Жердің әлем теңсіздігіндегі орны

Жер күн жүйесіндегі тоғыз планетаның бірі, ол көлемі жағынан шағын планеталар тобына кіреді. Жердің планета ретіндегі эволюциясын біліп, геологиялық тарихын түсіну үшін оның Күн жүйесіндегі алатын орнын, осы жүйенің қалыптасуын түсіндіретін тұжырымдамалармен бірге қарастыру керек.
Қазіргі кезде біздің Күн жүйесі орналасқан Ғалам осыдан 10-18 млрд жыл бұрын қалыптасқаны анықталды, яғни Ғалам Күн жүйесінен екі есе көнелеу. Оның жаралуының себебі сутек пен гелийдің тұратын бұлт шоғырын туындатқан зор жарылыс болуы мүмкін. Осы шоғырдың сығылу нәтижесінде ішкі белдемдері миллиондаған градусқа дейін қызып, жұлдыздар пайда болған. Сутек ядроларының бірігуі термоядролық процесті, ал өз кезегінде ол гелий, көміртек, оттек және басқа элементтерді қалыптастырды. Жұлдыздардың 18 млрд жылдай уақыт бойындағы эволюциясы жаңа жұлдыздар жаралуы мен олардың қайта ыдырауы жолымен жүрді. Дегенмен, жұлдыздар жаралуын түсіндіретін пікірлер әлі гипотеза түрінде қалып келеді. Бұл қатардағы оқиғаларға осыдан 4.6 млрд жыл бұрын орын алған Күн жүйесінің жаралуы да кіреді. Сонымен, Күн жүйесі бір-бірімен ара-қашықтықтағы ондаған миллиард жарық жылы болатын Ғаламдағы көптеген галактикалардың бірі-Құс жолы Галактикасында жаралған.
Қазіргі түсінік бойынша Күн жүйесінің туындауы мен дамуы былайша жүрген. Жұлдызаралық заттың бұлтына протопланеталық массасы Күннен шамамен жүз мың есе көп бір үлкен күш әсер еткен.
Күннің диаметрі шамамен қырық астраномиялықбірлік, оның массасы Күн жүйесінің жалпы массасының 99.8%-ін құрайды. Қалған 0.2% масса планеталардан тұрады, ал олардың Күннің тартылыс әсерінде болуы түсінікті нәрсе. Күннің ішкі температурасы 10 млн градус, ал бетіндегі температурасы 5600°С шамасында болып, Жердегі тіршілікке өзініің игі әсерін тигізуде. Болжам бойынша Күннің термоядролық отыны-сутек қоры 5 млрд жылға жетеді. Болашақта Күн сығыла түседі, оның гелийден тұратын ішкі ядросы қатты сығылса, ал сыртқы қабаттары керісінше ұлғаяды. Ол алғаш” қызыл алыпқа”, ал одан кейін “ақ ергежейліге” айналып, кәдімгі жұлдыздар эволюциясы жолымен жүріп өтеді.
        
        Жердің  әлем теңсіздігіндегі орны
Жер күн жүйесіндегі тоғыз планетаның бірі, ол ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі эволюциясын біліп,
геологиялық тарихын түсіну үшін оның Күн жүйесіндегі алатын орнын, ... ... ... ... ... ... керек.
Қазіргі кезде біздің Күн жүйесі орналасқан Ғалам осыдан 10-18 ... ... ... ... яғни Ғалам Күн жүйесінен екі есе көнелеу.
Оның жаралуының себебі сутек пен гелийдің тұратын бұлт ... ... ... болуы мүмкін. Осы шоғырдың сығылу нәтижесінде ішкі белдемдері
миллиондаған градусқа дейін қызып, ... ... ... ... ... термоядролық процесті, ал өз кезегінде ол гелий,
көміртек, оттек және басқа элементтерді қалыптастырды. Жұлдыздардың 18 ... ... ... эволюциясы жаңа жұлдыздар жаралуы мен олардың қайта
ыдырауы жолымен жүрді. Дегенмен, жұлдыздар жаралуын түсіндіретін пікірлер
әлі ... ... ... келеді. Бұл қатардағы оқиғаларға осыдан 4.6 млрд
жыл бұрын орын алған Күн жүйесінің жаралуы да ... ... Күн ... ... ... ... жарық жылы болатын Ғаламдағы
көптеген галактикалардың бірі-Құс жолы ... ... ... ... Күн жүйесінің туындауы мен ... ... ... ... ... ... массасы Күннен шамамен
жүз мың есе көп бір ... күш әсер ... ... ... ... ... оның ... Күн
жүйесінің жалпы массасының 99.8%-ін құрайды. Қалған 0.2% ... ... ал ... ... ... ... ... түсінікті
нәрсе. Күннің ішкі температурасы 10 млн градус, ал бетіндегі температурасы
5600°С шамасында болып, ... ... ... игі ... ... ... Күннің термоядролық отыны-сутек қоры 5 млрд жылға жетеді.
Болашақта Күн ... ... оның ... ... ішкі ... қатты
сығылса, ал сыртқы қабаттары керісінше ұлғаяды. Ол алғаш” қызыл ... ... ... “ақ ... ... кәдімгі жұлдыздар эволюциясы жолымен
жүріп өтеді.
Жоғарыда айтылғандай, жұлдызаралық тозаңның ... ... зор ... қалыптасуына әкелді, ал олардан-планеталар пайда
болды. Ерекше белсенді күйдегі Күн массасы, оның ... ... ... ... ... ... Бұл ... белсенділік астрофизиктердің
деректері бойынша небәрі бір миллион жылдай уақытқа ғана созылған. Күн
жүйесіндегі ұшпа ... ... ... ... мен ... ... жел әсерінен жылдам сейіліп кетеді. Осындай процеске қарамай Күн
төңірегіндегі сфераларда ұшпа заттар ... ... ... ... ... ... көрінеді. Күнге жақын орналасқан планеталар ( Меркурий,
Шолпан, Жер, Марс), сыртқы планеталарға қарағанда( ... ... ... Плутон) ыстықтау жағдайда қалыптасқан.
Қазіргі кезде планеталар жаралуын түсіндіретін екі ... бар. ... ... ... ... ... гравитациялық жолмен
тұтылып, бірігіп, ұлғайып ғарыш денесіне гравитация күші ықпалынан құлауы.
Гамогенді аккреция моделі.
Күн жүйесінде алғаш гамогендік ... ... Олар ... пайда болып, кейін эволюциялану нәтижесінде бірнеше қабаттан тұратын
құрылымға ие болған. Бірақ бұл ... ... ... әр ... ( тас, темір,
тас-темір) метеориттердің қайдан шыққанын түсіндіру қиын.
Гетерогендік аккреция моделі
( Э.В. Соботович, А.П. ... ... ... ... ұсынған).
Бұл модель бойынша Жер геосфералары планетамен бір мезгілде қалыптасқан.
Фракциялану процесінің нәтижесінде құрамында радиобелсенді ... ... ... ... ... ... ... фаза-Жер
ядросы жаралған. Темір планетазимальдар толығымен ... ... ... ... ... тас планетезимальдар( тас метеориттер
типі) келіп жабыса бастайды. Жердің ішкі ... ... ... ... ... ... ... Айдағы сияқты радиобелсенді элементтер
мөлшері де арта ... ... ... ... экзотермиялық сипатты
дифференциациясы қатар жүрген. Қалыңдығы артқан мантияның жылу қалқалағыш
әсері артуына ... ... ... қызуы артып, балқуға жақын майысқақ
күйге түскен. Сыртқы ядроның балқуына планетезимальдардың өзара соғысуынан
туындаған кинетикалық энергияның қызуы да әсер етуі ... ... ... ... ... процесі жалғасып, металл және
алюмосилекат фазалардың ... ... ... әртүрлі қабаттардан
тұратын құрылымы қалыптасқан. Баяндалған аккреция моделі бойынша ... ... ... ... жылдан аспайды.
Осы уақыт аралығында протомантия мен протоқыртыс ... ... ... Жер ... ... ... ... жағы мен
қыртыстың біршама ұзақ дифференциялану нәтижесі. ... мен ... ... ... ... дүркін-дүркін балқу мен
метаморфизм процестерінің әрекетіне ... ... ... ... де жер ... қыздырған.
Күн жүйесін, жұлдыздар шоғырларын айтамыз. Күн массасының 98%-і ... ... ... ... ... ... оттек, темір кіреді. Құс жолының
бір шағын ғана бөлігі- Кұн жүйесі. Ортасында күн. ... ... ... 5*10 ... 9 ... және олардың 54 серіктерімен қоршалған. Олар Күнді бір
жазықтықта орналасқан ... ... ... бір ... ... ... денесі суық, жылуды Күн сәулесінен алады да, соның шағылысуынан
жарқырайды.
Мысалы, Жерге 2* 10 Ватт сәуле ... ... ... ... ... мына ... орналасады Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Юпитер,
Сатурн, Уран, Нептун, Плутон. Күнге ең жақын орын ... 4 ... ... Жер тобының планеталары деп атайды. Олар басқалармен салыстырғанда
кішігірек, мөлшері бір-бірімен шамалас, химиялық құрамы ... ... да ... ... г/см ... атмосферасы сұйық келеді
және әрқайсысының 1-2 ғана ... бар. ... ... ... ... ... болады, тығыздығы да кемиді. Мысалы, ... ... ... 0.7-1.5 г/см. Ал барлық планеталар массасының 70% -ін
жалғыз Юпитер қамтиды
Күн жүйесінің планеталары арасында толып ... ... бар. ... ... Олар ... әрі алшақ жатқан кеңістіктен ұшып келеді де
айналу мерзімі өте ұзақ болады. Массасын планета массасымен салыстырсақ өте
шамалы. Кометалар ... ұзын ... ... ... басы ... құйрығы болады. Бас өзегі қатқан тозаң мен газдардан түзілген мұздан
тұрады да ұзын ... ... млн км) газ ... тозаң қосындысынан
тұрады. Кометалардың мөлшері тым ... ... басы ... ... жүйесінің келесі бөлшектерін астеройдтар –кіші планеталар деп
атайды. Олардың диаметрі мың км- ге ... де ... ... ... 1/700 ... Саны бірнеше мың, олар негізінен, Марс ... ... ... ... (астеройдтар белдеуінде). Ең
ірілері Церера, Паллада, Веста тб деп аталады. ... ... ... ... ... Бұлармен қатар аспан кеңістігінде сансыз көп
метеоридтер бар. Ең ... бірі Гоба ... ... 60 тонна
шамасында. Құрамына қарай темір, тас, жартылай темір, шыны метеоридтер
болып ... Жер ... ... ... 92.7 %- ті тас
метеоридтер,5.6% темір, 1.3%-і осы темірлі тас.
Осыған орай біз Күн жүйесінің 4 ... ... ... ... ... дерлік бір жазықта жатқан орбитамен бір
бағытта қозғалады, өз білігінен айналуы да көбінесе бір ... ... ... ... ... ... бірыңғайда геометриялық
проссиямен өсе бастайды.
3) Ішкі жер типтес планеталардың ... ... ... ... ... ... ... баяу, серіктері жоқ, не ...... Күн ... ... ... 99.87%-і шарпығанына қарамай, моменттік
қозғалу санының тек 2%- тен ... ғана ... Бұл жәйт ... болжамдар үшін шешілмес жұмбақ болды.
Жер элипсойд пішінді екен. Оны ғалымдар XVII- XVIII ғ ... ... ... жолымен атақты И.Ньютон дәлелдеген еді. Элипсоид-
геометриялық сызық, ал жер бетінің ...... бар емес пе? ... Жер ... ... (жер тәріздес) деп атайды.элипсоид сияқты
геоид та сопақ, экваторлық бүйірі шығынқы. Жердің ... ... ... ал полярлық радиусы в= 6356863м.
Жер негізінен екі қабаттан тұрады: ішкі және сыртқы ... ... ... ... және биосфера ... Бұл ... ... ... ... өзіндік ерекшкліктері
болып саналады. Сондықтанда олар жер ... ... және даму ... роль ... ... ... ... ортақ қасиет – олардың
тез ... ... ... бір – бірімен өте тығыз байланысты.
Егер олардың біреуінің құрамы сәл өзгерсе, қалғандары да ... ... ... ... ... отырады. Енді біз ... әр ... ... ... ауа қабатын құрайды. Оның жоғарғы шекарасы аса анық
емес. Жеке ... ... 2000 км ... байқалатындығы белгілі болып
отыр. Атмосфераның төменгі шекарасы – Жер беті ... ... ... бұл
шекара да дәл емес. өйткені ауа жердің ішкі қабаттарына да өте ... ... ол ... және ... ... да ... ... кездеседі.
Оның салмағы 5.15* 10т. Жалпы атмосфераның 90 %-і ... ... 16 ... ... ... Ал ... атмосфераның биіктігі -1300 км. Оның
негізгі мақсаты Күн сәулесі мен аспан денелерден сақтау ... ... ... үш ... ... трапосфера, стратосфера,
ионосфера.
Гидросфера – бұл су қабаты. Үстіңгі шекарасы су бетімен шектелген. ... ... дәл ... ... ... ... жер асты
сулары, мұздықтар, теңіздер және көлдер жатады. Су қабаты Жер ... 72 ... ...... дамыған қабат. Үстңгі шекарасы атмосфераның астыңғы
қабатымен шектеледі. Төменгі шекарасы гидросферамен ... ... ... ... ... ... планеталардан айрықша өтеді.
Енді ішкі қабатқа келетін болсақ, ол ... үш ... ... ... ... ... қыртысының қалыңдығы су астында 10-15 км, құрлық астында 70-80
км. Орташа қалыңдығы 33 км. Ол үш ... ... ... ... – қалыңдығы 5-20 км. Бұл ... ... ... ... яғни ... және ... тау ... Бұл
қабаттағы тау жыныстарының тығыздығы
2.5 г/см.Серпімді толқындардың таралу жылдамдығы 1.5-5 км ⁄с.
2) Гранитті ...... ... Оның ... құрамы бойынша
кіреді: гранит, гранодиорит, гнейстор, мәрмәр тб тау ... ... ... 2.7 г\см .Серпімді толқындардың таралу жылдамдығы 5-6.5
км\ см.
3) Базальтті қабат – тереңдігі 40 км дейін барады. Құрамы ... тау ... ... 2.9 г\см ... толқындардың таралу
жылдамдығы 6-7.5 км\ с.
Жер қыртысының типтері:
1) ... ... Оның ... ... ... ... ... қабаттың болмауы және қалыңдығы аз.
3) Аралық тип. Континеттің мұхитқа ауысатын аралық тип.
Жер қыртысының құрамы әр ... тау ... ... Ал ... тау ... минералдардың парагенисіздік ассоциациясы. Қазіргі
кезде адамға 3000 жуық минералдар белгілі.
Мантия 3бөліктен тұрады: ұстіңгі, ортаңғы, астыңғы мантиялары.
Үстіңгі мантия ... ... ... бар. Ол ... ... 100-150 км. Ал ... бен ... астында 300-400км.
Ортаңғы мантия 400-1000 км –ге созылады. Астыңғы мантия ... км ... ... мен ... арасындағы шекарасын Мохоровичич
жазықтығы деп ... ... ... аралық зона және субьядро болып үшке ... мен ... ... шекара – “Вихерт –Гутенберг” деңгейі.
Сыртқы ядро “Вихерт-Гутенберг” деңгейінен 4990 ... ... ... ... және ... күйде болады. Аралық зона 4990 км-ден 5120 ... ... ... ... ... ... бөлігін ( 5120-6371)
құрайды, диаметрі 2500км шамасында.
Ядроның құрамында ауыр элементтерінің мөлшері көбейе түседі. ... ... ... ядро ... мен ... элементтерінен құралады,
сонымен қатар қосымша күкірт, кремний қоспалары да ... ... ... пікірінше, ядроны құрайтын алғашқы заттар мантиялық синикаттар
түрінде болып, кейін ол ... ... ... ... ... ие болады деп саналады.
Жердің физикалық қасиеттеріне ауырлық ... ... ... және тб ... жатады.
Жер бетінде жердің өзіне қарай бағытталған центрге ... күш ... ... ... ... ... центрден тепкіш күштің болатындығы
үнемі байқалады. Осы күштердің ортақ әсері ауырлық ... ... ... үдеу ... ... құрылысы мен сыртқы пішінінің өзгерістеріне
қарай анықталады. Оның үдеу шамасы ... ... ... ... (0.5%). Үдеу ... жер ... тереңдеген сайын әр түрлі өзгеріп
отырады. Мысалы, жер бетінде 982 см \ с. ... ... ... ... ... ... кенеттен тез төмендеп, 6000км тереңдікте
126см\с дейі жетеді, ал жердің центрінде ... тең ... ... ... зерттеу жұмыстары оның орташа ... ... ... (5.52г\ см ... ... оның ... байланысты болады. Шөгінді тау
жыныстарының орташа тығыздығы 2.4 – ... , ... -2.7 ... -2.9 – 3.0 г\ см ... ... Ал ... жер қыртысын
құрайтын тау жыныстарының орташа тығыздығы 2.7 – 2.8 г\см ... ... ... ... заттардың тығыздығын -12.3 -12.5г\см
шамасында болады. Ал жердің қысымы ... ... ... тығыздықтың
артуымен қатар, қысым дәрежесі де ұлғайа түседі. ... ... ... күші ... ... ... дәрежесіне дейін жетеді.
Магниттік қасиет – жер планетасына тән. Сонымен жер ... ... жер ... Ай ... типті шашылған материядан тұратын қыртыс
қалыптасты. ... ... ... ... (оншақты метр), бұл
протоқыртыс жылу қалқаны ретінде ... ... ... ... ... жатты. Осы кезде Жер бетіне құлаған әр түрлі ... ... ... ... ... ... магмалық балқымалар
жаралуына әкелді.
Протоқыртыс қалыптасқан кезде Жерде ... мен ... және ... ... ... де ... тудырады. Жер бетінде балқыған
магмадан протоатмосфера мен протогидросфера ... ... ... ... ... да бастапқы кезеңінен тұзды болған.
Геология негізінен Кембрий кезеңінен бастап жерді зертте келеді. ... ... ... яғни 0.6 млрд ... ... дейінгі саты»,
тарихи геология зерттейді. Тарихи геология Кембрийге дейінгі кезеңді
прекембрий деп ... ... ... ... ... ... эрасы және Протерозой
эрасы.
Архей жыныс қабаттары арасында шөгінді әсіресе магмалық жыныстар
бар. Олардың барлығы дерлік ... ... мен ... кеселінен күшті
метаморфизмге ұшыраған. Жыныстары ішінен микроскопта ғана көзге ілінетін
балдырлар мен ... ... ... ең байырғылары оңтүстік
Африкадан табылған, абсолюттік жасы 3.2млрд екен. Архей эрасы бұдан ... ... 2.6 жыл ... аяқталды. Архей кезенінде әкті- ... ... ... ... ... ... жер ... Бірақ ол жер бетін тұтас жауып жатқаны ... оның ... ғана ... ... ... жоқ. Бұл ... жер қыртысында тік
және латероел бағыттарда бірдей дифференция орын ... ... ... ... ... мен гидросфера болған. Атмосфера құрамы бойынша
қазіргі шолпан немесе марс атмосферасына сәйкес ... ... ... ... CO , N, H ... ақ NH , C H , H ... ... ... ... ... жете ... болғанын гренландияның Исуа ауданындағы ең көне тау жыныстар
кешеніндегі кварциттердің суда түзілгендігінен білеміз.
Протерозойд ... ... ... ... кемірек
метоморфталған және түрлі қабаттарының ішінде ... ... ... ... ... ... бар. ... қалдықтары да
әр қилы. Олардың арасынан радиолярилер, губкалар, медузалар, таспа құрттар,
буынаяқтылар кездеседі. ... ... ... ... ... тек ... бетінде таңбалары сақталған. Ас тұзы мен ... ... ... мен ... ... ... ... климатты
белдеулер болғаны.
Жер дамуының ең соңғы эрасы- полеозой эрасы. Ол Кембрий кезеңінен
басталып ... ... ... ... ... геология полеозой
эрасындағы жер дамуын, құрылысын зерттеп келеді. Бұл ... Жер ... ... ... тау ... , ... ... өзгерісі
мен тіршілік қабатының өзгерісіне және қалыптасуына әкелді ол әлі ... 4.5 млрд жыл ... ... ... ... яғни ... мен тозаң және газ жиынтығынан біздің планета- Жер пайда болған
кезден, оның қазіргі адамдар мекені ... ... ... ұзақ және ... ... өткен. Салқын туған Жер, оған планетазимальдар ... ... ... және ... ... элементтер
ыдырауынан бөлінген температурадан, сонымен бірге Айдың тартылыс күшінен
туындаған температурадан жылдам қызып, ... ... ... жеткен. Алғаш
атмосферасы да, гидросферасы да жоқ болған Жер 3.8 млрд ... ... ... ... ... 3.8 млрд жыл ... үлкендігі
Марстай метеориттің соқтығуынан Жердің бір бөлігі ұшып кетіп, одан ... ... – Ай ... ... деген пікір айтылады.
Осындай бомбалаудың келесі басты салдары – ... ... ... ... соғылуынан көтерілген температурадан базальт лавасы
жаралған. Жердің ... ... ... оның ... ... ... кезде жер қойнауынның газсыздануы жүріп, бөлініп шыққан ... ... ... Ал ... ... яғни 4 млрд ... бастап су
буының конденсациясы нәтижесінде гидросфера да пайда ... ... ... ... жоқ, ... ... басым болған.
Шамамен 4 млрд жыл бұрын Жердің геологиялық эволюциясы ... ... және ... ... ... ... ... балқуынан және мантия флюиді қосылуынан, бірінші сиал ... ... ... ... олар әлі өте саяз сулы ... ... ... Оларды “ сұр гнейстер”- ... ... ... ...... граниттерден айырмасы- олардың құрамында
натрий калийден басым болған. Осы құрлық аралдардың ... ... ... ... ... ... Гренландияда табылғандарының
жасы 3.8 млрд жылды көрсетеді.
Шамамен 3.5 млрд жыл шегіндегі жаңа маңызды оқиға – ... ... ... ... Жердің сұйық ядросы жаралған, оған ... ... ... ... ... ... өрісі ғарыш сәулесінен қорған
қалқан болып, тіршілік пайда болуға жағдай туындатқан. ... ... ... Африкадағы осы жасты таужыныстарда табылған. Ең алғашқы
сатыда, бейорганикалық материядан органикалық ... ... ... ... ... ... ... ықтимал. Ең алғашқы организмдер –
бактериялар.
Архей эонотемасы біртіндеп құрамы мен ... ... ... ... ... ... сипатталады. Қыртысіштік
метаморфизм және граниттену процесстері континенттік қыртысты сусызданған
және өте ... ... ( ... ... ... ... және ... ( амфиболит және жасыл тақтатас фациялары)
жоғары қыртыстарға жіктеген.
Архейдің соңында ( 2.8-2.6 млрд жыл ... ... ... ал ... басында ол біртұтас массив – Пангея ... ... ... әр ... түсініктер бойынша, қазіргі
континенттердің 60-тан 80% -іне дейінгі көлеміне сәйкес ... ... ... жағында оған әлемдік мұхит – Панталасса сәйкес келген.
Протерозойдың бірінші жартысы (2.2 млрд ... ... ... ... ... салқындау процессі нәтижесінде қатаң және
морттық қасиеттері пайда болған литосфера жарылып, ... ... мен ... ... ... ... ... екінші
жартысында (2.2-1.9 млрд жыл бұрын) бұл процесс күшейіп, суперконтинент
көлденеңі жүздеген және бірнеше мың километр ... ... ... ... ... Олар ... ( ... және толық айырылып
(спрединг), ал ... ... ... ... терең сулыалаптар
орнайды. Бұл алаптар – ... ... ... ... ... Ал, эонның соңында (1.9-1.7млрд ж бұрын) алаптар
қарқындылықты қатпарлы- бастырма ... ... ... ... ұшырап, қайта жабылады. Континенттік қыртыстың ... ... ... ... ... төмен түскен
жерлерінде континенттік және саяз сулы- ... ... ... ... ... ... Бірқатар аудандарда протобазальт жабындары пайда
болып, дайкалармен және силлдармен (трапп бірлестігі ) ... ... ... ... таужыныстары пайда болады.
Бастапқы протерозой ағымында, ... ... көк- ... – сроматолит құрылыстары ( олардың қалыңдықтары кей жерлерде
жүздеген метр) түзіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бастайды. Атмосферада таза оттек
пайда болу, өз кездегінде тіршілік әлемінің өркендеп ... ... ... ... қатпарлы бастырма
жүйесіне ауысуы протоплатформалардың бірігіп, континетті қыртыстың ... және жаңа ... ... І- дің ... ... Ал теңіз сулары қайта Панталасса ығысқан. Алғаш архей ... ... ... ... жүйелер көне платформалардың ( Шығыс
Европа, Сібір, Қытай –Корей т.б) кристалды іргетас негізі болған.
Жердің бастапқы – ... ... ... (1.7- 1.0 млрд жыл ... ... ... біршама қайталайды. Рифейдің басында
суперконтинент Пангея –І ұсатыла ... ... ... бұл ... ... Бірақ оның аяғында, гренвиль ... ... ... ... семіп, суперконтинент өзінің тұтастығын
қайта қалпына келтіреді.
Органикалық әлемінің дамуы бастапқы- ортаңғы рифейде қарқындайды.
Бактериялар, ... ... ... бір клеткалар организмдер –
эукариоттар ( олар ... ерте ... ... , ... жыл шамасы
бұрын білінген ) пайда болады.
Соңғы рифейдің басы суперконтинент ыдырауының (дыструкциясының )
қайта күшеюімен, ... ... оған ... ... ... ... ... сипатталады. Тіршілік әлемінде қаңқасыз көп ... ... ... ... ... өзгеріс венд пен кембрий тоғысында
болған, қаңқалы организмдер – трилобиттер, моллюсклер, т.б ... ... ... протерозой мен фанерозойды жіктеуге негіз болып саналады. Алғаш
кең тараған бақылшақтар карбонатты емес, фосфатты болған.
Полеозойдың басында ... мен ... ... ... Америка, Шығыс Европа, Сібір, Қытай – Корей )және оларды бөлетін
мұхиттардың (палеоатлант, Палеотетис, Палеоазия ) контуры ... ... ені ... ... ал ... ... метр ... өмір сүру ұзақтығы әр қилы. Бәрінен бұрын, девонның басында Япетус
(Палеоатлант) жабылып, Солтүстік Америка мен Шығыс ... ( ... ... ... ... Бұл ... каледон қатпарлығына және
тау жаралуға ұласқан. Палеотетис ... ... ... ... ... Батыс Европа, Африканың солт- батысы) карбонның
ортасына дейін өмір ... ... аяғы мен ... оның ... мен вулканиттер қатпарларға мыжылып, бастырмалармен бұзылып,
біршама ... ... ... ... ақыр ...... тау ... ал Европада ... ... Бұл ... ... мен ... жымдастырып,
жаңа суперконтинент Пангея – ІІ дүниеге келуінің басы ... ... ... ... ... ... континенті
Лавруссия мен – батысында, ал Тарим, Қазақстан және Қытай – ... ... ... ... ... ... мұхиттың шеткейлері полеозойда бірнеше рет сығылу импульсына,
деформациялар мен ... ... ... ... ... ... полюс маңы алқабында болып, екі рет жабындық мұз басу астында
қалған. Бірінші мұз басу -ордовикте, екіншісі- соңғы ... ... ... ... де ... өзгерістер болған.
Ордовик – силурда алғашқы омыртқалылар- балықтар, карбонда ... яғни ... ... жануарлар пайда болады. Силур-
девондақұрлықта алғашқы өсімдіктер ... ... ... ... қалың
өсімдік жабыны пайда болып, нәтижесінде көміржаралу кеңінен ... одан да ... ... ... ... шоғырлары рифейде белгілі (
мұнай жаралу көзі теңіз балдырлары тб болғаны ... ... ... ... ... мен Гондвананың
бірігуінен біртұтас суперконтинент Пангея ... ... ... ... ... Тетис мұхитымен жіктелген, ал Тетис –Тынық мұхитымен
жалғасқан.
Триаста, оның ... ... және ... ... ... рифт ... ... құрылымсыздана бастайды. Юраның екінші
жартысында бат ... ... ... рифт бойынша Орталық Атлантика мен
қайта ашылғаан Батыс Тетис алаптарына жіктеле бастайды. Тынық мұхиттың түбі
жаңара бастап, оның көне ... ... ... ... ... ... ... Пангея ІІ-нің құрылымсыздануы қарқындайды. Альба
ғасырының ортасында Оңтүстік Атлантика мен ... ... ... ... ... Америкадан, Индостан мен Антарктитададан
бөлінеді. Индостан өз ... ... мен ... ... және ... бор ... Канада қазан шұңқыры ашылып,
Солтүстік Мұзды мұхит жаралу басталды.
Бордың аяғында Атлантика солтүстікке ... ... ... ... ... Индия мұхиты кеңейе түседі. Австралия
антарктидадан бөлінеді.
Мезозойдың басында ( рэт-байос) Әлем мұхитының ... ... ... одан ... болған, ал содан кейін көтеріліп, бордың аяғында
максимумына жеткен. Ал сеноман ғасырында, ... ... ... ... ... ... фанерозойдың ең күшті трансгрессия орнаған.
Жердегі климат мезозой бойында жылы болып, мұзбасулар байқалмаған.
Жануарлар ... ... ... мен ... ... құстар
пайда болған, қарапайым сүтқоректілер өмірге кеген.
Мезозой мен кайназойдың аралығында ( бор-палеоген) жануарлар әлемінде
кембрийден бері қарай ... ірі ... ... Алып ... ұсақ ... дейін ( ірі нумулитидтер) жойылып кеткен.
Палеогенде токтоникалық белсенділік артады. Олның басты себебі-
Евразия мен ... ... ... ( ... ... ... Мұхиттар контуры қазіргіге жақындаған. Климат жылы,
ылғал болған.
Әлем мұхитының деңгейі палеогенде соңғы бор ... ... ... ... олигоценнің ортасына дейін қазіргі кездегіден биіктеу
болған. Олигоценнің аяғында оның деңгейі күрт төмендеп, қазіргіден 400 ... ... ... Ол тек миоценнің ортасында ғана қазіргі ... ... тау ... ... жалғасады, қатпарлы-
бастырмалы құрылыстар пайда болады. Оларға Апеннин, ... ... ... кіреді. Платформалық режимде дамыған аумақтарды ... ... ... ... ... ... ... Памир,
Гиндукуш, Куньлунь, Наньшань, Циньлин, Тибет , т.б тау ... ... ... 7км- лік ... ... Альпі – Гималай белдеуіндегі
таужаралу қарқыны неоген бойы ... ең биік ... ... ... ... ... әсерінен Әлемдік мұхит деңгейі күрт өзгеріп
отырған және климат жағдайлары да айтарлықтай ... ... ... ... ... Жерде алғаш осыдан 3-4 млн жыл бұрын пайда болса,
оның өсіп-өніп, ... ... ... 6 ... ... ... 1999),
планетамыздың барлық жерін және ғарышты игеруде.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Африка."10 бет
Аралық станса34 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны50 бет
Санау жүйесі туралы7 бет
«мақташы» мектебінің құрлыс барысы16 бет
Ішкі геосфералар13 бет
Авибарлау және авиасуретке түсіру4 бет
Агроландшафттық егіншілік жүйесі туралы жалпы түсінік8 бет
Ай қозғалысы мен ай фазаларының ауысуын зерттеу13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь