Көліктің маңызы және экономикалық географиялық ерекшеліктері

Әр елдің экономикалық даму қарқыны инфрақұрылымның озық даму деңгейіне, оның ішінде көлік кешені мен байланыс жүйесіне тығыз байланысты болады. Қазақстанда көліктің маңызы ерекше деп айтуға негіз бар. Себебі, еліміздің географиялық орны (ішкі континентальдық орналасуы), территориясының аумағы (Қазақстан дүниежүзінде жер бетінің 2%, Азияның – 6,1, ТМД елдерінің-12,1% келеді), халқының сирек орналасуы (1 ш.ш 6,2 адам), табиғи ресурстарының байлығы, елді мекендердің оның ішінде өндіріс орталықтарының бір-бірінен алыс жатуы, өнеркәсібінің біркелкі орналаспауы сияқты ерекшеліктері көлік - коммуникациялық кешенінің рөлі мен маңызын арттырады.
Қазақстанда көлік жүйесінің дамуы мен құрылымы әр түрлі көліктердің техникалық-экономикалық ерекшеліктеріне, еліміздің территориялық пен табиғаттық жағдайына, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының дамуы мен орналасуына, физикалық-географиялық және экономикалық-географиялық орнына байланысты болып келеді.
Қазақстанның көлік жүйесі негізінен Кеңес Одағы кезеңінде құрылды. Тарихи тұрғыда Қазақстанның оңтүстік пен оңтүстік-шығыс аймақтары арқылы өткен Ұлы Жібек жолын айту керек. Қытайдың оңтүстік-шығысынан Түркияның Жерорта теңіз жағалауларына дейін 6,5 мың шаршы шақырымға созылған бұл жол - Қазақстанның Экономикасы мен мәдениетінің дамуында тарихи зор роль атқарды. Мысалы, қазіргі игеріліп жатқан Трансеуразиялық темір жолы (Атлант мұхитынан Тынық мұхитына дейін) бұрынғы Жібек жолын алмастырады деуге болар еді.
Көлік-өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы сияқты материалдық өндіріске жатады. Оның мақсаты өндіріс өнімдері мен жолаушыларды тасымалдау және дайын өнімдерді тұтынушыларға жеткізу. Сондықтан көлік шығыны өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы өнімдерінің құнына кіреді. Кейбір салалардың өнімінде, мысалы, қара және түсті металлургия, цемент өнеркәсібі т.б. салаларда көлік шығынының құны 25-30%-ға дейін жетеді. Аудандар, аймақтар, елді мекендер арасында өндірістік байланысты атқару арқылы көлік олардың экономикалық мамандануына және кешенді дамуына ықпал жасайды. Халықаралық, ауданаралық және ішкі көлік жүйесі арқылы кәсіпорындар мен өндіріс салаларының мамандануына және территориялық құрылымның дамуына және өндіргіш күштерінің орналасуына әсер ететін негізгі факторлардың бірі болып есептеледі.
Қазақстанның көлік коммуникациялық кешенінің құрамына темір жол, автомобиль (жүк тасымалдайтын, автобус, жеңіл таксоморлық), қалалық электрлік (трамвай, троллейбус), құбыр, теңіз және өзен, әуе көліктері, автомобиль жолдары, пошталық байланыс және радио, телекоммуникация жүйелері кіреді. Олардың барлық жалпы ішкі өнімдегі үлесі 12-18%-ға жетеді.
        
        8.Көліктің маңызы және экономикалық географиялық ерекшеліктері.
Әр елдің экономикалық даму қарқыны инфрақұрылымның озық ... оның ... ... ... мен байланыс жүйесіне тығыз байланысты
болады. Қазақстанда көліктің маңызы ерекше деп айтуға негіз бар. Себебі,
еліміздің ... орны ... ... ... ... ... ... жер бетінің 2%, Азияның –
6,1, ТМД елдерінің-12,1% келеді), халқының ... ... (1 ш.ш ... ... ... ... елді мекендердің оның ішінде өндіріс
орталықтарының бір-бірінен алыс жатуы, ... ... ... ... ... - ... ... рөлі мен маңызын
арттырады.
Қазақстанда көлік жүйесінің дамуы мен құрылымы әр түрлі көліктердің
техникалық-экономикалық ... ... ... ... ... ... пен ауыл шаруашылығының ... ... ... және экономикалық-географиялық орнына
байланысты болып келеді.
Қазақстанның көлік жүйесі негізінен Кеңес Одағы кезеңінде құрылды.
Тарихи тұрғыда ... ... пен ... ... ... Ұлы ... жолын айту керек. Қытайдың оңтүстік-шығысынан Түркияның
Жерорта теңіз жағалауларына дейін 6,5 мың шаршы шақырымға ... бұл ... ... Экономикасы мен мәдениетінің дамуында тарихи зор роль
атқарды. Мысалы, қазіргі игеріліп жатқан ... ... жолы ... ... ... ... ... Жібек жолын алмастырады деуге болар
еді.
Көлік-өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы сияқты ... ... Оның ... ... ... мен ... ... және
дайын өнімдерді тұтынушыларға жеткізу. Сондықтан көлік шығыны өнеркәсіп пен
ауыл шаруашылығы өнімдерінің құнына кіреді. ... ... ... қара және түсті металлургия, цемент өнеркәсібі т.б. салаларда көлік
шығынының құны 25-30%-ға дейін жетеді. Аудандар, аймақтар, елді ... ... ... ... арқылы көлік олардың экономикалық
мамандануына және ... ... ... ... ... ... ішкі ... жүйесі арқылы кәсіпорындар мен өндіріс салаларының
мамандануына және территориялық құрылымның дамуына және ... ... әсер ... ... ... бірі ... есептеледі.
Қазақстанның көлік коммуникациялық кешенінің құрамына ... ... (жүк ... ... ... таксоморлық), қалалық
электрлік (трамвай, троллейбус), құбыр, теңіз және өзен, әуе көліктері,
автомобиль жолдары, ... ... және ... ... жүйелері
кіреді. Олардың барлық жалпы ішкі өнімдегі үлесі 12-18%-ға ... ... ... ... ... жүк айналымы (жолаушы шақырыммен
өлшенеді). Жүк айналымының көлемін және ... ... ... ... ... даму ... өндіргіш
күштерінің орналасуы, өндіріс өнімдерін шығару деңгейі ... ... ... о ... ... ... мен шоғырлануы, географиялық
орны және халықаралық экономикалық байланыс. Қазіргі уақытта Қазақстанда
(01.01.2004 ж) ... ... ... ... жалпы ұзындығы 107,8
мың ... ... оның ... ... ... -14,3 мың шақырым,
автомобиль жолы – 89 мың, ... ... жолы -16,9 мың, ішкі ... қатынас жолдары - 4 мың, троллейбус және трамвай жолы 482 ... ... ... жиілігі туралы деректерге қарасақ,
1000 ш.ш. аумаққа ... ... ... ... жолдары 5,4 шақырым
(Ресейде-5 шақырым), қатты жамылғысы бар автомобиль жолдары – 30,7 шақырым
(31,7), құбырлар – 6,2 ... ішкі кеме ... ...... (6,0) алып ... Көліктің барлық салаларында жекешелендіру мен
акционерлік кәсіпорындарды құру процестері жүріп, соның арқасында көліктік
рынокта бәссекелестік шаруашылықты ... қол ... ҚР ... ... ... (2003 ж.), ... 2171 ... оның
ішінде 1728 кіші (74%), 373 орта (22%) және 70 ірі (4%), ... ... ... ... 92% жүк ... 63 % ... ... ірі
кәсіпорындар үлесіне тиіп отыр. Қазақстанның территориясы су жолдарына
кедей болғандықтан, ... ... ... және автомобиль жолдары
маңызды роль атқарады. Көлік пен байланыс саласын ҚР ... ... ... және ірі ... ... ... темір
жолы», «Қазақстан телеком», «Эйр Қазақстан», «Эйр Астана», басқарады. Құбыр
жолдары ... АҚ, ... АҚ, ... ... ... ... ... Қазақстанның қазіргі мақсаты өзінің дүниежүзіндегі
геоэкономикалық және геосаясаттық ... ... ... халықаралық
экономикалық байланысты дамыту болып табылады.
Қазіргі кезеңде Қазақстан ... ... ... даму ... келе ... ... ... Егер 1990 ж. көлік кешенінің ішкі жалпы
өнімдегі үлесі 7%-ға тең болса, 2003 ж. оның ... ... ... Мұның
себебін еліміздің экономикасының жылдам қарқынмен дамуына байланысты
түсіндірсек, ... ... ... көлеміндегі көліктің үлесі 1992
ж.3,2% болса, қазір (2003 ж.) 10,5%-ға дейін ... ... он үш ... ... Қазақстанның жүк тасымалдау мен жүк айналымы құрылымында
көп ... ... 1991 ж. жүк ... автомобиль және жол көлігі басым болса,
2003 ж.темір жол мен құбыр көлігі алға шықты. Ал, жүк ... 1991 ... жол мен әуе жолы алда ... 2003 ж. ... ... өзгергенін
көруге болады. Жүк және жолаушы тасымаалдаудың территориялық ерекшеліктері
әр ... ... даму ... мен ... ... ... ... және импорттық потенциалына, халықтың саны мен
тығыздығына және тағы ... ... ... ... ... Жүк ... көлемі және құрылымы Қазақстан аймақтары
бойынша әр түрлі. Жүк тасыымалдаудың басым үлесі өнеркәсібі, әсіресе тау-
кен ... ... ... Қостанай, Ақмола Шығыс Қазақстан, Батыс
Қазақстан облыстарының үлесіне тисе, жүк тасымалдау құрылымында автомобиль
көлігі ... ... ... Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Алматы,
Солтүстік Қазақстан аймақтарында ... роль ... ... ... ... ... аймақтарында құбыр көлігінің үлесі
басым болса, Павлодар, Оңтүстік ... ... ... жол ... зор.
Қазақстан Статистика агенттігінің 2003 ж. ... ... ... ... -6189,7 млн. ... ... 72,5 млн, ... – 79,8 млн, темір жолмен – 13,9, әуе жолымен ... ... ... ... ... маршруттық автобуспен жолаушы
тасымалдау бірінші орын алады. Троллейбуспен жолаушы тасымалдауда Алматы
қаласы – 46,7 млн, ... млн, ... ... – 8,7 млн ... ... ... тасымалдау тек төрт аймақта жолға қойылған
(Шығыс Қазақстан,Қарағанды, Павлодар облыстары және ... қ.). ... ... ... темір жол көлігінің үлесі соңғы орында деуге
болады, яғни жылына (2003 ж.) 0,4 млн. ... ... ... ... 2,5 млн. (Ақмола облысы) жолаушы тасымалдау аралығынан көруге болады.
Еуразия ... дәл ... ... және ... ... желісі бар Қазақстанның халықаралық транзиттк тасымал
рыногында елеулі орынға ие бола ... ... ... ... Оған ... мен алғышарттар туғызып отыр. Еуропа мен Оңтүстік Шығыс Азия
аралығында ... ... ... ... ... Суец ... мен
Босфор бұғазы мүмкіндіктерінің шектелуі болуы және оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... шамадан тыс
асып кетуінен теңіз тасымалдауының дамуына бөгет бола бастауы, Орталық және
Оңтүстік Азия аймағындағы көптеген ... ... мен ... Азия
мемлекеттері арасындағы сауда экономикалық ... күрт ... ... ... ... ... бай ... және құрлық ішілік рыноктарға енуге қызығушылығы. ... ... ... транзиттік тасымал саласын дамыту арқылы
болжамды кіріс көлемі жылына 2 млрд ... ... ... арқылы өтетін ... ... ... ... ... мына ... ... Біріншісі Трансазиялық
темір жол желісінің солтүстік дәлісі, яғни Еуроазиялықмагистраль, Қазақстан
Қытай темір жолдарының түйісуі, Достық ... ... ... ... Бұл ... басты ерекшелігі теңіз тасымалымен
салыстырғанда жолдың ұзындығын соған сәйкес жүк жеткізілімінің уақытын ... ... ... ... ... жол ... орталық дәлізі Қытайдың
шығыс порттарынан Қазақстан, ... Иран ... ... ... ... ... Крит ... жол ашады. Оның орталық бұтағы Серахс Мешхед
өткелі арқылы Иранның темір жол ... ... ... Аббас портына дейіін
жетеді.
Үшіншісі ТРАСЕКА көлік дәлізі. Ақтау порты арқылы ... ... ... дәліз жүк жөнелтушіге бір мемлекеттің транзиттік ... ... база және ... ... ... ... ... орай жүк жөнелтушіге бірыңғай тасымал құжатын пайдаланып,
тиімді төлем жүйесіне енеді.
Соңғысы Солтүстік-оңтүстік халықаралық ... ... Ол Үнді ... ... ... Каспий теңізі арқылы Батыс Еуропа елдері порттарымен
және Ресейдің ішкі су ... ... ... ... ... он жылдың ішінде аталған маршрут пен жүк ағыны жылына 10-15
млн. т дейін өспек.
Автомобиль ... ... ... ... ... тұрақты көлік байланысын қамтамасыз етіп келеді. Осы ... ... ... ... дәліздердің бәсекелестік қабілетін
арттыру үшін Қазақстан Республикасының автомобиль жолы саласын дамытудың
2001-2005 жж. ... ... ... ... болатын.
Аталған бағдарламаға сәйкес республикалық маңыздағы ... ... ... және қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілді.
Алматы-Астана жолы, Алматы - Астана – Петропавл көлік дәлізі қалыпқа
келтірілсе, Ұлы Жібек жолы ... ...... ... жөндеу
жұмыстары жүргізілді. Ресей мен Өзбекстан елдерін байланыстыратын Самара –
Шымкент халықаралық көлік ... ... атап ... Орал ... Жайық өзеніне Қызылорда қаласы ... ... ... ... көпірлер аяқталды. Ұлы Жібек жолы бойындағы автокөлік
маршрутының бір ... ... ...... ... ...... – Қарабұтақ телімдеріндегі Батыс Қазақстан жолын қайта жаңғырту,
Самара-Шымкент транзиттік дәлізінің Қарабұтақ – ... ... ... ... ... ... ... транзиттік мүмкіндіктерін арттыруда темір жол және
автомобиль салалары негізгі көлік ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта еліміздегі
су көлігін ... ... ... ... ... халықаралық
мәртебеге ие Ақтау, Баутино, Құрық порттары тұрақты жұмыс істеуде. Бұған
қоса өзен көлігін өркендету қолға алынып, ... ... ... ... ... қамтамасыз мәселесі қарастырылуда. Елімізде республикамыздың әуе
кеңістігі арқылы транзиттік ... ... ... барлық
мүмкіндіктері бар. Атап айтқанда кейінгі он жылдың ішінде Қазақстан ... ... ... әуе ... он екі есеге артты.
Қазақстан Республикасы Үкіметі бекіткен ҚР Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... концепциясында мынандай басымды бағыттар
белгіленген:
1) ұлттық көлік ... ... ... аймақтарда көлік инфрақұрылымын Батыс Еуропа, Африканың портты
қалаларына, Ресей арқылы ... ... ... ... әрі ... ... елдеріне жалғасуына мүмкіндік береді;
3) экономикалық әсіресе сауда байланысын ұлғайту және ... ... шығу үшін ... бес ... ... ... ... дамытуға 2 млрд. астам АҚШ долл. Жұмсалды. Оның ішінде ең ... ... ... ... бітіру
арқылы Түрксиб темір жолына шығу, Ақтоғай – ... ... ... ... ... потенциалын жетілдіру және халықаралық көлік
жүйесі мен Қазақстан ... ... ... ... ... ... және субөңірлік көлік дәліздерін құру,
5) көлікте бәсекелестік ортаны ... оған ... ... салаларының географиясы
8.1.1.Темір жол көлігі географиясы
Темір жол Қазақстанда жетекші роль ... ... жол ... ... ... ... жүк ... өткізудің жоғары
деңгейімен және бірқалыптылығымен, сонымен қатар темір жол салуға кететін
шығынның біршама ... ... оны ... үшін ... интенсивті түрде
пайдаланады. Қазіргі кезде темір жолмен тасымалданатын негізгі өнімдер:
көмір, әр ... ... ... ... ... ... жол 1896 ж. ... Слободка – Орал қаласы
арасында салынды.1906 ж. транзиттік маңызы бар Орынбор – Ташкент жолы ... ... ... ... ... ... ... магистралі өтті.
1913 ж. темір жол көлігінің ұзындығы 2081 шақырым болды, яғни 1000 ... бар ... 0,97 ... ... жолы келсе, Ресейде бұл
көрсеткіш 11,3 шақырымға тең болды.Қазіргі темір жолдың 85%- ы ... ... ... ж.ж ... ... ... ... ж.) Түркістан – Сібір (1445 шақырым, 1931ж) темір жолдары
салынды. Біріншісі – ... ... ... ... ... бай Ресейдің Сібірін6 Оңтүстік Қазақстан және Орта ... ... ж. ... жол ... ... 7 мың ... ал қалған 7 мың шақырымнан астам жол 1950-1965 ж.ж арасында салынды.
Қазіргі уақытта темір жолдың ұзындығы 14193 ... ... яғни 1 ... 4,3 ... жол келеді.
Қазіргі уақытта Қазақстан темір жолы жүйесінің ... ... ... ... - ... - ... ... - Алматы - Луговая – Шымкент – Арна), Орынбор – Ташкент
(Орынбор – ......... құрайды. Бұл дәліздердің салынуы
арқылы Оңтүстік Қазақстанда түсті металлургия, техникалық дақылдар егу және
оны өңдеу, Алматы, Талдықорған, ... ... ... ... ... ... ТранҚазақстан дәлізі Оңтүстік, Орталық, Солтүстік Қазақстанды
жалғастыру арқылы Орта Азия елдерімен ... ... ... Оның
Балқаш және Жезқазған қалаларына дейінгі тармақтары көмір,түсті және қара
металлургия ... ... зор әсер ... ... ... ... жүйесі негізінен – Транссібір, Орта Сібір
(Троицк - Қостанай – Көкшетау – Қарасұқ, әрі қарай Барнауыл – ... на ... ... Орта ... ... - Қарталы - Астана - Павлодар –
Барнауыл) темір жолдары құрайды. Бұл жолдар транзиттік роль ... ... ... ... азиялық шығысымен жалғастырады. Сонымен бірге
магистральдық темір жолдан кететін тарамдар: Локоть - Өскемен, ... ...... ...... Мақат - Бейнеу - Ақтау - Өзен, Бейнеу
– Кунград, Мақат – Алғай Қазақстан шаруашылығында маңызды роль ... ... Ақсу – ... ...... деген жаңа тарамдар
салынды. Біріншісі Солтүстік және Орталық ... ... ... байланысуға жол ашса, екіншісі Солтүстік Қазақстаан облыстарының
өндірген астығын Ақтау портына экспортқа шығаруға мүмкіндік береді.
2003 ж. ... ... ... ... 100 жыл ... ... Қазақстан темір жол ... ... 14 мың ... 721
стансалар, 27 эксплуатациялық және локомотивтік, 26 вагон жөндеу деполары
жұмыс істейді. Темір жол үлесіне 57,4% жүк ... 11,4% ... ... ... ... ... жолын 18 млн. жолаушы пайдаланады.
Қазақстанда жаңа темір жолын салуға ... ... 2002 ж. 5 ... ... 2003 ж. – 7,5 ... 2004 ж. – 13 ... тг. бөлінді.
Ортақ пайдаланудағы темір жол көлігімен тасылатын жүктің құрылымына
қарасақ, бірінші орында тас көмір (45,3%), одан ... әр ... ... ... ... ... ... және астық жүктері үлестеріне
тиеді. Жоғары аталған жүктер республикада тасылатын жүктердің 95% - ын ... ... ... көмір, қара және түсті металл рудалары
мен ... ... және қара ... ... – газ ... ... ... және ағаш материалдары.
Қазақстанда темір жол транспортының даму стратегиясының бірінші
бағыты–еліміздің ... ... ... пайдалана отырып,
жаһандық және аймақтық көліктік – коммуникациялық жүйеге ену. ... ... ... (ЕЭК ООН) және Азия мен Тынық мұхит
бассейні елдеріне арналған БҰҰ- ның Экономикалық пен ... ... ООН) ... кезде 5 магистралдық еуразиялық көліктік дәліздерді
ұсынып ... ... ......... ... ... және Қытай немесе Қытай
мен Монғолия арқылы).
2. Еуропа – Оңтүстік және Оңтүстік – ... Азия ... және Иран ... ...... – Иран – Орталық Азия – Қытай.
4. Еуропа - Кавказ – Азия ... ... ... - ...... Азия – ... ... дәліздердің басты географиялық бағыттары – солтүстік – оңтүстік және
батыс – шығыс.
Қазақстан Еуропа мен Азия ... ... ... ... ... ... жасайды. Қазірдің өзінде Достық станциясы арқылы
Алматы–Пекин бағыты ... ... ... ... яғни Өзбекстан.
Түркменстан, Иран, ... ... ... ... ... ... жол магистралының бір бөлігі Қазақстан арқылы өтеді.
Бұл жол, бір ... ... ... ... ... ... Солтүстік және Оңтүстік Кореяға жалғастырса, екінші ... ... ... Қара мен ... ... ... шығанағы арқылы
Солтүстік Африканың портты қалаларына, Ресей арқылы Балтика ... ... ... әрі ... ... ... ... береді. Трансеуразия темір жолы солтүстік дәлізімен ... ... ... ... - ...... ... және Орталық дәлізі -
Еуропа – Кавказ – Азия (ТРАСЕКА) құрыла бастады.
Қазақстан темір жол жүйесін дамытудың ... ... – ішкі ... ... реконструкциялау және жаңа жолдар салу ... ... Шар - ... ... жол жобасын іске асыру (142,4 шақырым) Шығыс
Қазақстан темір жол жүйесін ... ... ... ... ... - ... ... жол жобасын іске асыру Шұбаркөл
көмірін және Жезқазған өңірінің жүктерін ... ... ... анағұрлым азайтады. Жезқазған–Қызылорда темір жолын
салу Орталық Қазақстан арасындағы жүк және жолаушы ... бір ... ... қысқарта отырып, оны болашақта Өзбекстанның ... ... ... ... ... мен Орта Азия ... ... арттырады. Сонымен бірге бұл темір жол ... ... ... ... ... салу ... портының экспорттық – импорттық жұмысының
әрі қарай дамуына, халықаралық ТРАСЕКА ... жол ... ... тұрғыда
қосылу арқылы Кавказ елдерімен, Қара теңіз порттарымен ... ... ... және Арал маңы әлеуметтік – экономикалық
жағдайының жандануына себеп ...... ... жол ... (Ақтөбе облысы, ұзындығы 375
шақырым) салып бітіру (2001ж. басталды) Орталық және Батыс ... ... ... ... ... Ақтау порты арқылы қосу бұл ... ... ... ... әсер етеді. Мысалы, Астана –
Ақтау бағыты бойынша Ресей ... ... 2420 ... ... территориясы арқылы Астана – Мойынты - ... ... ... 3964 ... ... Ал ... – Краснооктябрь руднигі
желісі Астана – ... ... – 2195 ... ...... –Мақат-Ақтау). Жоғарыда
көрсетілген жобаларды іске ... ... ... ... жол ... ... бірі – Арқалық – Жезқазған – Қызылорда жобасы. Бұл
жобаны іске асыру ... ... ... ... жандандыруды, ішкі
және транзиттік байланыстың тиімділігін арттыру, табиғат ресурстарын
пайдалануды т.б. ... ... ... ...... темір жол
желісін Ресейдің Александров ГАИ (Алғай) ... ... ... ... ... жүк ... байланысын екі есегее қысқартады. Ал,
Ералиево – Бекдаш – Түркіменбаши желісін салу Түркімен ... ... және ... халықаралық магистралының оңтүстік желісіне тікелей
қосылуға мүмкіндік туады.  
Қазақстан аймақтары ... ... ... таралуы экономикалық
аудандар бойынша Солтүстік Қазақстан үлесіне - 31,3%, Оңтүстік Қазақстан ... ... ... 22, ... ... - 12,8, Шығыс Қазақстан - 9,3%
темір жолы ұзындығы тиеді. Жүк тасымаалдаууда республика бойынша 185,3 млн.
т. ... 71,4% төрт ... ... - 61,5 млн. т, ... - ... - 25,3, ... -11 млн. т) үлесіне тиіп отыр (2003 ж). Негізінен
бұл облыстардан ... ... және ... ... ... мен металдар,
астық, мұнай-газ өнімдері тасымалданады. Қалған ... жүк ... млн. ... ... ... 7,2 ... ... (Шығыс Қазақстан)
болып отыр.
Мемлекеттік көлік саясаты концепциясына байлаанысты негізгі темір жол
желістерінде қайта жаңартылу, ... ... ... жақсарту, жаңа
темір жол тарамдарын салу(Ақсу-Конечная, Дон- Краснооктябрь т. б), сонымен
бірге темір жолды жаңа техникаларман ... ... ... ... ... ... темір жол жүйелерімен байланыстыру сияқты
жұмыстар жүргізіледі.
8.2.2.Автомобиль көлігі географиясы.
Автомобиль жолының басты ерекшелігі:
-жоғарғы деңгейдегі ... ... ... және басқа көлік түріне
ыңғайсыз аймақтарға көлік ретінде пайдалану;
-қосымша шығынсыз кез ... ... ... ... ... ... дейін) жеткізу мүмкіндігі;
-жүкті шапшаң, тез және дәл уақытта жеткізу;
-жүк және жолаушы ... ... ... ... ... ... ... алыс қашықтыққа пайдалану қымбатқа
түседі, сондықтан бұл көлікті қала ... ... және ... ... ... ... ... көлігі жүк пен
жолаушылар тасымалдауда Қазақстанда үлкен роль ... ... жүк ... ... ... жол ... асып түседі, яғни
оның үлесіне 77% жүк және 85% жолаушы тасымалдау тиеді. ... ... ... жолдан 13 есе төмен болғандықтан, ... ... ... ... онша емес (15,6%). ... жолы ... негізгі бөлігінің бірі деуге болады. Қазақстанның ... жүк және ... ... тек қана ... ... ... мүмкін. Қазіргі уақытқа 84 % автокөлігі жеке меншік,11- кәсіпкерлер,5%
- мемлекеттік меншік қарамағында. 2003 ж. елімізде 632 ... және ... ... ... ... Жүк және ... ... ... ... ... ... ... 98% автомобиль жүк
тасымалдауы тиеді. Республиканың ... ... 1431,5 мың ... бар. ... 223,1 мың жүк ... ... ... 38,3 мың арнаулы автомобильдер.
ҚР Статистика агенттігінің мәліметі бойынша (2002 ж.), ... ... ... ... ... бар, оның ішінде 300 мың – жүк, 50 – автобус және ... ... ... ... бар, оның 75%-ы жеке меншік болып келеді (85 мың –
жүк, 10 – автобус, 963 мың – ... ... ... ... ... ұзындығы 89 мың шақырымнан
астам болса, оның 83 мың шақырымы қатты жамылғысы бар жолдар (93%), 56 ... ... жол (64,3%) ... ... болып есептеледі (бетонды
– цементті асфальтті қара ұнтақ тастар төселген, ... ... ... және солтүстік аймақтарда ( Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазаұстан,
Алматы. Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан обдыстары) жалпы пайдаалануға арналған,
оның ішінде ... ... ... ... ... ... Мұнда
Алматы–Бішкек-Жамбыл-Шымкент-Ташкент, Алматы-Шілікті–Нарынқол,Алматы-
Жаркент-Текелі-Талдықорған-Семей, ... ... ... ... ... ... Қарағанды-Астана-
Көкшетау-Петропавл, Қарағанды-Қостанай-Челябинск жолдары көзге түседі.
Шығыс және солтүстік - шығыс ... ... ... ... ... жолдары орташа деңгейде дамыған деуге негіз бар,
бұнда Семей-Павлодар-Омск ... ... ... ... ... стансасы және Семей арқылы ... ... ... ... автомагистральге қосылады.
Ортақ жалпы пайдаланудағы автомобиль жолдарының республика аумағы
бойынша тығыздығы 1000 ш.ш 2003 ж. аяғында 30,7 ... ... (1990 ж. ... ... Басқа елдермен салыстырып қарасақ, бұл көрсеткіш Ресейде ... ... ... 334, ... 372,1, ... - ... - ... -267, Молдовада - 300 шақырым.
Қазақстан аймақтары ... ... ... ... ... – 71,6 ... (ең азы Қызылорда облысында - ... ... ... ... 25,9% - ы ... ... ... бар жолдарға жатады. Қатты жамылғысы жақсартылған жолдар
бойынша Оңтүстік Қазақстан (91,2%), Жамбыл (89,9), Алматы (87,3), ... ... (71,1%) ... көзге түседі, ал, мұндай ... ... ... ... ... (35,4%), Ақтөбе (49,3%) жатады.
Республикадағы автомобиль жолдары ... ... бес ... ... ... бар ... пайдалануға арналған жолдардың ең
сапалы, ( категориясы, жолының ұзындығы 790 ... (0,9%), ((-4475 ... -32344 (38,7%). ... (50,6%), V ... 3683 ... (4,4%),яғни
еліміздегі автожолдардың стратегиялық даму бағыты жаңа жолдар салумен бірге
салынған жолдардың стратегиялық даму ... жаңа ... ... ... ... сапасын жақсарту.2000 жылы Қазақстан автомобиль жолдары
37%-ы жақсы,26%-ы қанағаттанарлық ... ... 28 ... 2001 ... Жарлығымен “Қазақстан Республикасы автожолдар саласын дамытудың
2001-2005 жж. арналған жоспары” ... ... ... ... 166,8 млн.2005 ж. 435,4 млн. АҚШ ... ...... ... жолы салынып бітті. Сонымен қатар Батыс
Қазақстан автожолдары реконструкцияланып, Алматы – Георгиевка ... ... ... және ... ... ... автобус
көлігінің ролі зор. 2003 ж. оның үлесі 69,6% ... яғни ... 6189,7 млн. ... тасымалданса, темір жол көлігімен 17,3
млн., әуе жолымен 1,3 млн. ... ... ... ... қала ... ... үлесіне 92,6%, қалааралық
қатынастар - 1,7%, халықаралық қатынастар - 0,6% ... Қала ... ... ... жасайды, оның үлесіне 20% тасымалданған жолаушының
үлесі тиеді. Дегенмен, бұл көліктің ... әрі ... ... ... Троллейбуспен жолаушы тасымалдау – Астана, Ақтөбе, Алматы, Тараз,
Қарағанды, Қостанай, Петропавл, Шымкент қалаларында, ал трамвай жолдары ... ...... ... ... ... ... жұмыс жасайды.
Автокөлік саласында жолаушы айналымында жалпы республикада және оның
облыстарында автобус көлігі басым. 2003 ж. ... ... ... ... 58,7% ... ал ... ... көліктерінің (такси,
трамвай, троллейбус) үлесі 27,1%-ға ... ... және ... Астана,
қалалары бойынша талдау ... ... ... ... қала ... ... ... Шығыс Қазақстан, Павлодар), қала тығыз
орналасқан облыстарда (Солтүстік Қазақстан) автомобиль көлігінің ... ... ... айналымы басым екенін көруге болады. Орталық
және Батыс ... ... ... ... ... Маңғыстау,
Қарағанды облыстары) автомобиль жолдарын ... ... ... ... Қарағанды-Екібастұз-Павлодар, Қарағанды-Жезқазған,
Қарағанды-Балқаш, Орал – Атырау, Ақтау-Жетібай-Өзен ... ... ... ... ... ... ... Шымкент
–Қызылорда–Ақтөбе–Орал, Орал экономикалық ауданымен (Ресей) байланыстыратын
Алматы - Қарағанды – ... - ...... ... ... ... арқылы өтетін халықаралық ... ... ... ... ... Хоргос – Алматы – Шымкент – Ташкент:
ә) Шымкент - Қызылорда – Ақтөбе - Орал – ... ... - ... - Қарағанды - Астана - Атбасар - ... ... ... - ...... – Омск. Болашақта бұл магистралдарды
трансеуропалық Еуропа –Екатеринбург және ... ... ... отыр. Соңғы кезде Қытайдың ... ... ... ... дамуына орай Алматы – Хоргос
желісіне қызығушылық артып отыр. Себебі, бұл автокөлік жолы ... ... ... ... Азия ... ... ол он бес елдің автожолдарын біріктіреді және ұзындығы 65 мың
шақырымға жетеді.
Азия автокөлік дәлізі ... жүк және ... ... ... мен ... автожолдары жүйесімен байланысу арқылы автотуризмді
дамытуға ... ... Бұл ... ... ... және ... салу 1,4 млрд. долл. қаражатты қажет етеді. Қазақстан мен Орта Азия
елдері 40 млн. долл. ақша бөледі. ... ... алып ... ... ... ... ... алмайды.
8.1.3.Су көлігі географиясы.
Су көлігіне өзен және теңіз көліктері жатады. Қазақстанда су көлігіне
жарамды өзендер мен ... ... өте аз ... да, су ... және жүк ... ... (4 мың шақырымға жақын) ТМД ... орын ... ... мен ... ... Жүк ... ... ал жолаушы тасымалдауда 0,03%-ға ғана тең.
Кеме жүруге жарамды басты өзен ...... ... ... ... ... ... бірге 1715 шақырымға жетеді.
Бұл өзеннің үлесіне елімізде 90% өзен ... жүк ... ... ... және ... су электр стансалары салынуына байланысты су
қоймалары пайда болып, өзен ... кеме ... ... ... 2005 ж. ... кеме қатынасы шлюзының іске қосылуына байланысты
Ертіс өзені бойынша кеме қатынасы ... ... келе ... ... ... пайдалану шешуін күтіп отырған трансшекаралық өзендер – Қара Ертіс
және Іле өзендері. Ол үшін екі ел ... ... мен ... ... және
Іле өзендерінде кеме қатынасы және экологиясы туралы келісімдер жүргізілу
керек.
Батыс Қазақстан аймағында ішкі су кеме ... ... ... ... Жайық өзені, ұзындығы 929 шақырым. ... ... ... ... ... ... және ... тереңдету жұмыстарын жүргізу
қажеттілігі өзенді кеме қатынасына ... ... ... келтіріп
отыр. Жайықтың Қазақстандық бөлігінде екі өзен порттары жұмыс ... өзен ... ААҚ және Орал өзен ... ... ... кезеңінде өзен көлігімен жүк тасымалдаумен үш – Жоғарғы
Ертіс, Шығыс Қазақстан және Орал ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдар – Жоғарғы
Ертіс кеме пароход шаруашылығы ААҚ және Павлодар өзен ... ААҚ ... өзен ... 1990 ж.10,7 млн ... ... жүк ... ж. 453 мың т, 2005 ж.- 600 мың т жүк тасымалданды, жолаушы ... ж. 8,8 мың адам ... 2003 ж.1.0 мың адам ғана ... ... кезеңде
республикалық ішкі су кеме қатынасы кәсіпорындары балансында 140 әр түрлі
кемелер бар, ... ... ... ... ... және ... ... ауыстыруды қажет етеді. Теңізде кеме жүргізу Каспий
теңізінде жолға ... ... ... ... құрылды (Ақтауда-азаматтық,
Баутинода-әскери флот).
Қазақстандық Каспий теңіз ... 600 ... ... жатыр. Мұнай
өнеркәсібінің жылдам қарқынмен дамуына байланысты теңізде жүк тасымалдау
ұлғая бастады, ... ... ... Ақтау, Баутино, Ералы, Құрық
порттары жатады. Бұл порттар арқылы ... ... ... ... Төменгі Поволжьемен байланысты ұлғая бастады. Теңіз
арқылы мұнай мен мұнай өнімдері, ... пен ағаш ... ... ...... астық, халық тұтынатын тауарлар тасымалданады.
2005 ж. ... ... ... ... ... ... атты ... іске қосылды, біраз уақыт бұрын Іле, Есіл,
Сырдария, Қаратал ... және Арал ... мен ... көлі (506 ... ... ... болатын. Қазіргі уақытта бұлар әр түрлі себептермен
су деңгейінің тартылуына байланысты су жолы ... ... ... қалды.
Су көлігі жүйесіне алты өзен және төрт ... ... ... ... ... ... Павлодар, Семей, Өскемен, Зайсан және теңіз
порттары: Ақтау, Форт-Шевченко, Баутино, Құрық). Ішкі кеме ... ... ... ... олар ... ... Павлодар, Орал,
Атырау, Қапшағай, Балқаш қалаларында орналасқан. Өзен көлігін қайта қалпына
келтіріп, жандандыру үшін мынандай ... іске ... ... өзен ... ... ... қайта жабдықтау және
модернизациялау (флот, жүк тиейтін және ... ... кеме ... кеме ... ... гидротехникалық құрылыстар, жол шаруашылығы, жүк
және жолаушы тасымалдау технологиясы);
- Орал-Каспий кеме қатынасы каналын ... ... ... Атырау қаласын
халықаралық портқа айналдыру, Шульба кеме қатынасы шлюзының іске ... ... ... арқылы халықаралық транзиттік кеме қатынасын қалпына
келтіру (Ресей, Қытай және Қазақстан мемлекеттері);
- Қара ... және Іле ... кеме ... ... ... теңіз флотын дамыту.
8.2.4.Әуе жолы көлігі географиясы
Әуе жолы көлігі ұлан-байтақ территориясы бар елімізге зор ... ... ... ... ... ... пайдалану, яғни басқа көліктерде бірнеше
тәулікті керек ететін қашықтықты бірнеше сағатта жетуге ... ... ... ... ролі өте ... ж. сол ... Қазақстан астанасы Қызылорда қаласынан бірінші ПО-
2 ұшағы әуеге көтеріілсе,1929 ж. қазақстандық жолаушылар бар ... ... ... ұшып ... Әуе ... ... ұзындығы 100 мың
шақырымнан астам барлық 14 облыс орталықтарында ... және ... ... ... ... әуежайлар салынды. 1990-шы жылға
дейін Қазақстан әуе жолы 8 млн. ... 30 мың т ... ... ... 50 мың т астам бағалы және ... ... ... ... ... әуе ... ... пен ауыл шаруашылығы авиалиниялары
дамыды, пайдалы ... ... ... ... ... ... жатқан елді мекендермен байланысуда кеңінен қолданылады.
Әуе жолы көлігі экономикалық реформа кезеңінде басқа жол ... ... ... Оның ... ... әуелік жолаушы жүк тасымалдаудың күрт төмендеуі (негізгі себебі халықтың
төлемдік деңгейінің ... ... ... ... ... тарифының шарықтауы);
- халықаралық машруттарда бәсекелесе алмауы;
- әуе кәсіпорындары мен ... ... ... төмен болуы
(әуе жолы компаниялары қаржы қорының жаңа ұшақтар сатып алуға ... әуе ... ... ... сай материалдық-техникалық
базаларының нашарлығы;
- әуе жолында жолаушылардың ұшу қауіпсіздігінің төмен деңгейі;
- шетел әуе компанияларымен экономикалық, ғылыми-техникалық ... ... ... ... әуе ... ... ... үкімет тарапынан қолдаудың аздығы
және оның дамуында мемлекеттік саясаттың қалыптасуы.
Қазақстан әуе жолын реформалаудың басты бағыттары:
- мемлекеттің экономикалық және технологиялық қауіпсіздігін ... әуе ... ... ... және ... ... жағдай жасау;
- әуе жолының тиімділігін арттыру және өзін-өзі дамытуға жол ашу;
- әуе жолын пайдалануға республиканың әр ... қол ... ... әуе ... ... стандарт деңгейіне көтеру, қауіпсіздігі мен
сенімділігін арттыру.
Қазіргі уақытта ... кең ... ... ... ... 17
әуежай жұмыс жасайды. Оның ішінде халықаралық стандартқа сай Алматы,
Астана, ... ... ... атауға болады.
2001 ж. мәәліметтері бойынша Қазақстан Республикасында 56 әуе
компаниясы тіркелген. Бірақ ... ... ... тұрғыдан әлсіз,
материалдық – техникалық базасы төмен, ... ... ... ... сондықтан олардың біразы нарықтық бәсекеге шыдамай ... ... ... ... ...... – Қазақстан”. Бұл
компанияның қазіргі уақытта еліміздің әуе жолының 50%-ға жақын жүгін, 57%
жолаушы ... оның ... алыс ... осыған сәйкес 86,5 және
74% тасымалдау үлесі тиеді.Халықаралық жолаушы тасымалдауға Астана, Алматы,
Ақтау, ... ... ... ... ... және Павлодар
әуежайларына рұқсат берілген. Қазіргі шетелдік әуе компаниялармен бірге
(KZM – ... ... ... ... Эйр ... Атырау-Әуе жолы көзге түседі.
Болашақта нарықтық бәсекелеске байланысты республикада ... ... ... ... Олар - Эйр ... Эйр – Қазақстан, және
Скат авиакомпаниялары. Сонымен бірге Ақтау, ... және ... ... ... ... ... сәйкес
келтірілді. Бұл үш әуежай халықаралық ... ... ... ... ... авиажолы ретінде пайдалану экономикалық тұрғыда
барлық елге тиімді болады. 2003-2005 жж. ... әуе ... ... ... тәуелсіз егеменді Қазақстан Республикасының әуе
жолы көлігі жүйесі дүние жүзі әуе жолы жүйесінің лайықты бір бөлігі ретінде
көріне білуі ... ... ... ... табиғат жағдайына тәуелсіздігімен, тұрақты жұмысымен
сұйық және газ өнеркәсібін тасымалдауда өзіндік құнының арзандығымен және
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... көлік түрлерінің бірі. Құбыр ... ... ... көп ... ... ... ... арқасында оның шығын қайтарымы көп мерзімді қажет етпейді. Құбыр
көлігінің дамуы мен орналасуы мұнай мен газ ... даму ... және ... ... ... ... мен газ ... бағыттарына
байланысты болады.
Құбыр көлігі елімізде жүк тасымалдаудан үшінші (9,8%), жүк айналымында
екінші (27,0%) орын алады (2003). Алғашқы 60 ... ... ... ... жж. ... ... кеніш орынын Каспий теңізіндегі Вакуши деген портқа
дейін салынды. Одан кейін 1935 ж. ұзындығы 710 ... ... ... іске ... Ембі ... ... және Орск ... өңдеу
зауыттарына жеткізілді.1966 ж. ұзындығы 829 шақырым Өзен- Ақтау, Өзен-
Атырау мұнай ... іске ... одан әрі ... қаласына дейін
жеткізілді (жалпы ұзындығы 1,5 мың шақырым). Соның арқасында Маңғыстау ... ... ... ... мұнайын Атырау және Самара мұнай өңдеу
зауыттарына жеткізіледі. Соңғы кезде бұл құбырмен Қызылорда ... ... ... ... да ... (Құмкөл-Қарақойын-Шымкент).
Жоғарыда айтылып кеткен мұнай құбыр көлігімен жылына 29 млн.т астам ... ... ... ... 2001 ж. ... 1500 ... ... Каспий
транспорт консорциумы (КТК) (Теңіз-Новоресей) іске қосылды. Оның ... ... 28 ... ал ... зор ... қайраңындағы Батыс және
Шығыс Қашаған, Құрманғазы кеніш орындарының мұнайын ... ... ... ... арқылы газ құбырлары: Бұхара- Ташкент- Бішкек-
Алматы - Тараз- Шымкент, сонымен бірге соңғы газ ... ... ... ...... газ құбыры қосылды. 2003 ж. Қазақстан
аумағындағы құбыр көлігінің ... 16896 ... ... оның ішінде 6758
шақырым мұнай құбыры, 10138 газ ... ... ... Еліміздің құбыр
көлігінде 10 кәсіпорын жұмыс жасайды. Оның ішінде ... ... ... ... ... ... “Қазтрансойл”,
“Казтрансгаз”т.б. атауға болады. 2003 ж. құбыр көлігімен 166,1 млн.т мұнай,
мұнай өнімдерін және газ тасымалдайды, оның ... газ - 114,6 млн. т ... газ - 110,8), ... ...... ... ... мен газ тасымалдауда жетекші роль ... ... ЖАҚ. Ол 8 ... бойынша 6510 шақырым магистралдық
мұнай құбыры мен 2054 шақырым су құбырын ... ... ... ... ... ... қ.), ... (Павлодар қ.), Ақтөбе (Ақтөбе қ.), Ғылыми-
техникалық орталық (Алматы қ.) және Ұжымдық қолданатын ... ... қ.) ... ... ... ... Қаламқас- Қаражанбас-
Ақтау, Ақтау-Жетібай-Өзен, Мартыши-Атырау-Доссор т.б. мұнай магистралдары
кіреді. Сонымен бірге ... ... ... ... Мақат (қуаты жылына
1млн. т), Атырау (5 млн. т) және темір жол мұнай ... ... ... млн.т), Атырау (2 млн. т) және теңіздік мұнай құятын терминалдар: Ақтау
порты (қуаты-6 млн. т) және Атырау мен ... ... Еділ ... ететін су құбыры “Астрахань- Маңғыстау” кіреді.
Шығыс филиалы қарамағында магистральдік мұнай құбыры Павлодар- Шымкент
және Құмкөл-Қарақойын ... жол ... құю ... ... (1 ... облысы), Шағыр (3 млн. т, Оңтүстік Қазақстан облысы).
Ақтөбе филиалы қарамағында Жаңажол - ... - Орск ... ... “Казтрансойл” компаниясы еліміздің 71,5% өндірілген ... ... ... ашық акционерлік компанияларға:
“Өзенмұнайгаз”, “Маңғыстау мұнайгаз”, ... ... ... Ембімұнайгаз, Теңізшевройл т.б. қызмет етеді.
Қазақстан Республикасы қазір мұнай қоры жөнінен 10 еддің ... ... ... ... жаңа ... ... ашылуына
байланысты дүниежүзі елдерінің ішінде алдыңғы қатарлы орын ... ... бар. ҚР ... және минералдық ресуртар министрлігінің мәліметі
бойынша, 2010 ж. Қазақстан мұнай экспортын 88 млн. т ... ... ... ... бағыттағы Қазақстан мұнайын тасымалдайтын
Атырау-Самара, Каспий транспорт консорциумы (КТК) ... ... ... ... және Баку-Тбилиси-Батуми, Баку – Супса құбыр желілеріне
және темір жолы арқылы мұнай құятын ... ... ... ... ... іске қосу арқылы Ақтөбе облысындағы кен орындарының мұнайын
экспортқа шығаруға ... ... ... ... ... ...... құбырының тасымалдау қуаты жылына 16,5 млн.т, Ақтау портының мұнай
терминалы ... ... 8 ... жеткізілді. Батыс Қазақстан- Атасу-
Алашаңқай мұнай құбыры салынып, 2006 ж. іске қосылады ... 20 ... ... кен ... ... салынып жатқан халықаралық
Батыс Қазақстан- Атасу- ... ... ... ... үшін ... ... ... салынып жатыр. Ұзақ мерзімде КТК- ның қуаты
жылына 52 млн. т жеткізіледі, Ақтау- Баку жүйесі Баку ...... ... ... қуаты жылына 20 млн.т, осыған байланысты ... ... ... ... қуаты 20 млн.т жеткізіледі деп жоспарлануда.
Қазақстан Республикасының мұнай-газ ... ... ... ... стратегиялық мақсаттардың бірі – мұнай тасымалдау айналымын
25 млн. т ... (2004 ж.) 27,7 ... ... ... (2006 ж.).

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
Авто тасымалдауды және авто жөндеу кәсіпорындарында өндірістік бағдарламалар жоспары34 бет
Автокөлік апаттары6 бет
Автомобиль ілініс муфтасынын негiзгi параметрлерiн аныктау71 бет
Жүк түрлері9 бет
Жүктің сақтығын қамтамасыз етудің заманауи түрлері туралы5 бет
Көлік геграфиясы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь