Өзгермелі экономика жағдайындағы еңбекақының өсу шарттары мен маңызы. ТОО “ПРОМСВЯЗЬ” кәсіпорындағы еңбекті нормалау мен еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 7

1 ӨЗГЕРМЕЛІ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ЕҢБЕКАҚЫНЫҢ ӨСУ ШАРТТАРЫ МЕН МАҢЫЗЫ
1.1 Нарықтық қатынас кезіңдегі еңбекақыны ұйымдастыру принциптері ... ... ..9
1.2 Еңбекақы нысандары мен жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
1.3 Қосымша жалақыны қүжатпен рәсімдеу және есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
1.4 Жалақыдан ұстап қалулар мен төлемдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
1.5 Шет елдердің үлгісімен заманға сай еңбекақы төлеу жүйесі ... ... ... ... ... ... 35
1.6 Еңбекақы төлеу тетігін мемлекеттік деңгейде жүйелеу ... ... ... ... ... ... ... ... .42

2 ТОО “ПРОМСВЯЗЬ” КӘСІПОРЫНДАҒЫ ЕҢБЕКТІ НОРМАЛАУ МЕН ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУДІҢ НЫСАНДАРЫ МЕН ЖҮЙЕСІ
2.1 Кәсіпорынның ұйымдастыру.экономикалық сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48
2.2 Кәсіпорындағы еңбекті нормалау жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
2.3 Еңбекақы фондының “ТОО Промсвязь” еңбеккерлерінің арасында ... ... ... 62 қалыптасуына және бөлу шарттарына сипаттама жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

3 КӘСІПОРЫНДА ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУДІ ЖҮЙЕЛЕУ МЕН ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Еңбекақыны тарифсіз жүйелеу,жобалау,ұсыныстар енгізу ... ... ... ... ... ... ...64
3.2 Сыйлық төлеуді жобалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...76

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77

Әдебиеттер тізімі
Еңбек дегеніміз бұл адамның белгілі бір мақсаттағы өнім шығару саласында және халыққа қызмет ету саласындағы жұмыс істеуі.Жұмыс атқару процесінде жұмыскердің белгілі бір мөлшерде күш қуатының табиғи және психологиялық шығындары болады. Еңбек өнім шығару көзі бола тұра өзі де нарықта сатылатын тауар болып есептеледі.
Соныменен еңбек нарқында адамның күш-қуаты сатылып оның бағасы ретінде еңбекақы төленеді. Еңбекті ұйымдастыру дегеніміз, еңбек экономикасының бір бөлігі бола тұра, бұл жұмыскерлердің еңбегін өнім шығару процесінде ұйымдастыру деген сөз. Еңбекті дұрыс ұйымдастыру жұмыскерлер мен техниканың бір біріне тиімді қатынасына, жұмыс күшін тиімді қолдануға, жұмыскерлердің денсаулығын сақтауға көр әсер етеді. Еңбекті ұйымдастыру бұл өндірісте ғылыми жетістіктерді жұмыс процесінде тиімді түрде қолдану.
Қазақстанның қазіргі әлеуметтік экономикалық даму кезіңде еңбекті нормалау кәсіпорындағы еңбекті ұйымдастырудың бір бөлігі болып саналады., сонымен қатар жұмыс істеу процесінде еңбектің ғылыми негізделген шығындарын белгілеу болып табылады. Ғылыми негізделген нормаларға кәсіпорынның техникалық, технологиялық мүмкіндігін есепке алу, қолданылатын жабдықтардың ерекшеліктерін дұрыс жұмыс істеу жағдайларын есепке алу жатады.
Еңбекақы халықтың жеке қолданылатын қаржысының бір бөлігі. Еңбекақы қаржысы жұмыскерлер мен қызметкерлер арасында олардың өніс шығару процесінде қатысқан еңбегінің санына және сапасына байланысты бөлінеді.
Менің дипломдық жұмысымда Қазақстан Республикасында еңбекақы төлеу, оны ұйымдастыру, тиісті талаптарға сай болу мәселелері, еңбекақы төлеу жүйесін мемлекеттік деңгейде реттеу, оның өсу шарттарын, маңызын қарастырамын. Қазақстан Республикасында және жалпы дүние жүзінде еңбекақы төлеу қалай жүзеге асады мәселесі талқыланады.
Диплом жұмысын жазған кезде мен оны үш тарауға бөлдім:
Бірінші тарауда еңбекақының өсу шарттарын, маңыздылығын талқыладым.
Еңбекақы қандай факторларға сүйенетіндігін де талқылай кеттім. Оның маңызды қызметтерін қарастырдым. Олар қалпына келтіру, ынталандыру және реттеушілік қызметтері. Біздің мемлекетімізде еңбекақың нысандары мен жүйелері қандай, олар қалай іске асады деген сұрақтарға жауап бердім.
Біздің заңдарға сәйкес әр адамның жалақысынан ұстаулар болады.
Қазақстан Республикасы заңына сәйкес жұмыскердің еңбекақысынан: міндетті зейнетақы, жеке, табыс салығы, орындаушы қағаздар бойынша, сонымен бірге жұмысшының жазбаша келісім бойынша немесе жұмыс берушінің бастамашылығымен жұмыскердің келісімінің еңбекақы есебінде төленген авансты қайтару үшін (артық төленген соманы қайтару үшін); және т.б. жағдайларда ұстап қалулар болады.
1. Адамчук В.В. и др. Организация и нормирование труда. М. 1999.
2. Базаров Т.Ю., Еремин Б.Л. Управление персоналом. М. 1998
3. Генкин Б.М. Экономика и социология труда. М. 1998.
1. Грязное А.Я. Основы организации и оплаты труда. М. 1997.
2. Рофе А.И., Жуков А.Л. Теоретические основы экономики и социологии руда. М. 1999.
7. Завельский М.Г. Экономика и социология труда. М. 1998.
8. Кулинцев И.И. Экономика и социология труда. М. 1999.
9. Колосницына М.Г. Экономика труда. М. 1998.
10. Костюков Н.И. и др. Организация, нормирование и оплата труда. Р.-на-Д. 1993.
11. Меликьян Г.Г. Экономика труда и социально-трудовые отношения. М. 1996.
12. Мондена Я. и др. Как работают японские предприятия. Пер. с англ. М. 1989г.
13. Охрана труда. Нормативные документы. М. 1999.
14. Погосян Г.В. Практикум по экономике, организации и нормированию труда. М. 1991.
15. Рофе А.И., Жуков А.Л. Теоретические основы экономики и социологии руда. М. 1999.
16. Рофе А.И. и др. научная организация труда. М. 1998.
17. Рофе А.И. и др. рынок труда, занятость населения, экономика ресурсов для труда. М. 1997.
18. Рональд Дж. Эренберг, Роберт С. Смит. Современная экономика труда. Пер. с англ. М. 1996.
19. Слезингер Г.Э. Труд в условиях рыночной экономики. М. 1996.
20. Справочник директора предприятия. Под ред. Лапусты М.Г. М. 1998.
21. Сыроватская Л.А. Трудовое право. М., 1995.
22. Фильев В.И. Нормирование труда. М., 1997.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе…………………………………………………………………….……….. 7
1 ... ... ... ЕҢБЕКАҚЫНЫҢ ӨСУ ШАРТТАРЫ МЕН МАҢЫЗЫ
1.1 Нарықтық қатынас кезіңдегі еңбекақыны ұйымдастыру
принциптері..........9
1.2 Еңбекақы нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Шет ... ... ... сай еңбекақы төлеу
жүйесі........................35
1.6 ... ... ... ... деңгейде
жүйелеу.................................42
2 ТОО ... ... ... ... МЕН ... ТӨЛЕУДІҢ
НЫСАНДАРЫ МЕН ЖҮЙЕСІ
2.1 Кәсіпорынның ұйымдастыру-экономикалық
сипаты.....................................48
2.2 Кәсіпорындағы еңбекті нормалау
жүйесі........................................................60
2.3 Еңбекақы фондының “ТОО Промсвязь” ... ... және бөлу ... ... ... ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУДІ ЖҮЙЕЛЕУ МЕН ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Еңбекақыны тарифсіз жүйелеу,жобалау,ұсыныстар
енгізу...........................64
3.2 Сыйлық төлеуді
жобалау.....................................................................
..............76
Қорытынды...................................................................
..............................................77
Әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Еңбек дегеніміз бұл ... ... бір ... өнім ... және ... қызмет ету саласындағы жұмыс істеуі.Жұмыс ... ... ... бір ... күш ... ... ... шығындары болады. Еңбек өнім шығару көзі бола тұра өзі ... ... ... ... ... ... нарқында адамның күш-қуаты сатылып оның бағасы ретінде
еңбекақы төленеді. Еңбекті ... ... ... ... ... бола тұра, бұл жұмыскерлердің еңбегін өнім шығару процесінде
ұйымдастыру ... сөз. ... ... ... ... ... бір біріне тиімді қатынасына, жұмыс күшін тиімді қолдануға,
жұмыскерлердің денсаулығын сақтауға көр әсер ... ... ... ... ... ... ... процесінде тиімді түрде қолдану.
Қазақстанның қазіргі әлеуметтік экономикалық даму ... ... ... ... ... бір ... болып саналады.,
сонымен қатар жұмыс істеу процесінде еңбектің ғылыми негізделген шығындарын
белгілеу болып ... ... ... нормаларға кәсіпорынның
техникалық, ... ... ... алу, қолданылатын
жабдықтардың ерекшеліктерін дұрыс ... ... ... ... алу
жатады.
Еңбекақы халықтың жеке қолданылатын қаржысының бір ... ... ... мен ... ... ... өніс шығару
процесінде қатысқан еңбегінің санына және сапасына байланысты бөлінеді.
Менің дипломдық жұмысымда Қазақстан Республикасында ... ... ... ... талаптарға сай болу мәселелері, еңбекақы төлеу жүйесін
мемлекеттік ... ... оның өсу ... ... ... ... және ... дүние жүзінде еңбекақы төлеу қалай
жүзеге асады мәселесі талқыланады.
Диплом жұмысын жазған кезде мен оны үш ... ... ... ... өсу шарттарын, маңыздылығын талқыладым.
Еңбекақы қандай факторларға сүйенетіндігін де талқылай кеттім. Оның
маңызды ... ... Олар ... келтіру, ынталандыру және
реттеушілік қызметтері. Біздің мемлекетімізде еңбекақың нысандары ... ... олар ... іске асады деген сұрақтарға жауап бердім.
Біздің заңдарға сәйкес әр адамның жалақысынан ұстаулар болады.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... зейнетақы, жеке, табыс салығы, орындаушы қағаздар бойынша, сонымен
бірге жұмысшының жазбаша ... ... ... ... берушінің
бастамашылығымен жұмыскердің келісімінің еңбекақы есебінде төленген авансты
қайтару үшін (артық төленген соманы қайтару үшін); және т.б. ... ... ... ... ... ... ... келемін. Дипломдық жұмыстың
тағы бір маңызды өзегі ол шет елдердің ... ... сай ... төлеу
жүйесі деген мәселе. Қазіргі таңда біз шет ... көп ... ... ... ... ... ... сала болсын біз оларға жеткіміз
келеді деп ... ... ... біз ... ... ... ... сөз емес. Олардың үлгісіне сүйене отырып қалай
біз біздің мемлекетімізде көптеген мәселелерді шешуіміз ... деп ... ... мен ... ... зауыт Промсвязь зауытының
экономикалық сипаттамасы берілген. Кәсіпорындағы ... ... ... ... ... ... жүйелерін қарастыра келдім.
Үшінші бөлімде кәсіпорында еңбекақы төлеуді жүйелеу мен ... ... ... ... ... ... ӨСУ ... МЕН МАҢЫЗЫ
1.1 Нарықтық қатынас кезіңдегі еңбекақыны ұйымдастыру принциптері
Нарықтық ... көшу ... ... ... ... ... орта мен еңбекақының мәні өзгереді.
Нарық кезіңдегі экономикалық заңдар негізінде еңбекақы жұмысшының
ұлттық ... ... ... ... толықтыру шығындарына айналады. Бұл
жағдай бір жағынан мемлекеттің кепілдігі, екінші жағынан өндіріс ... ... ... ... ... ... “жұмыс күшінің”
еңбекақысын анықтауға байланысты. “Жұмыс күшінің” ... ... ... ... ... ... біліктілігіне, жұмыс
күшіне сұранысқа және ... ... ... ... ... ... ... өтуі еңбекақыны жұмыс
күшінің бағасы теориясының негізінде қалыптасуын талап етеді.
Еңбекақы әр ... ... және ... әлеуметтік экономикалық
өміріндегі негізгі фактор болып саналады. Еңбекке ... ... ... орын алады. Еңбекақы еңбекшілердің пайдасының 30% тен 70 ... ... ол ... ... әл ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасының еңбек кодексі негізінде еңбекақы істелген
жұмыс мөлшеріне қарай ... ... ... ... ... ... ... еңбекақыға нарықтың немесе басқа нарықтан
тыс жағдайлар әсер етеді де, ... ... ... ... мөлшері
қалыптасады.
Еңбекақы төлеу мөлшеріне және еңбек рыногының ... ... ... ... ... ... 1- ... ұйымдастыру факторлары
1. Өндірістегі тауар және қызмет ету рыногындағы ... пен ... ... . ... және қызмет рыногындағы сұраныс пен ... ... ... ... ... ... азаюы, жаңа
тауарлардың шығуы ) шығару ... ... ... ... ... әкеп соқтырады. Керісінше тауар мен қызметке сұраныстың
көбейуінің нәтижесінде еңбекке деген сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... факторының қолдауындағы
шекті табыс пен шекті шығын арасындағы айырма). ... ... ... көп ... ... ... ... қолданудың экономикалық
тиімділігіне байланысты.
3. Еңбекке сұраныстың бағалық икемділігі. Ресурстар ... ... ... қысым жасауымен еңбекақы мөлшерінің өсуі), кәсіпкердің
шығынын ұлғайта отыра еңбекке сұранысты азайтады да ... ... ... жалдау жағдайы нашарлайды. ... ... ... бағалық
сұраныстың икемділігі әрқашанда біркелкі емес және де келесі шарттарға
байланысты:
- Шектелген табыс серпінінің ... ... ... табыс
жәйлап төмендесе онда еңбек ресурсының бағасының өсуі еңбек ... ... яғни ... ... ... нашарлайды.
Керісінше қосымша еңбеккерлерді жұмылдырудың қайтарымы тез таманданса,
онда ... ... өсуі ... ... тез ... ... ... яғни бұл жағдайда еңбек рыногындағы сұраныс жоғары икемді;
- Фирмалар мен өнеркәсіптердің шығынындағы еңбек ресурсының шығынының
үлесінен. Еңбекке деген шығынның ... ... көп ... соғұрлым еңбекке
деген сұраныс еңбекақыға байланысты, тәуелді болады;
- Тауарларға деген деген сұраныстың икемділігінен. Мысалы: ... ... ... ... сұраныс олардың бағасына көп тәуелді емес,
сондықтан бұндай өнімдерді шығару еңбегіне деген сұраныс ... ... ... ... ... ауыстырылуымдылығы. Бұл фактордың ықпалын қарай
отырып, жұмыс берушінің белгілі бір өзгеріссіз техникалық базада еңбекке
деген шығынды ... ... ... ... атап өту керек. Өйткені
еңбекақы мөлшеріне “храповик эффекті ” деген ұғым әсер етеді. Басқа сөзбен
айтқанда ... ... өсу ... ... бола тұра ... ... өзгергенімен төмендемейді. Бұл жағдайда адамдар еңбегін одан гөрі
жоғары өнімдірек техникамен ауыстыру мүмкінділігі туады.
Мұндай ресурстардың ... ... ... ... ... ... жалдау мүмкіндігіне рыноктың жағдаятына екі
жағдайда әсер етеді.
Екі ... ... ... ... ... немесе өнім шығарудың бір деңгейінде жұмысшы
мамандарды жаңа ... ... ... ауыстыру. Бұл жағдайда еңбек
рыногында сұраныс азаяды. Бұл жалдау ... және ... ... төмендетеді;
2) Екінші нұсқан. Бұл жоғары ... ... ... ... ... ... көбейуі. Бұл эффектің нәтижесінде
өнеркәсіпте орташа шығын азаяды да оның пайдасы ... Бұл ... ... сұраныс көп болады;
5. Тұтыну таурларына және қызмет ету шартына бағаның өзгеруі. Тұтыну
таурларына және ... ету ... ... өсуі өмір сүру ... еңбекақы деңгейінің өсуі өмір сүру құндылығын ... ... ... ... ... Тұтыну тауарларын және қызмет ету
шартына бағаның төмендеген ... өмір сүру ... ... ... ... ... тыс ... еңбекақыны мемлекеттік реттеу шарттары. Бұл фактор төменгі еңбекақы
деңгейін қалыптастыру заңды кепілдік төлем ... ... ... ... пен ... берушілер арасындағы қатынас. Еңбекақы мөлшеріне
және жалдау шарттарына кәсіподақ ұйымының саясаты, кәсіподақ қозғалысы ... ... ... ... мен ... жеке ... ... еңбекақы
көлеміне тікелей байланысты. Еңбектің төлемі біздің елде екі түрлі қызмет
атқарады.
- біріншіден еңбекақы жұмыскердің ... ... өмір ... ... ... ... тиімділігі мен материалдық ынталандырудың көзі.
Еңбекақының ең ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Қалпына келтіру қызметінің мәні жұмыскердің өзінің жұмыс күшін қалпына
келтіру мүмкіндігінде жатыр, ол үшін оның ... ... оның ... ... ... ... ... Басқа сөзбен айтқанда, оның еңбекақысы
тұрмыс жағдайын көтеруге, ел ... өмір ... ... ... ... ... ... сатып алуға)демалып, денсаулығын қалпына келтіруге нақты
мүмкіндігі болуы керек Әр жұмыскердің отбасын асырап, бала шағасын ... ... болу ... Міне бұл ... ... мәні ... Бұл мәселе қазіргі нарықтың кезіңде өте өзекті мәселе, ... ... ... ... жетуі еңбекақының мөлшеріне байланысты.
Алайда біздің Республикада орташа еңбекақының сатып алу ... ... ... ... ... 1992ж. ... айлық жалақыға 2,5
мөлшерінде керекті айлық нормалы тауар алуға, 1994ж-1,99; ... ... ... нормалы тауар алуға болатын, яғни 2003 жылы 1999 жылға
қарағанда 61,6% ... ... ... ... ... ... ... деген белсенділігін арттыру үшін, жоғары деңгейдегі қайтарымдылығы
болу үшін керек. Бұл жағдайда еңбекақының ... ... ... ... ... ... ... жағдайда жұмыскердің еңбекке
деген ынтасы төмендейді, инициативасы ... ... ... ... алу үшін өзінің жұмыс деңгейін көтеріп, жоғарлатуға мүдделі болуы
керек. Өнеркәсіп иелері еңбектің өнімді ... және ... ... ... үшін ... ... ... жұмысқа алуы керек.
Ынталандыру қызметі өнеркәсіп басшылары негізгі ... ... ... ... ... ... іске асырады. Және де еңбекақы
қорының мөлшері өнеркәсіптің ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіруінің негізгі бағыты еңбек
ұжымының қызметінің соңғы қортындысына тікелей байланысты ... ... ... ... ... ... мен түрлерін дұрыс қолдану ... ... ... ... жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысына
жұмыс күшінің ... ... ... және ... ... пен
қамсыздануына ықпал етеді. Бұл қызмет жұмыскер мен ... ... ... ... ... Бұл ... ... еңбекақыны обьективті
саралау принципімен төлеу, яғни әрбір жұмыскер топтарын ... ... ... белгілеу жатады. Бұл қызмет бағаның белгілеу шарттары
орындалған және еңбек қатынастарының орындалған жағдайында қолданылады.
“Жұмыс күші ” ... ... ұғым ... күшінің бағасы” және “еңбек
бағасы” деген ұғымдардың арасын ашып алуды талап етеді.
“Жұмыс күшінің бағасы” бұл оның ... ... ... ... ... ... еңбекақыны сараптау үшін және әрбір жұмыскермен
келісілген ... ... ... үшін ... төлемі- бұл істелген жұмыстың ақшалай мәні. Бұл төлем істелген
жұмысты оның ... ... ... ... ... ... үшін бір ... атқарылған жұмыстың бағасын алуға болады. Әр түрлі
атқарылған жұмыс бағасын тарифтік мөлшермен анықтауға болады. Белгілі ... ... ... ... отырып өнеркәсіп иелері еңбекақы мөлшерін
реттейді. Бір жағынан еңбекақыны тым төмендетуге ... ... ... ... мен ... ... ... мүмкін. Екінші
жағынан өте жоғары баға қоюға да болмайды, өйткені ... ... ... және баға ... де ... ... ... керек.
Басқа жағдайда тауардың сату көлемі азаяды, бұл жұмыс күшінің сұранысы мен
жұмыспен қамтамассыздығын ... ... ... ... іске
асыру еңбекті бағалаудың келесі принциптерін орындау керек:
- әр өнеркәсіптің еңбекақыны ұйымдастыруына, оның түрлері мен мөлшерін
белгілеуінде ... болу ... ... ... ... байланысты,еңбекақыны саралау. Бұл принцип
жұмыскердің өз еңбегінің біліктілігі мен ... ... ... ... ... заманда бұл принцип көп орындалмайды.
Өйткені жұмыскердің ... ... ... ... сай келмейді.
Мысалы, жоғары білікті дәрежелі жұмыскерлер істейтін салада- ... ... ... істейтін жұмыскерлердің еңбекақылары басқалардын
төмен. Мұндай ... ... ... біліктілігіне сай келмеуі
олардың басқа жұмысқа кетуіне себеп болады;
- жұмыскерлердің еңбектегі ... ... жету ... ... ... ... ... өнімділігінің артуының еңбекақының артуынан жоғары болуы;
Еңбек туралы мәселе қозғалғанда ақшалай және нақтылы еңбекақының арасын
ашып алуы керек. Ақшалай еңбекақы ... ... ... күн, жеті ... ... ақша. Нақтылы еңбекақы – бұл ақшалай еңбекақыға сатып алуға
болатын тауарлар мен қызмет. Нақтылы еңбекақы бұл - ... ... алу ... Әрине нақтылы еңбекақы ақшалай еңбекақыға ... ... ... ақшалай еңбекақы өссе, онда азық-түліктің, киім-кешектің және
басқа тауарлардың бағасы өседі де нақтылы ... ... Бұл ... ... Республикасындағы жағдайына сәйкес келеді. Бізде қазіргі
кезде еңбекақының 60-70 % ... ... алу үшін ... ал ... ... елдерде азық-түлік үшін еңбекақының 20-30 % ... ... ... ... қатынас кезеніңде еңбекақының
қалпына келтіру және ынтықтыру ролі төмендейді. Бұл ... ... ... ... ... ... қашықтауына, шығындардың
көбейюіне, шығарылған тауарлардың бағасының өсуіне әкеп соқты.
Еңбек өнімділігінің төмендеуіне ... ... ... нақтылы
еңбекақының төмендеуі себеп болды. Еңбектің бағасының төмендеуі оның
экономикамен өнеркәсіптер арасында қате ... ... мен ... ... және ... ... мен ... арасындағы байланысты
бұзды. Бұл көптеген шаруашылық иелерінің еңбекті ұйымдастыруына атүсті
қарауына әкеп соқты.
Нарықтық қарым-қатынастың ... ... ... көлемінің
төмендеуінен, шикізат пен электртасымалдаушылардың бағасының өсу салдарынан
еңбектің өнімділігі мен ... ... ... ... ... жүйе ... ... өнімділігінің өсу қарқыны
еңбекақының өсу қарқынынан көп жоғары болды. Еңбек өнімділігінің 1% ... 0,6-0,8% өсуі ... Ал 1992ж. ... ... ... өсу қарқындарының қатынасы 0,098 болды. 2000жылы бұл қатынас
0,35ке жетті. Бұл ... ... өсу ... ... ... өсу
қарқынынан жоғары болды. Еңбек өнімділігі мен еңбекақының индекстерінің
қатынасы 1992ж.- 1,05 болса, 2000ж.-0,93 ... Бұл ... 1992ж. ... өсу қарқыны еңбекақының өсу қарқынынан 5% жоғары деген ... 2000ж. 7% ... ... қай ... ... жеке ... формасы болсада
еңбекақының мөлшерін ... ... екі ... ... ... әрбір қызметкерге еңбекақыны оның істеген еңбегіне қарай ... ... ... ... жұмыс берушінің істелінген жұмыстардың нәтижесінде
шыққан шығындарын өтеп қана қоймай,белгілі бір мөлшерде ... ... ... ... нәтижесінде еңбекақының мөлшерін дұрыс ұйымдастыру арқылы жұмыс
беруші мен жұмыскерлердің мүдделерінің арасында керекті ымыра орнайды да,
нарықтық экономиканың екі ... ... ... ... ... әріптестіктің өсуіне жағдай туады.
Еңбекақының экономикалық міндеті жұмыскердің өмір ... ... Осы үшін адам өз ... ... ... Жұмыскердің өз қажеттілігін
жақсылай қанағаттандыру үшін неғұрлым жоғары еңбекақы алуға тырысуының
ешқандай ... жоқ. ... ... ... ... мөлшерде болуы
түгел елдің экономикасына игілікті ықпал жасайды да тауар мен қызметке
жоғары сұранысты ... ... ... ... болуы және оның тұрақты өсуі тауар мен
қызметтің сұранысының ... ... Бұл ... ... ... жаңа кісіпорындардың пайда болуына себеп болады. Өнеркәсіп саласы
өскен елдерде еңбекақы пайданың негізгі және ... ... күн ... көзі.
Еңбекақыны ынталандыру қызметі басқа түсімдерге қарағанда жоғары және түгел
ел мен экономиканы қамтиды. Ақырында жоғары деңгейдегі ... ... ... ... ... пайдалануға, өнеркәсіпті ұлғайтуға
ынталандырады. Әрине еңбекақыны тағайындағанда одан ... ... ... бір мөлшері болады.
Еңбекақы әрине жоғары болуы керек, бірақта оның ... өсуі ... ... ... және ... процесінің тууына себеп болады,
еңбекпен айналысудың азаюына жұмыссыздықтың өсуіне әкеп соғады.
1.2 Еңбекақы нысандары мен ...... ... ... көлемі мен белгілеген еңбек
шарты және мансап инструкциясына байланысты төлем. Еңбек ... әр ... ... ... болып, сыйақы, қосымша төлем,
кепілді төлемақы және т.б. болып табылады. Жұмысқа ... ... ... ... ... туралы ережеге сәйкес, нақтылы ... ... ... ... ... ... ... категориясы және жұмыс
уақыты режімі бойынша өздері белгілейді. Аталған ережелер жұмысқа алушыға
тек ... ... ... немесе еңбек режімін ұйымдастыру үшін ғана емес,
сонымен ... ... мен ... ... ... да ... жеке ... нәтижесі бойынша немесе коллективтің жұмыс нәтижесіне
байланысты төленеді. Бұл жағдайда қызметкерге белгіленген еңбекақы көлемі
заң бойынша ... ... ... ... ... болмауы тиіс.
Тәжірибе жүзінде еңбекақыны ұйымдастырудың негізгі екі нысаны — мерзімдік
және кесімді қолданылады.
Мерзімді - еңбекақы деп ... ... ... өтелген уақыттағы
тарифтік ставкалар немесе қызметақылар бойынша жүргізіледі. ... — жай және ... ... болып бөлінеді.
Жай мерзімдік еңбекақы тек жұмыспен өтелген уақытпен және қызметкердің
тарифтік ставкасымен немесе қызметақы-мен ... ... ... тарифтік ставка немесе тиісті қызметаңы
тағайындалғанда төменгі еңбекақы мелшері мен бірыңғай ... ... ... ... ... төлеудің 21 разрядына негізделіп, әр
разряд бойынша өзіндік тарифтік коэффициент белгіленген.
Кесте 1- ... ... ... ... |(1 разрядқа) |Біріңғай тарифтік |(1 разрядқа) |
|сетка разряды ... ... ... ... |
| ... | ... |
|1 |1,0 |12 |2,20 |
|2 |1,07 |13 |2,37 |
|3 |1,15 |14 |2,55 |
|4 |1,24 |15 |2,74 |
|5 |1,33 |16 |2,95 |
|6 |1,43 |17 |3,17 |
|7 |1,54 |18 |3,41 |
|8 |1,66 |19 |3,67 |
|9 |1,78 |20 |3,94 ... |1,91 |21 |4,24 ... |2,05 | | ... ... ... бойынша жұмысшылар мен мамандар 1 мен 8 разряд,
ал қызметкерлер 2 мен 21 разряд ... ... ... ... ... ... (БТМА) немесе
мамандандырылған анықтама (МА) бойынша жүргізіледі.
Әр ... ... ... ... ... тарифтік ставкасы мен
қызмет ақысы, кәсіпорын бекіткен бірінші ... ... ... алушының төменгі еңбекақы көлемі кепіліне ... ... ... ... ... ... еңбекақы мөлшерінен кем
болмауы ... және ... ... ... ... ... ... байланысты анықталады.
Жұмысшылар мен қызметкерлердің тарифтік-мамандандырылған анықтамасы
қызметкерлерге разряд беріп және жұмысын тарификациялайтын, барлық ... ... ... ... және ... ... байланысты бөлетін
анықтама болып табылады.
Мамандандырылған анықтама қүзіреті мен жұмыс күрделілігі сатысы және
мамандану деңгейіне ... ... ... ... анықтама мамандандырылған комиссияға қызметкерлердің мамандық
разрядын белгілеу үшін қажет.
Кәсіпорын, меншік ... ... ... ... ... ... байланысты өзі шешеді.
Қажет болған жағдайда тарифтік-мамандандырылған анықтаманы қолданады.
Ол үшін тарифтік-мамандандырылған ... ... ... ... ... ... ... разрядына сәйкестік аттестациясынан өткізеді.
Келісімді еңбекақы жағдайында, қызметкерге еңбекақы әрбір орындалған
немесе өндірілген өнім үшін ... ала ... ... ... ... ... жалақы жүйесіне бөлінеді:
1) Тікелей кесімді жүйе;
2) Кесімді-сыйақылық жүйе;
3) Ілгерішіл-кесімді жүйе;
4)Жанама-кесімді жүйе;
5)Аккордтық жүйе;
Тікелей кесімді төлемде жалақының мөлшері тек шығарылған ... ... өнім ... үшін белгіленген бағалауға тәуелді болады.
Кесімді-сыйақылы төлемде кесімді жалақы сомасынан басқа, белгілі ... және ... ... қол ... үшін ... ... ... өндірілген өнімді белгіленген ... ... ... ... ... ... Ал ... тыс
бұйымдарды шығару көтермеленген бағалаулар ... (2 есе ... ... ... жүйе ... және ... ... қызмет көрсетуші
жұмыскерлердің еңбек өнімділігін өсіруге ... үшін ... ... ... олар ... ... ... жұмысшылар
өндіретін өнімнің есебінен жанама-кесімді бағалаулар төленеді.
Аккордтық жүйеде орындалатын жұмыстың ... ... ала ... ... ... орындалу мерзімін көрсету арқылы бағаланады.
Жұмысты орындауға наряд жазылады да, онда табыстың ... ... ... ... ... мен сыйақының мөлшері көрсетіледі. Бұл құрылыс
саласында жиі ... ... ... ... жеке түрде және ұжымдық
(бригада) түрде жүзеге асырылуы мүмкін. Бригадалық нысан ... ... ... және ... ... бірі ауыстыру қажет болғанда
қолданылады. Бригада ұжымының ... және ... ... ... ... ... ... үлесін ескере отырып, сыйақыны анықтауға
құқығы бар. Кәсіби шеберлігі мен кәсіптерді қоса атқарғаны үшін ... мен ... ... ... ... ... ставкалар
мерзімдік ақы алатындар үшін және бір ... ... үшін ... ақы
алатындар үшін қызметкерлер разряды бойынша ... ... ақы ... ... ... негізінде, ал қызметкерлер үшін
лауазымдық қызметақы негізінде жүргізіледі. Кесімді бағалаулар ... ... мен ... ... негізделеді. Уақыт нормасы — бұл
адам/сағат, адам/күн көрсеткіштерімен көрсетілген, жұмыс бірлігін орындауға
қажетті уақыт. Шығарылым нормасы қызметкер ... ... ... ... санымен анықталады. Кесімді бағалауды (Б) былайша есептейді:
1. Шығарылым нормасын қолданған кезде (Н шығ.) Б = Т/Н шығ., ... ... ... ... ... ставкасы (бірегей тарифтік кесте бойынша айлық
ставканы жұмыс уақытының орташа айлык, балансына бөлу ... ... ... ... ... кезде (Н уақ.) Б = Т * Н уақ. ... ... ... ... ... қолданылады. Жалақыны
есептеу жұмыс уақытын пайдалануды есепке алу ... ... ... ақы ... ... ... сомасы нақты жұмыспен
өтелген сағаттардың сағаттың ... ... ... ретінде
анықталады.
01 Жалақы = нақты ... * ... ... ... сағат саны ставкасы. Мысал. Мерзімдік ақы алатын 6-
разрядтағы жұмысшы сағаттың тариф ставкасы 76 ... ... ... 182 сағат
жұмыс істеген. Жалақы сомасының есептелуі: * 182 * 76 = 13 732 ... ... ... ... егер ... сол ... жұмыс күндерінде толықтай істесе, онда
жалақының ... ... ... ... ... егер жұмыскер сол айдағы жұмыс күндерінде толықтай ... ... ... ... ... өтелген уақытқа қарай есептен шығарылады.
Мысал. Қызметақысы 11 300 ... ... ... ... 26 ... ... күнінде жұмыс істеген.
Айдың орташа күндік жалақысы: 11 300/26 = 434,62 теңге. ... 434,62 * 20 = 8 692,4 ... ... Жай ... жүйе ... ... нәтижесі мен оның жалақысы арасындағы ... ... ... ... ... ақы ... үшін ... жүйені қолдануға құқылы. Бұл ... ... беру ... өз ... ... Жұмыстың негізгі нәтижелері ... ... беру ... ... ... ... қорынан (К-т
681) немесе табыстан (562-шот) жүргізіледі:
1) Өндірістік тапсырмаларды орындау және ... ... ... ... ... бұйымның еңбекті қажет етуін төмендетуі,
шығарылымның жаңа нормасын, қызмет көрсету мерзімін ... және ... ... ... ... ... ... Ол белгіленген
бағалауды дайындалған бұйымдардың сапасына көбейту жолымен анықталады.
Мысал. Кесімді ақы алатын жұмысшыға бірлігі 250,56 ... ... ... ... ... Жалақысы 30 * 250,46 = 7 513,80 теңге.
Жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... жеке (әрбір кәсіпке) және кешенді (ұжымдық) болуы
мүмкін.
Жеке ... ... ... ... ... осы ... бағалауын
бригада, цех, учаске жасаған (өңдеген) бұйым ... ... ... жолымен
анықталады.
Кешендік бағалауды қолданған кезде бригаданың ... ... Ол ... ... арасында жалақы тарифіне пара-пар
бөлінеді (жұмысшы разрядының ... ... ... ... ... көбейту арңылы).
Мысал. Құрамында 3-ші, 5-ші, 6-шы разрядты 3 адам бар ... ақы ... ... ... 8 040,40 ... ... екі ... Ахметов 80 сағат жұмыс істеген (6-разряд), Ким 60 сағат жұмыс
істеген (5-разряд), Петров — 70 ... ... ... (3-разряд).
1) Бригаданың жалақысы 8 040,40 * 2 машина = 16 080,80 теңге.
2) Тариф бойынша жалақы: Ахметов 80 * 100 = 8 000 ... Ким 60 * 80 =
4 800 ... ... 70 * 56 = 3 920 ... ... ... бөлу коэффициенті 16 080,8 /(8 000 + 4 800 + 3 920) =
0,96 4. ... ... ... — 8 000 * 0,96 = 7 680 ... Ким — 4 800 *
0,96 = 4 608 теңге; Петров — 3 920 * 0,96 = 3 000 ... 16 080,80 ... ... ... ... ... ... мөлшері осы
жұмысшылар қызмет көрсеткен негізгі өндірістік жұмысшылар еңбегінің
түпкілікті нәтижесіне тікелей тәуелді ... Бұл ... ... ... көрсетуші жұмысшылардың тарифтік ... ... ... өнім ... ... ... ретінде
анықталады.
Мысал: Жөндеуші жұмысшы Кимнің жалақысы тариф бойынша 14 400 ... ... ... ... (өндірістік тапсырма) 1 000 бірлік.
Механикалық цехтың жұмысшысы Ким қызмет көрсеткен ... 1 200 ... ... бағалау — 14 400/1 000 = 14,40 теңге.
Кимнің жалақысы — 1 200 * 14,40= 17 280 теңге. ... ... тыс ... ... үшін ... ақы алатын жұмысшыларды
ынталандыруға қолданылады. Өндірістік ... ... ... өнім ... ... кесімді бағалаулар бойынша жүргізіледі. Тапсырмадан тыс енім
үшін — жаңа бағалаулар бойынша.
Аккордтық жүйе жұмысшылардың жалақысын ... ... ... ... мен ... алдын ала белгіленген жұмыстың ... ... ... Бұл нысан жұмысшылардың жеке тобына немесе
бригадалар ұжымына (көбіне құрылыстар) ... — бұл ... ... мен ... ... ... жасауды жүзеге
асыруға көмектесетін маңызды экономикалық құрал (тұтқа). ... ... ... ... ... ... субъект жұмысының
түпкілікті нәтижелерін ескергенде, оның жеке ... ... ... ... ... тұтынушы кірісінің үлкен бөлігін құрайды,
сондықтан да ... ... ... ... және ... елеулі әсер етеді.
Жалақының номиналды және шынайы түрлері болады.
Номиналды жалақы дегеніміз жалдамалы еңбектің қызметкері өзінің күндік,
апталық, айлық ... үшін ... ақша ... ... жалақының
мөлшеріне қарап табысының деңгейі жайында айтуға болады, бірақ тұтынудың
деңгейі мен адамның әл-ауқаты жайлы айту ... ... ...... ... ... ... болатын өмірлік игіліктер мен
қызметтердің жиыны. Ол номиналды жалақыға ... ... және ... мен ... ... ... деңгейімен кері қатынаста болады.
Жалақы өнімнің өзіндік құнының негізгі ... бірі ... ... да ... ... дүрыс ұйымдастырылуы еңбек
өнімділігінің артуына, өнімнің ... ... ... және ... деңгейінің жақсаруына себепші болады.
Қызметкерлермен есеп айырысу есебінің ... ... ... саны мен ... ... ... ... жұмыс
уақыты мен жалақы қорының пайдаланылуына бақылау жасау;
2) объектінің әрбір қызметкеріне жалақыны дер кезінде және ... ... дер ... және ... ұстап қалу;
4) белгіленген мерзімдерде қызметкерлермен еңбекақы ... ... ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің өзіндік құнына дер
кезінде және дүрыс енгізу;
6) өндірістік процеске басшылық жасау операцияларына ... ... ... туралы деректерді алу;
7) еңбек және жалақы бойынша статистикалық есептемені жасау.
Мерзімді еңбекақы. Кәсіпорында 100 адам ... ... оның ... да, ал 20-сы ... Отыз қызметкерге еңбекақы, олардың
мамандығы мен атқаратын міндеттеріне байланысты белгіленген:
10 адам — 9 ... адам — 11 ... адам — 14 ... адам — 16 разряд;
2 адам — 19 разряд;
2 адам — 21 ... ... ... ... ... ... еңбекақыларын есептеу
үшін мына формуланы қолданамыз:
|Айлық еңбек|= |Ұйымның 1 |х |1 ... ... |
| | ... | ... ... |
| | ... | ... ... |
| | | | ... ... ... ... келісім бойынша 1-ші разрядтың ставка 18 000 ... ... ... жұмыс режімі — жүмасына 5 күн (еткен айдағы
жұмыс күні 21) 14 ... ... 3 ... ... айда 18 күн ... ... айдың еңбекақысы былайша есептеледі:
9 разряд бойынша = 18 000 х 1,78 х 10 = 320 400
11 разряд бойынша = 18 000 х 2,05 х 8 = ... ... ... = 18 000 х 2,55 х 4 = 45 ... ... бойынша 3 адам, ай ішінде толық ... ... ... ... ... есептеледі: = (18 000 х 2,55) х 21 х 18 х 3 ... ... ... = 18 000 х 2,95 х 4 = 212 400
19 разряд бойынша = 18000 х 3,67 х 2 = ... ... ... = 18000 х 4,24 х 2 = ... ... ... ... = 1 276 688.
Ілгерішіл - келісімді жүйе өткізу бөлімінің 8 қызметкеріне ... жүйе ... ... ... белгіленген. Әрбір
өткізілген (сатылған) 100 тауар үшін 1000 теңге, егер қызметкер 100 дана
тауар-дан ... ... ... әрбір келесі сатылған тауар үшін және 200
теңге.
Өткізу ... 3 ... ... айда ... 230 дана тауардан
сатқан, 2 қызметкер — 190 данадан, ал тағы да 3-еуі 160 данадан ... айда ... ... қызметкердің еңбекақысын есептейміз.
230 данадан тауар сатқан қызметкердің еңбекақысы:
(1000 + (230 - 100) х 200) х 3 = 81 000 ... ... ... сатқан қызметкерлердің еңбекақысы:
(1000 + (190 - 100) х 200) х 2 = 38 000 ... ... ... сатңан қызметкерлердің еңбекақысы:
(1000 + (160 - 100) х 200) х 3 = 39 000 ... ... ... ... ... ... 000 + 38 000 + 39 000 = 158 000 теңге.
Тікелей келісімді жүйе. Негізгі өндіріс ... 80 ... ... және ... ... шығарылған 100 дана өнім үшін
төлемі 560 теңге көлемінде белгіленген. Шығарылған өнім ... ... ... және ... ... сәйкес оның еңбекақысы есептеледі.
Ағымдағы айда қызметкерлер 200000 дана өнім ... ... ... ... тең ... 000 : 80 х 560 = 1 400 000 ... жүйе. Косалқы өндіріс қызметкерлеріне еңбекақы аккордтық жүйе
бойынша есептеледі. Негізгі өндірістің цех жұмысшыларына істеген жөндеу
жұмыстары үшін ... ... 400 000 ... ... ... барлық уақыт мөлшері 160 адам/сағат, оның 50 адам/сағат -3 ағаш
шеберінің жүмсаған уақыты, 40 ... 6 ... ... ... ... 4 ... ... уақыты, 40 адам/сағат — 15 сылақшының
жүмсаған уақыты, 10 адам/сағат 2 ... ... ... ... ... (шартты түрде, әр жұмыс тобы бойынша істелген
жұмыс уақыты бірдей). ... ... ... үшін ... былайша есептеледі:
Ағаш шеберлерінікі: 400 000 : 160 х 50 = 125 000 ... ал ... ... үшін осы ... ... санына бөлеміз, яғни 125
000 : 3 = 41 666 ... ... ... ... 400 000 : 160 ... = 100 000 теңге, ал бір қыздырушыға шаққанда: 100 000 : 6 = 16 ... ... 400 000 : 160 х 20 = 50 000 ... ал бір
электриктікі: 50 000 : 4 = 12 500 теңге.
Сылақшылар еңбекақысы: 400 000 : 160 х 40 = 100 000 ... ... ... 100 000 : 15 = 7 000 ... еңбекақысы: 400 000 : 160 х 10 = 25 000 теңге, ал ... ... 25 000 : 2 = 12 500 ... ... ... ... 400 000 теңге.
Жанама-кесімді жүйе. Кәсіпорынның негізгі өндірісіне қызмет ... ... ... ... ... ... ... 400 000), яғни жанама кесімді ... ... ... ... бұл
жұмыскерлер еңбекақысы: 1 400 000 х 12% = 168 000.
Сыйақы мөлшері орындалған жұмыстың маңыздылығы мен күрделілігіне ... мен ... ... ... ... ... беру ... ережеде жабдықтың түрып қалуын қысқарту үшін
кезекші слесарларға тарифтік ставкасының 20% -ті ... ... ... ... байланысты жабдықтардың түрып қалу нормасы 5
%құрайды. Кезекші слесарь есепті айда 180 ... ... ... ... 100%, ... ай ішінде түрып қалуы — 3%.
1. Мерзімдік жалақы: 180 * 100 = 18 000 теңгеге тең.
2. Жабдықтың тұрып қалуын төмендетудің ... %-ті үшін ... ... = ... ... ... ... қысқарту 5% — 3% = 2 %.
4. Сыйақының %-тік мелшері 4 % * 2 % = ... ... ... 18 000 * 8% = 1 440 теңге.
6. Ай ... ... 18 000 + 1 440 = 19 440 ... ... ... сыйақы беруге
әрбір жұмыс орны, бригада учаскесі бойынша нақты үнемделген материалдар
сомасынан белгілі бір% жүмсалуы мүмкін. Мысал. Мерзімдік ақы алушы ... ... ... ... ... айда 1 200 ... сомасының материалдарын үнем-
деген. Сыйақы беру туралы ережеге сәйкес ... ... ... 35% ... есептеледі. Тарифтік ставка 100 (сағатпен):
1. Мерзімдік жалақының сомасы 180 * 100 = 18 000 теңге.
2. Материалдарды үнемдегені үшін сыйақы 1 200 * 35 %= = 420 ... ... ... ... 18 000 + 420 = 18 420 ... Сыйақы цехтардың
және бүкіл кәсіпорынның жалпы ... ... ... үшін есептелуі
мүмкін (өндірістік тапсырмаларды, жеткізу шартын, өткізу көлемін орындау
және ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Мысал. Цехтың қол жеткізген жұмыс көрсеткіштері үшін бұйрығыңа ... ... 15% ... ... ... ... 160 ... жұмыс
істеген. Тарифтік ставка 100 теңге.
1. Тарифтік жалақы 160 * 100 = 16 000 теңге.
2. ... 16 000 * 15% = 2 400 ... ... ... 16 000 + 2 400 = 18 400 теңге. Қызметкерлер кәсіпорын
жұмысының жалпы керсеткіштері үшін сыйақы алады.
Мысал. Қызметақысы 12 000 ... ... ... 24 ... күнінің 20
күнін жұмыспен етеген (4 күн ауырған), сыйақы — 40 %.
1. ... ... ... 12 000 / 24 = 500 ... ... ... ... уақыттағы жалақы 20 * 500 =1000 теңге.
3. Сыйақы 10 000 * 40% = 4 000 теңге.
4. Айлық жалақы 10 000 + 4 000 = 14 000 ... ... ... кесімді нысаны бойынша жалақы есептеу.
Кесімді ақы алушы жұмысшылардың шығарылымы мынадай ... Жеке ...... ... нарядымен. Нарядтар жеке және
бригадалық болады. Нарядтар жұмыс ... ... ... ... ... ... түр-түрі (сериясы) шығарылатын ірі сериялық өндірістерде
маршруттық қағаздар қолданылады. ... ... ... ... және ... осы ... ... барлық жолына (маршрутына)
жазып береді. Әрбір операция бойынша операцияға несие бөлшектің берілгені
және ... ... ... және ... болып алынғаны көрсетіледі.
3) Жұмысшылар күннен күнге бірдей ... ... ... ... ... ... өңдейтін массалық өндірістерде аралас рапорттар
қолданылады. Олардың деректері жинақтау ... ... де, ... ай ... ... ... ... шығарылады.
4) Шығарылымды есепке алу ведомосы.
5) Атқарылған жұмыстарды қабылдау туралы акт. Жалақы екі ... ... ... — бұл ... ... ... өтеген уақыты үшін,
орындаған жұмыстары мен өнеркәсіптік өнімдерінің саны мен сапасы ... ... мен ... ... ... ... ... құрамына кіретіндер:
а) жұмыс істеген уақытына тарифтік ставкалар, қызметақы, кесімді
бағалаулар немесе орташа табыстар бойынша ... ... ... ... ... үшін ... ... жағдайының өзгеруіне байланысты кесімді ақы алушыларға қосымша
қызмет (материалдардың сәйкессіздігі, өңдеудің күрделілігі, құрал-сайман
мен жабдықтың икемсіздігі);
в) кесімді ақы ... ... ... бойынша қосымша ақы;
г) ақшалай және натуралды сыйақылар және сыйақы берудің бекітілген
тәртібіне ... ... ... ... ... тыс ... ... үшін қосымша ақы;
д) түндегі жұмыс үшін қосымша ақы;
е) ... ... жоқ ... ... ... — бұл ... кәсіпорында жұмыс жасамаған уақытына КР
заңдарына сәйкес есептелетін ... ... ... ... ... ... тамақтандырушы аналардың жұмысындағы үзіліс уақытына
төлем;
ә) жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарына ... ... және ... ... ... ... жұмыс
уақытына төлем;
в) негізгі және қосымша демалыстар уақытына төлем;
г) пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы;
ғ) шыққанда берілетін жәрдемақы.
Қызметкерлер жалақыдан басқа ... ... ... ... уақытша жарамсыздық жөніндегі жәрдемақыны алады.
Негізгі және қосымша жалақылар жалақы қорын құрайды. Жалақы қорының
құрамына жалақының ... ... әр ... ... ... қосымша
ақылар, заңға сәйкес қызметкердің жұмыс жасамаған уақытына есептелген ақша
сомаларын қоса алғанда, ақшалай немесе натуралды ... ... ... ... ... ... ... белгіленген, жалақы төлеу
шығыстарының сомасы жалақының жоспарлы қоры деп ... Ал ... ... нақты төленуге тиіс жалақының сомасы кәсіпорындағы жалақының
есептік қоры деп аталады.
Мерзімдік нысан кезінде еңбекақы төлеу ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі. Еңбекақы
төлеудің мерзімдік нысаны ... ... ... ... өнім ... ... тікелей әсер ете алмайды;
2) Кесімді бағалауға қажетті шығарылымның көрсеткіштері толық емес;
3) Жұмыс ... ... ... ... ұйымдастырылған, нақты
жұмыспен өтеген уақытына қатаң есеп ... ... ... ... ... яғни жұмысшының
біліктілігі орындалатын жұмыстың разрядына сәйкес келуі;
5) ... ... ... ... мерзімдік еңбекақы тек жұмыспен өтелген уақытпен және қызметкердің
тарифтік ставкасымен немесе ... ... ... ... ... үш түрлі әдісі қолданылады:
а) сағаттық;
ә) күндік ақы;
б) айлық ақы.
Мерзімдік — ... ... ... тек нақты жұмыспен өтелген уақыт
қана ескеріліп қоймай, сондай-ақ еңбектің ... ... ... бір ... қол ... үшін ... көзделеді).
3. Қосымша жалақыны құжатпен рәсімдеу және есептеу
ҚР еңбек заңдарына сәйкес жұмысшылар мен ... ... ... ... ... Мемлекеттік және қоғамдық міндеттемелерді орындау уақыты;
2) Жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарын төлеу;
3) Нәрестені тамақтандыруға арналған қосымша үзілістерді төлеу;
4) Кезекті және оқу демалыстарының ... ... ... ... үшін ... Жұмыстан босаған кездегі шығу жәрдемақысы. Жұмыспен өтелмеген уақыт
орташа жалақы бойынша төленеді. ҚР Еңбек және ... ... ... 5.09.97 ж. №3 және КР ... министрлігінің 16.09.97 ж.
№17/8340 бұйрықтарымен бекітілген Ұйымдардың ... ... ... ... ... Нұсқаулыққа сәйкес ұйымдардың
қызметкерлеріне ... ... ... үшін ... ... 12
күнтізбелік ай есептік кезең болып табылады (бір жылдан кем уақыт жұмыс
жасаған қызметкерлер үшін ... ... ... ... ... ... ... Орташа жалақыны анықтау үшін:
1) Күндік орташа жалақыны (жұмыс істелмейтін және мереке ... ... ... ... ... орташа жалақы, еңбекке ақы төлеу мен демалыс үшін өтемақы
төлеуден басқа барлық ... ... ... есептелген жалақы сомасын
жұмыс күндерінің сомасына бөлу жолымен анықталады. Нақты ... ... ... ... ... ... ... тиіс күндер сомасына
көбейту жолымен анықтайды.
Күндік орташа жалақы есепті кезеңде есептелген ... ... ... ... ... балансына сәйкес осы кезеңдегі жұмыс сағаттарына
бөлу жолымен есептеледі. ... ... ... ... ... ... ... төленуге тиіс кезеңдегі жұмыс сағатының санына
көбейту жолымен анықталады.
Егер:
1. Қызметкердің ... ... ... ... ... (ҚР ... ... мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру бойынша жәрдемақы алса
(жүктілігі мен босануы бойынша еңбекке уақытша ... және ... ... ... есептеуге арналған есептік кезеңнен уақыт, сондай-ақ
төленген сомалар алынып тасталады.
Ынталандырушы сипаттағы сыйақылар мен басқа төлемдер есептеу ... ... ... ... ... қосады, ал жылдық сыйақылар мен
сыйлықтар есепті кезеңнің әрбір айы үшін 1/12 ... ... ... және ... міндеттемелерді орындау уақыты. Төлем
орташа сағаттық немесе ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді орындаған мекеменің ... ... ... ... ... Жасөспірімдердің жеңілдік сағаттары. 5 күндік жұмыс аптасы кезінде
16 мен 18 жас аралығындағы жасөспірімдер үшін күніне 7 ... 12 ... ... ... 18 ... ... — аптасына 36 сағат, 15-тен 16 жасқа
дейін — аптасына 24 сағат).
Олар:
а) ... ақы ... ... ... ақы алушының тарифтік
ставкасы бойынша;
ә) мерзімдік ақы алушы жасөспірімдерге — тиісті ... ... ... ... ... сағаттары жұмыс уақытының табелінде
көрініс табады.
3. ... ... ... үзіліс. Мұның өзі медицина
мекемесі емізетін аналар мен 1 жасқа дейінгі балалары бар әйелдерге ... ... ... пен ... ... ... ... әрбір үш сағат сайын нәрестені тамақтандыруға арналған 30 ... ... ... Бұл ... ... ... ... бойынша
төленеді.
4. Демалыс уақытын төлеу. Еңбек заңдарына сәйкес жұмыс (күнтізбелік
емес) ... ... мен ... бір рет ... беріледі.
Демалыс алу құқығы сол кәсіпорында 11 ай үздіксіз жұмыс істегеннен кейін
туындайды. Демалыстың ... ... ... ... ... ... беріледі. Демалыс бұйрықпен немесе демалыс беру туралы
жазбамен рәсімделеді де, онда оның ... ... ... ... ... ... ... және пайдаланылмаған демалыс үшін
өтемақы төлеуге арналған күндік орташа жалақы демалысқа ... ... ... айдың жалақысына орай анықталады (18.09.97 ж. № ... бір ... кем ... ... онда ... ... алдындағы
күнтізбелік айлардың жалақысына орай анықталады. Күндік ... ... ... ... ... ... уақытының жыл сайынғы балансындағы
жұмыс күндерінің айлық орташа санына бөлу жолымен есептеліп шығарылады.
Демалыс уақытындағы ... ... ... ... ... ... ... жолымен алынған сомаға тең.
5. Еңбекке уақытша жарамсыздық ... ... ... ... ... ... отбасы
мүшесі ауырғанда және оған күтім жасау қажет ... ... ... ауру күндері белгіленеді. Аурулық куәлік (еңбекке жарамсыздық
қағазы) жәрдемақы тағайындауға негіз болады. Жалақының 100% ... ... ... ... ... 8 жыл және одан ... ... ... бар ... ... ... 16 жасқа
жетпеген (18 жасқа дейінгі оқушылар) 3 және одан көп балалары бар ... ... 80 %-ті ... -үздіксіз жұмыс стажы 5-8 жыл
болса; 60% — үздіксіз жұмыс стажы 5 жыл болса ... ... ... ... ... ... ... (ҚР Үкіметінің 26.03.97 ж. №
419 қаулысы):
а) пайдаланылмаған демалыс үшін ... ... ... ... ... ... ... төлемдері;
в) тәулік ақының орнына жалақыға қосылатын қосымшалар мен үстемелер;
г) арнайы киімнің, ... аяқ ... ... ... құны;
ғ) біржолғы көтермелеу төлемдері;
д) бағалы қағаздар бойынша дивидендтер;
е) оқушылардың, студенттер мен аспиранттардың стипендиялары;
ж) қызметкерге келтірілген залалды, оның жұмысқа ... ... өзге ... ... және өтемақы беру.
4. Жалақыдан ұстап қалулар мен төлөмдер
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... зейнетақы, жеке, табыс салығы, орындаушы қағаздар бойынша, сонымен
бірге жұмысшының жазбаша келісім ... ... ... берушінің
бастамашылығымен жұмыскердің келісімінің еңбекақы есебінде төленген авансты
қайтару үшін ... ... ... ... ... және т.б. жағдайларда
ұстап қалулар болады.
Жеке табыс салығын ұстау. Салық кодексінің 145-бап ставкасына ... ... ... ... орындарынан төленетін төлемақылар, натуралды
төлемақыны қоса есептегендегі қызметкерлер табыстары, ... ... жеке ... ... ... Жеке табыс салығын
есептеу, ұстау белгіленген заңдылықтар бойынша, ай сайын ... ... жылы ... ... ... ... ... болса, оның
алған табыстарына сәйкес, нақтылы ... ... ... ... ... (1), жеке табыс салығы қайта есептеледі. Қайта
есептеуге кірісі мен салығы жайлы анықтама беріледі.
Қазақстан ... ... жеке ... ... ... ... ... қызметкер Н.К. Шалов 2003 жылдың 22
желтоқсанында ... ... ... 25 бабы, Зп) сәйкес жеке еңбек шартын
бүзған. Қазіргі заңдылықтарға сәйкес есептелген қызметкермен жеке ... ... ... желтоқсан айында, қызметкерге 40570 теңге көлемінде
пайдаланылмаған демалысы үшін компенсация төленген. ... 2003 ... ... 666476 ... әр айға ... ... 54203 ... 54203;
- ақпан 54203 тамыз 54203;
- наурыз 72200 қыркүйек 53705;
- ... 54203 ... ... ... 36400 ... ... ... 80750 желтоқсан 44000;
барлығы: 666476
Жұмысшының жалпы табысына кесікті жалақымен қоса, қосымша төлемақылар
кірген:
-наурыз мейрамына қарсы сыйақы 17997;
-мамыр уақытша ... ... ... ... 12000;
- медициналық қызметті өтегені үшін, растайтын қүжат негізінде бір
жолғы төлем 26547 ... ... 9 ... ... ... сыйақы 11502 теңге;
2003 жылғы әр айға шаққандағы жеке табыс салығын ұстау, ... есеп ... есеп ... ... ... бухгалтерия ұсталымдардың мынадай түрлерін
ұстап қалады:
1) Табыс салығын;
2) Орындаушы қағаздар бойынша;
3) Несие ... ... ... үшін ... мен ... Жазбаша тапсырмалар, жеке сақтандыру шарттары бойынша;
5) Егер шаруашылық субъектісі кәсіподақтардың ... ... ... кеңесінде тіркелген болса, 1%-тік кәсіподақ
жарнасы;
6) Жалақы ... ... ... ... Жеке ... үй құрылысына берілген несиені өтеу есебіне;
8) Жұмысшының жазбаша келісімі бойынша шаруашылық субъектісіне тиесілі
түрғын үй үшін пәтерақы төлеу;
9) ... ... ... үшін;
10) Кәсіпорынға келтірген зиянды өтеу;
11) Айыппұлдар мен мойнындағы ... ... ... ... мекемелерде балалар-ды ұстау үшін;
13) Зейнетақы қорына төлемдер ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдер туралы» ҚР Президентінің жарлығына ... ... ... ескергенде) жылдың орташа кіріс пен ... ... ... ... ... ... салу объектісі болып табылады. 29-
бапқа сәйкес табыс салығын есептеу салық жылы ішінде біркелкі (ай ... ... ... 1.01.97 ж. ... ... ... ... Мұның өзі 12 санының салық салынатын кірістің есептік сомасы
анықталатын айлар санына қатынасы ... ... ... = 12 (12/1), ... 6 (12/ 2), ... = 4 (12/3), желтоқсан = 1 (12/12). Салық жылы
аяңталғанға дейін қызметкер ... ... ... ол ... ... табысына
орай табыс салығын қайта есептеу ... ... ... ... ... сомасынан аванспен ұсталған табыс салығының сомасын қайтару қажет.
Табыс салығының ұсталынуы 681 шоттың дебеті 639 шоттың кредиті «Жеке ... ... ... ... ... қалу тек ... көзделген жағдайларда жүргізіледі. Әрбір
жалақы төлемі кезінде барлық ұстап қалулардың жалпы мөлшері жалақының 50 ... аса ... ... ... ... органдардың атқарушы жазуларына,
өтем алу туралы әкімшілік органдардың қаулысына сәйкес ... ... ... ... қалу ... ... ... сипаттағы барлық
қалған төлемдерден, соның ішінде, сыйақылар мен еңбекке уақытша ... ... ... ... ... ... қағаздар арнайы
тізілімде тіркелуге тиіс. Алиментер есепті айдағы негізгі және ... ... ... ... қалған сомадан ұсталады. Кәмелетке толмаған
балаларды күтуге ... ... бір бала үшін ... 25% мөлшерінде,
екі бала үшін — жалақының 33%-і, үш және одан көп балалар үшін ... ... ... ... ... үш күн ішінде ұсталған
алименттердің сомасы алушыға төленуге немесе өтем ... ... ... Борышкер кәсіпорыннан кететін болса, шаруашылық субъектісінің
бухгалтериясы атқарушы қағазға ... ... ... туралы белгі
қойып, оны мөрмен растайды, егер белгілі ... оның жаңа ... ... ... ... ... ... тауарлар үшін ұстап қалу саудаласушы ұйымның ... ... ... ... ... екі ... бар:
1-әдіс. Субъект банктен (немесе өз қаражаттары есебінен) қарыз алады
және саудаласушы кәсіпорынмен толықтай есеп ... да, ... ... ... ... Осы тауарларды алған қызметкерлердің
жалақысынан ай сайын белгілі бір сома ... ... өзі ... ... ... ... ... жатады.
2-әдіс. Сауда жасаушы ұйымның жазбаша ... ... ... ... алғанда) қызметкердің жалақысынан ай
сайын белгілі бір сома ... және ... ... ... ... ... (кемшілік) өтеу бойынша ұстап қалу көшірмелердің,
жалпы ... ... ... сот ... ... ... ... ұстап қалудың мөлшері мен мерзімі керсетіледі. Ақаудан
және бүлінуден болған ысыраптар ақау туралы актінің негізінде ... ... ... қалу айға ... ... барлық
сомасына 1% мөлшерінде жүргізіледі.
Берілген жоспарлы және жоспардан тыс аванстар сақтандыру қағаздарының
немесе ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысуды ресімдеудің тәртібі.
Есеп айырысу және есеп айырысу-төлем ведомостері еңбекақы бойынша есеп
айырысудың негізгі тіркелімі болып табылады. Бұл ... ... және ... ... ... ... түрлері бойынша деректер
көрсетілетін жиынтық деректер.
5. Шет ... ... ... сай ... ... ... елдерде еңбекақыны төлеу сипаттамасында әрине көп тәжірибе
жиналған. Әр ... ... ... ... белгілері бар: Швецияда
біріңғай еңбекақы, Жапонияда стаж бен ... ... ... – еңбек
өнімділігін ынталандыруы, АҚШ-та біліктілігі үшін, Ұлыбританияда жеке
контракт арқылы төлем, ... – жеке және ... ... ... төлеу жүйелерінің кәсіпорынның тиімділігін арттыру үшін
арналғанын байқауға болады.
Нарық ... ... ... бірте бірте еңбекақы төлеудің жеке
өндіруге байланысты формасын қолданудан бас тартып жатыр. Өйткені ... өсу ... ... жеке салымын өлшеу қиынға соғып
барады. Бұл бір ... ... ... ұжымының арасындағы бірге жұмыс
істеуге ынталандыру, олардың жаңалықты ... ... көп ... Осыдан барып еңбекақыны уақытты төлеу формасын ... ... ... ... ... ... машиналарды
қолдану дәрежесі,бригадалық, ұжымдық еңбек көрсеткіші, ... ... ... ... ... нәтижесіне байланысты еңбекақының ауыспалы
бөлігі көбейген, келісімдік төлем формалары өз маңызын жоғалтқан. ... ... ... көп ... ... ... ұйымдастырудың икемді формаларымен қатар мамандықты
ұштастыру, өзіне қосалқы жауапкершілік алу үшін ... беру ... ... Және де еңбекақыны есептеу кезіңде ... ... ... жауапкершілік, оның сапасына жауапкершілік
факторларына көңіл аударылады.
Еңбекақы төлеу саясатында “сіңірілген ... ... көп ... еңбекті” бағалау жүйесі ... ... ... ... ... ... еңбек көрсеткіштерін ескеру үшін
қолданылады. Жұмыскерге баға беру ... ... ... ... ... ... ... және жеке түрлері болады.
“Cіңірілген еңбекті” бағалаудың түрлері:
- баллдық жүйе;
- сауал беру ... ... ... жүйесі;
“Cіңірілген еңбекті” бағалау жүйесі АҚШ-та көп қолданылады.
Жұмыскердің қаржылай қатынасының әртүрлері олардың ... ... ... ... ... ... атқаруға, еңбек өнімін
арттыруға құлшындырады.
Жұмыс күшінің сапасының жоғары дәрежеде болуы келесі ... ... ... ... алу үшін;
- жұмыс күштерін тұрақты аттестациялау;
- өндірісте жұмыс күшінің тұрақтылығы;
- кәсіпорында жақсы ұйымдасқан – техникалық, әлеуметтік, ... ... құру ... жұмыскердің мамандық біліктілігін тұрақты өсуін ынталандыру үшін;
Жұмыскердің өсу тетігін нақты еңбекақы төлеу, қосымша ақы мен ... іске ... ... ... ... алатын қосымша
пайда ставкаларының маңызы зор.
1. Жұмыс күшін кәсіпорынға ... ... ... бар. Мысалы:
жастар үшін бас кезеңде жоғары ақы ... ... ... ... үшін ... ақы бар, оның ... өсіп еңбекақысы көбейген кезде азаяды.
2. Шетелдерде аттестацияның көптеген ... ... ... ... ... баға беру түрі. Бұл
әдістің мағынасы мынада: бір дәрежелі қызметте ... ... ... ... жеке ... ... ... нәтижелерлерге жетулері мүмкін.
Жұмыскердің сіңірген еңбегін бағалау ... ... ... ... ... ... көбейту
үшін, келісімшарттың уақытын созу үшін, т.б. жағдайларда
қолданылады. Жұмыскердің іскерлік, жеке ... ... ... ... ... ... тетік.
3. Жұмыскерді кәсіпорында орнықтыру үшін еңбекақы жүйелері,
әлеуметтік ... ... ... ... т.б. ... ... Әсіресе көңіл
аударарлық тәжірибе Жапонияда қолданылады. Онда еңбекақының
жаңа келген ... ... ... (3,5-4 ... ... ... ... жұмыскерлерге қарағанда 3,5-4 есе
аз. “Өмір бойы жалдау” жүйесі жұмыскердің еңбекақысы оның
жасы ... ... ... ... ... қарастырады. Соңғы
жылдары бұл жүйе ... ... ... ... ... ... жүр. Еңбекақы құрамында
“өмірге үстеме төлем” деген ұғым бар. Бұл ұғым ... үй ... ... тағы ... ... төлемдер
бар. Бұл қосымша төлемдердің мөлшері ... 9-10% ... ... бұл ... ... ... онша көп ... бірақта жұмыскердің әрбір
мұқтажы жұмыс берушінің назарынан тыс қалмағаны туралы әсер
қалдырады. Қалыптасқан міндетті ... ... ... ету ... бойынша: төлемдерге
қосымша төленетін ...... ... ... ... фирмамен ортақтық сезімін туғызады.
Бұған бұрыңғы шығу жәрдем ақысының резерв ... ... ... ... қартайғандағы
қамсыздандыру фонды жатады. Жапониядағы фирмалардың 10%-нің
зейнетақы қоры бар. Бұл ... ... ... бұл ... ... күштерін нығайтуға қосымша
ынталандырады.
4. Кәсіпорында жоғары дәрежелі ұйымдасқан техникалық жағдайдың
құрылу арқасында техника мен технологияны ... ... ... ... ... және ... ... отыруға мүмкіндік туады.
Жоғары ұйымдасқан техникалық жағдайдың бәрі ... ... ... ... ... ... ... басқа өнімнің
азаюына себеп. Бұған тағы еңбекті дұрыс ұйымдастырып, ... да ... ... еңбекақыны ұйымдастыру, соның арқасында оның шамасын өзгертіп
саралдау. Еңбектің әлеуметтік-экономикалық жағдайы бұл- еңбекті материалды-
моральді сыйлау. Олардың ... ... ... мен ... еңбекақының
біріңғай дәрежесі, еңбекақының шамасын автоматты өгерту жоғары орын алады.
Бұл жеке кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... тұрақты көтеруге ынталандыру үшін оқу-үйрену
жүйесін қосымша, қосымша мамандықты ... ... ... ... ... керек. Білім көтеру жүйесін қаражаттандыру дегеніміз,
жұмыскерге ... ... ... ғана үшін емес ол ... бір ... ... істей алатын жұмысына қаражаттандыру деген сөз. Бұл жүйемен
кәсіпорынды тез ... ... ... ... жаңа түрін шығару
жағдайында пайдалы.
Шет елдер тәжірибесіндегі ... ... көп ... ... Олар ... ... Жапония, Швеция, т.б. Бұл ... ... ... ... ... тарапынан реттеу аз еңбекақыны оның құнсыздану
кезіңдегі өсу денгейін ескеру ... ... ... шарт бойынша ұлттық және өнеркәсіп салаларындағы
реттеу. Мемлекет пен өнеркәсіп ... ... ... арасындағы келісім шарт бойынша кірістердің тізімін
жасау ... ... ... мен ... оны көбейту
дәрежесі, әлеуметтік төлемдер мен ... ... ... ... ... ... ... фирмалар тарифтік ставканың,
айлықтың, қосымша төлемдердің ... ... ... ... келтірілген реттеу түрлерінің бәрі бір бірімен тығыз байланысты
бола отырып, еңбекақыны реттеудің біріңғай тетігі ... ... ... ... ... ерекшеліктері мен нақтылы ... ... ... ... мемлекет тарапынан реттеудің үш бағыты бар:
1) Салық жүйесі арқылы, еңбек заңдары мен ... ... ... ... ... ... құнсызданудың серпініне
байланысын анықтау арқылы. Еңбек төлемі фондының жергілікті
салықтың негізгі бағасы болып табылады. ... ... ... басқа да салық төлемдері байланысты.
Мысалы: фондының 2,6% ... ... ... ... 1% ... үй ... ... аударылады. Бұл еңбек төлемінің аз ғана өсуінің
өзі таза пайданың кәдімгідей азаюына әкеп ... ... ... бар ... ... ... жаңа ... технология қолдану арқыл,
кәсіпорынды басқарудың осы ... сай ... ... ... ... Еңбекақының төлем фондысын реттеудің
негізгі тетеігі бұл – еңбек ... ... ... ... арасындағы, министірлік арасындағы
және әрбір кәсіпорындар арысындағы келісім шарт. Парламент
қабылдаған ... ... ... еңбеккердің негізгі
әлеуметтік кепілдігі белгіленеді. ... аз ... ... ... ... ... ... керекті еңбек стажы мен зейнетақы мөлшері
белгіленеді. Төленімді демалыстың шамасы, жұмысқа ... және ... да ... ... ... ... ... кәсіподақтарымен
министірліктердің келісімімен экономиканың әр ... ... ... белгіленеді. Бұл ұлттық еңбек
келісім шарты бойынша еңбекақының деңгейін ... ... ... ... Мысалы, екі жылдан ... ... егер ол ... өтсе 2 % ... ... еңбекақы туралы келісімдер ұжымдық еңбек келісім
шарт түрінде бекітіледі. Ұжымдық келісімшарт жергілікті кәсіподақ ... ... ... мен ... ... ... Бұл келісімшартта
тариф ставкасының айлық ... ... ... және ... басқа шарттары белгіленеді.
Еңбек келісімшарты кәсіпорын басшылары мен ... ... Онда ... нақтылы мөлшері мен еңбек төлемінің басқа
жағдайлары белгіленеді.
Еңбектің ... және ... ... ... ... ... ... он үшінші еңбекақы төленеді.
Үш жылда бір рет жұмыскерге ерекше келісім бойынша сыйлық ... ... 1,5 ... ... керек. Жылдық сыйлық жұмыскердің қолына
бес жылдан ... ... Бұл ... ... ... ... ... тұрады, одан салық ұсталмайды. Бұл жұмыскердің бір ... ... ... ... ... құнсыздану процесіне байланысты реттеу
тетігі жұмыс істейді. Кәсіпорындар одағы мен ... ... ... ... ... ... белгілеп бекітеді. Әрине еңбек фондының
өсу деңгейі құнсызданудың өсу ... ... ... ... және қызмет көрсету сфераларындағы еңбекақының
деңгейін белгілеу ... ... ... ... ... бір бөлігі. Еңбекақы төлеу саласында “ынтымақты еңбекақы” саясаты
қолданылады. Оның ... ... ... ... еңбекке бірдей еңбекақы
2) Жоғарғы және төменгі еңбекақы арасындағы айырмашылықты
азайту
Бірдей еңбекке бірдей еңбекақы принципі ... ... ... біріңғай білікті бір қарқында жұмыс атқаратын жұмыскердің
еңбекақысының ... ... бір ... болу ... Бұл ... ... шаруашылық жұмысының нәтижесіне қарамай бір білікті
және біркелкі жұмыс атқаратын жұмыскерлердің еңбекақысы бірдей болу керек
деген сөз. ... он ... ... өте ... жұмыс істесе, бесеуі
орташа, ал қалғаны шығынмен жұмыс істесе де бұл кәсіпорындардың барлығының
жұмыскерлері өнеркәсіптердің келісім ... ... ... ... ... принциптің нәтижесінде пайдасыз, ... ... ... ... ... құру ... ... немесе кәсіпорынды
жабу керектігіне әкеледі. Ынтымақты еңбекақы саясатын ... ... мен ... ... нақты орта пайдадан артық түскен пайданы
алуына ... ... Ал бұл ... ... пайданың есебінен
жұмыскерлер фонды құрылады.
Швеция моделінің ерекше сипатының мәні жоғарғы және ... ... ... ... ... ... ... кәсіподақ мүшелері төмен еңбекақы
алатын жұмыскерлердің еңбекақысының озу ... ... ... ... ... ... қай категориялы жұмыскер болса да олардың
салық ұсталғаннан қалған еңбекақыларының қатынасы 1:2 ... ... ... елде ... ... ... ... тәжірибесі.
Жапониядағы еңбекақы төлеу жүйесі өмір бойғы жалдау, бір жұмыс орнында
айналу және дайындау шартына байланысты. Дегенмен ... ... ... ... ... ... біліктілікке қарай төлеу
жүйесіне ауыса бастады. Бірақта Жапонияда бұл жүйеге ... ... ... ... ... ... және ... көрсеткіші емес.
Бұрыңғыдай Жапония кәсіпорындарда еңбек стажы бағалы және Жапония басқару
орындары қызмет аралық және стаждық еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің ерекшелігі тәжірибеде ... ... ... ... айналады. Сарапшылар жұмысты
жіктемейді, олар бұл жұмысты істейтін адамның қолынан не ... ... ... ... жүйесінің негізінде жеке басшы тариф
ставкасы жатыр. Бұл ставка ... ... ... ... ... байланысты. Жұмыскердің барлық есепке алынатын жүйесі, ставка
мөлшері көрсетілген тариф сеткасына ... ... ... ... ... ... ... жаңа түрін шығарған. Бұл жаңа
тарифтеу түрі жұмыскердің жасы мен стажына ғана байланысты ... ол ... жеке ... ... ... ... ... Еңбекақы төлеу жүйесінің негізіне еңбектің тариф ставкасы
алынды, өз ... ... бұл ... ... еңбек көрсеткішіне және
еңбекақының еңбектегі ынталандыруына байланысты. Еңбек әулетінің көрсеткіші
ретінде ... өз ... ... ... (68,1%), әр міндетінің
маңызы (25,3%), біліктілігінің деңгейі мен кәсіптік категориясы ... ... (36,5%), ... ... (47,5%) ... негізгі мөлшері төрт көрсеткіш арқылы анықталады:
1) Жасына қарай;
2) Еңбек стажы бойынша;
3) Кәсіптік разряды бойынша;
4) Еңбегінің нәтижелілігі.
Мұнда ... жасы мен ... ескі ... жеке ставканың негізі
болса, кәсіптік разрядпен еңбектің нәтижелілігі жаңа “біліктілік ставканың”
негізі болып саналады.
Жеке тарифтік ставка екі бөлімнен тұрады. Біріншісі ... ... ... ... байланысты. Тарифтік сеткасында горизонталь бойында
жеке ставканың жасқа байланысты мөлшері вертикаль бойында стажға байланысты
мөлшері ... ... ... ... жас және ... ... табылады.
Еңбектік тарифтің мөлшері екі көрсеткішке байланысты:
1) Жұмыскердің еңбегінің біліктілігінің деңгейіне;
2) Еңбектегі көрсеткіші;
Бұл жағдайда горизонталь ... ... ... ал ... ... есебімен еңбектегі көрсеткіші көрсетіледі.
Әрбір жеке жұмыскер категорясына жеке еңбек ставкасының сеткасы құрылуы
мүмкін. Бірақ көбінесе ірі ... ... атап ... ... ... қолданылады. Бұл сетка жұмыскерлер мен инженер-техникалық
қызметкерлерге ортақ. Бұл ... ... ... ... әр ... статусы бірдей деген ұғымды саясаттау. Дегенмен
әр категориядағы қызметкерлер үшін бұл сеткадада орны ... үшін ... мен ... ... ... ... үшін
үшінші мен тоғызыншы разряд аралығы, ал ... ... ... мен ... ... ... ... мөлшері тарифтік сеткадада горизонталь бойынша
оның бір разрядтан екіншіге өту үшін белгілі бір ... өту ... ... ... ... ... ... жаңа мамандықты қалай тез
меңгеруіне, оның ... ... ... ... ... байланысты. Әрине
компания, фирма жұмыскерлерге келесі разрядқа өтуге дайындалуына ... ... ... ... ... тариф жүйесін қолданудың өте
зор маңызы бар. Еңбек нәтижесі жыл сайын үш баллдық жүйе ... ... Бұл ... ... ... ... ... вертикалында
бір, екі немесе үш қатарға жоғарлауы мүмкін. Осының арқасында белгілі бір
біліктіліктің шегінде әрбір жұмыскер өз ... ... ... ... оның болашақта біліктілігін арттыру мүмкіндігін тудырады.
Еңбектік тариф ставкасын қолдану еңбекақының біліктілікке, жұмыскердің
еңбек салымына байланысы автоматты түрде ... жол ... Бұл ... ... ... нәтижесіне байланысын өсіреді.
Сонымен еңбекті ұйымдастыру жағдайында қазіргі замандағы көптеген Жапон
фирмалары мен мен ... ... ескі ... ... ... ... ... синтезделген жаңа түрлерін қолдануда. Әрине
Шведтің де, Жапондардың да және тағы ... ... ... ... өз экономикамызда қолдануға болмайды. Бірақ оларды талдап ... Бұл ... ... мен ... жаңа ... ... ... жасайды. Тек шетелдерде ғана еңбекақы ... ... ... ... елде ... болашағы зор тарифсіз еңбекақы
төлеу жүйесін қолданудың көптеген тәжірибесі жинақталған.
6. Еңбекақы төлеу тетігін ... ... ... ... жылдары Қазақстанда еңбекақыны төлеу, реттеудің
белгілі бір тетіктері қалыптасты. Бұл ... ... және ... ... ... ... отырып халықтың өмір сүру деңгейін
көтеруге бағытталған. Экономика реформасының алғашқы ... ... ... ... бағыттар осы күнге дейін бар. Олар:
- жұмыс күшінің арзандауы мен халықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуі;
- ... ... ... және ... ... салаларында
кәсіптік-білікті жұмысшылардың еңбекақысын себепсіз саралау сақталып
келеді;
- көптеген өнеркәсіп орындарында жиі ... ... ... жоғары төлемдер тағайындалады.
Осы негативті бағыттардың кесірінен еңбекақы толықтыру және ынталандыру
жүйелерін жоғалтты.
Еңбекақының жұмыс күшін ... ... ... көп ... Ол ... ... сипатталады:
- тұтыну тауарларына бағаның өсу қарқыны ... ... ... ... ... ... еңбекақының сатып алу қабілетінің
төмендеуі;
- орташа ... ... мен өмір сүру ... ... төмендеуі. Соның әсерінен еңбекақының ... ... ... өмір сүруге керекті тауарларды сатып алу деңгейі 1990-
2000 жылдар арасында екі ... ... және бұл ... әлі ... ... төменгі деңгейі мен өмір сүруге ... ... ... ... ... 1990ж. өмір ... ... сатып алу үшін керекті еңбекақының төменгі саны 0,85 болса,
2000ж. ол он есе яғни 10,3 ... ... ... ... ... ... ... жүйесі төмен. Біріңғай тарифтік ... ... ... мен қызметшілер үшін 27 тарифтік разряд
бар. Жұмыс күшін толықтырудың ... ... бұл ... жүйе тек 18 разрядтан жоғары ғана мүмкіндік береді. Ал
қалғандары кедейлік шектен тыс ... Бұл ... ... ... ... топ ... төленетін өнеркәсіп орындарында еңбекақы
жұмыс күшін толықтыру, ынталандыру функцияларын атқара алмайды;
- еңбекақының ... ... ... ... ... ... жалпы кірістегі үлесі 73,1% болса, бұл соңғы ... ... ... ... функциясының төмендеуі еңбекақының деңгейінің
істелінген жұмыс деңгейіне байланысының ... ... ... себепсіз сараптаудан, еңбекақыны нормалау мен ... ... ... функциясының маңызды міндеті: ... ... ... фондысында оңтайлы орын алуында. Нарықтық
экономиканың қалыптасу жылдарында ... ... ... ылғи ... ал сыйлықтық, ынталандыру өтемақы бөлігі өсіп отырды. Және ... ... ... ... өнімділігінің өсуіне
байланысты болмады.
Еңбекақының ... ... 2000ж. 58,1%, ал ... ... ... бөлігі 27,1% болды. Еңбекақының тарифтік бөлігінің еңбекақы
фондысындағы ең төменгі мәні ... ... ... ... ал ... – кредит ұйымдарында 32,9%, банктерде 31,2% болды.
Еңбекақының ынталандыру бөлігі кооператив өнеркәсіптерінде 65,7%, банктерде
58,2% болды. ... ... ... көбейтудің мұндай тетігі оның
ынталандыру қызметін атқармайды да тек өмір сүру ... ... ғана ... ... мемлекеттік реттеу тетігінің негізгі элементтері
келесі схемада көрсетілген.
Сурет 2- Еңбекақыны мемлекеттік реттеу тетігінің негізгі
элементтері
Тұтыну бюджетінің төменгі мәні – бұл ... ... ... ... ... еңбекке жарамсыздардың өмір сүруіне керекті игіліктер мен қызметтің
төменгі бағалануы.
Осы көрсеткіш негізгі әлеуметтік норматив пен ... ... ... көрсеткіш ғылыми түрде дәлелденген азық-түлікке, және басқа тауарларға
керекті нормаға сүйене отырып тағайындалады.
Тұтыну бюджетінің төменгі ... ... 4 ... тұратын
(әкесі,шешесі, екі баласы) орташа отбасын есепке алады.
Тұтыну бюджетінің ... ... ... ... ... болу ... қоржыны екі түрлі:
1) Төменгі тұтыну қоржыны- адамның алғашқы қажетіне ... ... ... ... ... Оңтайлы тұтыну қоржыны-бұл адамның әржақты қажеттілігін өтеуге
керек заттарға байланысты.
Төменгі тұтыну қоржынының ... ... ... кедейлік шегі
деген ұғым қалыптасқан. Бұл төменгі тұтыну қоржынынан төмен түспеу ... ... ... ең төменгі еңбекақы деген еңбекақыны мемлекеттік
реттеудің негізгі элементі болып саналады.
Қазақстанда еңбек кодексі бойынша төменгі ... бұл ... ... ... ... мәне төменгі тұтыну бюджетіне
сүйене отырып үкімет орындарымен ... ... ... ... сыры ... ... істеу мүмкіндігін, жұмыс күшін
толықтыруға ... ... ... ... міндеті:
1) Жұмыс күшін толықтыру;
2) Жұмыскерлерді әлеуметтік қорғау.
Ұлттық ... мен ... ... ... ... ... ... шарты бойынша төменгі еңбекақыны белгілеудегі негізгі
факторлар ... ... мен оның ... ... ... ... еңбекақының орташа деңгейі;
- еңбек өнімділігі мен тұрғындардың жұмыспен қамтамссыздануы;
- елдің экономикалық өркендеуі;
- мемлекет бюджеті мен жұмыс берушілердің ... ... ... елдерде төменгі еңбекақының
қалыптастырудың әлеуметтік-экономикалық ... зор, ... ... әсер ... кедейшілік деңгейіне;
- олардың сатып алу мүмкіндіктерінің өсуіне;
- шаруашылық субьектілердің бәсекелік жағдайының теңесуіне.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... бюджетінің қатынасы нашарлауынан төменгі еңбекақының ... ... және ... ... ... ... ... Бұл жағдай
жұмыс күшінің арзандауына, жұмыскерді материалдық қорғауды төмендетіп
жасырын жұмыс ... ... ... ... көбейтті. Төменгі
еңбекақы деңгейі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және оның бірінші разрядряд тариф
мөлшерімен, төменгі өмір сүру бюджетімен, еңбек ... ... ... еңбекақымен байланысы 1.1 кестесінде көрсетілген.
Кесте 1.1 - ... ... ... ... ... еңбекақының қатынасы |
| ... |
| |тг | |
| | |1 ... |Мин. күн ... ... |
| | |та- ... ... ... ... |
| | ... |бюджетімен|бюджетімен, % |деңгейімен, |
| | |% |, % | |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |88,0 | | |26,9 ... | | | | | ... |92,0 | |54,4 |26,1 ... | | | | | ... |95,0 | |71,9 |30,0 ... | | | | | ... |91,0 | |73,3 |23,6 ... | | | | | ... |83,0 | |70,8 |23,1 ... | | | | | ... |90,0 | |55,2 |19,1 ... | | | | | ... |94,0 | |51,7 |17,7 ... | | | | | ... |82,0 | |37,8 |15,9 ... . | | | | | ... |88,0 | |40,9 |15,7 ... | | | | | ... |91,0 | |39,0 |16,4 ... | | | | | ... |91,0 | |27,6 |15,9 ... | | | | | ... |92,0 | |28,7 |15,1 ... | | | | | ... |91,0 | |21,2 |12,2 ... | | | | | ... |91,0 |7,0 |13,1 |10,1 ... | | | | | ... |91,0 |7,0 |11,1 |8,8 ... | | | | | ... |60,0 |14,0 |11,6 |9,1 ... | | | | | ... |91,0 |15,0 |10,8 |10,5 ... | | | | | ... |90,0 |15,0 |10,5 |8,5 ... | | | | | ... |88,0 |15,0 |9,6 |8,0 ... | | | | | ... |91,0 |16,0 |10,5 |7,0 ... | | | | | ... |50,0 |15,0 |9,3 |6,1 ... | | | | | ... |50,0 |19,0 |10,0 |7,0 ... | | | | | ... |42,0 |12,0 |7,2 |5,6 ... | | | | | ... |47,0 |11,0 |7,5 |5,7 ... | | | | | ... |48,0 |11,3 |7,3 |5,3 ... | | | | | ... |49,0 |12,2 |7,9 |6,0 ... | | | | | ... ... |50,0 |10,5 |6,8 |4,8 ... | | | | | ... |50,0 |11,1 |7,2 |4,7 ... | | | | | ... |50,0 |15,0 |8,9 |4,6 ... | | | | | ... |51,7 |14,4 |8,9 |5,4 ... | | | | | ... ... ... ... ... разрядрядың тариф
мөлшерінің деңгейі төменгі еңбекақы деңгейінен 5-18% жоғары ... ... ... ... ... ... ... деңгейінен көп
болған.
Төменгі еңбекақы мен төменгі күн көріс деңгейінің бюджеті, төменгі
тұтынушы бюджетімен қатынасы 1992- ... 14,4% және 8,9% ... ... түрде азайып отырған. Осындай байланыс төменгі еңбекақы деңгейі мен
орташа еңбекақы деңгейінің арасында да байқалады. Мысалы: 1992ж. ... ... ... ... 2000ж. 4-5% ... ... ... төменгі еңбекақы оның аз ... ... ... ... алмайды.
Еңбекақыны саралау тетігінде тарифтік жүйе орта орын алады. Тарифтік
жүйеге: бірінші разрядрядтың тариф мөлшері, біріңғай ... топ, ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда
негізгі бастапқы ережелер мыналар:
- тарифтік ... мен ... ... ... төменгі еңбекақы
деңгейіне кепілділігі болып табылады;
- кәсіпорын иелері ставканың, айлықтың және ... ... да ... ... тек аз ... төмен емес тағайындауларына болады;
Біріңғай тарифтік топ – бұл біліктілік ... ... ... Бұл ... ... ... ... қолындағы басты құрал.
Еңбектің деңгейі мен оның төлемі арасындағы бірлікті ... ... ... топ ... ... ... ... саралау мен реттеу
жүргізіледі. Бұл жұмыс әртүрлі кәсіптік –білікті жұмысшылардың еңбекақысын
реттеуде ... ... ... және келесі факторларға байланысты:
- Бір кәсіптің шегіндегі еңбектің қиындығы;
- жұмыскердің, техника қызметкерлерінің, әкімшілік шаруашылықтың ... ... ... мен ... ... ... ... өнімнің қиындығы, әлеуметтік тұрмыс
жағдайы, жұмыс пен ... ... ... топтың бастапқы нұсқасында тарифтік коэффиценттің
разрядтан разрядқа біркелкі өсу ... ... Бұл ... ... ... ... деп бекітілген: “тарифтік топта разрядтан
разрядқа 10-10% ставканың өсу мөлшері болу керек”.
Ал тарифтік топтың келесі ... бұл ... ... ... біріңғай тарифтік топта 1-2 разрядтың қатынасы 1,3, 2-4 разрядтың
қатынасы 1,16, 4-8 разрядтың қатынасы 1,1, 8-28 ... ... ... ... ... біріңғай тарифтік топқа ... ... ... ... ... Бұл ... ... қорын саралауды азайту үшін және
құнсыздану жағдайларының болмауы үшін керек.
2- кестесінде Қазақстанға тарифтік жүйе мен ... ... ... ... жүйелерін құрайтын факторлардың салыстырма сипаты
берілген.
Кесте 1.2-Тарифтік жүйе түрлері,тарифтік жүйені құрайтын факторлар
| ... ... ... ... ... жүйе ... | ... |Жұмыстың күрделілігі; |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ету шарты ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... жасы, білімі, жұмыс |
| ... т.б. ... ... білім деңгейі барлық тарифтік жүйе түрлерінде бар.
Өндірістің тәжірибесі ... ... ... ... ... ... тек ... және Жапониялық типтерде есепке
алынады. Жұмыскердің еңбегінің күрделігі тек біріңғай ... ... ... ... ... ... табылады.Бұл жағдайда технологиялық
процесстің күрделігі, еңбек құралдары мен әдістері, жұмыстың дербестігі
есепке ... ... ... ... ... еңбекақыны салым және норма
арқылы реттеу тетігі ... ... ... ... нарықтық өзгерістер кезіңде еңбекақыны
ұйымдастыру және оның мемлекет тарапынан реттеу ... ... ... ТОО ... ... ... ... МЕН ЕҢБЕКАҚЫ
ТӨЛЕУДІҢ НЫСАНДАРЫ МЕН ЖҮЙЕСІ
2.1 Кәсіпорынның ұйымдастыру-экономикалық сипаты
ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
«Алматы "ПРОМСВЯЗЬ" зауыты» жауапкершілігі шектеулі ... әрі ... ... ЖШС, өз ... ... ... Қазақстан Республикасының 27.12.1994 жылғы Азаматтық кодексі
(жалпы бөлім), Қазакстан Республикасының 22.04.1998 жылғы «Жауапкершілігі
шектеулі және ... ... ... ... ... ... ... №436-1, 25.05.2002 жылғы №323-11, 16.05.2003
жылғы ... ... ... ... басқа да нормативтік
актілердің және өз құрылтай кұжаттарының негізінде жүзеге асырады.
«Алматы "ПРОМСВЯЗЬ" ... ... ... ... ... ... құрылуымен байланысты мемлекеттік тіркелуін жүзеге асырады.
«ПРОМСВЯЗЬ» ААҚ, Алматы каласы Әділет басқармасында 03.04.2000 жылы
тіркелген, мемлекеттік кайта тіркеу куәлігі № ... ... ... ... зауыты» ЖШС, өз ... ... ... ... ... және ... мүлкінің
құқықтық мирасқоры болып табылады.
Серіктестіктің атауы:
мемлекеттік тілде: «Алматы "ПРОМСВЯЗЬ" зауыты» жауапкершілігі ... ... ... ЖШС;
орыс тілінде: товарищество с ограниченной ответственностью «Алматинский
завод "ПРОМСВЯЗЬ"»;
Сокращенное наименование: TOO "ПРОМСВЯЗЬ".
«Алматы ... ... ... ... ... жері: 480061, Алматы қаласы, Төле би көшесі, 293 үй.
. «Алматы « ПРОМСВЯЗЬ» зауыты» ЖШС қызмет мерзімі шексіз.
СЕРІКТЕСТІКТІҢ ЗАҢДЫ ... ... ... ... ... ... құқығын иеленеді.
Серіктестік жеке меншік құкығында ерекшеленген мүлікке ие ... ... және шет ... ... ... балансы,
есеп шоты, өз атауымен мөрі және өзге де деректемелері бар.
Серіктестік өз атынан өз ... ... ... ... және шет ... ... ... мүліктік және мүліктік
емес құқықтар мен міндеттерге ие болады, соттарда талапкер және ... ... ірі ... ... болады.
Серіктестік Қазакстан Республикасының аумағында және шет ... ... ... және еншілес кәсіпорындар құруға, басқа
кәсіпорындардың кұрылтайшысы болуға, Қазақстан ... да, ... тыс та ... (қоғамдастыққа) кіруге құқылы.
Серіктестік өзіне тиесілі мүліктерге өз міндеттемелері бойынша жауап
береді. Ол ... ... ... ... ... ... Серіктестіктің міндеттемелері бойынша жауап бермейді, әрі
Серіктестіктің қызметіне байланысты, ... ... ... қүны ... ... ... бағалы қағаздар туралы заңдарда белгіленген тәртіпте бағалы
кағаздар шығару жолыен қаржылық және заемдік қаражаттар ... ... ... мен ... ... ... ... МАҚСАТЫ МАЗМҰНЫ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ
Серіктестік қызметінің негізгі мақсаты табыс табу болып табылады.
Белгіленген ... жету үшін ... ... қызмет түрлерін
жүзеге асырады:
1) халық шаруашылығының барлық салалары үшін ... мен ... ... ... мен құрылымдар жасау және жетілдіру;
2) көтерме және бөлшек ... ҚР ... ... ... ... ... қызмет;
4) Халық тұтынатын тауарларды өндіру;
5) Коммерциялық қызмет;
6) өндірістік және азаматтык құрылыстар салу әрі жөндеу;
7) ... ... ... халыққа қызмет көрсету, соның ішінде фармацевтік, медициналық;
9) дүкен, кафе, бар, ... ... ... ... ... ... өндірістік бағыттағы тауарлар өндіру;
12) сауда-делдалдык қызмет;
13) экспорт-импорттық операцияларды жүзеге асыру;
14) Қазақстан Республикасы заңдарында тыйым салынбаған басқа да ... ... ... да ... қызмет түрлерін жүзеге асыру үшін Серіктестіктің
қүзыретті ... ... ... ... ... жағдайда, қызметтің бүл
түрі тиісті рұксат (лицензия, сертификат) ... ... гана ... ... МЕН МІНДЕТТЕРІ
Қатысушылар құқылы:
- серіктестік ісін басқаруға қатысуға;
- серіктестік алған таза ... ... ... ... ... табыс табуға;
- серіктестік қызметі туралы толық ақпараттар алуға және бухгалтерлік
және баска да қүжаттарымен танысуға;
- серіктестік ... ... ... ... есеп ... ... мүлік бөлігінің қүнын немесе, Серіктестіктің ... ... ... мүліктің бөлігін заттай алуға;
- серіктестікке қатысуын өз үлесін иеліктен шығару жолымен токтатуға
құкылы.
Серіктестік қатысушылары:
- құрылтай ... ... ... осы ... және ... ... ... тәртіпте, мөлшерде
және
тәсілдермен Жарғылық капиталга салым салуга;
Серіктестік коммерциялық құпия деп ... ... ... 4.3. ... ... ... және Серіктестіктіктің
құрылтай құжатарында көзделген басқа да міндеттерді атқаруы мүмкін.
СЕРІКТЕСТІКТІҢ ЖАРҒЫЛЫҚ КАПИТАЛЫ
Серіктестіктің Жарғылык ... 92 144 337 ... екі ... ... төрт мың үш жүз отыз ... ... қүрайды. Серіктестіктің Жарғылык
капиталының салымы ақшамен, ... ... ... үйлермен,
ғимараттармен, заттармен, соның ішінде жерді ... ... ... ... нәтижелеріне қүқықпен және баска да мүлікпен енгізілуі
мүмкін.
Серіктестікті қатысушылардың тіркеу мезетінде жарғылық капитал толық
төленген.
Жаргылық ... ... мына ... ... асырылуы мүмкін:
а) барлық қрылтайшылармен жүргізілген қосымша мөлшерлес салымдармен;
б) Жарғылық капитал мөлшерінің серіктестіктің өзіндік ... ... ... оның қор ... есебінен өсірілуімен;
б) бір немесе бірнеше қатысушылармен қосымша салымдардың енгізілуімен;
в) Серіктестіктің қүрамына жаңа ... ... ... капиталының өсірілуі колданыстағы заңдардың
талаптарын ескеріле және тәртібінде жүзеге асырылады.
Серіктестік жарғылык капиталдың өскені туралы оны мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қабылданған күннен
бастап үш айдың ішінде хабарлауға міндетті. Хабарлау сәтіне дейін жарғылық
капиталдың өсетін сомасының жартысынан аз емес ... ... ... ... ... ... заңдарда белгіленген ең төменгі
мөлшерінен ... жол ... ... ... ... иесі ... табылады, ол мынаның есебінен
күрылады: Жарғылық капиталға Қатысушылардың салымдары;
Алынған ... ... ... жол ... басқа да негіздер
бойынша алынған мүліктер.
Серіктестіктің мүлкі белгіленген активтерден түрады, олардың ішінде
бастапқы құны ... ... 92 144 337 ... ... ... бөлінбейтін мүлік болып табылады және бухгалтерлік есеп стандарттары
талаптарына сай серіктестіктің балансында ескерілген.
Жарғылық капиталдағы қатысушылардың ... ... әрі ... ... серіктестік мүлкіндегі үлестері, олардың жарғылық капиталдағы
салымдарымен пара-пар.
БАСҚАРУ ЖӘНЕ БАҚЫЛАУ ОРГАНДАРЫ
Серіктестікті ... ... ... қатысушылардың жалпы жиналысы
болып
табылады.
Серіктестік қатысушыларының жалпы жиналысының ерекше қүзыретіне
жататындар:
A) ... ... ... онын Жарғылық капиталдағы мөлшерін де
өзгерту, түрған жері мен ... ... ... немесе жаңа
редакциясындағы жарғыны бекіту;
Б) Серіктестіктің бақылау кеңесін 3 адамнан кем емес мүшесін ... оның ... ... ... ... ... ... органын бекіту, және оны мерзімінен ... ... ... ... ... ... және ... кеңесінің
ұсынысы бойынша оның таза табысы мен шығындарын бөлу;
Д) ... ... ... ішкі тәртібі мен басқа да
күжаттарын бекіту;
Е) Серіктестіктіктің тексеру ... ... ... ... ... тексеру комиссиясының немесе тексерушінің есептері
мен қорытындыларын бекіту;
Ж) Серіктестіктің жаңа катысушыларын кабылдау туралы шешім;
3) Серіктестікті қайта ұйымдастыру ... ... ... ... тарату комиссиясын тагайындау жәие тарату балансын бекіту;
К) басқа шаруашылық серіктестіктеріне, ... ... ... ... емес коғамдарға катысу туралы шешім шығару;
Л) қолданыстағы ... ... ... ... ... ... туралы шешім.
. Жарғының тармагының А) және 3) тармақшаларында көрсетілген мәселелер
бойынша ... ... ... катысушыларының жиналысына қатысқандардың
үштен төрт білікті көпшілік дауыспен кабылданады.
Қалған мәселелер бойынша ... егер ... ... ... ... ... болып саналады.
Серіктестік қатысушыларының жалпы жиналысы Серіктестік қызметімен
байланысты кез келген ... ... ... ... кеңесі қатысушыларының жалпы жиналысының
арасындагы: кезеңде атқарушы органның ... ... ... ... ... Серіктестіктің бақылау кенесінің ерекше құзыретіне
жататындар:
A) Серіктестікті немесе онын ... ... ... туралы шешім
шығару және мұндай берудің шарттарын анықтау;
Б) ... ... ... ... және нәтижелеріи Серіктестік
қатысушыларының жалпы жиналысына ұсыну;
B) ... ... ... немесе тексерушінің кандидатурасы
бойынша Серіктестік катысушыларының жалпы ... ... ... Бас ... және бас ... ... бойынша жұмысшыларга
жеке үстемакы мөлшерін бекіту;
Е) Серіктестіктің табысын бөлу ... ... ... ... ... ... Жарғылык капиталынын 50 % аса сомадағы шарттар мен
келісімдерге қол қою.
Бакылау кеңесінде дауыс беру кезінде кенестін әрбір ... бір ... ... ... дауыспен кабылданады.
Аткарушы орган бас директор болып табылады, ол қатысушылардың ... және ... ... есеп ... оның ... орындалуын
ұйымдастырады. Қатысушылардың ... ... бас ... ... ... ... негізінде енбек заңдарына
сәйкес реттеледі.
Бас директор катысушылардын жалпы жиналысынын және бақылау кенесінің
айрықша құзыретіне ... ... ... ... сонын ішінде:
- ағымдағы және алдагы жұмыс багдарламаларының орындалуын камтамасыз
етеді;
- қатысушылардын жалпы ... мен ... ... ... мен ... ... оларға орындалу жөнінде есеп
береді;
- Серіктестіктің мүлкіне, қатысушылардын жалпы ... мен ... ... ... онын ақша каражаттарына иелік етеді;
- Серіктестіктің атынан сенімхатсыз шарттар (келісім-шарт) ... оның ... ... ... ... ... ... Серіктестіктің Жарғылық капиталы мөлшерінің 50% аспауы тиіс);
- Банкттерден есеп шоттар және басқа да ... ... ... ... ... ... міндетті бұйрықтар мен жарлықтар
шығарады;
- Серіктестік қызметкерлерін кабылдау мсн шыгаруды жүзеге асырады;
- Серіктестікті таныстыру ... ... ... ... ... ... ... Бакылау кеңесінің кұзыретіне
жатпайтын өзге де өкілеттіктерді, сондай-ак оған ... ... ... Бакылау кеңесі берген қосымша окілеттіктерді жүзеге
асырады. Бас ... ... ... ... жеке дара ... ... ... каржы-шаруашылық қызметін қадагалауды
жүзеге асыру үшін Серіктестік ... ... ... ... 5 жылға тексеруші сайланады.
Бас директор тексеруші бола алмайды. Тексеруші кез ... ... ... ... ... ... тексеріс
жүргізуге құкылы және осы мақсатқа байланысты Серіктестіктін ... ... ... ... ... ... ... директор ауызша немесе жазбаша нысанда ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысы бекіткенге дейін
Серіктестіктің жылдық қаржылық есебін тексерістен өткізеді. Қатысушылардың
жалпы ... ... ... не ... қорытындысыз жылдық
есепті бекітуге қүқылы емес.
Серіктестіктің жылдық қаржы ... ... ... ... жағдайын тексеріп бекіту үшін Серіктестіктің ... бас ... ... ... ... емес кәсіби
аудиторды тартуға құқылы.
Серіктестіктің кез келген Қатысушысы Серіктестіктің қаржылық ... ... өз ... ... ... ... құқылы.
. Егер Серіктестіктің атқарушы органы Серіктестіктің қаржылық есебіне
аудиторлык тексерісті өткізуден жалтарса, ... ... сот ... ... есеп пен есеп ... дүрыстығы мен жүргізу тәртібінің
сақталуы үшін ... ... ... ... жауапкершілік
атқарады.
СЕРІКТЕСТІКТІҢ ТАЗА ТАБЫСЫМЕН ШЫҒЫНДАРЫНЫҢ БӨЛІНІСІ
Серіктестіктің табысы қаржылық есептеменің негізінде оның ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінен түскен ... әрі оған ... ... және ... ... кейін жасақталады. Серіктестік қызметінің түпкі нәтижесі табыс
табуга саяды.
Салықтарды, жалақыны және бюджетке өзге де ... ... ... ... ... ... меншігі (таза табысы) болып
табылады және онын ... ... ... мен ... үшін бөлінеді.
Өндірістің дамуына және Серіктестіктің жалпы мүктаждыктарына кажетті
қаражат ... ... ... таза ... ... ... жалпы жиналысының шешімімен Қатысушылардың арасында
бөлінеді.
Таза табысты бөлу ... ... ... ... ... ... бекітуге арналған қатысушылардың кезекті жалпы жиналысында
кабылданады.
Қатысушылардың жалпы жиналысында Қатысушылардың арасында таза ... ... ... ... кезде, әрбір Қатысушы бөлінген табыстың
бөлігін Серіктестіктін Жарғылық капиталындағы өз үлесіне ... ... ... ... ... ... таза ... бөлу туралы шешім
кабылдаган күннен бастап акшалай бір айдын ішінде ... ... ... ... ... толык төлеміне дейін табысты
катысушылардың арасында бөлуге құкылы ... ... ... кор ... ... егер ... ... жетпесе - Серіктестікте бар басқа да ... ал ... ... ... - ... ... ... жабылады.
Серіктестік Жарғылық капиталдың 10% мөлшерінде сақтык кор ... ... қор ... ... Серіктестіктің таза табысынан 5%
мөлшерінде жыл сайынғы бөліну жолымен жүзеге ... ... қор ... таусылған жагдайда, оған қаржы аудару кайтадан
жаңғырады.
СЕРІКТЕСТІКТІҢ ЕҢБЕК ҰЖЫМЫ
Бас директор жалдау туралы келісім-шарт, еңбек катынастарын реттейтін
өзге де нысандар негізінде ... ... ... ... құқылы
Серіктестік Қазакстан Республикасының заңдарында белгіленген барлык
әлеуметтік-экономикалық құқықтарға кепілдік береді.
Әрбір жұмысшының еңбек ... оның жеке ... ... ... нәтижелері ескеріле отырып, анықталады, ең ... ... және ... ережелерге сәйкес салык салынады.
Серіктестік еңбекақының жүйесі мен формасын жеке өзі аныктайды, ... ... ... мен жалақы мөлшерін қарастырады,
мұнда мемлекеттік тарифтерді қызметкерлер мен ... ... ... акысының ең төменгі кепілі ретінде қарастырады.
Серіктестік ... ... ... үшін ... ... ... етуге міндетті, және олардың денсаулығы мен еңбек кабілеттілігне
келтірілген зиян үшін ... ... ... ... ... Республикадағы мемлекеттік және ... ... ... мен ... ... ... ... айналысады. Тапсырыс берушілерге Республикадағы байланыс
бөлімдерін салу үшін 200 түрдей ... ... ... ... “KRONE”
тығыз байланыса отырып зауытта коммутациялық бөлу жабдықтары, кросстық
апараттар шығару ... ... “KRONE ” ... авторы дистрбьютері
бола отырып зауыт өз тапсырыс берушілеріне бұл ... 2000 ... ... ұсына алады. Өндіріс орындарынан басқа зауыт басқада
жекеменшік бірлестіктермен де ... ... ... бәсекелестік бағытта күшті болуы зауытта өндіріс потенциалының
жоғарғы дәрежесі, жұмыскерлермен қызметкерлердің жоғарғы ... ... ... берушілердің сұрауына тез көңіл аударылуында.
Материалдық техникалық қамтамассыз ету
Зауытты материалдармен техникамен жабдықтау көбінесе ... ... ... ... іске асырылады. Зауытта материалдық
ресурстар үшін алдыналы төлеу, және ... ... ... ... ... ... 1.3-Кәсіпорынның ресурстары
|Көрсеткіштер |2002 |2003 |2004 ... ... ... |95 |98 |94 ... | | | ... |69 |72 |73 ... |16 |16 |16 ... ... ... |10 |10 |5 ... бойынша жұмыс атқарушылар саны 2004ж. 94 адам болды. 2003ж.
салыстырғанда екі ... ... ... көрінгендей жұмысшылардың
өндірістен басқа жұмыстағылар қысқарған.
Кәсіпорынның өндіріс потенциалы оның кәсіптік ... және ... ... ... ... жайымен сапасына анализ жасай отырып
кәсіпорын қорының ... ... тозу ... жоғары екенін көруге
болады. 2003жылы 90%, ал қиын жылы 60 %.
Кесте 1.4-Негізгі капиталдың құрамы мен ... |2002ж. |2003 ж. |2004 ж. ... ... млн. тгб. |38,62 |45,82 |53,86 ... млн. тг. |0,25 |0,28 |0,32 ... ... | 0,65 |0,62 |0,60 ... ... |0,89 |0,90 |0,91 ... ... |0,23 |0,24 |0,25 ... ... |38,57 |45,54 |53,54 ... коэффициенті | 0,35 |0,38 |0,40 ... ... |0,11 |0,10 |0,09 ... бөлігі |0,77 |0,76 |0,75 ... ... ... ... ... өсуі дұрыс мезет және
өндіріс потенциалының ... ... ... ... бұл жағдайда негізгі
капиталдың бағасының ... ... ... ... ... емес,
бағасының өсуіне байланысты.
Зауыттың технологиялық жабдықтары қазіргі кезде жоғары сапалы ... ... ... ... іс ... ... ... тауысқан да олардың жұмыс істеу мүмкіндігін тек ... іске ... ... ... жұмыстарының мөлшері жыл сайын көтеріліп
шығарылған өнімнің өзіндік құны өсіп барады.
Кесте 1.5-Зауыт жабдықтарының ... ... ... ... аты ... жылдық|Шығарылған өңім, |Қуатты қолдану |
| ... шт. |шт. ... % |
| | ... ... |300 |250 |260 |280 |83,3 |86,6 |93,3 ... | | | | | | | ... ... |6000 |4000 |3500 |5000 |66,6 |58,3 |83,3 ... | | | | | | | ... ... |8000 |5500 |6000 |7000 |68,7 |75 |87,5 ... байланыс |15000 |13000 |12800 |14000 |86,6 |85,3 |93,3 ... | | | | | | | |
| | | | | | | | ... |29300 ... |26280 |77,64 |76,99 |89,7 |
Зауытта шығарылатын ... өсу ... ... Бұл ... ... елдермен арада (Қытай,Түркия,Өзбекстан). Жаңа ... ... ... ... ... қолдану мүмкін емес, өйткені айналым ... ... ... қаржылай – шаруашылық жұмыс көрсеткіші
|Көрсеткіштер ... |2002ж. |2003ж. |2004ж. |
| ... | | | ... ... ... түсім |млн. тг |184 |195 |197.94 ... ... ... |% |46,0 |48,4 |59,0 ... ... операциясының деңгейі| | | | ... ... ... |% |-0,9 |3,2 |-5,9 ... ... |млн.тг |10,1 |12,3 |11,2 ... ... ... |2,1 |5,3 |5,6 ... және дебиторлық | |20 |2,3 |3,9 ... ... ... | | | | ... қаражаттармен | |-0,33 |-0,26 |-0,50 ... ... | | | | ... ... коэффиценті | |0,51 |0,58 |0,51 ... ... ... 2004ж. ... ... ... ... алмасу операциясының өскенін (46% –дан 59%- ға) көреміз. Бұл
жағымсыз ... ... ... ... ... өнеркәсіп орындарының шикізат пен материалдарды төмен
бағамен сатып алуларына байланысты;
- Тауарлардың бағасының ... ТМД ... ... есеппен 2004ж. 8-9%
төмендеуінен;
- Материалды-техникалық құралдарды қолма - қол сатып алуға қаражаттың
болмауы;
Соңғы ... ... ... ... ... ... ... өсіп келеді.
“Промсвязь” зауытының несиелік қарыздары бар. 01.12.2004ж. 14,2 млн.
тг. Оның ішінде жеткізушілерге 8,52 млн. тг. ... 60% ... ... ... 3,6 есе көп. Бұл ... 1,0 көп, бұл ... төлеудің қиындығын көрсетеді.
Зауыттың қаржылану жағының тұрақтылығын оның төлемді өтеу ... ... ... өтеу ... ... ... өтеу көрсеткішін қарастырайық. Ағымдағы өтімдік коэффицент
2004ж. 0,58 ден ... ... ... ... ... ... ... дейін. Осының әсерінен зауыт күнделікті ... ... ... арқылы жүргізеді деген сөз.
2. Кәсіпорындағы еңбекті нормалау жүйесі
Еңбекті нормалау – бұл ... ... ... ұйымдастырудың бір
бөлігі. Еңбекті нормалау дегеніміз белгілі бір жұмысты атқаруға керекті
еңбектің нормасын ғылыми ... ... табу деп ... ... ... бұл көп аспекті жұмыс. Оның мақсаты қажетті шығындарды
есепке алу, керекті ... мен ... ... ... анықтау.
Ғылыми негізделген еңбек нормалары кәсіпорынның техникалық ... ... ... ... ... ... бар:
- уақыт нормасы;
- өндіріс нормасы;
- қызмет көрсету нормасы;
- сан нормасы;
- басқару нормасы;
- шығындар нормасы;
- тапсырыс нормасы;
Еңбекті нормалаудың екі ... ... ...... әдіс;
2) Аналитикалық әдіс;
Тәжірибе – статикалық әдіс түгел істелген ... ... ... Бұл әдіс ... ... ... бұрыңғы
қолданып жүрген әдістерді қолдануға негізделген. Бұл әдіс тез және ... әдіс – ... ... ... ... ... береді. Бұл әдәс бойынша әр операцияны жеке жеке бөліп, әр
бөліігін жеке нормалауға және ... ... ... ... факторларды анықтауға мүмкіндік туады.
Еңбекті нормалау кезінде келесідей нормативтер қолданылады:
- жабыдықтардың жұмыс істеу нормативі
- ... ... сан ... ... нормативтер
“Промсвязь” зауытында еңбек нормасы ұйымдастырылған. Зауыттың өзінше
ерекшелігіне байланысты бұнда тек уақыт нормасы ... Бұл ... ... нормативтеріне сүйене отырып қолданылады.
Еңбек нормасын қайта қарап енгізу жұмысы тұрақты түрде іске ... ... Сол үшін ... еңбек өсімділігінің резервтерін қолданып
жаңа ... ... ... ... ... Бұл жұмыс жұмыс
орнын аттестациялау, техникалық өсу жоспарымен өнім ... ... ... қатар жүргізіледі.
2.3 Зауытта қолданылатын еңбекақы төлеу жүйелері.
“Промсвязь” зауытында ... орын ... ... ... ... және қызметақы төлеу әдісі қолданылады. Ал өндіріс орнындағы
жұмыскерлердің еңбекақысын ... жаңа әдіс ... ... ... 1.7- ... сату және еңбекақы мөлшері
|Ай ... ... млн. ... ... |
| |тг. |млн. тг. ... |14,56 |4,16 ... |16,73 |4,83 ... |18,23 |5,6 ... |14,28 |4,08 ... |14,01 |3,96 ... |13,45 |3,84 ... |15,16 |4,25 ... |16,08 |4,76 ... |18,46 |5,67 ... |20,13 |6,10 ... |19,24 |5,95 ... |17,16 |5,41 ... ... тура байланысты болса онда олардың қатынасының тығыздығы
корреляция коэффицентін келесі формула арқылы табылады:
(2)
Есептеуді 1.8 кестесіне ... ... ... ... |млн. тг. ... |Yi (Xi |Xi2 |Yi2 |
| ... ... | | | |
| ... Xi|тг. Yi | | | ... |14,56 |4,16 |60,57 |211,99 |17,30 ... |16,73 |4,83 |80,80 |279,89 |23,32 ... |18,23 |5,6 |102,08 |332,3 |31,36 ... |14,28 |4,08 |58,26 |203,91 |16,65 ... |14,01 |3,96 |55,48 |196,28 |15,68 ... |13,45 |3,84 |51,65 |180,90 |14,74 ... |15,16 |4,25 |64,43 |229,83 |18,06 ... |16,08 |4,76 |76,54 |258,56 |22,65 ... |18,46 |5,67 |104,66 |340,77 |32,15 |
| ... |20,13 |6,10 |122,79 |405,77 |37,21 ... |19,24 |5,95 |114,48 |370,17 |35,40 ... |17,16 |5,41 |92,83 |294,46 |29,27 ... |197,49 |58,62 |984,57 |3304,28 |293,79 ... ... шамасы сату мөлшерінің шамасы мен еңбекақы арасындағы
байланыстың мәні ... ... ... ... зауытындағы өндіріс цехының жұмыскерлеріне еңбекақы
төлеу амалымен оның мөлшерін анықтауды қарап өттік. Зауытта ... ... ... ... ... орта есеппен бір айда
40000мың теңгеден жоғары еңбекақы төленеді.
3.КӘСІПОРЫНДА ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУДІ ЖҮЙЕЛЕУ МЕН ЖЕТІЛДІРУ
3.1 ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы жүйесі тиімді
емес, өйткені жұмыскерлер еңбекақының мөлшері олардың ... ... ... Еңбекті жетілдіріп ынталандырады деп тарифсіз еңбекақы
төлеу жүйесі ұсынылып отыр.
Тарифсіз еңбекақыны төлеу ... ... ... ... ... ... ... нәтижесіне байланысты болады. Бұл жүйені келесі
жағдайларда қолдануға ұсыныс беріледі:
- Жұмыстың ... ... ... және дұрыс мөлшерлеуге мүміндік болу
керек;
- Істелген ... ... ... ... ... ... болу керек;
- Бір ұжымның жұмысшылары бір – б ірін жақсы біліп басшыларға сенулері
керек;
- Ұжым онша ... ... ... ... ... жұмысшылар
құрамы тұрақты болу керек;
Осы жағдайларға қарай ... ... ... бұл ... ... жүйесін қолдануға жақсы жағдай бар екенін көруге болады.
Ұсынылып отырған еңбекақыны тарифсіз жүйе ... ... ... ... ... ... ... жұмыскерлер ұжымына, олардың еңбек
нәтижесіне қарап есептелген еңбекақы қорына түгелдей байланысты
- Әр жұмыскерге ... ... ... Бұл ... ... және ... жалпы жұмыс нәтижесіне және салымын
көрсетеді
- Әрбір жұмыскерге күнделікті жұмысқа қатынасу коэффиценті белгіленеді.
Жоғарыда айтылғандай әр жұмыскердің ... (Зпi) оның ... ... ... қорындағы пайын көрсетедіді келесі формула арқылы
табылады:
(4)
Мұнда ФОТк - ... ... ... еңбекақы қоры;
- әр жұмыскерге еңбекақы төлеу уақытында берілген
жұмысқа қатынасу коэффиценті ... ... ... басқа қабылданған
шартты бірлік бойынша);
КТУi - әр жұмыскерге еңбекақы төлеу уақытында ... ... ... ... есебінде немесе басқа қабылданған
шартты бірлік бойынша);
Тi - ... ... ... күш саны;
n - еңбекақы қоры бөлінетін жұмыскер саны.
Кәсіпорында еңбекақыны тарифсіз жүйе ... ... ... ... іске ... ... ... Кәсіпорын бойынша жаңа еңбекақы төлеу жүйесіне көшу туралы
бұйрық шығару қажет, бұл бұйрықта жаңа жүйеге көшудің ... оған көшу ... жаңа ... ... ... ... талап ету керек,негізгі керекті іске асыратын
шараларды көрсетіп, олардың орындалу мерзімін, бұл ... кім ... ... ... ... ... жүргізетін комиссия белгілеп, оның құрамын анықтау
қажет.
2.Әр жұмыскердің біліктілік коэффицентін табу қажет.
Тарифсіз еңбекақы ... ... ... ... ... жұмысшының
біліктілік разрядын және мамандар мен ... ... ... ... ... ... ... табуда екі түрлі тәсіл бар:
1) Тарифсіз жүйені қолдануға дейінгі ... ... ... Бұл ... ... ... біліктілік
деңгейін оған тағайындалған разряд немесе категория емес, оның
алған еңбекақысы ... еске ... ... деңгейін коэффиценті мына формула бойынша табылады:
, ...... ... ... ... жұмыскердің біраз
уақыт ішінде тапқан орташа еңбекақысы;
ЗПmin – сол уақыт ішінде ең төмен еңбекақы алатын
жұмыскердің орташа ... ... ... ... ... есепке алмау керек
және келесі негізгі төлемдерді есептеу керек:
- қабылданған сыйлық беру жүйесі бойынша ... ... ... ... ... ... үшін төленетін қосымша төлемдерді;
-қосымша мамандықпен жұмыс істегені үшін, қызмет атқаратын ... үшің ... ... ... үшін төлемдерді;
-бригаданы басқарғаны үшін төлемдерді;
-тариф ставкасында ... ... ... ... ... ... ... үшін төлемдерді;
-көп жылдық сіңірген еңбегі үшін төлемдерді.
Бұндай амал шынайы керекті нақтылы өндірістік жағдайында жұмыскердің
еңбекақысын ... ... ... ... туғызады. Нақтылы
еңбекақы мөлшеріне қарап ... ... ... ... олардың
біліктілігі арасындағы айырмашылықты есепке алмайды. Бұл жағдайда әсіресе
мамандар үшін және кейбір бөлек жұмысшылар тобына ... ... ... дұрыс.
2) Екінші амалдың методикалық негізіне оның әртүрлі еңбекақы ... ... ... ... ... ... Бұл ... мәні нақтылы еңбекақы төлеу
жағдайына қарап табылады. Келесі бес көрсеткіш мақсатқа лайықты:
-жұмыстың қиындық коэффиценті (Кср). Бұл ... ... ... ... ... ауыр, зиянды жұмыстың бірінші разрядының тарифтік
ставкасына бөлу ... ... ... ... ... алатын коэффицент (Кут). Әр жеке
жұмыскерге кәсіпорынның жағдайына байланысты ... ... ... әр ... істеу жағдайын есепке алатын коэффицент Ксм).
Әрбір разряд үшні екі- үш ... ... үшін ... ... қатынасы арқылы табылады;
-жұмыстың қарқындылық ... ... ... ... ... үшін ... шамасы арқылы табылады (тариф
ставкасының % арқылы);
-мамандылық бойынша шеберлілік ... ... ... ... ... жалпы мәні (Кку) келесі формуламен табылады:
(6)
3) Жұмыстың әр түріндегі ... ... ... ... әр ... ... тобы).
Жұмыстың әртүрлі еңбекақы төлеудегі қатынас ставкасын құру, тарифсіз
еңбекақы төлеу жүйесінің негізі бола тұра ең ... ... ... ... жүйені кіргізудің тиімділігі, оның жұмыс нәтижесінің сапасы санына
байланыстылығы, жоғары екпінмен жұмыс істеуге ынтықтыру, ... ... күш ... толық қолдану бәрі осы қатынас сеткасынын дұрыс
ұйымдастыруға байланысты. Бұл сетканыңдың ... ... мен ... ... ... әлеуметтік сақталуының, әлеуметтік қорғанышын
нарық экономикасы кезіңдегі негізгі себебі болып табылады.
Сетканы ұйымдастыру кезіңде ... ... шешу ... кәсіпорындағы негізгі жалпы сипатты жұмысшылар категориясын ... ... ... ... ... ... ... көмекшілері, т.б.);
2) жұмысшылардың біліктілік тобының санын ... ... ... ... табу;
3) әр нақтылы жұмыскерді өзіне сәйкес біліктілік тобына және қатынас
вилкасына бөлудің өлшемін, талабын және ... анық дәл ... ... ... ... ерекшелігі мен өзгешелігін есепке
алған дұрыс. Бұрыңғы еңбекақы төлеу жүйесіндегі тариф жүйесін қызметтік
айлық жүйесін, т.б. ... ... ... болады.
Еңбекақы төлеудегі қатынас коэффицентінің ауқымы мен интервалын табу
өте ... іс. ... ... ... бір ... ... еңбегінің ерекшелігін көрсетеді. Интервал барлық біліктілік
топтарында бірдей болуы керек ... ... ... интервалдың төменгі
міні алдыңғы интервалдың жоғарғы мәні ... ... ... штат ... ... ... әр жұмыскердің біліктілік деңгейінің базалық коэффицентін табу үшін
аттестациялық комиссия құру;
6) біліктіліктің базалық коэффицентін ... ... ... үшін ... ... анықтау.
Еңбекақы төлеудегі қатынас коэффиценті () бір нақтылы болмау
керек. Оны “вилка” түрінде жеткілікті кең ... етіп ... ... бұл ... ... ... белсенді түрде ынтықтыруға,
жұмыскердің өз жұмысына, міндетіне жауапты қарауына ... ... ... ... ... ... ... бригада кеңесі, еңбек
ұжымы немесе басқару орындары ... ... ... әр ... ... және кәсіпорын жұмысының ақырғы, нақты нәтижесіне ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу кезіңде
жұмыскердің біліктілігін ғана емес, оның нақтылы істеген ... ... ... ... ... ... ... мөлшері оның
мүмкіндіктерінің потенциалын қолдануына, еңбекке қосқан үлесіне ... ал ... ... ... ... ... ... байланысты екенін
көруге болады.
Бұндай еңбекақы төлеу жүйесінде жұмыста жай ... ... ... материалдық пайдасы жоқ. Осы арқылы тәжірибеде жеке бастың ұжыммен
мақсаты және ... ... ... ... ... ... іске ... Әрине бұл жағдайда еңбек қарқынының, норманың, берілген
тапсырманың орындалуын, нақтылы жұмыс істелген уақытты есепке алу ... ... ... ала ... ... ... ұйымдастырып, оны
еңбекақы төлеуде қолдану керек. Жұмыскерлердің біліктілік тобының бастапқы
және ақырғы еңбекақы төлеу ... ... ... болу ... бұл әр ... ... істегендерді ынталандыру үшін қажет, екінші
жағынан негізсіз еңбекақыны саралауды жібермейді.
Еңбекақы төлеудің ұсынып отырған ... іске ... ... қосымша төлеулердің мөлшері мен ауқымын көлемді түрде ... ... ... мүмкіндік береді, өйткені бұрыңғы сыйлық ... ... ... ... көрсеткіштер жаңа жүйе ... ... ... әр ... ... төлеуде қатынас вилкасын
дұрыс қолдану арқылы іске асады. Бұдан басқа ... ... жаңа ... ... ... ... жұмыскерлер арасында мүмкіндігінше түгел
бөлінеді де ... ... ... төлейтін қор жоқ болады.
Сыйлықтардың әр түрін қосымша төлемдерді қысқартып, оларды еңбекақы
төлеуді ... ... ... ... ... еңбекақы төлеу жүйесін көп
мөлшерде жеңілдетеді де жұмыскерге қолайлы және түсінікті ... ... ... шешу үшін ... техникалық
прогресстің маңызды ролі болғандықтан ... жаңа ... ... іске қосу үшін ... беу жүйесін қолдану керек. Бұл сыйлық
еңбекақы төлеу қорынан емес ... ... ... ... Бұл ... ... ... түскен қаржыда құралады.
Шартты түрде тарифсіз еңбекақыны кәсіпорында ұйымдастырып іске асырудің
төрт ірі кезенің белгілеуге болады:
Бірінші кезең: кәсіпорын ... ... ... жаңа ... көшуге
дайындық туралы бұйрық шығару керек. Бұл бұйрықта еңбекақы ... ... оның ... мен ... ... ... шараларды көрсетіп оның уақытын, жауапты адамдарды белгілеп,
комиссия құрып оның құрамын бекіту қажет.
Екінші кезең: кәсіпорындағы ... ... ... ... әр дәрежелі еңбектің ақысын төлеудегі қатынас сеткасынын және
басқа нормативті құжаттарды іске асыру керек. Жаңа моделдің ... ... ... ... ... ... құру өте маңызды жұмыс.
Жаңа моделді енгізудің ... ... оның ... ... ... жұмыс нәтижесіне оларды жоғары сапалы еңбек ... өз күш қуат ... ... қолдануына осы сетканыды дұрыс
ұйымдастыруға байланысты. Жоғары дәрежеде ... ... ... ... әділетті сақтаудың нарық экономикасы кезіңде жұмыскердің
әлеуметтік қорғанысының толық болуын көрсетеді.
Сетканы құру кезіңде келесідей мәселелер шешіледі:
1) кәсіпорындағы ... бір ... ... категориясын
(жұмыскерлер, мамандар, еңбек ұжымдарының басшылары, бөлім
басшылары, олардың көмекшілері, т.б.) анықтау;
2) жұмыскердің біліктілік тобының ... ... ... ... ... ... қатынас вилкасының мәнін белгілеу;
3) белгілі бір біліктілік тобына және осыған сәйкес әртүрлі
еңбектегі қатынас ... ... ... ... ... ... анықтап негіздеу керек.
Бұл мәселелерді шешуде әрине кәсіпорынның ерекшелігі мен өзгешелігін
есепке алған дұрыс.Бұрыңғы еңбекақы ... ... ... сеткасынын,
қызметтік айлық схемасын, т.б. нормативтік құжаттарды қолдануға болады.
Кәсіпорындағы жұмыскерлерді біліктілік топтарына саралау кезіңде ... ... ... Мысалы: жұмыскерлердің, мамандардың,
цех басшыларының негізгі өнім ... ... ... ... Бұдан басқа акционерлік қоғамдарда еңбекақы төлеу сеткасынын
ұйымдастыру кезіңде бұрыңғы ... ... әр ... ... үйлесімділігн есепке алу қажет. Бұл мақсат ... жүйе ... ... штат кестесін, оған сай келетін тариф
ставкаларымен қызметтік айлық ақы дәрежелерін қолдану қажет.
Қатынас сеткасының шеткі мәндерін ... өте ... іс, бұл ең ... ең кіші ... ... ... табу үшін және де әр білікті
жұмыскерлер тобының еңбекақысын саралауға ... ... ... ... үшін ... Бұл үшін бұл ... салмақты көзқарас және ғылыми
негізбен ... ... ... ... ... ұйымдастырудың мәнділігі
және ұжымдағы микроклимат жағдайы көп байланысты.
Жұмыскердің еңбекақы қатынас сеткасынын келесі категория үшін ... ... ... ... ... пайдалы бола бермейді (қызмет
қылушылар- үшінші сеткадандан, ... ... ... ... пайдалы. Мысалы: келесі ... ... ... ... ... ... аумағында
орналасқан.
Қатынас сеткасының үлкен және кіші мәндерінің айырмасы еңбек ұжымының
ерекшеліктеріне ... ... өнім ... ... ... ... деңгейіне, жұмыскерлің санына,
жұмыскерлер категориясының санына, кадрлардың ... ... ... ... ... ... Әр біліктілік
топ үшін қатынас сеткасы мен вилканың ең ... ... ең ... ... ... ... Айырманың төменгі деңгейі біліктілікті, дарынды
творчвествоны ... ... ... өнім беруге ықыласының
болуына мүмкіндік жоқ. Екінші ... ... ... ... жұмыскерлер тобы үшін өте ... ... ... ... әкеп соғады.
Нарықтық экономикаға көшу кезіңде тағы да мынандай жағдайға көңіл
аудармауға ... ... ... ... үшін ... төлеудің үлкен
айырмашылығ және жұмыскерлер арасында бөлінетін қаржының тұрақты мәнінде
оның өсуі өмір сүру деңгейінің өте ... ... ... ... сапалы жұмыс үшін еңбекақы төлеудің қатынас сеткасынын ұйымдастырған
соң еңбекақы төлеудің жаңа моделі туралы ережеде біліктілік ... оның ... ... ... ... табу механизімін ойластыру
керек.
Бұл кезде екі ... ...... ... ... арқылы әр
жұмыскер үшін нақты қатынас сеткасыныңының мәнін белгілеу керек. Бұл ... ... ... байланысты болу керек. Екіншіден – бұл істі ... ... ... ... ... ... болады: Ki –
коэффицентінің оның вилкасы аумағындағы ... табу ... тек ... ұжымның жұмысындағы салымын көрсететін ... ... ... Әр ... тобы үшін оның ... мәні болады. Бұл
жағдайда бұрыңғы жүйе кезіңдегі, сыйлықтың неше ... беру ... ... ... ... ... жоқтығы, тауарға
деген шағымның ... ... ... ... ... т.б. Әр ... ... қандай жетістіктер мен кемшіліктер үшін
оның қатынас коэффиценті не ... не ... ... Ki – дің ... ... ... ... келесі жағдайлар әсер етеді:
- алдыңғы қатарлы жұмыс істеу амалдарын қолдану;
- жабдықтар мен ... ... ... ... ... еңбек стажы;
- жолдастарға жұмыс істеу тәжірибесін ... ... ... ... ... ... ... т.б.
Коэффицент Ki – дің төмендеуіне еңбек қауіпсіздік техникасын бұзғанда
жұмысқа кешігіп келіп немесе ерте ... ... ... ... ... өсу не ... мәні алдын ала нормаланып белгілі бір
шкала бойынша іске асуы керек (мысалы: ... ... үшін Ki ... ... әр жағдайда бұл мәселеніә шешкен кезде есепке алынады. Қалай
істеу ... оны ұжым ... ... ... болмау керек.
Еңбек ұжымдарына белгілі бір кеңшілік беру керек. Барлық ... ... бір ... шкала белгілеп қоймай олар өз бетімен еңбекақы
көлемін анықтайтын коэффицент Ki ... ... ... ... болу ... Екінші жағынан бұл жұмысты оңайлатып, нормативсіз
көз мөлшермен ... жол ... ... ... барлық жұмыскерге
белгілі бір Ki – дің мәнін оның вилкасының ауқымы бойынша орташа ... ... ... қоюға болады. Бірақ бұл тиімді емес, өйткені
бұл жағдайда жаңа моделдің ыңтықтыру ... ... ... оның ... ... тек қана ... өнім ... қана қоймай түгел еңбек ұжымының еңбекақы бөлу ... ... ... ... ... ... жұмыс атқармайды.
Бірақ жұмыскердің еңбек салымын анықтайтын өлшемдер , көрсеткіштер көп
болмауы керек. Барлық керексіз екінші дәрежелі ... ... ... ... ... жаңа тарифсіз еңбекақы төлеу жүйесі бұрыңғы тарифті
жүйе сияқты қолайсыз, күрделі, шиеленіскен болып шығады.
Кесімды ақы ... ... ... ... олардың Ki –
коэффицентін табу ерекшелігіне ... ... ... ... амал үлгілер осы жұмыскер топтардың еңбек қатынасын ... ... Екі ... ... ... ... істейтін жұмыскер норманы
орындамады. Бұл жағдайда ... ... ... бойынша есептеледі. Содан
соң бұл еңбекақы норманы ... ... бір ... пайызға азайтылады.
2. Кесімді ақымен істейтін жұмыскер ... ... Бұл ... ... ... ... бір ... пара пар әдістер қолдануға
болады. Бұл кәсіпорынның жеке жұмыскердің жұмыс
өнімінің өсуіне қаншалықты ... ... ... ... өнім ... орындауын еңбекақы төлеу вилкасының ауқымы
арқылы ынталандыруға болады. Немесе жұмыскердің
норманы ... ... кем ... ... ... әдіс қолдануға болады. Оның негізі норманы
артық немесе кем ... ... ... емес Ki – ... мөлшерін
реттейді.
Еңбекақыны норманы артық немесе кем орындаған ... ... ... ... неғұрлым көп сақтық қор болған мақсатқа лайықты. ... қор бұл ... ... ... ... көзі ... ... жағынан сақтық қорды құру көзі ай сайынғы жалпы кәсіпорынның
еңбекақы төлеу ... ... бір ... ... ... Ki – ді ... ... еңбекақыны реттеу кезіңде көп сақтық
қордың керегі жоқ, өйткені жұмыс ... ... ... ... ... ... ... қаржының керегі жоқ. Осыдан сақтық қор ... ... ... ... қиын ... ... төлемді, оның еңбек күшін толықтыру үшін ... аз ... ... үшін ... Бұл ... ... құрылу көзі болып
кәсіпорынның бір айлық еңбекақы төлеу қаржысының ... ... ... ... ... ... орындамаған үшін, жұмыс уақытын
түгел істемеген үшін ұсталып қалған ... ... ... ... ... бөліс басшыларының басты ... ... ... әртүрлі еңбек сапасында еңбекақының қатынас мөлшерінің оның
вилкасының ауқымындағы ... ... ... ... ... ... көптеген шешулері бар. Жұмыскердің салымын “жоғарыдан
төмен” схемасы бойынша бақылауға ... ... ... еңбек
өнімділігін бригадир немесе мастер, мастердің цех бастығы, цех бастығынікін-
кәсіпорын басшысы ... ... ... “төменнен жоғары”
схемасымен: жұмысшымен мастердің еңбек салымын жұмысшылардың ... ... ... ... цех ... баға ... Және де
бірлескен “төменнен жоғары”, “жоғарыдан төмен схемалары” ... ... ... ... ... бір ... кейбір біліктілік
топтары үшін, кейбір жұмыскерлер үшін ... ... ... ... ... ... ... үшінші біреулерге қабаттасқан схемасы
қолдануы мүмкін.
Практиканың көрсетуі бойынша Ki ... ... ... цех ... ... ... тағайындауы көп қолданылады.
Шын мәнінде бұл қазіргі ... ең ... ... ... Ki коэффицентінің
мәнін табуда қателіктер болады деген қауіп болуы мүмкін. Бұл қауіптің ешбір
негізі жоқ. Егерде ... ... ... ... ... мен өлшемдер нақтылы болса, оларды ешқандайда өзгерту мүмкін
емес. Мысалы: жұмыскердің Ki коэффицентінің мәніне оның ... ... ... еңбек тәртібін технологияны бұзу бұзбауы, аварияның жоқтығы
әсер етеді деп бекітілсе, бұл фактілерді ... ... ... ... ... ... жоқ. Сондықтан Ki коэффицентінің ... оның ... ... болуына байланысты.
Екінші вариант бар. Бұл да сенімді вариант ... ... ... ... ... материалды мүдделігіне байланысты. Мысалы: кейбір жұмыскердің
Ki коэффицентін себепсіз көтеру осының нәтижесінде оның ... ... Бұл ... түрде жақсы, толық дәрежеде жұмыс атқарғандардың сыйлық
төлемдерін төмендету деген сөз. Шын ... бұл жүйе ... ... ... біреудің Ki коэффицентін сол арқылы
еңбекақысын себепсіз көтеру ... ... ... ... ... ... сөз. Осындай логика осы жүйенің негізі ... ... ... да ... Осы ... ... отырып басшылардың қайсысы
болса да Ki коэффицентін табу жолында жұмыскердің еңбек салымын бұрмалауға
бара алмайды. Одан тек ... адал ... ғана ... оны ... ... зардап шегеді.
Барлық жағдайларда жеке ұжымдармен жеке басшылардың пікірлеріне ... өзін өзі ... ... ... ... ... жұмыскердің нақтылы Ki коэффиценті табылды дейік, айына
бір рет ... бір ... ... ... оны ... ... 7 формуласы арқылы еңбекақыны есептеп материалды сыйлық
мөлшерін есептеуді ... ... ... ... ... ... байланысты
жұмысшыларға таралатын қаржы көлемінің қалыптасуының ... ... ... көлемінің кәсіпорын жұмысының соңғы нәтижесімен
арасындағы тығыз байланысы болу үшін ... ... ... ... ... жөн. Бұл нормативке байланысты ұжымның бір ... ... қоры ... Егер ... ... ... болса, онда
жалпы зауыттың еңбекақы төлеу қаржысын ... жеке ... ... ... тура ... ... мына формула арқылы табылады:
(7)
Мұнда: ЗП1i, ЗП2i, ЗПji – ... 1,2…j ... ... К2i, Кji – ... 1,2…j
бөлімдердегі жұмысшылар үшін ... n2, nj – ... ... ФОТ2, ФОТj – ... ... ... жұмысшының жұмыс істеген сағаты.
Жалпы еңбекақы төлеу қоры барлық бөлімдердің қаржы қорының қосындысына
тең болу ... m- ... ... ... жеке ... еңбекақы төлеу қорының ... ... ... ... ... ... ... мүмкін:
- Бұрын қалыптасқан сайма сайлықты ... ... ... №1 ... ... қордың 10%, зауыт басшылығына 15%.
- Жеке бөлімдердің кәсіпорынның шығарған өнімдегі пайы. Бұл вариантты
көбінесе қолдануға болмайды, Өйткені көптеген ірі ... ... өнім ... ... ... бар. Және ... өнім шығару
процесі дұрыс жұмыс істемейді (транспорт цехы, электро цех, тепло цех,
т.б.) ;
- ... ... Ki ... жалпы мәнінін кісіпорын бойынша Ki
мәніндегі пай мөлшері. Бұл ... ... ... ... ... ... ғана пайдаланған тиімді.
Бекітілген еңбекақыны төлеудің қатынас вилкасы арқылы таратылатын жалпы
кәсіпорынның еңбекақы төлеу қорын ұйымдастыру кезіңде 1- 2 ... үшін жеке ... ... ... ... ... тамақ
дайындау комбинаты үшін. Бұл қорды нақтылы тұрақты түрде белгіленген
мөлшерде ... ... ... ... жаңа ... ... ... жүйесіне көшу туралы
бұйрық шығарылады. Тарифсіз еңбекақы төлеу жүйесінің жағдайларын ... ... ... ... ... ... Бұл ... бөлімдерінен түскен ұсыныстарды есепке ала отырып әр жұмыскерге
нақтылы қатынас вилкасының мәнін ... ... жаңа ... ... ... тиімділігі талқыланады.
Белгілі бір уақыт (квартал, жарты жыл) өткеннен кейін ... ... ... ... ... арқылы жаңа жүйені қолданудың
тиімділігіне баға беру қажет. Жәнеде кемшіліктерді белгілеп жаңа ... ... ... ... ... ... Кейбір кәсіпорындарда
жұмысшылардың еңбекақысы тек еңбекақы ... ... ... ... Мысалы
аудандық коэффиценттер бар. Бұл жағдайда еңбекақы төлеу қорын ... ... ... осы ... ... ... үшін қалдыруға болады.
Еңбекақыны есептеуде кәсіпорынның кейбір ерекшеліктерін есепке алған
жөн. Оларға мысалы түнгі ауысымдағы жұмыстар: қауіпті,зиянды жұмыстар, ... ... ету ... ... жоғарғы біліктілік тобын
тағайындауға Ki коэффицентін көбейтуге болады. Немесе ... ... ... ... ... бір коэффицентке көбейтуге болады.
3.2 Сыйлық төлеуді жобалау
“Промсвязь” зауытында қосымша төлемақылардың ролі ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру әдісі
қолданылған. Оның еңбекақысының көлемі неғұрлым шығарылған өнім көп ... көп ... ... ... ... төлемақы бар. Кәсіпорында 7 жылдан асқан
жұмыскерге ... ... ... ... ... 15 жыл жұмыс
істеген жұмыскерлер 6000теңге қосымша төлемақы алады.
Сыйлық беру қай кәсіпорында болсада өте маңызды ... беру ... ... ең бір ... ... ... жоспарды асыра
орындаған жұмыскерге тағайындайды. Бұл сыйлықты алу үшін ... бар ... ... ... мөлшері алдын ала белгіленіп қояды. Өткені әрбір жұмыскер ... ... ол оны ... сапасы мен сан жағында артық орындаса
қанша мөлшерде сыйлық алатынын біліп отыруы ... ... ... ... ... сыйлық беру жүйесін
қолдануды ... ... ... ... көрсетілген диплом жұмысында еліміздегі қолданып ... ... ... түрлері және де еңбекақы ... ... ... ... ... ... ретінде Алматы қаласының
“Промсвязь” зауытындағы ... ... мен ... ... ... ... Бұдан басқа алдыңғы ... ... ... ... ... жүйелеріне талдау жасалды.
Сонымен қатар қазіргі заманға сай прогрессивті тарифсіз еңбекақы төлеу
жүйесі қаралып өтті. Бұл жүйе ... ... ... ... ... оны ... жағдайлары көрсетілді.
Бұл ұжымда еңбектің бөлінуі мен кооперациясы ұжымның әлеуметтік құрамын
анықтайды. Зауытта еңбектің ұйымдастыру және басқару функциялары зауыттың
бекітілеген ... ... және де ... ... ... ... ... еңбекті нормалау, жаңа еңбекақы төлеу ... ... көп ... ... ... ... мен ... мамандығым бойынша көп нәрселермен таныстым.
Қалай еңбекақыны төлеуді ұйымдастыру керек. Өзекті мәселелерді қалай шешу
керек ... ... деп ... ... ... даму кезіңде бұл
мәселелерге көп көңіл ... келе ... ... мемлекет тарапынан,
президент тарапынан да көңіл көп бөлінуде.
Минималды жалақыны жыл ... ... ... қана қоймай, біздің елде
жұмыссыздықты жоюмен айналысатын органдар ... ... ... ... ... тәжірибесін ескеріп, жаңадан пайда
болған технологияларды қолдана отырып, замаңға сәйкес соңғы өзгерістерді
ескеру керек.
Біздің ... ... ... ... ... ... Біз ... қолдана отырып, еңбекақы төлеу жүйесіне дұрыс енгізе білу ... ... ... ... ... жұмыс процесіне тарта білу
керек. Сонда ғана кәсіпорынның еңбекақы төлеу жүйесі дұрыс қалыпқа ... ... ... В.В. и др. ... и ... ... М. ... Базаров Т.Ю., Еремин Б.Л. Управление персоналом. М. ... ... Б.М. ... и ... ... М. 1998.
1. Грязное А.Я. Основы организации и оплаты труда. М. ... Рофе А.И., ... А.Л. ... основы экономики и социологии руда.
М. 1999.
7. Завельский М.Г. Экономика и ... ... М. ... ... И.И. ... и ... ... М. 1999.
9. Колосницына М.Г. Экономика труда. М. 1998.
10. Костюков Н.И. и др. Организация, нормирование и оплата труда. Р.-на-Д.
1993.
11. ... Г.Г. ... ... и социально-трудовые отношения. М. 1996.
12. Мондена Я. и др. Как работают японские предприятия. Пер. с англ. ... ... ... Нормативные документы. М. 1999.
14. Погосян Г.В. Практикум по экономике, организации и нормированию труда.
М. 1991.
15. Рофе А.И., ... А.Л. ... ... ... и ... руда.
М. 1999.
16. Рофе А.И. и др. научная организация труда. М. ... Рофе А.И. и др. ... ... ... ... ... ресурсов
для труда. М. 1997.
18. Рональд Дж. Эренберг, Роберт С. Смит. Современная экономика труда. Пер.
с англ. М. 1996.
19. Слезингер Г.Э. Труд в ... ... ... М. ... ... ... предприятия. Под ред. Лапусты М.Г. М. 1998.
21. Сыроватская Л.А. ... ... М., ... ... В.И. ... ... М., ... тауарларына және қызмет ету шартына бағаның өзгеруі
Ресурстардың өзара ауыстыры-луымдылығы
Кәсіпорынның ... мен ... жеке ... ... ... пен ... ... ара- сындағы ара қатынас
Еңбекақыны мемлекеттік реттеу шарттары
Рыноктан тыс факторлар
Еңбекке сұраныстың бағалық икемділігі
Ресурстар-дың кәсіпорынға тигізетін пайдасы
Еңбек рыногында- ғы ... ... пен ... ... салу жүйесі
Төменгі ... ... ... ... ... төлеу жүйесі

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы газды кептіру процесінің автоматтандырылуын жобалау22 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытының бу генераторының автоматтандырылуын жобалау14 бет
Ақтөбе қаласы темір-бетон дайындау зауытындағы шикізатты мөлшерлеу процесінің автоматтандырылуын жобалау14 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру22 бет
Бухгалтерлік құжаттар8 бет
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп және аудит жұмысының ұйымдастырылуы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь