ақы
төлеу жүйесін ... ... шешу ... ... 1995 ж. екі
қаулы ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру әрекеттерді дайындау ... ... - ... ... ... ... ... жергілікті әкімшілік ... ... ... ... ... ... министрліктер,
отандық және шетел кеңесшілерінің қатысуымен жасалған ... ... ... Мемлекеттік стратегиясы» жобасын
дайындап ... ... ... ... ... сыртқы
экономикалық әрекетінде әлем нарығына ... ... ... ... ... - бұл ... мен қызметтер өндірудеқолданылатын
адамдардың жасап шығарған ... ... мен ... жинақтары.
Марстік теорияда өндігріс факторлары өзгеше сипатталынады: заттық
факторлар мен жеке фактор.марксизм үшін ... бөлу аса ... ... ... ... ... қосымша құн өндірмейтіндігі, ал тек жеке фактор-
жұмыс күшінің құн, қосымша құн өндіретінін ... ... ... жаңа ... оларсыз өндіріс жемісті
түрде дами алмайтын жаңа факторлар пайда ... ... ... ... мысалы, кәсіпкерлік ақпарат, технология, экология және ... ... ... ... ... ... ... құрушылар болып
еңбек, жер, капитал қалады.
Жекелей факторлардың ... өнім ... ... бере алмайды.
Сондықтан өндіріс процесі факторлардың ... ... ... әр ... ... максималды шығаруға жеткізетін факторлардың
ара қатынасын табу мәселесі ойландырады.
Шығарылған өнім саны оны ... ... ... ... ... комбинацияларына тәуелді. Факторлардың әр түрлі ... ... бұл ... ... ... жеткізетін вариантттттың бар
екендігін білдіреді.
Демек, өндірістік функция-бұл өндіріс ... ... мен ... өнім ... ... өзара байланысты көрсететін
техникалық арақатынас.
әдетте, факторлар шамасы өзгермей, тұрақты болады. Осында ... ... ... яки барлық факторлар бір мезгілде өзгереді
немесе тек олардың ... ... Бұл ... табыстылыққа шектеулі әсер
етеді, ол төмендейді.
Сонымен ендігі кезде біз ... ... және оның ... ... ... ... толық сипаттай бердік.
Осы түрлі көрсеткіштердің жабайысына айналмалы ... ... ... Бұл осы кезеңдегі айналмалы ... ... осы ... ... өнімнің құнының (сатудан ақшалай түсім)
бөлінісіне тең болады.
Мысалы, бір жылда ... ... ... ... — 2000 млн. теңге
болса, ал фирманың айналмалы капиталының орташа калдығы — 400 млн. ... ... ... ... ... ... шеттетілуі меншіктің кез келген нысанында орын
алатындықтан, ол қоғамдық ... ... ... ... Олай ... қанаушылық шеттетілудің белгілі бір дәрежесіне,
қоғамдық ... ... ... байланысты. Батыс елдерінде
жалдамалы қызметкерлердің жалақы қоры үлттық табыстың 60—80 ... Тек 20—40 ... ... ... иесі ... ... кеңес елінде жалдамалы қызметкер иемденетін жаңа жасалған ... әр қилы ... ... 30—40 ... ал мемлекетке тиесілі
үлесі табыстың 60—70 пайызін құрайды немесе жеке ... ... ... ... ол 1,5—2 есе ... ... ... мынадай заңды
сүрақ туын-дайды: егер жаңа ... ... ... иесі ... орын ... ... ... өнімнің 60—70 пайызін мемлекет
иемденетін жағдайды қалайша сипаттауға ... еді? Егер орын ... ... (этикалық емес) негізге сүйенер ... ... құн ... (т1) капиталистердің жалдэімалы жұмысшыларды ... ... ... ... бере ... ... құн ... бөліктерге бөлшектенеді. Біріншіден, қосымша кұн қор ... ... ... жүйесі арқылы косымша құнның бір ... ... ... ... ... белігі жеке тұтынуға кетеді.
Қосымша құнның тек соңғы ... ғана ... ... ... ... ... ... Осының езінде де бір ескерер жәйт: қосымша құнның
капиталистің жеке тұтынуына кет-кен бөлігінің барлығын "заңсыз" иемдену ... ... ... ... ... құн ... ... капиталист-кәсіпкер өндірісті үйымдастырғаны үшін өз еңбегінің
белгілі бір ... ие ... ... ... ... пайдалануға
берудің өзі қызмет көрсетудің түрі, ол да теленуі тиіс. Осы қызметі үшін
бөлінген ... ... ... ... ... ... де ез жинағын
банкте үстай отырып, белгілі дәрежеде пайызпен (кіріс) табысқа ие болады.
Сон-дықтан қосымша ... ... мен ... ... ... мен дәрежесін
дәл анықтай алмайды. Сөз жоқ, егер жұмыс күші құнынан ... ... оңда ... орын ... Ал, К. Маркс зерттеген кез жұмыс күнінің
ұзақтығы ... 10—12 ... ... оның үстіне сол өндіргіш күштер
даму дәрежесінде техника ... ... да ... ... ... ... құны толық теленетін болса, қоғамдық өндірісте
орташа еңбек жағдайы сақталатын бол-са, алатын жалақы қоғамдағы материалдық
және ... ... ... ... берсе, қанаушылық түсінігі
өзінің экономикалық мазмүнын жойып, ... ... ... ... таза ... орташа жылдық табысқа пайызпен
шаққандағысы, оны капиталды әр қилы ... ... ... алуға болады. Бұл
мөлшер (жаңадан жұмсалған ... ... ... нормасы) “табиғи”
(нормалды) пайыз нормасы деп аталады.
Бөлінетін қаржы массасының өсуімен байланысты (бірдей ... кеми беру ... заң ... етеді, нәтижесінде табиғи норма“
пайызі, яғни ... ... ... ... ... ... ... – несиеге алған ақша үшін төлем мөлшері; ... ... ... ... ... барлық мерзімге тұрақты
немесе өзгермелі (нарық конъюнктурасына сәйкес ұдайы өзгеріп тұруы мүмкін)
мөлшерлеме болуы мүмкін.
Ал жинақталған пайыз – ... ... ... төлеген уақыттан бастап
есептелген пайыз. Облигация сатып алушы оның құнын және осы ... ... ... ... ... ... жаңа ... капиталды пайдаланудың әр қилы варианттарын таңдап алудың
маңызды құралы ретінде ғана ... ... ... ... ... ... және ... ең пайдалы жобаларды жүзеге асыруға жұмсау.
Бұдан ... ... ... ұзақ ... ... тұтынуға деген
бейімділікті жеңіп, ұқыптылық, үнемділікке ... олай ... ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Әубәкіров Ә.Я.,Байжұмаев Б.Б.,Жақыпова Ф.М.,Табеев Т.П.
«Экономикплық теория» Алматы-1997.
2. Әубәкіров Я. «Экономикалық теория негіздері» Оқулық.-Алматы,
«Санат»,1998
3. Әубәкіров Я.А «Экономикалық теория» ... ... Е.Ф. ... ... М. 2002-384 бет
5. Бекетұрғанов Ә. «Жер нарығы-ұлан кепілі»Алматы, «Қаржы-қаражат»1996
6. Дробзина В.П. ... ... ... ... ... С. ... ... Жолдасбаев Г.Ө. «Кәсіпорын экономикасы» Алматы 2002
9. Жүнісов Б.А,Мәмбетов Ұ.Е,Байжомартов Ү.С «Нарықтық экономика
негіздері»Алматы 1994
10.Кенжегузин М.Б ... ... на пути ... ... ... ... Республикасындағы еңбек туралы-Қазақстан Республикасының
Заңы.Алматы-2000
13.Мәуленов С.С,Бекмолдин С.Қ,Құдайбергенов Е.Қ. «Экономикалық
теория»Алмгоаты-2003
14. Мамыров Н.К «Менджмент и рынок,Казахстанская модель»Алматы-1998
15. Мамыров Н.К,Тілеужанова М.Ә. «Макроэкономика»Алматы-2003
16. ... ... Қ.Ә ... ... ... Қ.Р «Қазақстан экономикасы»Алматы-1999
18. Намаев В.Д. Экономическая теория» Москва -1998.
19. Назарбаев Н. «Қазақстан-2030»Алматы 1997
20. ... Б.А ... ... ... ... А.С ... экономикасы»Алматы -2003
22.Сабырбаев Б. «Экономикалық терминдерінің орысша,қазақша түсіндірме
сөздігі» Алматы-1993
23. Стен Ли Брю «Экономикс» 2004.
24.Шеденов Ө.Қ. ,Жүнісов Б.А, ... ... ... Ө.Қ, ... Я.С, ... ілімдерінің тарихы»
Алматы:Қазақ университеті -2003-313 бет.
26. «Экономическая теория ... ... ... Экономикалыє теория негiздерi/ Е. Әубәкiров.- 111 б.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Капиталдың орташа өлшемдік құны және оның корпорация қарекетінде қолданудың негізгі аспектілері6 бет
Еңбекті нормалау14 бет
Пайда және процент14 бет
. Еуропалық қаржы нарығындағы Евро22 бет
Ауыл шаруашылық өнімдерін өткізу нарығындағы мәселелер41 бет
Ақтөбе нарығындағы тұтынушылардың мінез-құлқын талдау60 бет
Ақтөбе облысының өзендерінің суының жылдық нормасын табу34 бет
Ақша нарығындағы тепе-теңдік10 бет
Ақша нарығындағы ұсыныс және сұраныс27 бет
Бағалы қағаздар нарығындағы қызметті жүзеге асыру26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь