Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ұғымы мен маңызы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.5
1. Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ұғымы мен маңызы ... ... ... ... ... ...6.22 1.1. Қылмыстық процестегі ақиқат түсінігі, оның мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... 6.12 1.2. Қылмыстық іс жүргізудегі дәлелдеме ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13.18 1.3. Дәлелдемелердің қылмыстық процестегі маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19.22 2. Қылмыстық процестегі дәлелдемелерді жіктеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23.43 2.1. Қылмыстық процестегі дәлелдемелерді жіктеудің маңызы мен негіздері ... ...23.25 2.2. Жеке және заттай дәлелдемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26.31 2.3. Айыптаушы және ақтаушы дәлелдемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32.34 2.4. Бастапқы және туынды дәлелдемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35.37 2.5. Тура және жанама дәлелдемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38.43 3. Дәлелдемелердің әрбір түрлерін бағалаудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... 44.56
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...57.59
Пайдаланылған әдебиет тізбесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60.61
Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы - адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары болып табылады [1, 4 б.]. Құқықтық мемлекет құру жолында Қазақстан Республикасының алдында тұрған міндеттердің бірі - құқықтық жүйені халықаралық және конституциялық принциптерге сәйкес реформалау болып табылады және бұл елімізді шын мәніндегі құқықтың мемлекетке айналуының бастапқы шарттарының бірі болып табылады.
Дипломдық жұмыста қылмыстық іс жүргізудегі дәлелдемелер және олардың жіктелуінің жалпы сипаттамасы, қылмыстық іс жүргізуде дәлелдемелерді пайдалану ерекшеліктері, осы дәлелдемелер арқылы азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету, дәлелдемелердің жіктелуі және дәлелдемелердің түрлері қарастырылған.
Осы мәселелерді қарастыру қолданыстағы заңдарды және олардың құқықтық қолданылуын жетілдіру қажеттіліктерін көздейді.
Елімізде жүргізіліп жатқан демократияны жетілдіру, экономика саласындағы терең реформалар, қуғындау, жазалау саясатынан бас тарту шараларынан туындаған жаңа әлеуметтік-экономикалық қатынастар, қолданыстағы заңдарды және оларды құқықтық қолдануды жетілдіру қажеттілігін көрсетті. Ел Президентінің «Жаңа онжылдық - жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына жолдауында басты міндеттердің бірі ретінде ұлттық қауіпсіздікті күшейту, қылмыс және сыбайлас жемқорлықпен күресу корсетілген. Осы міндеттерден туындап отырған мемлекетіміздің құқық шығармашылық қызметі республикамыздың қылмыстық іс жүргізу заңдылықтарын жетілдіруге бағытталған. Сондықтан да бүгінгі күні заңнаманы, соның ішінде қылмыстық іс жүргізу заңнамасын біртіндеп реформалау жүргізіліп жатыр.
1997-жылы қабылданған 1998-жылдың 1-қаңтарынан бастап күшіне енген Қазақстан Республикасының жаңа қылмыстық іс жүргізу кодексі дәлелдемелер құқығының нормаларын жаңа сапада реттеген. Сонымен қатар кодексте дәлелдемелер ұғымы нақтыланып, дәлелдемелердің іске қатыстылығы; жарамдылығы, дұрыстылығы және жеткіліктілігі сияқты белгілері бекітуін тапты. «Дәлелдеу» тарауы, дәлелдемелерді жарамсыз деп тану туралы норма кодекстің новеллалары болып табылады.
Аталған жағдайлар диплом жұмысының тақырыбының өзектілігін анықтайды.
Тақырыптың ғылыми зерттелу деңгейі. Дәлелдемелер және дәлелдемелерді жіктеу мәселелері қазақстандық және ресейлік ғалым-процессуалистердің еңбектерінде, соның ішінде Арсеньев В.Д., Горский Г.Ф., Ерешев Е.Е., Карнеева Л.М., Кенжебекова Э.П., Кэртис И., Кокорев Л.Д., Миньковский Г.М., Михайловская Г.Б., Мухин И.И., Нокербеков М.Н., Пашкевич П.Ф., М.С. Строгович, Толеубекова Б.Х., Трусов А.И., Фаткуллин Ф.Н., Элькинд П.С. еңбектерінде көрініс тапты.
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: Баспа, 2004. - 36 бет.
2 Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы.- 3 бет.
3 Елтай Ерешев Қылмыстық іс жүргізу Адматы: Өлке, 2006ж-236 бет.
4 Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 8 бабы – 577 бап
5 ҚР ҚІЖК-нің жалпы бөлім: Академиялық курс. Алматы -2 -ші кітап.Баспа HAS, 2004ж - 227 б
6 Ө.Ү. Нұрмашев Қылмыстық іс жүргізу құқығы: Оқу құралы.- Алматы: Жеті жарғы, 2008ж . – 368 бет.
7 Избранные труды Том 3. Теория судебных доказательств.- М.: Наука, 1991.- 366 бет.
8 Хмыров А.А. О классификации косвенных доказательств Вопросы борьбы с преступностью. Выпуск 32.-М., 1980.- 352 бет
9 Фактуллин Ф.Н. Общие проблемы процессуального доказывания.-
10 Теория доказательств в уголовном процессе: от прошлого к современности Новиков А.И. – Алматы: Данекер, 2002- 270 бет
11 Мухин И.И. Объективная истина и некоторыевопросы оценкисудебных доказательств при осуществленни правосудия.- Издательство Ленинградского университета, 1971.- 248 бет.
12 Трусов А.И. Основы теории судебных доказательств.-М., 1960. – 362 бет
13 Архив Алматинского городского суда. Уголовное дело№2-184/98] – 95 бет.
14 Архив Алматинского городского суда. Уголовные дело №2-64/99]- 103 бет.
15 Теория доказательств в уголовном процессе: от произошлого к современности Новиков А.И.- Алматы: Данекер, 2002-270с
16 Чельсов М.А. Советский уголовный процесс.-М., 1954 – 206 бет.
17 Строгович М.С. Уголовный процесс.- М., 1946 – 355 бет.
18 Кенжибеков....
19 Архив Алмалинского районного суда г.Алматы. Уголовное дело №1-195/00- 124 бет.
20 Заң және Заман, №12(109) желтоқсан, 2009жыл-38 бет.
21 Әділ сот -1,09 қаңтар- ақпан - 28 бет
22Словарь иностраннных слов.- .: Рус.яз, 1985 - 569 бет.
23 Н.И.Кондаков. Логика.- 1954- 377 бет.
24 Уголовно- процессуальное право РК Часть Общая: Академический курс.Под.ред д.ю.н., профессора Б.Х. Толеубековой. Книга вторая. – Алматы: ТОО Издательская компания HAS 2004 -277
бет.
25 Дорохов В.Я. Понятие доказательств в советском уголовном
процессе //Советское государство и право. 1964 г. № 9- 296 бет
26 Вышинский А.Я. Теория судебных доказательств в советском
праве. – М., 1950- 366 бет.
27 Гродзинский М.М. Улики в советском уголовном процессе – 325 бет.
28 Архив Бостандыкского районного суда. Уголовное дело № 2-167//00
29 Винберг А.И., Шавер Б.М. О значении вещественных доказательств. Криминалистика. - М., 1950.- 286 бет.
30 Архив Алматинского городского суда. Уголовное дело № 2-54//99- 97 бет.
31 Б.Қ. Төлеубекова ҚР ҚІЖ құқығы жалпы бөлім: Оқулық- Алматы: «ЖЕТІ ЖАРҒЫ» 2000. – 416 бет.
32 Уголовно-процессуальное право Российской Федерации. Учебник. Отв. ред. П.А.Лупинская. – М.: Юристъ, 1999- 341бет.
33 Заң журналы 19 қараша 200жыл №176(1402)- 36 бет.
34 Божьев В.П., Лубенский А.И. Источники доказательств. – М., 1981- 141бет. 35Каз Ц.М. Доказательства в советском уголовном процессе. -Саратов, 1960 - 265 бет.
36 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы (2005-2008) Алматы: Юрист, 2009- 284бет.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
…...........................................................................
...............................................3-5
1. Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ... мен ... ... ... ... оның мәні мен ... ... Қылмыстық іс жүргізудегі дәлелдеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... ... Жеке және ... ... ... және ... дәлелдемелер
..........................................................32-34
2.4. Бастапқы және туынды
дәлелдемелер................................................................
..35-37
2.5. Тура және ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
....................... 44-56
Қорытынды
............................................................................
.......................................57-59
Пайдаланылған ... ... ... өзектілігі. Қазақстан Республикасы өзін демократиялық,
зайырлы, ... және ... ... ... ... оның ең
қымбат қазынасы - адам және ... ... ... мен ... ... [1, 4 б.]. ... мемлекет құру жолында Қазақстан
Республикасының ... ... ... бірі - құқықтық жүйені
халықаралық және конституциялық принциптерге ... ... ... және бұл ... шын ... ... ... айналуының
бастапқы шарттарының бірі болып табылады.
Дипломдық жұмыста қылмыстық іс жүргізудегі ... және ... ... ... ... іс ... ... ерекшеліктері, осы дәлелдемелер арқылы азаматтардың құқықтары мен
заңды мүдделерін қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... мәселелерді қарастыру қолданыстағы заңдарды және олардың құқықтық
қолданылуын жетілдіру қажеттіліктерін көздейді.
Елімізде ... ... ... ... ... терең реформалар, қуғындау, жазалау ... бас ... ... жаңа ... ... қолданыстағы
заңдарды және оларды құқықтық қолдануды жетілдіру қажеттілігін көрсетті. ... ... ... - жаңа ... өрлеу - Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына жолдауында басты міндеттердің бірі
ретінде ... ... ... қылмыс және сыбайлас жемқорлықпен
күресу корсетілген. Осы міндеттерден ... ... ... ... ... республикамыздың қылмыстық іс жүргізу заңдылықтарын
жетілдіруге бағытталған. Сондықтан да ... күні ... ... ішінде
қылмыстық іс жүргізу заңнамасын біртіндеп реформалау жүргізіліп жатыр.
1997-жылы қабылданған 1998-жылдың 1-қаңтарынан ... ... ... ... жаңа ... іс жүргізу кодексі дәлелдемелер
құқығының ... жаңа ... ... ... ... ... ... нақтыланып, дәлелдемелердің іске ... ... және ... сияқты белгілері бекітуін
тапты. «Дәлелдеу» тарауы, дәлелдемелерді жарамсыз деп тану ... ... ... болып табылады.
Аталған жағдайлар диплом жұмысының тақырыбының өзектілігін анықтайды.
Тақырыптың ғылыми зерттелу ... ... және ... ... ... және ресейлік ... ... ... ... В.Д., ... Г.Ф., ... Е.Е.,
Карнеева Л.М., Кенжебекова Э.П., Кэртис И., Кокорев Л.Д., Миньковский Г.М.,
Михайловская Г.Б., Мухин И.И., ... М.Н., ... П.Ф., ... ... Б.Х., ... А.И., ... Ф.Н., ... П.С.
еңбектерінде көрініс тапты.
Айта кететін жағдай, ... ... ... ... ... ... қажетті деңгейде зерттеуін
таппаған мәселелер қатарына жатады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен ... ... ... ... ... іс ... дәлелдемелердің, олардың белгілерінің,
жіктелуінің ... және ... ... ... ... ... заңнамасында дәлелдемелер мен дәлелдеудің реттелуі мәселелерін
қарастыру.
Осы мақсатқа жету үшін зерттеу шеңберінде келесі міндеттер қойылды:
- қылмыстық процестегі ақиқат ... оның мәні мен ... ... ... іс ... дәлелдемелер ұғымын, дәлелдемелердің маңызын
анықтау;
- қылмыстық процестегі дәлелдемелерді жіктеудің маңызы мен ... ... әр бір ... ... жасау;
- дәлелдемелердің әр бір түрін бағалаудың ерекшеліктерін зерттеу.
Диплом жұмысының жаңалығы. Қылмыстық іс ... ... ... ... ... қолданыстағы қылмыстық іс жүргізу
заңнамасына осы мәселе бойынша ... ... мен ... отырып, оларға талдау жасай отырып жүргізілген.
Диплом жұмысында қылмыстық процестегі дәлелдеме түсінігіне анықтама
берілген.
Сонымен қатар жұмыста дәлелдемелердің ... ... ... ... ... ... байланысты автордың
көзқарасы пайымдалған.
Аталған жағдайлар диплом жұмысының жаңалығының дәлелі болып табылады.
Зерттеудің объектісі мен пәні. Диплом ... ... - ... ... барысында дәлелдемелерді пайдалануға байланысты туындайтын
қоғамдық қарым-қатынастар.
Диплом жұмысының пәні - ... іс ... ... ... дәлелдемелерді жіктеу мәселелеріне байланысты
ғылыми зерттеулер, дәлелдемелерді және дәлелдеуді ... ... ... құқығының нормалары, тергеу және сот тәжірибесі.
Зерттеудің ғылыми-әдістемелік ... ... ... әдістер,
статистикалық, логикалық-заңдылық, әңгімелесу, салыстырмалы-құқықтық және
басқа арнайы құқықтық әдістер құрайды.
Диплом ... ... ... ... ... ... ... бойынша дәлелдемелердің түсінігі, мәні, белгілері, дәлелдемелерді
жіктеу негіздері, дәлелдемелерді жинау, ... ... және ... ... ... оның ... ғылыми-зерттеу
жұмысында, жоғарғы оқу орындарында «Қылмыстық іс жүргізу» пәніне дайындық
барысында қолданылуы ... ... мен ... Диплом жұмысының құрылымы зерттеудің
мақсаты және ... сай ... ... жұмысы кіріспеден, сегіз
тараушаны қамтитын үш ... ... ... ... ... ... тізімінен тұрады.
1 Қылмыстық іс жүргізу процесіндегі дәледемелердің ұғымы мен маңызы
1.1 Қылмыстық ... ... ... оның мәні мен ... іс ... мәліметтің ақиқаттығын анықтау, яғни істің ... ... ... ... ... ... өз кезегінде
мәлімет ақиқаттығын себепші болып табылады. Істің шын мәнісін анықтау яғни
қылмыс ... оның ... ... жасалғанын және сезіктінің
кінәсін, тергеу және сот тек ... ... ... алады.
Ақиқат мәселесі таным теориясындағы (гносеологиялық-ғылыми дүние тануды
қамтитын ... бір ... ... бірі болып табылады және
теориялық та практикалық та зор ... ие. ... ... ... ... өте ... маңыз атқарды. Таным теориясының жалпы жағдайы
ақиқат болмысында, адам санасының осы болмысының ... ұға ... ... сот ... ... ... нені білдіреді
және бұл ұғымның мағынасы қандай?Барлық ақиқат сияқты, қоғамдық ... ... ... ақиқатта ақиқат болмысын өзіндік бағалаудың жоғарғы
формасы, яғни ... ... ... жатқан фактілер мен жағдайларға
дәл келуі.Сонда да қылмыстық сот ... ... ... ... ие, бұл ... ... өзге ... ретінде ерекшелей, бірақ
сот өндірісідегі анықталатын ақиқатты, басқа қоғамдық өмірдегі кез ... ... ... ... пікірі бойынша «Ақиқат ұғымы-
білімнің объективтік дүниемен ... ... ... ... бұл ... ... ... деп те атайды»[3, 56]
Бұндай өзгешеліктерге мыналарды енгізуге болады:таным тақырыбы ... ... ... ... ... ... ... оларға тән
фактілер шеңберінде, ақиқатты анықтау бойынша қолданылған тәсілдер мен
амалдарға, ... ... ... ... ... сот және ... ... Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 8
бабындағы көрсетілген ... ... ... ... ... ... қоса, құқықтық қатынастар туындаған соның ішінде
дәлелдеу кезеңіндегі әрекеттер мен құқықтық қатынастар ... [ ... Б.Х ... пікірі бойынша:«Қылмыстық сот
өндірісіндегі ақиқат өткен оқиғаны дәлелдеу ... ... ... ойша ... ... ... қол жеткізіледі».[5,
227]. Ал, Ү.Ө.Нұрмашевтің пікірі бойынша «Қылмыстық іс жүргізу дәлелдеменің
мақсаты іс ... ... ... ... ... Философиядағы ақиқат
бұл - объективті бар ... ... ... тура ... Қысқаша
ақиқат дегеніміз- шындықтың дәл өзі» [6, 69].
Жүргізілген әрекеттермен мақсатқа жету дегеніміз, бұл- ... ... ... прокурорлармен және сотпен дәлелдеу нысаны-ақиқатқа
жету мақсатында алда тұрған міндеттемелерді біртіндеп шешу ... ... ... ... процестегі ақиқат өзіндік ... ... ... өзіндік ерекшелігі есепке алу және ... сот ... ... ... қатар формалдық ақиқаттан
негізгі сапалық айырмашылығын көрсетуге ұмтылу, бұл ... ... деп ... ... ... Бірақ негізгі мәселе қалай аталуында емес,
ол оның ... ... ... ... сот ... және формалды ақиқатты түбірімен өзгешелігіне байланысты
объективті ... ... ... Қылмыстық процестегі ақиқаттың
негізгі бір ерекшелігі болған жағдайда тану заң ... ... ... Бұл ... тану мен ... ... бұл ... өз ара
байланыста болғандығы себеп болады.Дәлелдеу- практикалық таным ... түрі ... ... дәлелдеудің негізгі мақсаты қылмыстық
іс бойынша дұрыс ... ... ... барлық жағдайларды танып білу болып
табылады.Дәлелдеу ... ... оның ... ... ... ... шеңберінің өзгеруі және жетілдіру мүмкін, мақсаты мен тәсіл,
тергеу ... ... ... ... ... қолдану т.б.
нақтыланады, өзгереді, ... ... ... ... ... ... ... мақсатының мәніне,
ақиқаттың мәнісіне және оның негізіне әсерін тигізеді.Дәлелдеу ... ... ... осы ... шешу ... танылады.
Сондықтанда қылмыстың сот өндірісіндегі таным мақсаты тек қана ... ... ... ғана құрылмайды. Ақиқаттың ... ... ... ... сот ... танылатын объективті жағдайлар
фактісі, қоғамдық өмірдің көрінісі екендігін ... ... ... ... мәні яғни ... өмірдің баска көріністерінен ерекшелігі
дұрыс танылуы ... сот ... ... ... және сол ... әрекеттің қоғамдық қауіптілігінің және қылмыс
құрамын анықтауға тиіс.Басқа сөзбен айтқанда тергеуші сот ... ... ... ... ... заң ... баға ... керек.Бұндай заң
тұрғысынан баға беру қылмыстық ... ... ... ... ... Іс жүргізу оқулықтарында осы ... ... ... кей уақыттарда ескерілмейді, ал бұл тергеу органдарымен, сот ол
жеткізген ... ... ... ... болып табылады. Бұл жөнінде
М.С.Строгович былай деп жазды: « Қылмыстық процестегі ... ... ... ... ... ... істегі қылмысқа тартылған жауапты
тұлғалардың ... ... ... ... ... жағдайға толықтай дәл келуі» [7, 76]. ... ... ... ... көрсетілген. Қылмыстық процестегі қол
жеткізілген ақиқат ... ... ... ... ... дәл ... қылмыстық сот өндірісіндегі ақиқатты
дәлелдеу мақсаты және қылмыстың ... ... ... ... ... ... қылмыстың сот өндірісіндегі
ақиқаттың тану мәселесі бойынша төмендегідей қорытындыға келеді.
а) ... істі ... және ... ... анықтама және тергеу
органдарына, прокурорға, сотқа қандайда қиыншылықтар ... ... ... ... олар үшін ... қол жетім болып қалады.
б) ... бұл ... және ... ... ... ... шығармайды, алайда оларды түзету және
болдырмау ... ... ... ... ... қол ...... қорғау органдарының әрбір
жекеленген іс бойынша ақиқатты анықтауға үлкен күш жұмсау арқылы ... ... ...... сот ... ... тек қана ... тұрғыдан ғана емес ол практикалық тұрғыда да
маңызды ... ... ... ... туралы айта келіп А.А. Хмыров
былай деп атап өтеді: (дәлелдемелерді ... ... ... және ... ... алдын ала анықтайды, жекелеген
дәлелдеме ... іс ... ... ... – ақ ... пайдаланудың
жолдары мен әдістерін, оларды дәлелдеудегі маңызын ... ... ... ... мән- ... жан – ... толық және объективті
түрде зерттеуге ... тиіс және ... ... ... ... түсіруге, дәлелдеуге іс жағдайларының қайсысы жеткілікті түрде
толық анықталғанын қайсысы әлі де анықталмағаны не ... ... ... білуге көмектеседі» [8, 71]. Мұндай жіктеу Ф.Н.Фаткуллин атап
көрсеткендей, «іс ... ... ... ... мен оның ... ... ақпарат арасындағы дәнекерлік деңгейінің белгісіне негізделеді»
[9, 141]. В.К.Случевстің теориялық ... көз ... ... ... айыпты қайсылары болсын оған жетілген нәтиже мен негізге нақты ... ... ... ... іс ... дәлелденудің ауыртпалығы
бойынша көз қарасы:
1) қылмыс жасалып, айыпталушының жатуы, ауыртпалықтың дәлелденуі;
2) қарсыласы дәлелденбейінше ... ... ... ... ... ... ... жете айптау
шақыру ұйғару туралы айыпкердің ауыртпалдық дәлелдемелеріне кедергі болады
;
4) ... ... ... жеке ... соттың сеніміне кіру үшін
айтылған фактілер басқа ... ... ... мүмкін; [10, 82].
Біздің кезімізде ақиқаттың көптеген анықтамалары бар. Біреулер, ... – бұл ... ... ... ... ... -
мағұлматтың тәжірибемен дәлелденуі, үшіншілері: ақиқат – ... ... ... ... ... ... ... ақиқат - бұл келісім дейді. Бәрінен ... ... ... ... ... ... ... сияқты. Таным
теориясына сай объективті ақиқатты тану деп ... ... ... ... ... көз алдына елестеулері, осы затқа дәл
келуі. Дей тұрғанмен, ақиқат жөніндегі осы ... ... ... ... философиялық бағым өкілдері арасында үлкен айырмашылық туындады. Бұл
айырмашылық әуелі болмысты түсіндіруге қатысты. Біздің ... ... ... ... тыс және ... өмір ... ақиқат деп айтушылардікі
дұрыс. Осыған ... ... ... ... ...... объективті ақиқатты алуымыз керек, атап айтқанда тергеу мен ... сай ... мына ... ... ... оның белгілі бір
тұлғаның жасағандығы, осы тұлғаның кінәлілігі және ... ... ... ... ... жалғандық, соның ішінде тергеу
соттың қорытындылары олардың мазмұнын сипаттайды, ақиқаттың ... ... ... ... ... ... мен ... қандай мөлшерде болмысқа сәйкес келетіндігі жөнінде ... ... ... үшін және ... білу үшін, қисындылық талаптарың
бойынша белгілі бір негіз болу ... ... ... ... табу
жолындағы бүкіл сот жүйесі кепілдігімен анықталған дәлелдемелер жатады.
Яғни сот және ... ... ... ... ... олардың дәлелдігіне байланысты анықталады.
Қорытындылардың дәлелдігі, олардың ақиқаттылығына сенім ұялатады ал
егер қорытындылары дұрыс дәлелденбесе, олар ... ... ... ... тұрсада, олардың ақиқаттылығы жөнінде үлкен күмәнмен қарауға
болады.Сондықтан ... мен сот ... ... ... деп олардың ақиқаттылығын емес, олардың мазмұнының объективтік
шындыққа сәйкестігі ... ол бұл ... ... ... ... ... мөлшері деп пайымдау керек. ... ... ... келеміз: қылмыстық іс ... ... ... объективтік шындық деу соншалықты дәл емес.Бұл
мақсатқа тек жай ... емес ең ... ... ... ... сай ... ... жасауы керек. Ал бұндай ақиқатқа лайық деп, тек қана ешқандай
күмәнсіз дәлелдемелермен бекітілген ғана емес, сонымен ... ... ... ... және ... ... дәлелдемелер
жинақталған ақиқатты айтамыз. Өзінің табиғаты бойнша қылмыстық процестегі
ақиқат ... ... ... ... яғни жоғарыда айтылғандай іс
жөніндегі тергеу мен сот қорытындысының мазмұны олардың ниеті мен ... ... ... болмысқа сәйкес келуі керек. Өзінің тұрпатына
сай, қылмыстық процестегі анықталатын ақиқат- абъсалютті және салыстырмалы
болып бөлінеді.Ақиқаттың ... деп ... ... ... анықталатын ақиқат – объективті дүниенің ... ... ... және жанама түрдегі қатысымен ... ... ... ... ... ... керекті мөлшерде зерттеледі. Сонымен
қатар салыстырмалы ақиқат – бұл объективті ... ... ... ... ... ... ретінде, абсолюттік ақиқаттың бөлшегін
құрайды.Абсолютті ақиқаттың «бөлшектеріне» - Заң белгілі құқықтық ... ... ... мәселелерді айқындалуын жатқызады. Заң
әдебиеттерінде, қылмыстық процестегі объективеік ақиқат тек ... ... ... ... ... ... ... бұл көзқарасты қолдай
отырып былай деп жазды: «Қылмыстық процестегі объективтік ақиқат, өзінің
тұрпатына байланысты, тек ... ... ... ... және ... ақиқат бола алмайды» [11, 37]. Ал ... ... ... және ... ақиқат дегенім болмайды, ақиқат
абсолютті және ... және ... ... ... тек
салыстырмалы ақиқат ретінде көрініс береді деп тұжырымдайды. Бұл жөнінде
А.И.Трусов былай деп жазады: ... ... және ... ... ... «немесе-немесе» деген анықтама болмауы керек себебі тек
қана абсолютті немесе тек қана ... ... ... жоқ. ... ... алғанда барлық объективті ақиқат салыстырмалы ақиқат
ретіндк көрініс табады, олардың қосындылары құралады» [12, 113]. ... ... мен сот ... таным ретінде ұмтылатын объективті
ақиқатты, бір негізінде абсолютті ақиқат және ... ... ... ... ... ... ақиқат ретінде болады дейтін
авторлармен келісеміз.Төмендегі ... ... ... ... 17.09.1998жылғы үкімімен Р.Б. Айдынбаев Қазақстан Республикасының
Қылмыстық кодексінің 24-бабының 3- ... ,96- ... 2- ... ... 179- ... ... «б»тармақшасында көрсетілген
қылмысты жасауға кінәлі деп танылады.Үкімнің сипаттамалы бөлігінде ... деп ... «7 ... 1998 жылы сағат кешкі 20 ... ... , Г.С. ... пен ... Бабушкин көшесіндегі үйге беттеген.Үйге
жетпестен,қараңғы тұйық көшеде, елсіз жерде қарақшылық әрекетпен Идебаевтың
жеке мүлігін иемдену және ... ... ... ... ... ... үшін курткасының оң қалтасынан ас үй пышағын ... ... ... өмір мен ... қауіп төндіретін күш көрсету арқылы, ... ... ... ... ... ... ұра бастаған, пышақтан
алған соққы ... ... ... ... ... сәтте
Р.Б.Айдынбаев басқаның мүлкін ұрлау мақсатында осы пышақпен қалтасында
100 000 теңге бар фартугін ... ... оны ... ... қылмысының
әрекетін одан әрі жалғастырып Г.С.Идебаевтың арқасына бір рет пышқпен
ұрып,пышақты Идебаевтың ... ... ... ... ... ... Бұл мысалдан көргеніміздей құқықтық маңызы бар жағдайлар іс бойынша
дәл анықталған.(сотталушының іс әрекетінің ... дене ... ... ... және ... қатар үкімнің негізділігіне және
заңдылығына қылмыс жасаған уақыт пен ... ... ... әсер
етпейді [13, 9].
Алматы қаллық ың ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің
178-бабының 3-тармағы «б» тармақшасы, 179-бабының 3-тармағының ... ... ... ... жасауға кінәлі ... ... ... ... деп ... «24 қазан
1996жылы Ж.Л.Қапашев және Ф. Мамаджанов Алматы қаласы , Самал- 1 мкр, ... 12 ... ... ... онда жалған фирманың офисін ұйымдастырған. 27
қазан 1996 жылы ... ... ... ... 28 қазан 1996
жылы ... 13 те осы ... ... ... ... ... 13 шамасында А.П.Мыскин өзінің ұлы ... ... ... ... ... пен ... күтіп
алып бөлмеге кіргізген.Сол жерде Ф.Мамаджанов олардан векселдерді көрсетуді
сұраған.А.П.Мыскин ... 53мың АҚШ ... ... ... Азық ... корпорациясы » ГК- ... ... бар ... көрген И.А.Пузырьков өзгенің мүлкін
зорлықпен, азматтарды ... мен ... ... ... іс ... бұл ... іске асыратындығы жәйлі қорқыту арқылы иемдену мақсатында
бұрышта тұрған сумкадан 16 калибра шолақ аңшы ... ... ... ... кезеп, олардың викселдерін столға қойып, ... ... ... ... ... ... корсеткен, ал осы уақытта
Ф.Мамаджанов ... ... ... ... ... күрес
басталған.Алдын ала келдекпен ... ... ... ... ... ,А.Сұлтанғалиев ,А.Куртиков бөлмеге кіріп келіп А.П.Мыскин мен
П.А.Мыскинге соққылар жасаған ... ... ... алып ... ... ... ... басып байлап тастады.Бұдан соң Ф.Мамаджанов мөлшері
анықталған «клофелинді» араққа езіп, ... ... ... құяды.Бұдан соң 53 мың ... ... ... ... материалдық шығын келтіріп щқиға
орнынан қашып кетеді» [14, 10].
Осы мысалдан біз, іс ... ... ... бар ... ... дәл анықталғанын көреміз.(келтірілген материалдық зиян, әрбір
сотталушының іс ... , ... ... және т.б.) ... қатар бұл жерде
қылмыстың оқиңаның жасалған уақытын дәл ... ... дәл ... ... бұл ... заңдылығы мен негізділігіне
әсер етпейді.Осылайша жоғарыда келтірілген мысалдар қылмыстық процестегі
объективтік ақиқат тек абсолюттік болу ... ... ... ... ... процесс уақытында анықталатын ақиқат объективті,
сонымен бірге абсолютті және салыстырмалы болу мүмлін деп ... ... ... үшін ... мына айтқандарын келтіреміз:
«Қылмыстық процесте қол ... ... екі ... ... ... ... бойынша қабылдауға болады:
1.Қылмыстың сот өндірісін жүргізетін өкілетті ... ... ... ... қол ... және салыстырмалы ақиқаттың өз ара байланысты туралы
диалектикалық заңдардың жалпылылығы, қылмыстық процестегі қол жеткізілетін
ақиқаттың сипатына да ... ... ... ... дәлелдеудің мүмкіндігін жоққа
шығару іс бойынша шығарылған сот шешімін әділдігіне және ... ... сот ... ... қажеттілігі мен мүмкіндігіне күмән туады.
4.Салыстырмалы ақиқаттың дәлелдеудегі жетістіктерін жоққа шығару диалектика
заңдарына қайшы келеді, ... бұл ... мен ... ғылыми
танудың методологиясынын жоққа шығаруға алып келеді, немесе әлем тануда
адамның шектеулі мөлшері бар екендігін растайды.
5.Тергеу ... мен ... ... құқықтық тыйым мен ұлықсаттар
жүйесінде көрінетін ... ... ... тереңдік пен
көлеміне өз ... ... Бұл ... бір ... іс ... анықталатын
жағдайлармен, екінші жағынан құқықтық негіздер бойынша шектелуі. Осы
шектеулер ... қол ... ... ... ... ... да ол- абсолютті.Бұл ... ... ... ... ... [5, 69]. Осы ... ... ақиқатты
анықтауға кепілдік береді. Бүған жетуде судьялар, покурорлар, тергеушілер
мен ... ... жеке ... де ... ... келген
танымдағы тәжірибе ақиқаттың негізі мен өлшемі ... ... ... ... ... дәлелдемелердің жинақталатын зерттелетін
және бағаланатын қылмыстың процеске қатысатын әртүрлі тұлғалардың ... ... ... ... ... Басқа іс әрекеттерден
қылмыстық процестің ерекшелігі бұнда ... ... ... ... емес және жол берілмейді. Сондықтан да қылмыстық
процестегі тәжірибе, ... іс ... және ... ... тіке және ... тәжірибесінің қосындысы ретінде танылатын
жалпы ... ... ... ... ... ... – қылмыстық процестегі теория мен практиканың ... ... ... ... ісі ... ақиқатты
анықтаудағы ұлықсат етілетін жалғыз заңды әдіс ... ... ... әоекеттер ... табу және ... ... ... ... ... ... қатысты заң талаптарын терең оқып- үйрену және
дұрыс ... ... ... сот ... ... тұрған
міндеттерді абыроймен шешудегі алғы шарт болып табылады. Дәлелдемелер ұғымы
туралы мәселе қылмыстық процестегі ең ... ... ... ... әр алуан көз қарастар, даулар туындаған жоқ.
А.И.Новиковтің пікірі бойынша «Қылмыстық іс ... ... бір ... ... ... бірі -теориялық
дәлелдеме және оқу дәлелдемесі, яғни ... ... іс ... да бір іс ... ... ... қылмыстық іс жүргізуде
ғылыми дамуға қылмыстық іс жүргізу мен ... ... ... ... ... болады» [15, 5].
Әуелі заңның дәлелдемелер ұғымы жөнінде не айтатынын көрелік.
Қазақстан Республикасының ... іс ... ... 115- ... ... «Оның негізінде анықтаушы, тергеуші, прокурор, сот осы
кодексте белгіленген тәртіппен ... ... ... ... ... ... немесе болмағандығын,
айыпталушының бұл әрекетті жасағандығын немесе жасамағандығын ... ... ... кінәлі еместігін сондай-ақ істі дұрыс шешу
үшін маңызы бар өзге де мән-жайларды ... ... ... ... іс
жүзіндегі деректер қылмыстың іс бойынша дәлелдемелер болып табылады». ... ... ... 2-бөлімі дәлелдеменің деректер көзін былай
анықтайды: «Қылмыстық істі ... шешу үшін ... бар іс ... ... ... ... ... көрсетуімен, сарапшының
қорытындысымен, заттар айғақтармен, іс жүргізу әрекеттерінің хаттамаларымен
және өзге де құжаттармен анықталады».
Көріп отырғанымыздай ... ... заң ... бізге
таныс үлгі бойынша қарайды. Анықтаушы түсінік « ... ... ... ... ... яғни ... туралы мәліметтер»
ұғымына әкелінеді де, бұдан соң дәлелдемелерді ... да ... ... айырма белгісін береді.Сонымен дәлелдемелер- шын
мәліметтер. ... ... - ... мағынасындағы
дәлелдемелер ұғымы-дәлелдеменің философиялық ұғымынан айырмашылығы болады.
Осыған байланысты ... ... « Сот ... тек қана ... ... ... ... сүйенеді. ... Сот дәлелдемелерін логикалық
дәлелдемелер мен ... ... олар ... ... ... емес, шын мәліметтерге сүйенеді. Олар біздің санамызда ... ... ... ... қалыптасады» [12, 33].
Кейбір ғалымдармен фактілердің өзі дәлелдеме болып табылады делінген
пікірлер айтылады. Мысалға : М.А.Чельцов былай деп жазды « ... ... деп ... ... ... ... фактісі немесе дәлелдемелер
атауына ие.... Дәлелдемелер болып ... ... ... [16, ... ... көз ... М.С.Строговичпен де кездестіруге болады. «Дәлелдеме
ұғымы қылмыстық процесте екі мағынада қолданылады: Дәлелдеме ... ... ... жөнінде мағлұмат алу көзі және Дәлелдеме аталған қылмыстық
іс бойынша қажетті фактілер жөнінде қорытынды ... ... ... мен ... [17, ... ... жөнінде бұндай ұғым дұрыс емес деп ... деп ... өзін ... ал бұл ... ... ... ... негізделген дәлел.
Дәлел ұғымынан берілген мазмұны - қылмыстық сот ... ... мен ... ... ... ... ... дәлелдеме ұғымын дұрыс анықтау – ақиқатқа қол жеткізудің, заңдылықтың
сақталуын қамтамасыз етудің және қабылданған шешімнің ... ... ... бар ... ... ... ... керек және
дәлелденген де осы фактілер мен жағдайлар ... ... ... ... ... ... әс бойынша зерттелетін жағдайлар мен фактілердің
барлығы немесе ... ... ... ... ... ... ... істің мән-жайлары толық дәлелденбесе бұл жөнінде
оның болғандығы немесе ... шын ... ... орын ... ... ... шығаруға болмайды, яғни іс бойынша
шығарылатын шешімнің негізіне алуға болады. Кенжибековтің ... ... ...... ... құрады. Дәлелдеу заты ұғымының
мазмұнына мұндай ... ... ... онда ... іс ... ... ... көрсетілген мән – жайлар ғана дәлелденуі тиіс деген
құбылмалы пікір пайда болады. Ал ... ... ... тыс ... ... мен өзге де мән – ... ... үшін заңда
көрсетілген тәртіппен жинақталған, тексерілген және бағаланған дәлелдемелер
ғана ... ... ... ... ... ... ... жедел-
іздестіру жолдарымен алынған мәліметтер де қолданылуы мүмкін. Себебі,
дәлелдеу ... істі ... ... ... бар мән- ... ... бір
ғана әдісі емес. Расымен қылмыстық іс бойынша мәні бар фактілер мен мән-
жайлар дәлелденуге ... ... ... ... да дәлелдеу
затының құрамына кіруі тиіс. Мысалы, Ш.Д. ... ... деп ... ... факт дәлелдеме болып табылуы мүмкін, тек оның маңыздылығы ... ... ... ... ... іске ... болуына, сонымен бірге
оның істі дұрыс шешуде мәні ... ... [18, 35]. ... заты ұғымының
мазмұнына мұндай анықтама берілетін болса онда қылмыстық іс бойынша тек
процессуалдық заңнамада ... мән – ... ғана ... тиіс ... пікір пайда болады. Ал дәлелдеу затының шегінен тыс жатқан
дәлелдеуші фактілер мен өзге де мән – ... ... үшін ... ... ... ... және бағаланған дәлелдемелер
ғана емес, сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер де қолданылуы мүмкін. Себебі,
дәлелдеу ... істі ... ... ... бар мән- ... ... ... әдісі емес. Расымен қылмыстық іс бойынша мәні бар ... мен ... ... жатқызылады. Сондықтан олардың барлығы да дәлелдеу
затының құрамына ... ... ... ... дәлелдемелер қылмыстық іс бойынша
фактілерді танудың бірден-бір құралы болып табылады және тергеу мен сот ... ... ... ... ... ... ғана бір ... алады.Қылмыстық оқиға бойынша оны жасаған тұлғаны анықтауда, ... ... ... ... ... ... ... бағаланбаған
дәлелдемелерге сүйенуге жол берілмейді. Әрине ... іс ... ... ... ... ... ... кінәлілігі жөнінде
әртүрлі жорамалдар, пікірлер, гипотезалар ұсынылуы мүмкін. Бірақ ... өзі ... ... керек, екіншіден бұл жорамалдар ... тек қана ... ... әртүрлі бағытта жүргізуге негіз бола
алады. Бұл болжамдар, ұсыныстар іс бойынша қылмыс фактісі ... ... ... ... ... бола ... алмайды. Дәлелдемелер дер
кезінде анықтау және процессуалды ... ... ... және ... бағалау
– осылардың бәрі қылмысқа қарсы күрестің ... ... әсер ... ... ... ... бұл қылмыс жасаған ... ... ... ... ... дәл ... табу ... сөз. Бұл қылмыскерді әшкерелеп, оған ... ... ... ... ... ... дәлелдемелер қылмыстық-
қылмыстық іс бойынша фактілер мен жағдаяттарды ... ... ... құралы істің мән жайын анықтау- яғни оны дәлелдеу, дәлелденбеген
нәрсені анықталды деп айта алмаймыз.Бірақ бұдан римдік ... ... істе жоқ ... ... де жоқ» деп ... ... нәрсе
табиғатта болмайды» деген сөз шықпайды. Әрине бұл олай емес: бар-бар, жоқ
па жоқ яғни ... мен ... бұл ... ... анықтауға мүмкін болды ма,
соған қарамастан бар ... бар , жоқ ... жоқ. ... ... ... мен ... анықтап дәлелдей алмауына қарамастан қылмыс фактісі мен
оқиғасы және оның белгілі бір ... ... ... ... болып
табылады. Егер тергеу мен сотта қылмыстың жасалғандығы және қылмыстың
белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... тергеу мен сот бұны пайымдай алмайды яғни біреудің кінәлілігі
жөнінде қорытынды шығара алмайды. ... ... ... ... ... тән ... ... және шектейді:
Бірінші дәлелдеме ... ... ... ... әрекет жасағандығы және іс бойынша маңызды ... ... ... ... ... мәліметтерге қарағанда заңмен
бекітілген ретпен анықталады.
Дәлелдеме болып табылу үшін ... ... осы ... болуы керек. Теорияда бұл дәлелдемелердің белгілері деп аталады.
Қылмыстық- процессуалдық ... және ... ... ... ... ... ... берушілігі. Бұдан басқа жетілікті және
дұрыстығы деген екі белгісін ерекшелеуге ... ... ...... мен жол ... талаптарына жауап
беретін расталған, шын мәліметтер. ... шын ... ... бөліп айырып алу үшін, біз ең әуелі шын мәліметтерден іс
бойынша ... жоқ ... ... ... ... ... ... заң талаптарына сай емес жолмен алынған немесе заң ... ... ... ... тастаймыз.
Дәлелдемелердің қатыстылығы, жол берушілігі жеткіліктілігі жіне дұрыстығы
дәлелдемелердің негізгі ... ... біз ... ... осы ... ... анықтап,заң қайсысына қандай
талаптар ... ... ... ... Дәлелдемелердің қатыстылығы
дегеніміз - бұл ... ... ... ... ... ... ... кезде бұл іс жүзіндегі
деректердің іс үшін маңызы бар ... ... ... ... ... ... тікелей немесе жанама дәлелдемелер арқылы іске қатысы
бар екендігі түсіндіріледі. ... ... ... іс ... мән- ... ... немесе жоққа шығару сияқты сипатынан көрінеді.
Қысқаша айтқанда, дәлелдеменің қатыстылығы дегеніміз оның дәлелдеменің
ізделетін ... ... іс ... ... ... ... ... септігін тигізетін, жинақталған кез ... шын ... жол ... : ... ... ... нің ... көрсетілген көздерден алынған жағдайда, ... ... заң ... ... ... болса дәлелдемелерге жол
беруге болады деп танылады. ... ... ... ... екі ... ... : дәлелдемелік ақпаратының алынуы заңға
сәйкес болуы. Заң шын мәліметтер алынуы мүмкін ... ... ... береді. Бұл тізбе кеңейтуге жатпайды және ... ... ... ... ... ... ретінде пайдалануға
болмайды. ... ... ... көзі ... 115-бабының 2-бөлігіне ... ... ... жауабы;
3. Сезіктінің жауабы;
4. Айыпталушының жауабы;
5. Айғақ заттар;
6. Эксперт қорытындысы;
7.Процессуелдік іс хаттамалары;
8. Басқа да құжаттар;
Басқа дерек көздерінен алынған ... ... ... ... ... ... (жалғандық детекторы) қолдануы арқылы алынған
мәліметтер іс бойынша дәлелдеме бола алмайды. Дәлелдеме ретінде маңызы ... істе ... ... жоқ дегеніміз емес . Бұлар болжамдарды
тексеруде және ... ... ... ... ... пайдалануға
болады.
Заң дәлелдемелерді жинаудың және зерттеудің толық және мұқият ... ... ... ... кепілдік береді.Бұлай реттеу
теориялық тұрғыдан жан-жақты негізделген және көп ... ... ... ... ретінде заңмен бекітілген тәртіппен
алынған, ... осы ... ... ... ... ... ... тануға ұлықсат бермейді. Заңды бұзу арқылы алнған, заң
талаптары ... сай емес ... ... мәліметтердің маңызын
жояды және процессуалдық шешімінің негізінде ... ... ... ретінде рұқсат етілмейтін іс ... ... ... Бұл ... аталған баптың ҚР.ҚІЖК-нің жаңалығы
екенін айту керек, себебі алдынғы Қазақ ССР-ның ҚІЖК-де бұл ... ... іс ... ... олар қылмыстық
іс жүргізу заңының талаптарын бұза отырып, процеске қатысушыларды ... ... ... ... ... ... ... қысу жолымен
немесе қылмыстық процестің өзге де ... бұзу мен оның ... Күш ... ... ... ... ... өзге де заңсыз әрекеттер
арқылы;
2) Оларға түсіндірмеудің, толық немесе дұрыс түсіндірмеудің салдарынан
туындаған қылмыстың ... ... ... өз құқықтары мен
міндеттеріне қатысты жаңылуын пайдалану арқылы;
3) Іс жүргізу іс-әрекеттерін осы қылмыстық іс ... іс ... ... ... жоқ ... ... байланысты;
4) Іс жүргізу іс-әрекетінде ... ... ... адамның
қатысуына байланысты;
5) Іс жүргізу өндірісін белгілі мөлшерде бұза отырып жүргізілген;
6) Белгісіз көзден, не сот отырысында анықтама алмайтын ... ... ... осы заманғы ғылыми білімге қайшы келетін
әдістерді қолдану арқылы алынып, олар істі ... ... ... ... алынған іс жүзіндегі деректердің дұрыстығына ықпал етсе немесе
ықпал ету мүмкін болса, ... ... ... жол ... деп
танылуы тиіс.
Дәлелдемелерге жол берелік туралы мәселені шешу ... ... ... ... ... ... іс бойынша жинақталған
ақпараттың көлемінен және мінездемесі негізінде жол ... ... ... ... ... ... мүмкін. Шын мәліметтерді дәлелдеме
ретінде жол ... ... ... түрде қылмыстық іс өндірісінде
қолдану туралы шешім іс ... ... өз ... ... ... шешіледі. Соңынан дәлелдемелерге жол берілмеушілікті
толықтыруға немесе толықтырмауға болады. Дәлелдемелік ақпараттағы ... егер осы ... ... ... іс- ... ... қайта
жүргізуге мүмкіндік болса, және ... ... ... ... ұқсас болса мүмкін болады. Әйтпеген жағдайда дәлелдемедегі
мағлұмат заң жүзінде іске аспайды. Мысал ... ... ... ... ... ... ... іс
бойынша кәмелеттік жасқа толмаған жасөспірім К-ден жауап алынды.ҚР.ҚІЖК-нің
215-бабының талаптары бұзыла ... ... ... ... ... өтініші бойынша, сот ісі бойынша алдын ала ... куә ... ... ... ... ... сай жол
бермеді. Сот ... ... ... ... айыпкердің өтініші
негізінде, куә К сотқа шақырылып, бұл жолы ... ... ... ... ... ... ... тергеуде берген жауабымен сәйкес
келді. Соттың ақырғы шешімінде, К-нің сот тергеуінде ... ... ... ... ... [19, ... ... (сенімділігі) дегеніміз-бұл алынған
мәліметтердің, шындыққа сәйкес ... ... ... ... ... және мына ... дұрыс емес деп табылады.
- Жеке тұлғаның жалған жауап бергендігі іс ... ... ... жәбірленушілер, сезікті және айыпталушылар болуы да мүмкін
- Эксперттің жалған қорытынды беруі, іс ... ... Жеке ... ... ... дұрыс естімей қалуы, анықтап көрмей
қалуы немесе ұмытып қалуы ... қате ... ... ... өзінің білімінің жеткіліксіздігі салдарынан қате ... ... ... ... ... ... іс бойынша тергеу және
сот амалдары жүргізілуі барысында тексеріліп, ... ... ... дұрыстығынтергеу экспериментін, беттестіру, оқиға
болған жерде ... ... ... ... ... ... басқа
куәлардың жауабыарқылы, өқжаттар арқылы, т.б. ... ... ... Егер іс ... жинақталған, жол
берілген және дұрыс дәлелдемелер ... ... ... ... ... ... ... бұл дәлелдемелер жиындағы жеткілікті деп
танылады.Егер іс бойынша жинақталған ... ... іс ... ... ... берсе, бұл дәлелдемелердің жеткілікткгі болып
табылады. Дәлелденуге тиісті барлық жағдайлар түгел дұрыс анықталған болса
және бұл іс ... ... және ... ... ... ... заматтардың
құқығын шектеу туралы (медициналық мәжбүрлеу шаралары) шешім ... ... ... ... ... ... ... талдауымызды аяқтай келе,
іске қатысы бар, дұрыс, сенімді және жеткілікті шын мәліметтерді ... ... ... және сот ... істің әр түрлі мән-жайларын
анықтап, шешім қабылдайды ... ... ... ... ... істе ... бар ... мен фактілер тек дәлелдемелердің
көмегі арқылы анықтлып, тергеу және анықтама органдарының, прокуратура мен
сот ... ... ... ... бар ... табылады. Бұл ереже
бойынша қылмыстық іс бойынша тергелетін және шешілетін фактілер ... ... ... Іс ... ... бар ... ... әрбір жағдай
дәлелденуі тиіс, олар ділелдерген жағдайда сот үкімінің негізінде алынады.
Осылайша Дәлелдемелер істің шын ... ... ... ... ... ... ... іс шешілуіне негіз болатын
дәлелдемелерді қарай ... оның екі ... ... екі ... байқау қиын емес. Бәрінен бұрын дәлелдеме іс бойынша маңызы ... көзі ... ... ... мен сот фактілер жөнінде деректер
алатын бұл көздер осы фактілерді анықтайтын құрал болып ... ... ... ... ... ... көрдім деген куәнің
жауабы, осы фактінің ... көзі ... ... яғни ... ... ... ... Қылмыстық істер бойынша
дәлелдеуге тиісті фактіні, яғни белгілі бір ... ... ... ... ... көзінен алынуы мүмкін еместігі көп кездеседі, себебі
бұны ешкім көрмеген сондықтанда ... бере ... ... ... ... ... жасалғанын көрген куә болса да осы фактіге байланысты
кейбәр фактілер арқылы ... ... ... қорытындыға келуге болады.
Мысалға ұрлық ... ... осы ... ... ... ... жоқ, бірақ көрген куәлардан жауап алу хаттамасы бойынша ... ... ... ... ... болғанын, ұрланған заттардың айыпталушыда
екендігі тағы басқа ... бұл ... ... ... Бұл ... ... ... айыпталушының оқиға болған жерде болуы және ұрланған
заттардың одан ... ... да ... ... таба ... осы ... ... деуге негіз болуы мүмкін, яғни дәлелдеме
рөлін ... ... ... екі жақты маңызы шығады: дәлелдеме
анықталуға тиісті фактінің мәлімет көзі болып және дәлелдеме деп ... ... ... ... ... Осылайша ... ... ... ... ... ... ... және ... заң ... ... қылмыс құрамы
( уақыты,орны,тәсілі және қылмыстық басқа да жасалу ... ... тиім ... ... ... ... Қылмыстық заң бойынша тиым салынған әрекеті жасаған иісінің
кінәлілігі, кінәсінің көрінісі, қылмыс жасау ... заң ... ... ... ... ... ... әсер ететін жағдайлар.
5) Айыпкердің жеке ... ... ... ... ... ... Қылмыспен келтірілген шығынның ... ... ... ... жағдайлар.
9) Қылмыстық жауаптылықтан және ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеу керек қосымша
жағдайлар ... ... ... іс бойынша қылмыс жасауға себепкер болған, жағдай тудырған басқа
да жағдайларлар анықталуы қажет.
ҚР-ның қылмыстық іс ... ... ... ... ... мен бостандықтарына кепілдік берілуі, сонымен қатар, ... және ... ... ... ... ... сотқа дейінгі кезеңдерде қылмыстық процестің аясына түскен
адамдарды қорғауға бағытталғанына сүйенудің жиі ... ... ... ... сот өндірісіне түскен адамның құқықтары мен ... ... ... ... ... демократиялық және құқықтық
мемлекеттің айрықша белгісі болып табылады. Алдын – ала ... және ... ... ... және сотталушы ретінде тартылған әрбір
азаматқа ҚР ... және ҚР ... іс ... ... ізге ... ... ... берілген. Қорғануға құқық ажырамас,
табиғи ... ... ... ... қорғау қарсы тұратын процестің
бәсекелестік құрылымынан шығады [1, 14].
Құқық ... орын ... ... ... ... ... ... тергеушінің, прокурордың және тағыда ... ... ... ... процеске қатысушылардың құқықтыры мен
міндеттері, олардың жеке басының қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстықпроцеске құқыққа қарсы
араласудың жолын кесу ... ... ... қатысушы адамдардың,
олардың отбасы мүшелері мен жақын туыстарының өмірін, денсаулығын, мүлкін,
заңды мемлекеттік қорғау ... ... ... ету ... беру ... деп ... ... қылмыстық іс жүргізу заңының ... ... ... мен ... кепілдік берілуі, сонымен
қатар, сот ... және ... ... ... ... асырулары, сотқа дейінгі кезеңдерде қылмыстық
процестің аясына түскен адамдарды ... ... ... ... ... Тұлғаның, соның ішінде сот өндірісіне түскен
адамның құқықтары мен заңды мүдделерінің ... ... ... деңгейі
демократиялық және құқықтық мемлекеттің айрықша белгісі болып ... – ала ... және сот ... сезікті, айыпталушы және
сотталушы ретінде тартылған ... ... ҚР ... және ҚР
қылмыстық іс жүргізу кодексінде қылмыстық ізге түсуден қорғану ... ... ... ... ... ... ... айыптауға бара-бар
қорғау қарсы тұратын процестің бәсекелестік құрылымынан шығады [21,12].
Алдын ала тергеуде дәлелдемелерді жинаудың бір ғана ... ...... іс- ... ... іс жүргізу кодексінің 125- бабы дәлелдемелер жинаудың
тәсілі ретінде іс үшін ... бар ... мен ... ... ... ... адамдардан және азаматтардан талап ету,
сол тәрізді ревизия мен тексерулер жүргізуді және оның ... ... атап ... сот ... ... субьектісі болып
саналады. Бұл жөнінде заңда тікелей атап көрсетілгені сияқты қылмыстық іс
жүргізу кодексінің ережелеріне сай талап ... іс ... ... 42- ... ... ... ... соттың құқығы бар:
- сотталушыдан, куәлардан, жәбірленушілерден, сарапшыдан жауап
алуға;
- сот отырысында ұсынылған заттай ... ... ... ... ... жинақтауға;
- сараптама тағайындауға;
- сарапшыдан жауап алуға;
- іс болған орны мен үй-жайды тексеруге;
- заттай дәлелдемелерді тексеруге;
- хаттамаларды және ... да ... ... ... құқығы бар.
Дәлелдемелер жинау барысында әртүрлі ғылыми – техникалық құралдар
қолдану мүмкін. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... тек қана заңды тікелей көзделген
ғылыми техникалық құралдар қолданылуы мүмкін( дыбыс және ... ... ... түсіру).
Заң дәлелдемелер жинау құралдары мен тәсілдеріне тергеу жүргізу
және басқа да әрекеттерді ... ... іс ... кодексіне сәйкес
олар мыналар:
- тексеру, куәландыру;
- тінту, алу;
- күдіктіні қылмыс жасау үстінде ұстау;
- тану;
- ... ... ... айыпталушыдан, жәбірленушіден, куәдан, сарапшыдан жауап
алу;
- беттестіру;
- сараптама; телефон және басқа да сөйлесулерді тыңдау;
Сол сияқты дәлелдемелері жинау құралдарына ... ... ... ... ... ... жариялап іздестіру шаралары;
Бұдан басқа қылмыстық іс жүргізу ... ... ... жинаудың
мынадай тәсілдері көрсетілген:
а) сот- медициналық куәландыру;
б) заттар мен ... ... ... ісінде);
Нашақорлық құралдары мен ес тандыратын заттарды, қаруларды, оқ-
дәрілерді, қопарылғыш заттар мен құрылғыларды өз ... ... ... ... «Жедел іздестіру қызметі туралы» Заңына
сәйкес жедел іздестіру қызметінің нәтижелері іс бойынша дәлелдеу ... ... іс ... ... ... ... тікелей
қылмыс белгісін көрсететін нақты ... ... Олар ... мән- ... ... үшін маңызы болуы мүмкін, қылмыс құрал
жабдықтарының, ұрланған құндылықтардың, заттардың ... орны ... ... және ... ... ... туралы, т.б.
Жедел іздестіру шараларына жататындар: үйді, мекен- жайды, құрлысты,
тұрғылықты жер учаскелерін және ... ... ... пошта
жөнелтімдерін, телеграф және басқа сөйлесулерді бақылау, ... ... ... техникалық жүйелерінен ақпарат алу, оларды
тез арада жеткізу, жедел сараптама.
Қазақстан ... ... іс ... ... 130- бабы
жедел іздестіру қызметінің нәтижелерін қылмыстық істер бойынша дәлелдеуге
пайдалануды көздейді. ... ... ... ... асырған, құпия түрде
органдарға ықпалын тигізген ... ... ... ... ... ... адамнан куә, жәбірленуші, күдікті, айыпталушы
ретінде жауап алынғаннан кейін дәлелдеме түрінде пайдаланылуы мүмкін.
Жедел ... ... ... кино ... материалдарын,
телефондағы және басқа сөйлесулерді тыңдау ... ... ... ... ... тергеу не сот әрекетінің хаттамаарына тіркеледі.
Жедел іздестіру қызметінің материалдары тергелуге ... ... ... ... ... ... мүмкіндігімен,
шынайылығымен белгілі бір көлемде ұсынылуы ... ... ... ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІ ЖІКТЕУ
2.1 Дәлелдемелерді жіктеудің маңызы мен негізі
Топтастыру дегеніміз латын тілінен ... Classis ... топ) ... (жасау), яғни қандай да бір нәрсені олардың ортақ белгілеріне қарай
топтастыру болып табылады. Топтастыру дегеніміз де қайбір ... ... ара ... ... ( ... ... ... жүйесі, олардың
ортақ белгілеріне және өз ара заңды байланысына қарап жүйелеу [22, 230].
Дәлелдемелерді ... ... ... ... ... орны мен ... мінездемесінің негізінде, нақты
белгілеріне қарай ғылыми ... ... ... ... ... ... шын ... ішінде
негізгілерін анықтау және олар жөніндегі мағұлматтың көзі ... ... ... «Дәлелдеме теориясында және басқа да білім
саласында дәлелдемелерді ... ... ... бұл ... ... ... ... терминдерді дұрыс пайдалануға
мүмкіндік береді, білім ... екі ... және көп ... ... 23, ... ... топтастырудың үлкен теориялық және тәжірибелік
маңызы бар. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... соң қылмыстық іс бойынша дәлелдеу кезінде ... ... ... ... ... ... ... Б.Х.Төлеубекова
былай дейді: « Дәлелдемелерді топтастыру зерттелетін объектіге жүйелі түрде
қарауға негіз болады. ... ... ... және ... қатар дәлелдеменің құрлымының , мазмұнының алуан ... ... ... өте ... [24, ... ... ... дәлелдемелді топтастырудың тәжірибелік
маңызы мынадан ... «Ол ... ... ... анықтайды, дәлелдеменің кейбір түрінің процессуалдық режимін
дұрыс анықтауға көмектеседі, ... ... ... ... ... ... анықтайды, дәлелдеудегі маңызын айырады. Ол ... ... ... тиісті жағдайдың қайсысы толық емес,
қосымша нақтылауға жататындығын көрсете отырып, істің жан-жақты, толық ... ... ... [8, 71] .
Әділеттілік үшін атап өту қажет, ... ... ... көп ... ... ... бір негізі немесе белгісі
бойынша дәлелдемелерді толық жіктеу мүмкін емес. ... ды есте ... ... ... ... қайсысы «жақсы» деген сұраққа
жауап бермейді. Мәселені осылайша қою бірде бір ... күні ... күші ... туралы қылмыстық іс жүргізушілік ережені
мағынасынан айырады. Сонымен дәлелдемелерді жіктеудің ... ... ... анықталған дәлелдемені бағалау кезіндесоттың қорытынды ережелерінің
сипатына ... ... ... жіктеу мынадай негіздер бойынша бөлуді
қарастырады:
1)дәлелдемелер мен олардың көздерінің байланысы бойынша.
2) дәлелдемелердің сипаты бойынша;
3) ... алу мен ... ... ... ... ... «Дәлелдемелерді жіктеудің
теориялық та практикалық та маңызы бар. ... ... ... көрінеді :
жіктеу зерттелетін объектілерге жүйелік көзқарастың негізі болып ... ... ... ... ... мен әр ... іс
жүргізушілік дәлелдеуге тартылатын объектілердің шексіздігіне, сондай-ақ
дәлелдемелер мен мазмұнының алуан түрлігіне байланысты ... ... өте ... ... ... маңызы, біздің ойымызша
дәлелдеудің, көлемін шегін дұрыс анықтауға мүмкіндік береді. Іс бойынша
дәлелденуге тиісті жағдайдың қажетті және ... ... ... ... береді. Кез келген топтастыру негізінде ... ... ... көріністердің негізінде объективті, әділ
ерекшеліктері болу керек. Сол себепті дәлелдемелерді топтастыру негізінде
әр ... ... ... ... ... және олардың пайда болуы,
қалыптасу тәсілі, пайда болу көзі және ... ... ... ... ... бұл ... ... топталуы, елеулі
маңызды белгілер бойынша бөлінген түрлері. Өз ара ... ... ... ... ... ... айырып алу, тәжірибеде олардың әр
түрімен жұмыс жасаудың тәртібін және тәсілін жасақтап, оны ... ... ... ... ... ... маңызы, терминдер
мен түсініктерді дұрыс қолдана отырып, мағұлмат тілінің екі ... ... ... жоя ... ... ... жүйелеуге
көмектеседі. Өзінің пайда болуына байланысты дәлелдемелер әр алуан болады,
олардың барысында әр ... ... ... Бұл белгілерді бір негіз
бойынша қайбір де бір жүйеге топтастыру мүмкін емес.
Теорияда төрт ... ... ... ... ... тобы, жүйесі
ұсынылады:
1)Өзінің құралу тәсіліне байланысты дәлелдемелер жеке және заттық болып
бөлінеді;
2)Қалыптасу ... ... ... ... және ... ... бөліну негіздемесіне дәлелдемелерді тексеру және ... әсер ... ... ... ақпарат көздерінің барлығы
немесе жоқтылығы пайдаланылады;
3)Дәлелденуге тиісті жағдайға ... ... тіке және ... ... Бұл ... негізінде дәлелдену керек жағдайдың құрлымының
айырмашылығы жатады. Тіке ... ... ... ... ал ... және ... ... дәлелдейді;
4)Айыптауға қатысты дәлелдемелер айыптаушы және ... ... ... ... ... ... басқа да түрлерін
ұсынады. Мысалы, Б.Х.Төлеубекова дәлелдемелерді үш ... ... ... ... ... мен ... ... мыналарға бөлінеді
а) жеке және заттық
б) алғашқы және туынды
в) сапалы және сапасыз
2)Дәлелдемелердің мінезіне ... ... ... ... және ... тіке және ... [22, 36].
2.3 Жеке және заттай дәлелдемелер
Қылмыс оқиғсы оған қатысқан немесе оқиғаны бақылаған адамдардың жадында
қалады және заттық жағдай әр ... ... ... ... ... ... ... түсінік және бейне ретінде
психологиялық көрініс табады, ал екінші жағдайда ... ... ... ... ... ... мен қатынасының өзгеруі. Жеке
дәлелдеме хабарлама ... ... ... ... адамның қабылдаған
және психиялық өңделген ақпаратты беруін айтамыз. Әрине хабарлама өзінің
спецификлық формасын иеленеді және осы ... ... ... ... ... кәдімгі тілдің форма маңызы болып есептеледі, бұлар
ауызша және жазбаша сөз. Жеке дәлелдеме екі топқа ... ... ... тобына, куәлардың, жәбірленушінің,
сезіктінің, айыпкердің көрсетулері (жауабы) ... Бұл ... ... ... дәлелдеу барысында екі түрде ... ... ... ... екінші топтамасына мына тергеу амалдарының
хаттамалары құрайды: ... ... ... ... ... тергеу
эксперименті, жауапты оқиға болған жерде ... және сол ... ... ... егер ол ... -іс ... заң талаптарына, соның
ішінде ҚР.ҚІЖК-нің 211-220-баптарына сай алынған жағдайда ... ... беру үшін куә ... іс үшін маңызы бар қандайда
болмасын мән-жай белгілі болуы мүмкін кез келген адам ... және ... ... ... ... осы ... жасауға қатысы жоқ тұлғаның ауызша
хабарламасы.Куәнің айғағы – заң ережесі бойынша жазып алынған іс ... бар ... ... мәліметтер. Куәнің айғағының процессуалдық
табиғаты, оның негізнде,болған оқиғаны жеке қабылдауы, іс бойынша ... ... ... немесе басқа адамдардан немесе басқа құжаттар арқылы
білуі жататындықтан өте бағалы болады. Сондықтан да куә ... ... ... ... ... куә қылмыстық іс өндірісінен тыс, тексеру іс
қимылдары немесе қылмыстық іс көтерілгеннен соң да білуі мүмкін.
Куәні жауаптау негізіне іс ... кез ... ... ... дәлелдемені жинау және бағалау үшін керекті ақпарат алу ... ... ... ... де ... ... алынған және
жазыдған, іс бойынша маңызы бар ... ... ... ... ... ... және ... белгілі болған мәліметтердің
ауызша хабарламасы. Жәбірленуші де, іс жүргізуші ... ... ... шын, ... ... беріп, оның айғақтардың көзін көрсетуі
керек. Егер ның айғақтардың көзін айтуға мүмкіндігі болса, бұл ... ... өз ... жояды. Жәбірленушіде жалған жауап берген
және жауап беруден бас ... үшін ... ... Басқа сөзбен айтқанда
жәбірленушінің айғақтығы мен куәнің айғақтығының арасында ортақ ... ... ... арасында өзінің ерекшеліктері болады, бұл олардың
процессуалдық ... ... ... ... ... ... иесі ретінде ерекше тұлға, ал оның ... ... егер ол ... хабардарлығының көзін айтпаса немесе көрсете
алмаса, дәлелдеме ретінде пайдаланыла алмайды.
Қылмыстық процесте ... деп, оған ... ... моральдық,
дене және мүліктік зиян келтірілді деп ұйғаруға негіз бар адам танылады.
Егер есі кіресілі-шығасылы адам ... ... ... қылмыстық
кодексінде тиым салынған әрекетпен адамға зиян келтірілген жағдайларда да
ол жәбірленуші болып табылады. ... ... ... ... ... ... құрайтын жағдай туралы,
процессуалдық заңмен бекітілген ... ... ... жауапкершілікке
тартылған тұлғалардан берілетін хабарлама.
Айыпкер деп – өзіне қатысты айыптаушы ретінде жауапқа ... ... ... ... не ... қатысты сотта жеке айыптайтын қылмыстық іс
қозғалған адам, сондай-ақ оған қатысты анықтау ... ... ... жасаған және бекіткен адам айыптаушы болып танылады.
Алдын ала тергеу барысында айыпкерден ... алу ... оған ... ал сот тергеу кезінде – тағылған айыпты жариялануы қажет. Сордықтан
айыпкердің айғақтары, куәлардың айғақтарынан айырмашылығы, оның екі ... ... бар: ... ... бұл ... ... ... жағынан тағылған айыптан қорғану құралы. Осыған байланысты заңдар
оқу құралдарында айыпкердің ... ... ... ... ... ... ... танылады:
- егер оңан қатысты, айыптаушы ретінде кінә тағу туралы қаулы ... егер оған ... ... жеке ... ... іс ... егер оған ... анықтау органының бастығы бекіткен айыптау хаттамасы
жасалса;
Айыпкердің жауабы – бұл ... ... ... ала ... сот ... ... ... алуда ол жазбаша немесе ауызша
формада хабарлаған мәліметтер. Айыпкердің және күдіктінің дәлелдеме заты
олардың ... ... ... негізінен сәйкес келеді.
Айыпкердің өзіне тағылған айыптау бойынша, сондай-ақ іске қатысы бар,
оған белгілі бөгде мән-жайлар бойынша да жауап беруге ... ... ... ... ... ... ... ол жалған жауап бергені үшін немесе
жауаптан бас тартқаны үшін ... ... ... ... ... айғақтығы дегеніміз- айыпкер ретінде жауапқа
тартылған адамның ісі бойынша жағдайдың және істегі айғақты заттар ... ... ... ... және ... бітілген ауызша
хабарлама.
Сезіктінің айғақтары
Бұл өзіне байланысты ҚР.Қк-де белгіленген негіздерде және ... ... ... іс ... не ұстау жүргізілген, не айып
тағылғанға дейін ... кесу ... ... адамнан заңда белгіленген
тәртіппен алынған жеке бекітілген ауызша хабарламасы.
Сезіктінің айғақтары айыпталушының айғақтарымен көп ... ... жеке ... ... ... сезіктінің айғақтарының анықтығы дұрыстығына ... ... ... ... ... ... ... тек қана дәлелдемелер көзі ғана емес, сонымен
қатар оның заңды мүддесін қорғау құралы болып табылады.
Сонымен бірге ... ... ... ... ... маңызы бойынша ерекшеленеді.
Сезікті деп- тергеуші, ... ... ... деп күмән
келтірілгенін хабарлап, соған байланысты заңда белгіленген негіздерде және
тәртіппен ... ... ... іс ... не ... ... асырылған,
не айып тағылғанға дейін жолын кесу шарасы қолданылған адам ... ... ... дәлелдемелер деп- егер оларды қылмыс қаруы болды деп ойлауға
негіз болса, немесе өзінде қылмыстық ізі сақталып ... ... ... ... ... ... ақша мен өзге де ... заттар,
қылмысты анықтауға, істің іс жүзіндегі мән-жайын белгілеуге, кінәлілерді
табуға не айыпты жоққа ... ... ... ... ... ... ... да заттар мен құжаттар заттай дәлелдемелер деп танылады.
Осылай, заттай ... ... ... айыруға болады:
1) Қылмыс жасаудың құралы болған заттар(бұлар ... ... ... ... жасау үшін арнайы дайындалған құралдар).
2) Қылмыс іздері сақталып қалған ... ... ... саусақ
таңбалары, аяқ таңбасы, бұзу құралының ізі,қан таңбалары, әр түрлі
заттадың іздері)
3) Айыпкердің қылмыстық істің нысаны болған заттар(бұлар ... ... ... құжаттар)
4) Қылмыстық жолмен табылған ақша ... ... ... ... ... ... табуға және кінәлілерді анықтауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... жерде табылған темекі тұқылы, жазу
кітапшасы, құрбандық ... ... ... ... ... ... ... заттай дәлелдемелердің мына белгілерін
бөліп шығарып алуға ... ... ... ... ... ... заттың болған қылмыс іздерін сақтап қалуы;
- зат ... ... ... ... болғандығы;
Қылмыстық процестегі заттай дәлелдемелердің алатын орны өте маңызды
және бұл ... ... ... ... ... ... – техникалық құралдарының жетілуімен бірге өсіп отырады. Заттай
дәлелдемелерді ... ... ... деп те ... ... олар ... маңызды фактілер бойынша куәлік береді. Заттай дәлелдемелер,
басқа да кез келген ... ... ... ... ... осы ... жататын белгілері болады.
Із жүзіндегі ақпарттың сақтаушысы материалдық ... ... ... ... өз ... тыс нысанда берілетін дәлелдемелер мен ... деп ... ... ... ... ... қызметтің
құралдары мен өнімдері, қоғамдық қауіпті әрекеттің іздері бар ... ... ... ... және т.б. ... Бұл ... іс ... бар жағдайлар туралы тиісті ақпарат қылмыстық істі ... ... ... ... тікелей сезіммен қабылдауға болатын материалдық
«іздер» мен нақты фактілер ... ... және ... жеке және ... деп бөлу ... қалыптасуының
негіздері мен тетіктерін саралаудан көрінеді. Мұндай саралау дәлелдемелерді
жинаудың, тексерудің және бағалаудың тиімді әдістемесі мен тактикасын ... ... ... ... ... ... дәлелдемелерді жіктеуден
туындайтын түрлі көзқарастар қалыптасқан. Дәлелдемелердің екінші түрін тек
заттық айғақтарға әкеліп ... біз ... ... ... өйткені
заттық айғақтар азаматтардан шықпайтын дәлелдеме ... ... ... да ... ... тергеу және сот іс-қимылының хаттамалары
белгілі бір адамдардан шыққан ақпаратты(мәселен, жауап алу хаттамасы) не
заттар мен ... бар ... ... заттық айғақты қарау
хаттамасы, тінту ... ... ... ... ... ... тінту
хаттамасы және басқалары) куәландыра алады. Кез келген хаттамаға нақты
нақты адамдар қол қояды және осы ... ... ... ... ... жатқызуға болар еді, дегенмен шешуші рөлді ... ... ол ... ... және ... мен ... ... бекітеді. Сонымен, дәлелдемелерді жеке және заттық деп ... ... ... ... ... ғана бар және өзін қалыптастырудың
тетігін қамтитын дәлелдеме табиғатын бейнелейді.
Бұл ... ... ... ... ... ... тергеуші, судья және қылмыстық процестің өзге де қатысушылары
тікелей қабылдай, ұғына ... ... мен ... ... ... ... ... заттың басқа да қасиеттері мен жағдайы басқа
дәлелдемелер мазмұнын құрайды. ... ... ... әр ... ... артықшылығы жоқ, тек олар олармен жұмыс істеу
барысында ескеру керек қасиеттерінен бөлектенеді [25, ... ... Егер ... ... ... ... деп ойлауға негiз болса, немесе өзiнде
қылмыстың iзi сақталып қалса, немесе қылмыстық әрекеттiң ... ... ақша мен өзге де ... ... ... ... iстiң iс
жүзiндегi мән-жайын белгiлеуге, кiнәлiлердi табуға не айыпты жоққа шығаруға
немесе жауаптылықты жеңiлдетуге ... ... ... ... да ... ... ... дәлелдемелер деп танылады.
2. Қылмыстық іс жүргізу кодексінде 223-бабының төртінші ... ... ... ... ... қылмыстық процестi
жүргiзушi органның қаулысымен iске қоса тiгiледi және үкiм ... ... ... ... ... ... енгенге дейiн сонда болады. Заттай
дәлелдемелердi қараудың және ... ... осы ... ... Үкiм шығару немесе iстi қысқарту кезiнде заттай дәлелдемелер ... ... тиiс. Бұл ... ... ... ... жатады немесе оны белгiлi бiр адам тиiстi
мекемеге бередi немесе жойылады;
2) ұстауға тыйым ... ... ... мекемеге беруге жатады немесе
жойылады;
3) құндылығы жоқ және пайдалануға келмейтiн заттар жойылуға ... ... ... ... ... өтiнген жағдайда оларға берiлуi мүмкiн;
4) қылмыстық жолмен жиналған ақша мен өзге де құндылықтар, ... ... және ... ... соттың үкiмi бойынша
мемлекеттiң ... ... ... ... ... заңды иелерiне
берiледi, ал соңғылары анықталмаған кезде мемлекеттiң ... ... ... ... ... дау ... жағдайда бұл дау азаматтық сот iсiн
жүргiзу тәртiбiмен шешуге жатады;
5) ... ... ... табылатын құжаттар iстiң бүкiл ... ... ... ... ... не осы ... ... үшiншi
бөлiгiнде көрсетiлген тәртiппен мүдделi ұйымдарға немесе азаматтарға
берiледi.
Сарапшы қортытындысы
Дәлелдемелердің түрлерінің бірі ... ... ... ... қорытындысы- бұл қылмыстық іс бойынша процесті жүргізуші орган
немесе тараптардың оның ... ... ... арнай білімді меңгерген
адамның жүргізілген зерттеудің барысы мен ... ... ... ... ... ... білім- бұл ғылым мен техника
саласындағы жалпыға белгілі білімдер шеңберінен тыс ... ... ... ... неғұрлым кеңірек талқылау әрекеті мынадан байқалады: өз
қызметтерін кезінде олардың анықтаушы, тергеуші, прокурор және сот ... ... ... ... ... ... ... немесе саңыраудың жауап алғанда оның сөйлесу ... ... ... жасы ... ... ... алу үшін ... соттан тыс сараптама жүргізу; ревизия жасау; білгір адамның анықтама
қағазы;
Сараптаманың ... жаңа ... алу – ... ... ... жаңа мән-жайын анықтау болып табылады.
Сараптама жүргізудің шарттарына мыналар жатады:
1) ... ... ... ... ... ... ... арнайы іс жүргізу фигурасының жүргізуі. Бұл
қылмыстық процеске қатысатын басқа адамдардан ... ... ... жеке ... ... сарапшы;
3) сараптамаға қатысушылардың құқығы мен міндеттері тағайындалуы
жүргізуі, зерттеу нәтижелерін рәсімдеу мен ... ... ... бағалау кезінде зерттеу қорытындылары нәтижесінде қалыптастыру,
зерттеуші тәжірибесіне және ... ... ... ... ... қорытындысы бағалаудың соңғы сатысы сарапшы ... ... ... ... ... және осы ... ... жайларды шешілуіндегі , қылмыстық іске тартылған адамның кінәлі не
кінәсіздігін дәлелдеудегі ... ... ... ... ... және ... ... мінездемесіне қарай оларды ақтаушы және айыптаушы
дәлелдемелерге топтастырып жүйелеу, дәлелдемелердің айыптау ... ... ... және ... болып бөлінуі тергеу амалдарын
жан-жақты жүргізуге бағыттайды, жан –жақтылықты ... және әділ ... ... Айыпталушыға қатысты дәлелдемелерді айыптаушы ... деп ... ... ... ... ... болатын. Шындығында
дәлелдемелерді айыптаушы және ақтаушы деп бөлу шартты түрде жүреді.
Кейбір жағдайларда айыптаушы деп табылған жағдайлар, істі одан ... ... ... ... ал ... ... керісінше
айыптаушы дәлелдемеге айналады. Мынадай жағдайлар кездеседі: Табылған
айыпты бекіту үшін, ... ... ... ... ... екі
жақты жауап алу кезінде, айыптауды қолдайтын емес керісінше оны негізінен
өзгертетін жауаптар берген. ... ... ... ... ... ... шақырған куәлар, күтпеген жерден айыптауды қолдайтын
жауаптар берген [26, 23]. ... ... ... ... оқиғаны
және қылмыс құрамының белгілерін( қылмыс жасау уақыты, орны, тәсілі, басқа
мән- ... ... жеке ... ... кінәлілігін және басқа
ауырлататын айғақтарды анықтайтын, дәлелдемелерді ... ... ... әңгіме, айыпталушының кінәлігі жөнінде қозғалып отыр.
Айыптау дәлелдемелерін қарастыру барысында, заң шығарушы, ... ... ... ... ... және ... ... заңда көзделген шаралардың барлығын қолдануға істі қарастыру кезінде
объективтілік пен ... ... ... ... ... тағуға да, сондай-ақ оның жауаптылығы мен жазасын ... ... ... ... бұл іс ... ... ... немесе ол
жасаған іс-әрекетті теріске шығаратын мән-жайлар, яғни оның ... ... ... дәлелдемелерінің алуан түрінің біріне «алиби»
жатқызуға болады.
Мынаны да ... ... ... ... немесе айыптаушыға
жатқызу да ... ... ... көз ... көп ... тек дәлелдемелерді зерттеу және бағалау барысында оның дәл
мінездемесін анықтауға ... Яғни бұл ... ... ... ... ... ... әлде айыпкердің пайдасына қызмет етеме.
Егер бір азды-көпті қиындау қылмыстық істі ... іс ... ... ... екі ... бөліп қарасақ мынаны анықтауға болады:
кейбір дәлелдемелер өзінің ашық ... ... сай, оп ... ... ... жатқызылады. (мысалы: куәнің айғақтығы-
айпкердің өлтіргендігі жөнінде ... ... ... ... ... ... ешқандай қиындықсыз ақтаушы дәлелдемелер тобына
жатқызуға болады.(қылмыс жасаған уақытта, тұлғаның кәмелетке толмағандығы
туралы мәлімет)
Бұдан әрі, ... ... ... ... оны қай топқа жатқызу
керектігі қиындық туады. Ақтаушы ма әлде ... ма? ... ... әр ... жағдайларына байланысты, әр түрлі
пайдалануға болады. ... соң ... ... бірі ... енді бірі
айыптаушы болатын әр ... ... ... ... ... ... ... ақтаушы және айыптаушы деп бөлудің шартты
екендігін дәлелдейді. Дей ... ... ... және ... бөлу ... болады және бұдан бас тартуға негіз жоқ.
Қылмыстық ... ... ... ... бір ... белгіленген
бір қылмыстық істі жасады деп айыптау табылады. Бұл айыптау дәлелденген
белгілі бір дәлелдеулерге негізделуі керек, ... ... ... ... ... Сот және тергеу олардың дұрыс құрған кезде айыптау
негізделген бұл дәлелдемелер, ... ... анық және дәл ... ... да іс ... ... айыптаудың қандай дәлелдемелерге
негізделгенін дәл, анық көрсетіп, санамалап беруге болады. Бұдан ... іс ... ... айыпкерді ақтайтын кейбір мәліметтер болады.
Қылмыстық істің дұрыс ... ... бұл ... дұрыс зерделеп,
анықтау керек. Ал, егер істе айыпкерді ақтайтын, айыптауға қайшы қандай да
болмасын бір дәлелдеме болса және бұл ... ... ... айыптау
дәлелденген деп есептелмейді. Бұл дәлелдемелер ақтаушы болады. Қылмыстық
істе кейбір дәлелдемелер ... ... ... ... кейбір дәлелдемелер керсінше қылмысты жағдайды жеңілдететін мән-
жайды анықтайды. Сондықтан ... ... ... ... дәлелдемелерге жатады. Қылмыстық процесте айыптаушы мен
қорғаушының процессуалдық міндеттері бөлек болады. Бұдан дәлелдемелердің
айырмашылығы ... ... ... ... ... ... қорғау мақсатында қызмет етеді. Айыптау дәлелдемелері тіке және
жанама болып ... ... бұл ... ... де тән болып
келеді. Мысалға куәнің айыпкермен қылмыстың ... ... деуі ... ... Жалған құжат айыпкердің қолымен жазылмаған деген
эксперт қорытындысы тура ... ... ... кісі өлім ... ... бара ... көрдім деген айғақтығы бұл жанама дәлелдеме.
Экспертті кісі өлімі туралы істегі-айыпкердің киімінен табылған
қанның, дам қаны емес ... ... ... ... ... іс
жүзінде жанама және тіке айыптау дәлелдемелерін айыру көп ... ... тура және ... деп ... ... бұрын және
негізінен айыптаушы дәлелдемелерге қатысты.
Шындығында тура және жанама дәлелдемелер туралы ... ... ... дәлелдемелер айтылады.
Тура ақтаушы дәлелдемелер айыпкердің кінәсіздігіне тіке көрсетеді,
яғни оның мазмұнын қылмыстың жасалмағанын тіке дәлелдейді.
Жанама ақтаушы ... ... ... ... ... ... фактілермен қосылғанда, айыпкердің кінәсіздігін
көрсететін дәлелдемені құрайды.
Ақтаушы дәлелдемелер ... ... ... де ... ... ... сәтте айыпкердің ол жерде болмай басқа бір жерде болуы,
соған байланысты оның ... ... ... ... Бұл жерде тағы
сұрақ туады, бұл тура әлде жанама дәлелдеме ме?
М.М.Гродзинкий бұл ... ... ... тура ... ... ... деп ... Алибиді дәлелдеменің ерекше бір
категориясы ретінде қарауға болады. Алиби тек айыпкердің қылмыс ... ... ... жерде болғандығын растайды. Бұл факт әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... беруі мүмкін. Бір
жағдайларда мысалы, айыпкерге қылмысқа тіке өзінің қатысуымен белгілі ... ... ... айып ... ... ... бұл ... алибиін
дәлелдеу айыпкердің кінәсіздігін көрсетеді. Егер, бұл ... ... ... ... қылмыс жасаған жерде болмауы- бұл айыпкер бұл
қылмысты жасамаған, ол кінәсіз деп танылады [27, ... ... ... алынған істе, тергеуші, сот, ... ... ... ... ... ... айыпкердің қылмыс
жасаған жермен қатынасының қандайлығы яғни барып жету уақытының мүмкіндігін
ескереді. Сонымен қатар ... тек ... ... өзі жасағандығы
немесе тікелей қатысқандығы туралы істе ғана тура ... ... ... егер ... ... тек қатысуы туралы болғанда, бұл жерде ... ... ... ... немесе тіптен ақтаушы дәлелдеме болып
табылмауы мүмкін.
Осылайша істің жағдайына байланысты алиби тура да, ... ... ... қарастырылады. Егер айыпкердің қылмыс жасалған кезде
қылмыс оқиғасы орнында болмағандығының ... оның ... ... бұл ... тура дәлелдеме болып табылады. Бұл айыпкерге
қылмысты өзінің қолымен жасағандығы туралы айып ... ... ... Мысалға айыпкерлерге мынадай жерде, мынадай уақытта ұрлық жасадың
деп айып тағылып жатса, ал ... бұл ... ... ... ... яғни ... бұл қылмысты жасамағандығын көрсетеді. Бұл жағдай
алиби тура ақтаушы дәлелдеме болып есптеледі, айыпкердің қылмыс жасалған
орнынды ... оның ... ... ... ... дәлелдеме болып
мына жағдайда есептеледі, егер айыпкердің басқа жерде ... ... ... ... ... ... ... басқа дәлелдемелермен қосылып
айыпкердің кінәсіздігі жөнінде ... ... ... ... лауазым иесінің өз қызметін асыра ... ... ... ... ... ... жүргізілген кезде орнында
болмауы, бұл оның кінәсіздігінің бір ... ... Бұл ... бұл ... да фактілермен қосып бағалану керек, себебі бұл қылмыстық іс – ... ... ... ... ... ... немесе оның жасақтаған
жұмыс жүйесі негізінде және тағы басқалары негізінде жасалуы мүмкін.
Алибидің өзі басқа фактілер сияқты, осы ... ... ... мына мәліметтерден алынады- куәлардың айғақтары, жазба құжаттар,
тағы ... ... тура ... ... ... ... алиби
айыпкердің кінәсіздігінің дәлелдемесі екендігі ... бұл ... ме әлде жоқ па- бұны сот ... ішкі ... ... шешеді. Ал,
алиби жанама дәлелдеме ретінде ... ... бұл ... ... болып есептелмейді, тек басқа дәлелдемелермен қосып бағаланатын
дәлелдеме ретінде қаралады. Басқа ... ... ... дәлелдеме ретінде
бағалау, дәлелдемелерді бағалаудың ... ... ... жүргізіледі.
Алибиді тура дәлелдеме ретінде бағалаудың тек бір ғана саты бар, ... ... ... ... фактісін дәлелдейтін қайнар көзін бағалау. Ал
егер алиби жанама дәлелдеме болған кезде бағалау екі ... ... ... ... басқа жерде боғандығын растайтын қайнар көздің
өзі бағаланады, сосын ... өзі ... ... бағаланады.
Дәлелдемелердің осы түрін топтаудың нақты іс ... ... ... дәлелдемелер әуелі алғашқы деп бағаланып, сосын бірнеше ... Бұл ... бір ... ... дәлелдемелерді алдын-ала
немесе сот ... ... ... ... мүмкін. Сөйтіп,
дәлелдемелерді ақтаушы немесе айыптаушы деп бөлу үшін ... ... ... ... ... ... бұл ... міндетті түрде
бағалау керекті туындайды.
Дәлелдемелерді ақтаушы және айыптаушы деп ... ... ... ... ... , ... ... және сот органдары рларды
басқа топтама ... ... ... тез және ... ашылуы, кінәлілерді
әшкерелеу және әрбір қылмыс жасаған адамның әділ жазаға тартылуын бірде бір
кінәсіз адамның ... ... ... ... ... ... міндеттрінің орнықты шешілуіне пайдалануы керек
4. Бастапқы және туынды дәлелдемелер
Туынды әлелдеме деп анықтауды ... ... ... ... түпкі дерек
көзінен емес, басқа қайнар көзден алынған дәлелдемелер. Туынды дәлелдеме
дегеніміз- бұ ... әрі ... ... және ... ... аталады. Бұлай топтауға, жасалған қылмысты көрсететін ... ... ... ... ... ... ... ақпартты
иеленушінің барлығы немесе жоқтығы негіз болады.
Бастапқы дәлелдеме дегеніміз- анықтау қажетті факті туралы түпкі
дерек ... ... ... ... ... дегеніміз- бұл аңгіме
болып отырған жағдайды(фактіні, ... ... ... ... ... Бұлар осы адаммен жасақталған құжа; эксперт қорытындысы;
құжаттың түпнұсқасы; оқиға болған жерді қарау ... ... ... ... ... ... немесе документтерден білгендігі жөніндегі
тұлғаның айғақтығы, немесе құжаттардың көшірмесі.
«Кеңестік қылмыстық ... ... ... ... ... дәлелдемелерге тән ерекшеліктер ретінде, оның жағдайды
тікелей ... ... ... ... тікелей түскен ақпаратты әрі
жалғастыратын аралық қайнар ... ... ... ... бастапқы дәлелдемелерден кейін қалыптасады, бастапқы
дәлелдемелер ... ... іске ... шын ... ... ... ... Себебі бұл ақпараттың кей бөлігі берілу кезінде
қабылданбайды ... ... ... ... дәлелдемелердің
сапасы, бастапқы дәлелдемелердің сапасына қарағанда әрқашанда нашар болады.
Бұлай бөлу өте маңызды. Бұлай етудің астарында ... мен ... ... ... ... ... ... өте маңызды талап бар, себебі
аралық бөлім арқылы екінші қолдан алынған мәліметтер оңай ... ... ... ... ... ... ... алу, әрбір істің
ерекшелігіне байланысты, бірақ қағида біреу, әрдайым әрбір факті жөнінде
мәлімет алғанда, оның ... ... ... ... ... Жеке және заттай
дәлелдемелердің айырмасын, құрылымының өзгешелігін ескере отырып бұл бөлуді
әр түрге байланысты ... ... ... ... деп, ... ... ... немесе оның
кейбәр мезгілін бақылаған куәнің ... ... ... ... ... Алматы қаласының бостандық аудандық сотында, С.Будееваны
ҚР.ҚК-нің 96-бабы,2-бөлігі айыптаған қылмыстық іс ... ... ... жәбірленуші Д-ның басына бірнеше рет ұрған. Сотталушының
кінәсі куәлардың айғақтығымен ... ... Куә К ... оның ... ... ... әрекеттері жөнінде
ұрсысып жатқанда, сотталушы жәбірленушінің артқы жағынан ... ... ... рет ... соның салдарынан жәбірленушінің жердегі
қарға құлап бетінен жарақат алғандығын, көрсетті. Бұндай куәнің ... ... ... Бастапқы дәлелдемелерге, қандай да бір жағдай
туралы білетінін кісінің, осы жағдай туралы жасақтаған құжаты ... ... ... да ... себебі істегі дәлелдемелерді ... бере ... ... тек бұның мазмұнының баяндап неме қорытып
қана қоймайды, сонымен бірге ол шын ... жаңа ... ... да эксперттің қорытындысын бастапқы дәлелдемелерге жатқызуға
болады. ... ... куә, ... ... ... ... құжаттарды жасақтаушы және эксперт, ... ... ... ... ... бастапқы иелері болып табылады [28,
10].
Егер болған оқиғаны бақылаған ... ... бір ... бұл
жөнінде айтып, ал осы тұлға куә ретінде ... ... ... оның ... ... жатады. Бұл жағдайда екі ақпарат иесі бар ... ... ... ... бірақ бұл жөнінде дәлелдеу иесіне
хабарламаған, екіншісі – бұл ... ... ... ... және дәлелдеу
иесіне хабарлаған.
Туынды дәлелдемелерге анықтау, тергеу, сот ... ... ... ... ... куәгердің тікелей тиісті
оқиғаны бақылаған, басқа ... не ... ... жауап беру және басқа
да алған ақпарат жатады. Дәлелдемелерді бастапқы және туынды деп ... ... ... ... және ... деп бөлудің маңызы
дәлелдеменің тікелей бастапқы ... ... ... ... ... қажеттілігіне байланысты. Қашықтау деңгейі елеулі
болған сайын қате мәлімет алудың ықтималдығы ... ... ... ... ... ... еркінен тыс орын алатынның бәрі де
кездейсоқ, сондай-ақ жасанды сипатта болады( мәселен, ... ... ... де ... ... істің мән-жайы туралы кездейсоқ пікір алмасу).
Сот ісін жүргізуде ... ... ... ... ... ... ... Мәселен, егер оқиғаның басы-қасында болған куәгер тергеушіге
жауап берсе, ... істі ... ... ... ... ... ... бір себептермен тікелей жауап беруге келе ... ... көзі ... шыға ... Осы себепке байланысты тікелей
жауап алу, тінту жүргізу және өзге де ... ... ... тіркелген дәлелдемелерге қатысы жөнінен туынды болып табылады.
Туынды ... ... ... де ... ... ... жасақтаушы бастапқы ақпарат иесі, ал оның
көшірмесін түсірген және ... ... ... ... ... иесі
болып табылады. Бұл жағдайда А.И.Винбергтің ... ... мен ... беру ... ... дәл емес ... жөнінде айтқан
пікірімен қосылуға болады. Іс жүзінде бұл жағдайларда ... ... ... бірге орындалған және заңды күші бірдей ... ... ... ... ... ... деп аталатын, бірнеше бастапқы
көздерден алынған ақпаратты жинақтаудан ... ... ... ... ... ... ... актісі, басы артық бухалтерлік құжаттар, т.б.
себебі бұлар түпнұсқа ақпаратын өңделген түрге береді.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... іске ... ақпараттың аз көлемін
құрайды, себебі оның бір бөлігі берілу кезінде ұғынылып ... ... ... ... ... ... туынды дәлелдемелер
бастапқы дәлелдемелерге ... ... ... ... ... ... мен судьяға
белгісіз болып қалатын бастапқы дәлелдемелерді табуға көмектесуі мүмкін.
Мәселен, куә ... да ... іске ... факті жөнінде айғақ берді. Бұл
туынды дәлелдеме , ... ... мен сот бұл ... ... ... жөнінде біліп, одан жауап алады. Осылайша тергеуші мен судья туынды
дәлелдеменің көмегі арқасында бастапқы дәлелдемені алады.
Екіншіден, туынды ... ... ... тексеру
құралы да бола алады. Мысалы, Алматы қалалық сотымен ... ... ... ... ... ісі ... ... алғашқы жауабында,
жәбірленушілер К мен Б бастарынан балғамен ... ... ... сот ... ол өз кінәсін толықтай мойындамады. Айыпкермен бірге
тергеу изоляторына отырған Н-ді ... ... ... қылмыстың
детальдарын толық анықтауға мүмкіндік болды. Бұл ... оған тек ... ... ... ... ... мүмкін еді [30, 8].
Үшіншіден, туынды дәлелдемелер, егер бастапқы дәлелдемелер
жоғалған немесе тергеу мен ... қол ... ... ... ауыстыруы мүмкін.
Дәлелдемелерді бастапқы және туынды деп ... ... ... ... ... ... алыс ... анықтаудың іс
жүзіндегі керектігі. Дәлелдеме түпкі дерек көзінен қаншалықты ... ... ... ... қате мәлімет алуда соншалықты ... Тура және ... ... тура және жанама деп жіктеу дәлелдеу затына тәуелді.
Сондықтан да дәлелдемелерді тура немесе жанамаға ... ... ... ... ... Ф.Н.Фактулллиннің көрсетуі бойынша «дәлелдерді
тура және жанама деп ... ... ... ... бір адам жасаған,
қысқаша оны іс бойынша басты факті деп алайық, ... ... ... ... ... ... [9, 26]. Тура дәлелдемелер деп- өзінің
мазмұны бойынша, іс бойынша дәлелденуге ... ... ... немесе
жоқтығын бір мағынада дәлелдейтін, растайтын дәлелдемелер жатады. Тура
дәлелдеме, дәлелденуге тиісті жағдайды бейнелегенде, оның ... ... ... алып ... тек бір ... түсінік береді. Сонымен
тура дәлелдемелер деп дәлелденуге тиісті жағдайды тіке және ... ал ... деп – бұл ... ... ... арқылы анықтайтын
дәлелдемелерді айтамыз. Айтылғандардан төмендегідей қорытынды шығаруға
болады.
Тура дәлелдеме деп- іс ... ... ... ... ... көрсетілген және элементін тура (бір сатылы) дәлелдеу болып табылады.
Елтай Ерешевтің пікірі бойынша «Тікелей ... деп ... ... ... ... және кім ... көрсететін фактілі деректерді
айтамыз. Мәселен, жәбірленушінің өзіне қарсы жасалған қылмыстың ... және оны кім ... ... ... ... дәлелдеме болып
табылады. Сол, сияқты ... ... ... ... қалай
жасағандығы жөнінде жауабы немесе қылмыстың қалай болғандығын өз көзімен
көрген ... ... ... ... дәлелдемелерге жатады» [3, 79 ].
Жанама дәлелдеме ... бұл көп ... ... аралық фактінің барлығын дәлелдеп, бұдан әрі дәлелдеу тақырыбын
немесе оның элементтері ... ... ... Ү.Ө.Нұрмашевтің
пікірі бойынша «Жанама дәлелдеме – жанама ... ... ... жасау фактілері мен өзге де мән-жайлар ... ... ... және ол ... ... ... ... бұл
дәлелдеменің ақиқаттығы туралы бір мәнді емес ... ... ... ... ... жататын мән-жайлармен тура байланыс жоқ.
Жанама дәлелдемелерде тура дәлелдемеден өзгеше расталған мән-жайлармен көп
мәнді ... ... 63] ... ... ... тәкелей және жанама деп жіктеудің негізіне олардың белгілі
бір адам жасаған (қысқаша іс бойынша басты факті деп ... ... ... ... ... ... Бұл ... тікелей дәлелдемелер ретінде іс
жүзіндегі дәлелдемелер қызмет ... іс ... ... іс ... бір ... ... ... жасамаушы ретінде нақты адамды тікелей
және бір мәнді етіп көрсетеді [9, 69]. ... ... ... ... ... ... ... танылған іс- әрекетті
жасағандығын мойындауы, куәгерлердің нақ осы ... іс – ... ... ... ... осы ... арамдық жасағандығы туралы
сарапшыныі қорытындысы, айыпталушының алибиі және т.б. жатады. Жанама
дәлелдемелер деп ... іс ... ... тану керек, ондай деректер
тергеліп жатқан әрекетті жасаушыға тікелей қатысты емес, істің қалған мән-
жайларының жиынтығында ғана ... ... және ... ... Бұл, ... тас жол ... ... мәйітті табу, мәйітті
машина басып ... ... ... ... адам ... іздерін
анықтау, кісіні басқан уақытпен біршамада осы тас ... ... және ... ... бәрі және мәліметтер іс бойынша белгілі әрекетті белгілі
бір адамның жасағандығы ... ... ... ... ... « ... ... өзіне тағылған қылмысты жасағандаға туралы
басқа фактіні немесе дәлелдемелік ... яғни ... ... ... ... ... да жағдайлары мен жиынтығында басты фактіні анықтау үшін
қызмет ететін қандайда бір қосымша фактіні анықтауға ... ... ... ... бөлінеді... Тікелей дәлелдемеде басты фактіні
анықтайды.... Жанама дәлелдемені басты ... ... ... ... соңғысы өз кезегінде басты фактінің дәлелдемесі болып табылады»
[31, 35].
Жанама дәлелдемелерде анықтауға жататын мән- жайлар мен тура
байланыс жоқ. ... ... тура ... ... расталған
мән-жайлармен көп мәнді байланыстар болады
Айыпкердің өзінің кінәсін мойындап, қандай негізде , ... және ... ... ... ... туралы айғақтары тура
дәлелдемелер болып табылады. Айыпкердің жәбірленушіні ... ... ... ... да тура ... ... Тура дәлелдемені
пайдаланған кезде оның тек сенімділігін анықтау ( яғни куә ... ... ... ... ... себебі айтылған мәліметтердің ... ... ... ... Дәлелдеменің сенімділігін анықтау
үшін, олардың әрқайсысы барлық дәлелдемелердің жиынтығы ... ... Тура ... ... ... жоқ, ... да айыпкердің
кінәсін мойнына алуы, «басты» ... ... ... ... ... ... деп- жинақталғанда қылмыстың жауабы орын
алдыма, айыпкер кінәлі ме әлде кінәсіз бе деген қорытынды жасауға мүмкіндік
беретін ... ... және ... ... ... ... ... таңбалары, аяқ іздері, оқиға болған жерде қалған
басқа да іздер, айыпкерден табылған ... ... ... ... ... ... қолданған пышақтың айыпкердікі болуы, айыпкердің
жәбірленушінің пәтеріне ... келе ... ... куәнің айғақтары т.б. Жанама
дәлелдемелердің көмегімен дәлелдеу кезінде міндетті түрде :
1) Алынған мәліметтердің сенімділігін анықтау керек ( куә шындығын ... ... ... ... ізі ... және ... ... белгілі болған мәліметтердің айыпкермен байланыстылығын анықтау
(мысалға, айыпкердің пәтерінде жәбірленуші өлтірілген ... ... бұл оны ... ... пистолетті біреу әдейі тастап
кетуі мүмкін, оқиға болған жердегі саусақ таңбалары да ... ... ... ... ... ... айғақтамайды және т.с.с.)
Бұл жөнінде П.А.Луинская былай деп дұрыс ... « ... ... ... ... бір ... анықтау емес, бұл дәлелдеменің іс
бойыеша анықталып жақан фактілермен объективті байланысын анықтау маңызды»
[32,69]. Дәлелдемелерді тура және жанама деп бөлу шын ... ... де және ... ... дәлелдемелерге қатысты қолданылады.
Соңғысына қатысты қолданылған кезде, тура ... ... ... ... ... ... іс бойынша қажеттінің барлығын
немесе жоқтығын білетін болып табылады.
Осыған байланысты, ... мен ... ... тезистің
арасында аралық, өтпелі кезеңнің жоқтығы, осы қорытындылардың бір сатылығы
тура дәлелденіп, жанама ... ... ... ... ... тура дәлелдемелердің барлығы, айыптау міндетті түрде
дәлелденген деп есептелінеді деп ойлауға болмайды. Тек ... ... ... ... және бағалануға тиіс, бұлай бағалану оның
сенімділігін немесе сенімсіздігін көрсетеді себебі куә ... ... ... ... ... әдейі ақиқатты өзгертіп жалған куәлік беруі
мүмкін. Сондықтанда тура дәлелдемелер тек қана ... ... ... қатар
жасалған және қате болуы мүмкін.
Қылмыстық оқиғаны немесе кінәлілікті дәлелдеуді тек ... ... мен ... ... егер бұл ... ... ... бірге дәлелдеуге мүмкін болса. ... ... ... тек қана бір тура ... ... ... жеткілікті негіздеуге екі себепке байланысты мүмкін емес:
Біріншіден, бүкіл дәлелдеу тақырыбын қамтитын тура дәлелдемелер
барлығы ... ... ... ... ... ғана емес, жасаған әрекеттің
сыртқы көрінісін қамтыған айыпкердің айғақтығы ... ... ... ... барлық мәліметті немесе қылмыс ... ... оған ... ... әсер ... жағдайды себепті қамти алмайды.
Дәлелдеме тақырыбының ... ... ... және ... ... тек қана ... ... айғақтығымен тоқталып қалмайды.
Екіншіден, хабарлама шындыққа сай келеді деген қорытындымен қатар
көрсетіліп ... ... ... ... ... өзі ... қажет етеді [33,5].
Тура дәлелдемеден, жанам дәлелдемелердің айырмашылығы дәлелдеуге
тиісті жағдайды тіке және тура негіздемейді, «оны ... ... ... ... ... ... ... куәнің осы тұлға, кісі
өліміне дейін жәбірленушіні өлтіркмін деп ... ... ... ... ... осы ... ... өлтіремін деп
қорқытты(қорытынды бірінші сатысы), ол оны ... деп ... ... осы тұлға өлтіру мүмкіндігі.(қорытынды екінші
саты).
Куәнің( осы тұлға жәбірленушіні ... ... ... айғақтығының
мазмұны, ( осы тұлға жәбірленушіні өлтірді деген) мазмұннан айырмасы
барлығын байқау қиын ... Бұл ... ... ... ... осы тұлғаның
жәбірленушінің адресіне айтқан қоқан-лоқысы.
Дәлелдеменің мазмұнының дәлелдеу керек жағдайдың ... ... ... де ... Жанама дәлелдемелер күрделі
екі сатылы, ал кей кезде көп сатылы акт болып табылады. Жанама ... ... ... фактіні (мысалға, адамнан шыққан қоқан-лоқының фактісі)
сосын оны ... ... ... ... ... ... осы ... өлімге
себепкер болғандығын анықтайды. Жанама дәлелдемелер - аралық ... ... ... ... ... тексеру оларды зерттеу, бағалау
мәліметтері болып табылып, төмендегі ережелер бойынша ... ... шын ... өзі сөзсіз дәлелденуі керек. Егер шын
мәліметтердің өзі дәлелденбеген болса, олар ... бола ... ... ... ... істі алып қарасақ, бұнда жанама дәлел
ретінде қаралған болса, онда бұны ... ... ... ... ... айыпкер шындығында осы өрт болардың алдында,
жәбірленушіге өртеймін деп қоқан-лоқы жасады деген ... ... соң ғана осы факт ... ... бола алады.
2. Жанама дәлелдемелер бірнеше болуы керек, олардың жиынтылығы қажет,
бір жанама дәлелдеме іс ... ... ... негіз бола
алмайды. Әрбір жанама дәлелдеме басқа жанама ... іс ... ... ие болады.Шындығында бір оқшауланған
жанама ... тек ... ... ... барлығына негіз
болады. Мысалыға, кісі өлімі туралы іс бойынша, ... ... ... ... ... кісі ... болған уақыттағы қоқан-
лоқысы немесе жәбірленушінің ... ... ... ... кезде, айыпкердің кінәлігі туралы қорытынды шығаруға
жарамайды. Бірақ осы фактілердің жиынтығы негіз болып табылады.
3. Барлық ... ... бір ... ... болып, бір-
бірімен байланысқа үйлсімді тізбек құрау ... ... егер ... байланысты болғанда, бір-бірін
толықтырып тұрғанда, айғақтың бір звеносы ... ... ... ... ... ... ғана айғақтардың тізбесін
құрайды. Егер жанама дәлелдемеде бұндай ... ... ... әртүрлі бөлек-бөлек фактілердің бір-бірімен ... ... ... ... жерден саны көп болса да, айыпкердің
кінәлілігі жөнінде қорытындыға берік негіз бола алмайды.
Жанама ... ... ... кезде «мінез- құлық
дәлелдемесі» деп ... ... ... ... күмән
тудырады. Бұл жерде мінез- құлықтың кең көлемді мағынасында емес, тек жауап
алу кезіндегі, тінту ... т.б. ... ... ... ... атап
айтқанда толқу сезімінің болуы, болмауы, қорқу, ... ... ... ... керсінше қызығушылық таныту, жауап беруден бас
тарту тағы басқалары сияқты фактілері жөнінде айтылады. Бұл жерде тек ... ... ... ... ... тура және ... ... ретінде
пайдалануға жатпайды. Мысалыға мына мәліметтер: Егер айыпкер тінту кезінде
ізделіп ... ... өз ... ... бас ... бұл заттың ерекше бір
жерде немесе жасырын ... ... ... деп айтуы(мысалы қылмыстық жолмен
табылған мата кездемелері, туфлилер және осы сияқты ... ... ... ... нақты жағдайына байланысты жанама ... ... ... ... ... бір құжаттарды тығып тастауға немесе
жоюға ұмтылуы.(мысалы, пышақты лақтырып тастауы, телефон нөмірі ... ... ... ... ... немесе сотқа
келуден әдейі жалтаруы сияқты жағдайларды жанама ... ... Осы ... ... ... тәртіппен бекіту керек.
Айталық, айыпкердің көрнеу ... ... ... ... ... ... ... куәнің жауабын анықтау қажет, тінту
хаттамасында тек қана дәлелдеме ... ... ғана ... олардың қай
жерден табылғандығы айыпталушының оны жасырғысы немесе жойғысы келгендігі
тінту барысында айғақтардың ... акт ... және ... ... енгізілуі мен бекітілуі керек. Шындығында жасалған айғақ
беру фактісі, ... да ... ... барлық жағдайларда бұл
қылмысты айыпкер жасағандықтан, сондықтанда жауапкершіліктен қорыққандықтан
деп қаралмауы керек, мүмкін ... емес бола ... ... ... дұрыс
түсінбей, өзіне сезік туады деген оймен өзін теріс ... ... ... ... тудырады. Тек қана оқиғаның басқа бөлшектерін, басқа
фактілерін анықтайтын дәлелдемелер ... ... ... ... беруі, басқа дәлелдемелерді жоюы, жасыруы және бұрмалауы, ... ... ... ... бас ... өзінің ықпалды маңызын көрсете отырып, бір
жағдайлар да айғақтарды күшейтіп отырса, екінші жағдайда іске ... ... ... ... ... дәлелдемелер қатарына, «ұқсас
фактілерді» анықтайтын дәлелдемелерде ... ... ... қылмыс
жасаудың тәсілдерінің ұқсастығын, ұқсас тәсілдер мен құқықтар, уақыт ... ... ... ... ... бұл қылмыстардың бір кісімен
жасалғандығы туралы қорытындыға келуге мүмкіндік береді. Жеке ... ... ... ... кез ... ... дәлелдеме жеке дара өз
тезисін ... ... ... Дәлелдеме ретінде « мінез- құлық
айғақтары» және ... ... ... ... болатындығын ескере
отырып, бірақта тек қана осы дәлелдемелерге, олар қанша болса да кінәлілік
туралы ... ... ... ... бұл ... ... ... ақпаратты бермейді, бұл
мәліметтер жағдайды толық бейнелеуге және ... ... ... туралы жарамды болады. Екіешіден дәлелденуге тиісті ... ... және алыс ... ... ... ... «нашар,
әлсіз» негіздерді, әртүрлі байымдауға, түсіндіруге жол ... ... ... ... ... деп ... ... жанама
дәлелдемелердің бір түрі болып табылады. Бұл ... мәні ... ... тұспал дәл болған кезде, әншейінде болатын фактінің жоқтығы.
Мысалы, айыпталушы оқиға болған жерде болмады ... ... ... ... жерде болды деген тұспалға қайшы келеді. Дәлелсіз жағдайлар басқада
тергеу амалдарын жүргізу кезінде анықталуы ... ... ... ... дәлелдемелер, дәлелдеу тақырыбына кіретін оқиғаға қатысты,
кінәлілік ... және ... ... ... ... бір түрі ... ... тура және жанама дәлелдемелердің бір-бірінен елеулі
түрдегі айырмасы ... Осы шын ... ... ... осы
топтардағы дәлелдемелермен жұмыс жасағанда айырмашылық болып табылады.
Дәлелдемелерді тура және ... деп ... ... ... ... ерекшеліктерін және іс жүргізуде әртүрлі
дәлелдемелердің маңызын анықтауға ... ... ... ... ... ... іс ... ақиқатты анықтаудың алғы шарттарының
бірі ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз- бұл заңмен бекітілген тәртіппен
анықтама, тергеу, прокуратура және сот органдары іс бойынша ... ... және ... дәлелдемелерді пайдалануға
қабылдаудан тұрады.
Дәлелдеу процесі де, ... ... ... ... іштей
байланысты элементтер жүйесі болып табылады. Фактілердің ... ... ... ... ... ... маңызы, оның осы фактілерді
анықтау құралы болып табылатындығында. ... ... ... және ... туындайтын негізгі мәселе, осы ... ... осы ... ... ... қана дұрыс дәлелдемелердің , дәлелденуге тиісті фактілер ... ... ... ... ... қана іс ... ... анықталуы мүмкін.
Іс бойынша маңызды жайдың фактілігін ... ... ... бұл ... қайнар көзінің сенімді екендігіне, ондағы
мәліметтердің дұрыстығына көз ... ... іс ... ... бар ... анықтау тәсілі ретінде,
бір мезгілдік әрекет болып табылмайды және ... ... ... ... ... ... элементтерден тұрады.
1) Дәлелдемелерді жинау(ҚР.ҚІЖК-нің 125,126-баптары)
2) Дәлелдемелерді зерттеу(ҚР.ҚІЖК-нің 127- бабы)
3) Дәлелдемелерді бағалау(ҚР.ҚІЖК-нің 128-бабы)
4) ... ... ... ... сот және ... ... қызметінің
күрделі жүйесі болып саналады, және осы ... ... ... ... ... мүшелерінің өз ара қарым- қатынасы болып табылады.
Дәлелдеу процесі, өз ара ... ... ... ... және ... ... іске ... қайта
біріңғай процестің жан-жақтылығын, тұтастығын қамтамасыз етеді. Дәлелдеме
процестерінің элементтері, оның ... ... атап ... ... ... ... бекітуді және алуды қамтиды.
Дәлелдемелерді жинаудың әр түрлі бар, солардың ... ... ... ... ... ... Іс бойынша маңызды фактіні анықтау мақсатында
дәлелдемені пайдалану үшін, әуелі бұл дәлелдемені табу ... осы ... және куә ... жауап алуға жататын тұлғаны және айғақты заттарды
іздестіріп табу керек. Дәлелдемелер табылғаннан кейін, оны іс ... ... ... ... ... ол ... ... ережесі бойынша
тергеу мен соттың түйсініп, ... ... және ... ... ... ... және ... бекітілген
дәлелдеме тиісті факті жөнінде қорытындышығаруға жеткілікті негіз болуы
үшін, ол ... ... ... ... ... анықталуға тиісті
факт жөнінде алынған мәліметтердің сенімділігі. ... ... ... ... ... ... оны басқа да дәлелдемелермен
салыстыруды, қосымша дәлелдемелерді жинауды, дәлелдемелерді алу көздерін
тексеруді ... ... ... ... мәліметтің қайнар көзінің
сапалылығын, бұл ақпараттың сенімділігін анықтауға ... ... ... ... ... Дәлелдемелерді зерттеу әрбір істің шын
мәніндегі жағдайына, дәлелдеменің мінездемесіне ... ... ... ... ... ... бұл ... істегі осы дәлелдемені басқа
дәлелдемелермен салыстырудан және ... өзін ... және ... ... ... жеңіл және тез орындалатын әрекеттен тұруы мүмкін.
Кейде бұл зерттеу өте ... және ұзақ ... ... ... бұл әрекеттер
жаңа дәлелдемелер жинаудан, сонымен қатар бұл дәлелдемеге қатысты ... ... алу ... ... ... ... алу, айғақтығын тексеру,
беттестіру, тергеу экспериментін қайта өткізуден тұрады. Жалпы ... ... ... ... оны ... ... мен ... негізінде алынбайды. Соттың ешқандай ... ... емес ... ... берік ереже бұл әрбір
дәлелдеме сотпен тек оның ... ... ... ал ... ... тек оны ... қол ... мүмкін
тәсілдеумен жан-жақты зерттелгенде ғана анықталады.
Дәлелдемелердің фактілер туралы ... көз ... ... ... ғана ... ал нақты әрбір іс бойынша жағдайға
байланысты дәлелдемелерді азды ... ... ... ... ... анықталады. Анализ жасау барысында, дәлелдемелерден
көп жағдайларда дәлелденбейтін, дәл емес оның ... ... ... алып ... тура ... ... зерттеу үшін, қолданылып жүрген тәсілді ... алу ... ... ... – бұл ... ... тергеушінің соттың және басқа да құқылы адамдардың кейбір нақты
шын мәліметтерді зерттеу үшін, ... мен ... ... ... ... алу және беру мақсатындағы процессуалдық зерттеу
тәсілдерін мына ... ... ... болады:
1) Аталған тәсіл зерттеуге бағытталған, белгіленген мәлімет ... ... ... ... зерттеудің тәсілдері мен жолдарының мәнін суреттеу;
4) Бұл тәсілдермен жолдардың қолданылытын уақыты мен орны;
5) Олардың мүмкін ... ... Осы ... мен ... кезектілігі;
7) Мүдделі тұлғалардың кедергі келтіруінен немесе бұрмалауға әрекет
жасауын болдырмау ... ... ... және ... ... Дәлелдемелердің жан-жақты зерттелуін қамтамасыз ету.
9) Азаматтардың жеке ... ... қол ... ... ... шаралар ұйымдастыру және қажетті мәліметтерді зерттеуге көмек
беретін немесе осы мәліметтер бар тұлғалардың ... ар- ... ... мәліметтер мен олардың қорытындыларын дәлелдемелермен
бекітуге арналған тәсілдермен, жолдарды арнайы ... ... ... ... ... қайнар көздері тексеру.
Дәлелдеу процесінің соңғы, қорытынды этапы деп дәлелдемелерді бағалауды
айтамыз.
Дәлелдемелерді бағалау дегеніміз – ... ... ... ... ... ... ... шығарылатын
қорытынды.
Дәлелдемелерді бағалау – тергеу мен сот ... ... ,заң ... ... ... және ... ... қабылдауға қызмет етеді [35,44].
Б.Қ.Төлеубекованың пікірі бойынша: Дәлелдемелерді бағалау – өзінің шектері
мен шектеулері бар белгілі бір процессуалдық ... ... ... ... іс ... жүргізетін тергеушінің прокурордың, соттың
алдында шын мәліметтердің ... ... ету ... ... осы
ақпараттар заң талаптары сақтала отырып жиналғандығын; дәлелдеу тақырыбына
қатыстылығын; жиналған ... ... ... ... негіз
бола алатындығын, оқиға туралы дұрыс қорытынды шығару үшін дәлелдемелер
жеткілікті ақырында ... ... ... және оның ... жөнінде
расталған, сенімді және толық ақпарат бере алатындығын анықтау туады.
Дәлелдемелерді бағалау- анықтаушы, ... ... және ... жету ... танымның ғылыми тәсілін сақтап, қисынды түрде
ойлау іс-әрекеті ... ... ... ... көрсетілген белгілер, қылмыстық процестегі
дәлелдемелерді бағалау тұрғысынан алғанда жеткіліксіз болып ... ... ішкі ... ... ... және ар- ... сүйену қажет.
Дәлелдемелерді бағалау бұл күрделі процесс. Ол ... ... ... ... және ... кезеңімен тығыз байланыста
болып, әрдайым оларға серік болады. Дәлелдемелерді бағалау кезінде барлық
зейін ұсынылған тақырыпты қисынды ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеме мәліметтің қайнар
көзі ретінде, егер оларды басқа дәлелдемелерден ... ... ... ... ... алынса, дұрыс
бағаланбайды.
ҚР.ҚІЖК-нің 128-бабына сай ... ... ... ... дұрыстығы, ал барлық ... ... ... істі шешу үшін жеткілікті тұрғысынан ... ... ... ... ... үшін, дәлелдемелердің жиынтығы қажет. Ал істің
жағдайы, дәлелдемелердің көмегімен анықталатыны белгілі. ... ... ... істе ... ... ... ... екіншісін
тексеруге болатын әртүрлі дәлелдемелер болады. Жоғарыда ... ... ... ... түрі мен ... ... Ішкі ... Заңды басшылыққа алу;
3) Ар-ожданды басшылыққа алу;
4) Барлық ... жан- ... ... және ... ... ... ... судья, прокурор,тергеуші,анықтаушы
заң мен ар- ожданды басшылыққа ала отырып, дәлелдемелерді жиынтығында ... ... және ... ... негізделген өздерінің ішкі нанымы
бойынша бағалайды. Дәлелдемелерді бағалау кезінде тергеуші, ... ... ... және ... ... ... белгілейтін
заң талаптарын (дәлелдемелерді жан-жақты, толық объективті ... т.б. ... ... басшылыққа ала отырып жүргізіледі.
Дәлелдемелерді бағалау- бұл судья, прокурор және тергеушінің
дәлелдемелерді жан- ... ... және ... ... өздерінің ішкі
нанымы бойынша қараудағы ойлаушының қызыметі.
Дәлелдемелерді ішкі ... ... ... жол бере ... ... қатар, бұл ішкі нанымның қалыптасуының белгіленген ережесін
ұсынады. Бұл ... ... ... ... – ішкі ... және қаралатын дәлелдемелердің объективті
жиынтылығы. Дәлелдемелерді ішкі наным бойынша бағалау ... ... ... бабында көрсетіліп, былайша мінезделеді:
1) Ешқандай дәлелдемелердің күні бұрын белгіленген күші болмайды.
2) Дәлелдемелерді бағалау ішкі ... ... ... Бұл заңда
көрсетілген бағалаудың критерилерінен алдын-ала тәуелсіз делінгенмен,
ол еркін, өз бетінше бола ... ... ... ... ... ... жан-жақты,
толық және объективті қарау» жатады. ... 128-б) Іске ... ... ... ... мәні бойынша, дәлелдеменің белгілі бір
түріне ... ... ... ... сонымен қатар мәліметтердің бір-
біріне қарама – қайшылығын ... ... ... ... Бұл ... ... оқиғаның мәнін анықтауда күші барлығына
қорытынды тудырады. Дәлелдемелерді бағалайтын тұлға, басқа кісілер немесе
органдар ... осы ... ... ... ... сол ... дәлелдеме бағасынан тәуелсіз болады. Тергеуші дәлелдемелерді
өзінің ішкі нанымы бойынша бағалайды, сондықтанда ... ... ... ... ретінде тану, айыптаудың көлемі және ... да ... ... нұсқауымен келіспеуі мүмкін. Сот дәлелдемені бағалау
кезінде, айыптау ... сот ... ... ... ... ... тәуелсіз болады. Жоғары тұрған
соттар, үкімді бұзу және істі ... ... ... кезінде тергеуші мен
судьяның сенімін алдын- ала ... ... ... бере ... ... мәселесі Қазақстан Республикасының Жоғарғы
Сотының 2006 жылғы 20 сәуірдегі «Қылмыстық істер ... ... ... мәселесі туралы» номативтік ... ... ... ... ... бағалау кезінде
қылмыстық процесті жүргізетін орган Қазақстан ... ... және ... ... Қылмыстық іс жүргізу кодексінің
нормаларымен ( бұдан әрі - ... ... ... ... ... процесс принциптерін бұзу, оларды сипаты мен мәніне
қарай, ҚІЖК-нің 9-бабында ... ... әкеп ... ... сот ... (қаулыда) бұзылған принциптің сипаты мен мәнін ашып
көрсетуі тиіс.
ҚІЖК- нің 115-бабының бірінші бөлігіне ... ... ... ... ... ... іс жүргізу заңымен белгіленген тәртіппен
алынған қылмыстық әрекеттің болғандығын немесе болмағандығын, айыпталушының
бұл ... ... ... жасамағандығын және айыпталушының
кінәлігін не кінәлі емес екендігін, сондай-ақ істі дұрыс шешу үшін ... өзге де ... ... барысында негізделген заңды түрде алынған
іс жүзіндегі деректер қылмыстық іс бойынша дәлелдемелер болып табылады.
Қылмыстық істің дұрыс шешілуі сезіктінің, ... ... ... ... ... қорытындысымен, заттай
дәлелдемелермен, іс жүргізу әрекеттерінің хатамаларымен және ... ... іс ... ... ғана ... ... ... қызметі, қылмыстық істі қозғағанға дейін
материалдарды тексеру, іс ... ... ... іс ... мен ... ... барысында алынуы мүмкін.
Заңмен қарастырылған көздерден ... іс ... ... ... ... тиіс ... ... олардың жиынтығына негізделген өзінің ішкі
нанымы бойынша заң мен ар-ождан басшылыққа ала отырып бағалайды.
Ішкі ... ... ... бағалау дәлелдемелрдің
нанымдылығы, мәліметтердің ақиқаттығы немесе ... ... ... дұрыс тұжырым жасау мен шешімді негіздеу үшін
жеткіліктігі туралы ... ... ... өзі ғана ... ... ... ... ала отырып, яғни
дәлелдемелерді жинау және бекіту тәртібін белгілейтін құқық ... ... іске ... және ... ... істі қараған кезде сот ҚІЖК- нің 128-бабына, сәйкес
әрбір дәлелдемені қатыстылығы, жарамдылығы, нанымдылығы, ал ... ... ... ... істі шешу үшін жеткіліктігі ... ... ... ... ... қылмыстық іс материалдарына,
оны шешу үшін маңызы жоқ іс жүзіндегі деректерді қосуға құқылы ... үшін ... бар ... ... ... ... ... туғызатын іс жүзіндегі деректерді дәлелдемелердің ... сот ... ... ... ... ... ... адам
мен азамат құқықтары бұзылған және қылмыстық іс ... ... ... көрсетілген мән-жайлар анықталған кезде дәлелдеме жарамсыз деп
танылады.
Іс бойынша дәлелдемелердің жарамсыздығы туралы ... шеше ... ... ... жол ... заң бұзушылықты нақты анықтауы тиіс.
Дәлелдемелердің нанымдылығы іс бойынша барлық мән-жайларды ... ... бір ... ... ... ... ... дәлелдемелер ҚІЖК-нің 117-бабында көрсетілген
қылмыстық іс бойынша дәлелдеуге жататын мән-жайларды анықтаса, онда ... ... шешу үшін ... деп есептелінеді.
Сот дәлелдемелерді өз бастамашылығымен немесе тараптардың өтінімі
бойынша ... деп ... ... ... ... дәлелдемелер
жарамсыз деп тану және оны алып ... ... ... ... ... тиіс
және сот талқылауының кез келген сатысында ... ... ... нысанда
мәлімделуі мүмкін. Жазбаша нысанда мәлімделген өтінім іске қоса тіркеледі,
ал ауызша өтінім сот талқылауының ... ... ... ала тыңдау немесе сот тергеуі сатысында мәлімделген
өтінім бойынша дәлелдемені ... деп тану ... ... ... ... ... және ... кейін соттың үкімінде немесе
қаулысында дәлелденуі ... ... сот ... барысында мәлімделсе және даулы
дәлелдемені қосымша тексеруге ... ... онда сот ... осы ... ... қаулы шығаруға құқылы. Егер дәлелдемені, ол
заң талабы бұзыла отырып алынған деген дәлелмен жарамсыз деп алып ... ... ... оның ... өкілі, қорғаушы мәлімдесе, онда бұл
дәлелдер мемлекеттік ... ... ... көрсетілген негіздер бойынша ... ... жеке ... ... ... талапкер және жауапкер(
сотталушыдан, оның заңды өкілінен және қорғаушыдан басқа) және ... ... онда ... мәлімдеген процеске қатысушы өз уәждерін
дәлелдеуі тиіс. Сот істі қараған кезде тараптардың бәсекелестігі мен ... ... ... ... ... ... сәйкес, сот
қылмыстық ізге түсу органы болып табылмайды, ... ... ... жағында
болмайды, тараптардың өздерінің іс ... ... ... және
өздеріне берілген құқықтарын жүзеге асыруына қажетті жағдай жасайды.
Сотталушыға тағылған айыпты растайтын ... ... ... ... ... сотталушыны тиісінше қорғауды
жүзеге асыру үшін заңмен көзделген барлық құралдар мен әдістерді пайдалануы
тиіс. Сот ... ... ... алмайды және тараптардың өтінімінсіз
сотталушының жағдайын нашарлата ... Сот ... ... ... ... және ... зерттеуге және оларды заңға
сәйкес бағалауға міндетті. Істі дұрыс шешу үшін сот қылмысты ... ... ... ... ... үшін қажетті, соның ішінде, сотталушының жеке
басын сипаттайтын мәліметтерді ... ... құны ... ... көшірмесі, соттылығы туралы, отбасы құрамы туралы
анықтамалар және т.б.) айыптаушы ... ... ... ... ... ... ... ұсыну міндеттерін іс жүргізуге қатысушыларға
жүктеу орындалу ... ... сот ... ... Егер
тараптар өздерінің ұсынуына мүмкіндіктері болмауына ... ... ... ... ... ... мәлімдесе, онда сот өтінімді
қанағаттандыруға құқылы. Сот іс ... ... ... ... ... оған ... шектерде ғана тексереді. Осы ретте, сот
сотталушының кінәлі немесе кінәсіздігі, алдын ала ... ... ... ... ... ... тиіс емес.
Жеке айыптау бойынша қылмыстық іс қозғалған кезде, қылмыстың
жасалғаны ... арыз ... ... ... өзге тұлға қылмыстың мән-
жайы, сезікті ... ... ... ... ... ... ... мүмкін екендігін көрсетуі тиіс. Істің ... ... ... жеке ... ... осы
дәлелдемелер- қылмыстық іс жүргізу заңының ... ... ... ... ... іс бойынша ұсынылған дәлелдемелерді бағалаған
кезде, ... ... және ... кезінде айыпталушының қорғану құқығын
қамтамасыз ететін заң ... ... ... ... ... ... ... іс бойынша іс жүргізуден шеттетілуге
жататын қорғаушының ... іс ... ... ... ... іс
жүзіндегі деректер ҚІЖК-нің 9-бабына сәйкес дәлелдемелер ретінде ... ... ... ... істі қылмыстық іс жүргізу кодексінің 303-бабын
талаптарын бұза отырып( ... ... ... құқығын бұзуына:
сотталушы өз кінәсін ... ... ... ... ... ... ... байланысты қорғаушының өтінімі бойынша
жіберілсе; мемлекеттік айыптаушының немесе жәбірленушінің өтінімінсіз ... ... ... үшін қосымша тергеуге жіберілсе) қосымша тергеуге
жібергеннен кейін алған дәлелдемелер жарамсыз деп ... ... ... бесінші бөлігінің тәртібімен прокурор қылмстық істі соттан қысқарту
үшін қайтарып алып, бірақ қысқартпай оны одан әрі тергеу үшін ... ... ... ... деп ... іс ... жүргізілген
өндірістің осы бөлігінің күші жоқ деп танылуы тиіс. Істің қылмыстық іс
жүргізу ... ... ... ... ... қарау
жағдайлрын қоспағанда, егер соттың үкімі ... мен ... ... салыстырылмаған және басқа да дәлелдемелермен:
куәлардың ... іс ... ... ... ... ... және
өзге де құжаттармен расталмағанайғақтарының негізіндеғана шығарылса, оны
заңды деп тануға болмайды.
Куәнің айғақтарын ... ... ... ... ... фактілер туралы айқын мәліметтерді анықтау мақсатында талдауды
білдіреді. Сот әр түрлі куәлардың іс ... бір ... ... айғақтарын бағалай отырып,басқа дәлелдемелердің, айғақтардың
өзіндегі қарама-қайшылықтарды ... ... бір ... ... ... келмеуі салдарынан теріске шығарылған
дәлелдемелердің уәждерін сот актісінде көрсетіп, ... ... ... ... ... ... үшінші бөлігінің негізінде айғақтар беруден бас
тартқан кезде, оның алдын ала тергеу барысында берген ... ... және ... ... таныла алмайды. Жәбірленушң немесе куәнің
айғақтарын жариялауға, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... ала тергеу жүргізу немесе сот талқылауы кезінде
олардың бұрын берген ... ... ... және ... ... арасында елеулі қайшылықтар болған жағдайларда, ... ... ... ... себептер бойынша осы тұлғалар сот
отырысында болмаған кезде( егер ... ... ... ... ... шығарылмаса және т.б.) тараптардың өтінімі немесе
соттың бастамасы бойынша жол ... Сот ... ... ... мән-жайлар ретінде, өлімнен басқа, ауыр сырқаттану, ұзақ мерзімді
іс сапар, тұрған жерінен кетіп қалу мен ... ... ... ... еместігі және т.б. жағдайлар танылады. Бұл мән-жайлар нанымды түрде
расталуы тиіс.
Тұлғаның сот отырысына келу ... іс ... ... ... тану ... ... сот әр жағдайда іс жүргізуге
қатысушылармен бұл мәселені талқылағаннан кейін ... ... Егер ... ... ... ... ... айғақтары сот талқылауында
тікелей зерттелуі қажет жәбірленушінің немесе куәнің жүрген жерін ... ... ... және ... ала тергеу барысында қайшылықтар болса
не істің нақтылы мән-жайына сәйкес келмейтін басқа ... ... және т.б.) онда осы ... ... ... іс ... іс
жүргізуде берген айғақтарын сот дәлелдемелер ... тани ... ... ... жорамалға, қауесетке негізделсе және куә ... ... ... ... ... ... хабардар болғанын көрсете
алмаса; осы іс ... іс ... ... ... ... ... ... жауап алуы кезінде, сондай-ақ заңмен белгіленбеген орын мен
уақытта( көшеде, бөтен пәтерде, кафеде,негізсіз ... елді ... ... ... ... ... ... төрт сағаттан астам және т.б.) кейінге
қалдыруды күтпейтін жағдайлардан басқа, жәбірленушінің, куәнің айғақтары
жарамды ... деп ... ... ... ... ... деп жуап алуды кешіктіру кезінде қылмыс іздерінің жойылуына,
қылмысты жасаған адамдардың ... ... ... ... ... мүмкіндігінің жоғалуына әкеп соғуы мүмкін ... ... ... жөн.
Сарапшының қорытындысы ретінде дәлелдемелерді бағалаудың
мәселелері ... ... ... ... ... ... ... сараптамасы туралы» 2004 жылғы 26 қарашадағы №16 нормативтік қаулысында
түсіндірілген. Өкілеттігі жоқ ... ... ... ... өзге де заң талаптарының бұзылуымен ... ( ... ... кезектілігі сақталмай) сараптаманың нәтижесінде
алынған сарапшының ... ... ... деп ... ... ... бағлау және оның ... ... ... ... ... сот бұл қарама-қайшылықты
шешуі тиіс. Сараптама тағайындаған органнан мөрленуі, буылып-түйілуі,
пломбалары, ... ... ... ... ... объектісінің
негізінде алынған сарапшының қорытындысы, ... ... әсер ... ... мәні мен ... қарай, жарамсыз
дәлелдеме деп танылуы мүмкін. ҚІЖК-нің 223- бабының төртінші ... ... ... ... отырған іске қатысты және
қылмыстық процесті жүргізетін органның қаулысымен сондай деп танылған, ... және ... ... істі ... ... қаулы заңды күшіне
енгенге дейін істе болған заттай ... ... ... Қылмыстық іс
жүргізу заңы ( хаттама жасалмай, куәгердің қатысуынсыз және т.б.) бұзыла
отырып алынған және іске ... ... ... жарамсыз
дәлелдемелер деп танылуы тиіс. Заттай дәлелдемелерді зерттеген ... ... ... ... тек ... немесе сот отырысында жариялау
мен шектелмеуі тиіс. Сотталушылардың, жәбірленушілерден, іске ... да ... ... алу, ... ... ... ашу, оның
барлық қасиеттерінің ондағы мәліметтерімен сәйкестігін және дәлелдеудегі
олардың маңызын талдау ... өзге де іс ... ... ... ... ... іс - ... хаттамаларын бағалау кезінде,
хаттамалар қылмысты іс қозғалғаннан кейін ... 122,184, ... ... ... және ... ... ... немесе
алдын ала тергеу іс жүргізу мерзімінде жасалатынын назарда ұстаулары қажет.
Өтініш және қылмыстар туралы хабарламалар бойынша ... ... он ... ... ерекше жағдайларда – 1 айға дейін) ұзартпай,
қылмыстық істі қозғағанға ... ... іс ... ... ... ретінде таныла алмайды. Анықтау ... ... ылы ... ... кейін, сондай-ақ іс бойынша іс жүргізуді қайта қалпына
келтірмей тоқтата тұру( сараптама ... ... ... іс ... ... ... ... қорытындысымен
прокурорда болу кезеңінде, алынған іс жүзіндегі деректер жарамсыз
дәлелдемелер деп ... ... іс ... ... ... ... кезде, оның ҚІЖК-нің 126- бабының талаптарына сәйкестігін
тексеру қажет. Егер тергеу іс ... ... ... ... іс
жүргізу заңдарын елеулі бұзушылықтарға ( хаттамада тергеушінің, ... ... ... және т.б.) жол берілсе, онда ол жарамсыз дәлелдеме
деп танылуы тиіс. Егер ... іс ... ... осы ... ... ... күмін туғызбайтын елеусіз техникалық
қателер(түзетулер,қате жазулар т.б.) жіберілсе онда олар хаттаманы,жарамсыз
дәлелдеме деп тану үшін негіз ... ... Іске ... ... ... органдарының қызметкерлері, олардың өкілдері, қылмыстық ізге
түсу органдарына тәуелді адамдар: жазасын ... ... ... ... ... ... қадағалауда жүргендер және т.б.) тергеу іс
әрекетін жүргізу кезінде куәгер ретінде қатысуы, осы тергеу іс - ... ... ... ... тану үшін ... болады. Жазбаша
нысанда белгіленген (акті, анықтама және т.б.) немесе өзге ... ... фото – кино ... ...... үшін маңызы бар мәліметтен тұратын құжаттар іс ... ... ... ... Заңмен қарастырылған тәртіпте алынған материалдар(тұлғаның
өз бетімен-жасырын аудиожазба жүргізу және т.б.) ... ... ... және ... ... ... ... алмайды. Егер тараптар
даулаған жазбаша құжаттың түпнұсқасы ұсынылмаса және оған ... ... ... болмаса, онда ол дәлелдеме деп таныла алмайды.
«Жедел-іздестіру ... ... ... ... ... сәйкес өткізілген жедел- ізестіру қызметінің барысында және
қылмыстық іс жүргізу заңдарымен белгіленген ... ... ... ... таныла алады. Жеке өмірге, тұрғын үйге қол сұғылмауы,
жасысқан хаттарының, телефон арқылы сөйлескен ... ... ... және ... жолдармен алысқан хабарларының құпиялылығына азаматтардың
Конституциялық ... ... ... ... – іс ... егер ол ... негізделсе және осы іс шараларды өткізу ҚР Бас
Прокурорының, оның орынбасарларының, Республиканың ... ... ... және ... ... прокурорлардың санкциясымен
алынса, онда олар іс бойынша дәлелдемелер ретінде пайдаланыла алады. Алдын
ала тергеу барысында жедел- ... іс- ... ... ... ... ... ... міндетін атқарушы тұлғалар санкция
беруі мүмкін. Өткізілуін өкілеттігі жоқ прокурор санкциялаған ... ... ... дәлелдемелер ретінде таныла алмайды.
Прокурордың ... ... ... ... ... ... қалдыруды күтпейтін террористік актінің,
диверсияның және өзге де ауыр ... ... ... ... мән-
жайлар болған кезде ғана дәлелдеме ретінде ... ... Осы іс ... ... жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыратын тиісті органның
басшыларының бірімен дәлелді қаулымен ... ... бұл ... ... ... және ... қауды шыққан сәттен бастап, 24
сағат ішінде санкция ... ... Ол ... де ... ... ... өткізу ерекше жағдайларда, яғни оның болмауы
объективті мән-жайлармен(демалыс күні, жедел-іздестіру іс-шараларын өткізу
алыс жерлерде өткізілсе және т.б) ... ... ... етіледі. Егер
матермалдар прокурордан санкйияны іс жүзінде алу ... бола ... ... ... ... іс ... ... туралы
прокурормен шешім қабылданса, онда олар ... ... ... ... іс ... ... жедел-іздестіру шараларын өткізудің
нәтижесінде алынған материалдар қылмыстық іс жүргізу заңдарымен ... ... ... келтірілуі, тексерілуі және ... ... ... ... процесті жүргізетін орган іс ... ... ... мемлекеттік және өзге де құпияларды құрайтын
алынған мәліметтерді қорғау жөнінде шара қабылдауға міндетті. Егер ... ... ... ... ... ... ... онда мұндай материалдар дәлелдемелер бола ... ... ... және ... кезінде тнргеудің(анықтаудың) заңсыз
әдістерін қолданғаны туралы тараптардың өтініштерін тексеру бойынша ... ... ... Іс ... ... дейін іс жүргізу барысында
тексеріліп ... ... осы арыз ... сот талқылауында
алынған мәліметтер, соттың зерттеуіне және оларды ... ... ... іске ... ... ... ... нәтижелері бойынша, анықтау немесе алдын ала тергеу барысында
олардың құқықтарының ... ... ... ... шатастыру, қинау, дәрігерлік көмек көрсетпеу және т.б.) ... іс ... ... ... және сот ... ... ... тексеру мүмкін болмаған жағдайда, сот шағым уәждерін ... ... ... ұсыну туралы прокурордың атына қаулы
шығаруға ... ... ... заңсыз әдңстерін қолданғаны
расталған кезде ... осы ... ... ... ... деп ... ... бұзылған фактілері туралы мәліметтер кінәлі ... ... үшін ... соттың жеке қаулысымен хабарланады. ... ... ... жеке өндіріске бөлектенген қылмыстық істі
қарау барысында, ... ... ... ... ... енген үкімнің, тек
қылмыс оқиғасын, қылмыстың объективтік жағының ... ... ... түрі мен ... және т.б. анықтау бөлігінде
преюдициялдық маңызы бар.
Бұрын сотталған өзге ... ... ... ... ... қарамастан, ол адамға қатысты бөлектенген іс ... ... ... ... ... ... емес екенін растайтын дәлелдемелер жеке
зерттелуі және бағалануы тиіс. Алдынғы үкіммен сотталған адамдар ... ... ... бөлініп шығарылған іс бойынша сот отырысында
олардан жауап алу ... олар ... ... ... ... ... ... бас тартқаны үшін қылмыстық жауапкершілік жөнінде ескертілуі тиіс
емес. Үкім соттың тұжырымы негізделген ... ... ... ... ... ... ... тұруы тиіс. Егер
сотталушының қорғайтын барлық дәлелдер тексерілмесе және бағаланбаса, ... ... ... күмәндар жойылмаса, ҚІЖК-нің 375-бабының 3-
бөлігіне сәйкес сот айыптау ... ... ... ... Егер күмәндар
қабылданған шаралармен жойылмаса, онда олар ... ... ... ... ... деп ... және сол ... актісінде(үкімде, қаулыда) көрсетілген мән-жайлар ... ... ... сатыдағы сот өз бастамашылығымен немесе
тараптардың өтінімі бойынша іске ... жоқ ... және ... ... алып ... құқылы. Егер бірінші сатыдағы сот істі
дұрс шешу үшін елеулі маңызы ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... алып тастаса, онда
үкімнің күші жойылып іс жаңадан ... ... ... ... ... сот ... ... кезінде үкімде көрсетілмеген, бірақ
бірінші сатыдағы сотта ... іс ... ... ... ... құқылы.[36, 58]
Дәлелдемелерді бағалау кезінде, жоғарыда айтылғандай заңды
басшылыққа алу ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық сот өндірісін міндеттері мен принциптерін
белгілеу арқылы көрінеді: дәлелдеу тақырыбын белгілеу және ... ... жол беру ... жол ... ... ... жинақтау, зерттеу тәртібін белгілеу; процессуалдық
шешімдердегі ... ... ... ... дәлелдемелерді бағалауда әртүрлі рөл атқарады. Бір жағдайларда,
егер белгіленген тәртіп ... ішкі ... ... жол ... тіке ... ауыстырылады, ал екінші жағдайларда заң,
дәлелдемелерді бағалаудың тек ... ... ... ... ... бағалау). Заң дәлелдемелерді жинақтаудың, алдын –ала тергеуде
оларды зерттеудің ережесін, ... ... ... ... ... тәртібін ұсынады, сондықтанда дәлелдемелерді ... бұл ... ... ... ... ... ... өзі дәлелдемелерге жол бермеушілікке ... ... ... ... жоқ деп ... ... ... Заң талаптарын дәл
орындау үшін құқықтық сана болуы керек, бұл сана ... ... ... мойындау әрекеттің міндетті талабы екендігін анықтап,
белгілейді.
Қажетті құқықтық ... ... ... ... сақталуына
кепілдік және әс бойынша шешімнің негізділігі ... ... ... қарау және шешу барысында іс жүргізу заңының талаптары бұзылмаған
болса, онда айыптауды ... ... ... ... ішкі ... ... келтіруге негіз жоқ.
Ішкі наным- танымдық нәтиже ретінде ... ... ... және ... ... ... ... жағдайы болып табылады. Танымдық нәтиже ... ішкі ... да ... шын жағдайдың барлығы немесе жоқтығы туралы көз жетілген
сенім. Бұл сенім- іс бойынша жинақталған, толық зерттелген, жан ... ... ... дәлелдемелер ... ... ... ... ... ішкі сенім- істің мән жайы дұрыс шешімнің
дұрыстығына деген сенімі.
Осылайша ішкі ... ... ... ... ... ... мінезделеді: біріншіден – білушілік; екіншіден- бұл білушілік,
хабардарлықтыңдұрыстығына деген ... ...... ... жасауға итермелейтін жігерлі ынталылық. Бағалаудың осы соңғы ... ар- ... ... ... ... кезінде ар-ожданды
басшылыққа алу, бағалау жүргізіп отырған тұлғаның іс – ... ... ... Бәрінен бұрын, осы құқықтық
жауапкершілікті сезіну біздің ... ... ... ... ... ... ... осы сананың талаптарын орындайтын
әрекеттерге итермелейді.
Сонымен, ар – ождан дегеніміз- ... ... ... ... ... ... ... итермелейтін сананы сезіну. Бұдан шығатын,
дәлелдемені бағалайтын ... ... ... алу ... ... дәлелдеу дегеніміз- ақиқатты тану мақсатында
бұрын болған оқиғаның мән-жайын анықтаудағы тәжірибелік әрекет, ой әрекеті
болып ... және ... іс ... ... ... ... ... өзінің құрамында дәлелдемелерді жинақтау, зерттеу,
бағалауды енгізетін бірыңғай процесс боып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Біз өз ... ... ... маңызды мәселелерінің бірі
болып табылатын ... мен ... ... ... ... ... және ... топтастыру қылмыстық процесте өте
маңызды рөл атқарады. Бұл ... ... ... біз тек қана заң
әдебиеттерін ... ... ... ... ... де ... ... тергеу және сот органдарымен пайдалану ... іс ... ... ... ... ... оларды
дұрыс және заңды қолданудың маңызды құралы болып табылады. Сонымен бірге
практикалық ... ... ... іс ... ... ... және бағалауда қажет болады. Бағалау қорытындысын ... ... ... ... ... ... ... білімінен, жеке
тәжірибелігінен, олардың мәліметтерді пайдаланудағы іскерлігінен сонымен
қатар ... ... ... ... ... ... ... дұрыс пайдаланудан, олардың құқықтық және қоғамдық ... Бұл ... ... ... біз төмендегі қорытындыға
келдік:
1. ҚР ... ... және заң ... ... тапқан
анықтамаларды талдау нәтижесінде біз ... ... ... ... ... ... ... лауазым иелері ҚР
Қылмыстық кодексінде көрсетілген ... ... ... ... алатын, істі дұрыс шешуде маңызы бар жағдайларды анықтайды заңда
көрсетілген тәртіппен жиналған, іске қатысты, шындыққа сай ... ... ... процестегі маңызы келесімен анықталады:
1) Дәлелдемелер қылмыстың бетін ашудың, ... ... ... ... ... сот ... ... асырудың бірден-бір
құралы болып табылады.
2) Дәлелдеудің басты мақсаты - ... ... ... ... қылмыстық сот өндірісінде ақиқатқа жетуге көмектесетін, себепті
болатын құрал ретінде пайдаланылады.
3. Қолда бар ... ... ... ретінде қаралуы үшін олар іске
қатысты, жарамды, дұрыс және ... болу ... ... ... ... ... ... немесе теріске шығаруы керек.
4. Әрбір дәлелдеме тек заңда белгіленен дәлелдемелердің ... ... ... және тек ... ғана олар ... ... іс ... барысында қолдаылуы мүмкін.
5. Дәлелдемелер келесі топтарға бөлінеді:
1) Жеке және заттай дәлелдемелер;
2) Бастапқы және туынды ... ... және ... ... Тура және ... ... ... шығатыны, дәлелдемлерді топтау қылмыстық процесте
үлкен рөл атқаратынын атап өтуіміз керек, яғни ... ... ... және ... ... ... кей түрлерінің процессуалдық тәртібін, ... ... ... сонымен қатар оларды пайдаланудың тәсілі ... ... ... жеке және ... деп бөлу ... ақпараттың
қалыптасу механизіміне байланысты және осы ... ... ... ... Егер ... тұлғадан шығып тұрса
(айыпкердің, сезіктінің, жәбірленушінің, ... ... ... онда бұл жеке ... ... ... және ... ақпараттар сақтала тұра, бұл документтер
тұлғалардың көрсетулерін жазба түрде бекітпесе, бұл ... ... ... ... ... ... табады.
7. Дәлелдемелер қалыптасу көздеріне байланысты бастапқы және туынды деп
бөлінеді. Бұл топтпу мына белгілер ... ... ... іс ... факті мен оның көрінісі ... ... ... жанамалық дәрежесіне байланысты. Бастапқы
дәлелдемелерге мына ... ... ... ... ... түп ... ... берілген мәлімет және ақпарат иесі мен
ақпараттың өзінің арасында аралық бөлімінің жоқтығы (мысалы, оқиғаны
өз көзімен көрген куәнің ... ... ... ... және бұл ... ... жөнінде хабарлаған айыпкердің
жауабы). ... ... ... ... және ... ... дәрежедегі қайнар көздерден алған ақпараты
жатады (құжаттың көшірмесі, басқа тұлғаның сөзінен ... ... ... және ... ... ... ... айыптаушы және ақтаушы болып
бөлінеді. Айыптаушы дәлелдемелерге тұлғаның құқық бұзушылық ... ... ... ... ... ... ... жағдайды белгілейтін дәлелдемелер (мысалға, қылмыс
қаруының табылуы, қылмыс болған жерде ... ... ... ... ... ... мәліметтер және тағы басқалары) жатады.
Ақтаушы ... ... ... ... кінәсіздігін
анықтайтын дәлелдемелер (мысалы, алиби, қылмыс ... ... ... толмағандығы және т.б.)
9. Дәлелдемелерді тура және жанама деп бөлу олардың дәлелденетін мән ... ... ... ... - бұлар іс бойынша дәлелденетін мән- жайларды немесе
оның элементтерін тіке (бір ... ... ... дәлелдемелер - бұлар көп сатылы процедуралық нәтижесінде әуелі
аралық фактінің барлығын анықтайды, ... сол ... ... ... оның ... анықтайтын дәлелдемелер. Өз кінәсін мойындап, не
себептен, қашан, қай ... және ... ... қылмыс жасағандығын
көрсететін айыпталушының айғақтығы, тура дәлелдеме болып ... ... ... ... ... ... куәнің
айғақтығы да тура дәлелдеме жатады. Тура дәлелдемелерді пайдаланғанда, тек
олардың сенімділігін анықтаса болады ( яғни куә ... ... ... ... ... себебі хабарланған мәліметтердің дәлелдеу
нысанын, тақырыбын анықтау үшін ... ... ... Дәлелдеменің
сенімділігін, дұрыстығын анықтау үшін әрбір дәлелдеме, дәлелдемелердің
жиынтығымен ... ... ... Тура ... күші ... ... артықшылығы болмайды, сондықтанда оны «басты» дәлелдеме
ретінде, ... мен ... ... ... ... ... қаралмауы керек.
Жанама дәлелдемелер - оқиғаның алды болып өткен, ... ... ... соңынан жалғасқан фактілер жөнінде мәліметтерді құрап және
жинақталған ... ... ... болғандығы, айыпталушының кінәлілігі әлде
кінәсіздігі жөнінде қорытындыға ... ... ... ... ... дәлелдемелерге оқиға болған жерден табылған қолдың таңбасы, аяқтың
ізі, қылмыс құралы, қылмыстық әрекеттің ... ... кісі ... ... ... ... ... табылған пышақ,
айыпкердің жәбірленушінің пәтерінен шығып келе ... ... ... және т.б. ... ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: Баспа, 2004. - ... ... ... ... ... ... халқына
Жолдауы.- 3 бет.
3 Елтай Ерешев Қылмыстық іс жүргізу Адматы: Өлке, ... ... ... іс ... ... 8 бабы – 577 ... ҚР ҚІЖК-нің жалпы бөлім: Академиялық курс. Алматы -2 -ші кітап.Баспа ... - 227 б
6 Ө.Ү. ... ... іс ... ... Оқу ... Алматы: Жеті
жарғы, 2008ж . – 368 ... ... ... Том 3. ... судебных доказательств.- М.: Наука, 1991.-
366 ... ... А.А. О ... ... доказательств Вопросы борьбы с
преступностью. Выпуск 32.-М., 1980.- 352 бет
9 Фактуллин Ф.Н. Общие проблемы процессуального ... ... ... в ... ... от ... к ... А.И. – Алматы: Данекер, 2002- 270 бет
11 Мухин И.И. Объективная истина и ... ... при ... ... ... ... 1971.- 248 ... Трусов А.И. Основы теории судебных доказательств.-М., 1960. – 362 бет
13 Архив Алматинского ... ... ... ... – 95 бет.
14 Архив Алматинского городского суда. Уголовные дело №2-64/99]- 103 ... ... ... в ... ... от ... к
современности Новиков А.И.- Алматы: Данекер, 2002-270с
16 Чельсов М.А. Советский уголовный процесс.-М., 1954 – 206 бет.
17 Строгович М.С. Уголовный процесс.- М., 1946 – 355 ... ... ... ... ... суда ... Уголовное дело №1-195/00-
124 бет.
20 Заң және Заман, №12(109) желтоқсан, ... ... Әділ сот -1,09 ... ... - 28 ... ... слов.- .: Рус.яз, 1985 - 569 бет.
23 Н.И.Кондаков. Логика.- 1954- 377 бет.
24 ... ... ... РК ... ... ... д.ю.н., профессора Б.Х. Толеубековой. Книга вторая. – ... ... ... HAS 2004 ... ... В.Я. Понятие доказательств в советском уголовном
процессе //Советское государство и право. 1964 г. № 9- 296 ... ... А.Я. ... ... ... в ... – М., 1950- 366 бет.
27 Гродзинский М.М. Улики в советском уголовном процессе – 325 бет.
28 Архив Бостандыкского районного суда. Уголовное дело № ... ... А.И., ... Б.М. О значении ... ... - М., 1950.- 286 ... ... ... ... ... Уголовное дело № 2-54//99- 97 бет.
31 Б.Қ. Төлеубекова ҚР ҚІЖ құқығы жалпы ... ... ... ... ... – 416 ... Уголовно-процессуальное право Российской Федерации. Учебник. Отв. ред.
П.А.Лупинская. – М.: Юристъ, 1999- ... Заң ... 19 ... ... ... 36 ... ... В.П., Лубенский А.И. Источники доказательств. – М., 1981- 141бет.
35Каз Ц.М. Доказательства в советском уголовном ... ... ... 265 ... ... Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы (2005-2008)
Алматы: Юрист, 2009- 284бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi дәлелдеменiң түсiнiгi мен топтастырылуы29 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Дәлелдеме ұғымы12 бет
Дәлелдеме- фактілердің бір тобы69 бет
Дәлелдемелер теориясындағы дәлелдемелер және дәлелдемелердің қайнар көздерінің түсініктемелерінің ара қатынасы81 бет
Дәлелдемелер түсінігі және түрлері33 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстары туралы істер бойынша дәлелдеуге жататын мән-жайлар78 бет
Қылмыстық іс жүргізу15 бет
Қылмыстық іс жүргізудегі дәлелдемелер13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь