Республиканың темiр жол көлiri жүйесiндегi транзиттiк жүк тасымалдары: қазiргi қалпы және даму тенденциялары

КIРIСПЕ
1.1 Көлiк саласындағы интеграцияның халықаралық iс.тәжiрибесi және экономикалық ынтымақтастық
1.2 Республиканың темiр жол көлiri жүйесiндегi транзиттiк жүк тасымалдары: қазiргi қалпы және даму тенденциялары
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер
Зерттеу тақырыбының өзектiлiгi. Әлемдік экономиканың дамуын болжамдық бағалаулар XXI ғасырдың басындағы негiзгi қаржы және тауар ағындары АҚШ - Еуропа - ОША және ҚХР үшбүрышына жинақталатындығын көрсетiп отыр. Сонымен қатар, көлiктiк құрам 50-120 млрд. доллар шамасында ауытқып отырады, ал оның әр жыл сайынғы өсiмi таяу келешекте жылына 6%-тeн кем болмайды [1]. Қазiргi күннiң өзiнде жүктi Еуропадан Азияға және керIсiнше тасымалдау көкейкестi мәселеге айналып отыр.
Инвесициялауды жоспарлау туралы шешiмдер қабылдаған кездерi осындай жағдайларды есепке алу қажет. Бұл пiкiрдi Қазақстан Республикасының Президентi Н.Э. Назарбаев та қолдап отыр. Ол 2004 жылдың қарашасында: «Тек қана iшкi нарықты игерiп қоймай, сондай-ақ Орта Азияға, Қытайға, Ресейдiң iрi экономикалық аймақтарына шығып, орныға алатындай қызмет көрсету салаларын және бағыттарды барынша дамыту бiздiң мiндетiмiз болып табылады» деп мәлімдеген болатын. Осыған байланысты геосаяси түрғыдан тиiмдi орналасқан Қазақстан «Еуропа - Азия аймақтарын бiрІктiретiн көпiр» ретiндегi өзiнiң көлiктiк-транзипiк әлеуетiн iске асыруы, көлiк инфрақұрылымын барынша оңтайландыруы тиiс [2].
Халықаралық Валюта Қоры сарапшыларының бағалаулары бойынша, Еуропа мен Азия арасындағы әр жыл сайынғы тауар айналымы 600 млрд. долларды құрап отыр және бұл сан жыл сайын ұлғайып, 2010 жылы тауар айналымы 1,5 есеге артатын болады [1].
Сонымен қатар Қазақстанға заңдық және институционалдық реформаларды жүргiзумен бiр мезетте қазiргi кездерi тек қанағаттандырарлық жағдайда ғана болып түрған және әрi қарай дамуы үшiн күрделi қаржыны қажет ететiн көлiктiк инфрақұрылымын жақсарту бойынша iс-шараларды жүргiзуi тиiс, қолданыстағы қуаттарды қайта құрылымдаумен қатар жаңа көлiк обьектiлерiн де салу керек.
Өндiрiс көлемiнiң 1,0%-кe өсуi көлiктiк жұмыстардың 1,5%-кe өсуiне алып келетiнi белгiлІ. Мұндай факторлар Азиядан Еуропаға баратын жүк ағымдарының бiр бөлiгiн қүрлықтық көлiкке ауыстыруға қажеттi алғышарттар жасайды. Бүдан арғы зерттеулер көрсетiп отырғандай, бұның өзi өндiрiс көлемiнiң қарқынды өсуiне, әлемнiң жетекшi экономикалық аймақтарының арасындағы сауданың жедел дамуына байланысты болып отыр.
Темiр жол көлiгiмен транзиттiк жүк тасымалдаудың өркениеттi нарығының даму диалектикасы, шетелдiң iс-тәжiрибесi көрсетiп отырғандай, мемлекет пен шаруашылық субьектiлерiнІң күш-жiгерiн бiрiктiрудi қажет етедi. Бұл жағдайдағы мемлекеттiң рөлi нарықтық механизмнiң дұрыс жүмыс iстеуi үшiн қалыпты құқықтық кеңiстiктi қүрудан және оны реттеп отырушы қүралдарды жасаудан тұрады.
1. Калянов Г.Н., Козлинский А.В., Лебедев В.Н. Сравнение и проблема выбора методов структурного системного анализа // PC WEEK/RE. 1996. N.34 (27 августа).
2. Калянов Г.Н. CASE: структурный системный анализ (автоматизация и применение). М.: ЛОРИ, 1996.
3. Калянов Г.Н. Консалтинг при автоматизации предприятий (подходы, методы, средства). М.: СИНТЕГ, 1997.
        
        КIРIСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектiлiгi. Әлемдік экономиканың дамуын болжамдық
бағалаулар XXI ғасырдың басындағы негiзгi қаржы және тауар ... АҚШ ... - ОША және ҚХР ... ... ... отыр. Сонымен
қатар, көлiктiк құрам 50-120 млрд. доллар шамасында ... ... ... әр жыл ... өсiмi таяу келешекте жылына 6%-тeн кем ... ... ... ... ... Еуропадан Азияға және керIсiнше тасымалдау
көкейкестi мәселеге айналып ... ... ... ... қабылдаған кездерi осындай
жағдайларды есепке алу қажет. Бұл пiкiрдi Қазақстан ... Н.Э. ... та ... ... Ол 2004 ... ... ... iшкi нарықты игерiп қоймай, сондай-ақ Орта Азияға, Қытайға, Ресейдiң
iрi экономикалық ... ... ... ... ... ... және бағыттарды барынша дамыту бiздiң мiндетiмiз болып табылады»
деп мәлімдеген болатын. Осыған ... ... ... тиiмдi
орналасқан Қазақстан «Еуропа - Азия аймақтарын бiрІктiретiн ... ... ... әлеуетiн iске асыруы, көлiк
инфрақұрылымын барынша оңтайландыруы тиiс [2].
Халықаралық Валюта Қоры сарапшыларының ... ... ... мен
Азия арасындағы әр жыл сайынғы тауар айналымы 600 млрд. долларды құрап отыр
және бұл сан жыл сайын ұлғайып, 2010 жылы ... ... 1,5 ... ... [1].
Сонымен қатар Қазақстанға заңдық және институционалдық реформаларды
жүргiзумен бiр мезетте ... ... тек ... жағдайда ғана
болып түрған және әрi қарай дамуы үшiн ... ... ... ... ... жақсарту бойынша iс-шараларды жүргiзуi тиiс,
қолданыстағы қуаттарды қайта құрылымдаумен ... жаңа ... ... ... керек.
Өндiрiс көлемiнiң 1,0%-кe өсуi көлiктiк жұмыстардың 1,5%-кe өсуiне алып
келетiнi белгiлІ. Мұндай факторлар Азиядан Еуропаға баратын жүк ... ... ... ... ауыстыруға қажеттi алғышарттар жасайды. Бүдан
арғы зерттеулер көрсетiп отырғандай, бұның өзi ... ... ... ... ... экономикалық аймақтарының арасындағы сауданың жедел
дамуына байланысты болып отыр.
Темiр жол көлiгiмен транзиттiк жүк тасымалдаудың өркениеттi нарығының
даму диалектикасы, ... ... ... ... ... пен
шаруашылық субьектiлерiнІң күш-жiгерiн бiрiктiрудi қажет етедi. Бұл
жағдайдағы мемлекеттiң рөлi ... ... ... ... iстеуi үшiн
қалыпты құқықтық кеңiстiктi қүрудан және оны ... ... ... ... ... саласындағы интеграцияның халықаралық ... және ... ... мен Азия ... ... жол ... ... дамуы
мәселелерiн зерттеу, халықаралық қаржы мекемелерiнiң осы үдерiске белсендi
қатысуымен және белгiлi бiр үлес қосуымен сипатталады.
Осындай ғаламдық ... ... бiр ... ... ең алдымен
Азиялық-Тынық мұхиттық экономикалық ынтымақтастық ... ... атап ... оған 21 мемлекет кІредi (Австралия, ... ... ... ... Жаңа ... Филиппин, Сингапур, Оңтүстiк Корея,
Таиланд, АҚШ, Қытай, Гонконг, Тайвань, Мексика, Чили, ... ... Перу және ... ... ... ... салыстырганда мүлде басқаша көлiк жүйесi
қалыптасты. Оның басты себебi, қашықтықтардың аса үлкен ... және ... ... ... ... ... мүхит арқылы өтуi болды, бұл
елдердiң көбi аралда орналасқан немесе түгелдей бiр құрлықты алып жатыр
(Австралия), сондай-ақ ... ... ... да әрқилы тарихи
жагдайларда қалыптасты (бiрқатар елдерде олар жүз жыл ... ... ... ... тек ... ... гана дами бастады және элi де қалыптасу
үстiнде).
АТЕЫ-ның көлiк (транзиттiк) жүйесiнiң төмендегiдей ерекшелІктерiн ... ... ... ... ... субаймақтық қүрлықтық көлiктiк
тораптардың бар болуы:
тiкелей Еуропага шыга алатын азиялық-қүрлықтық ... ... жол ... ... және ҚХР аумағы арқылы өтетiн
магистральдарды қосқанда);
- солтүстiк-америкалық интеграцияланған көлiктiк жүйе;
Оңтүстiк және Орталық ... ... ... коммуникациялары;
аралда орналасқан жеке мемлекеттердiң (Жапонияның, ... ... ... және ... ... Австралияның құрлықтық коммуникациялары.
э) Аймақтағы елдердiң ... ... ... ... ... буын ... ... қатынастарының ауқымды
жүйесi. Аймақтағы бүкiл сыртқы сауда жүктерiнiң 70-80%-i теңiз көлiгi
арқылы ... ... ... даму ... және теңiз
порттарындағы түсiру-тиеу жұмыстарында қолданылатын технологиялар, сондай-
ақ флоттың тоннажының өсуi қазiргi жагдайларда ұсынылып ... ... ... ... ... ... болып отыр.
26
б) Құрлықаралық эуе қатынасымен ... ... ... АТЕЫ ... ... ... ... құрылымы жүктер мен жолаушыларды тасымалдауда эуе
көлiгiне үлкен ... ... ... ... ... ... көп
санды ең заманауи халықаралық әуежайлар бар, олар жүктердi өңдеудiң
қазiргi заманғы ... және ... ... аса iрi 50 эуе компаниясының 33-i (60% -i) АТЕЫ елдерiнде
тiркелген. 2003 жылы олар 789 млн. ... ... ... ... 172 ... АҚШ ... асып ... [69,70].
в) Соңғы жылдары Азияда құрлықтық көлiк коммуникацияларының
дамуына ерекше мән берiлiп отыр. Осы кезге дейiн Еуропаға ... ... ... ... ... ... едi. ... автожолдардың бiртұтас желiлерi болмады, темiр жолдарда көлiк
инфрақұрылымының дамуының әрқилы деңгейде болуына байланысты
мәселелер туындады, халықаралық стандарттар және ... ... ... ... ... ақпараттық қамтамасыз ету
болған жоқ, ... ... ... ... тарифтiк
жүйе
болмады.
г) Еуразиялық сауда-экономикалық байланыстарды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... көлiктiк қыаметсердiң әлемдiк рыногына тұрақты
әсер етiп отыруының аса маңызды шарты болып ... ... ... ... ... тасымалдарға
ерекше назар аударуда. Халықаралық автомобиль көлiгi одағы Голландияның
көлiктiң зерттеу және оқу ... ... ... ... және
болашақта көлiктiң атқаратын рөлiн зерттеуге [74,75] тапсырма берiп, осы
мәселелерге ерекше маңыз берiп отыр. Мұндағы ... ... ... саясатты анықтауға негiз боларлықтай жағдайлардi көрсетiп беру
болып отыр. Бiртұтас еуропалық рыноктың құрылуы (iшкi шекаралар ... және ... ... ... ... ... ... арқылы көлiк туннелiн салу және жаңа байланыс техникасын ... ... ... ... ... ... түбегейлi
өзгерiстер кезеңiне тап болып отырғанын көрсетедi.
Келешекте қоғамдастықтың мүддесi үшiн көлiк ... ... ... тиiс ... сөз көп ... Бұл ... ... жол және
автомобиль көлiгiне көп назар аударылып, қандайда бiр ... ... ... арқылы негiздеусiз бұл көлiк түрлерi ... ... ... ... Алайда ЕЭҚ-тың 12 елiнде, Швейцария
және Австрияда жинақталған НЕА ... ... ... жол және автомобиль
көлiгiнiң шын мәнiндегi маңызын талдап-зерделеуге мүмкiндiк бередi [76,77].
Бұл зерттеуде басты ... ... ... мен ... ... ... ... сондай-ақ темiр жол көлІгi немесе бІрiккен
автомобиль-темiр жол көлiгi қаншалықты дәрежеде ... ... баса ... ... мәселеге бөлiнген болатын.
Бұл өте маңызды, себебi, әрқилы саяси қайраткерлер қатысқан әртүрлi
пiкiрталастардың барысында ... ... ... ... және атмосфераны ластайтындығы, сондай-
ақ темiр жол немесе бiрiккен темiр жол-автомобиль көлiгiнiң ... ... бола ... ... ... жиi ... ... табалдырығында экономиканың және ақпараттың трансұлттық
қызмет атқаруы, ғаламдасуы шындыққа айналып отыр. 1982 ... ... ... [78] он жаңа ... ... ... ... жеке дара қоғамнан
ақпараттық қоғамға өту, дамыған техникадан жоғары технологияларға өту,
ұлттық экономикадан әлемдiк экономикаға өту, қысқа ... ... ... өту, ... ... ... көмектен өзiне-өзi көмек ... өту, ... ... ... өту, ... ... Солтүстiктен
Оңтүстiкке, «немесе/немесе» баламалық таңдауынан таңдаудың көптүрлiлiгiне
өту.
Халықаралық ... жүк ... ... ... ... ретiнде қоғамдық өмiрдi ұйымдастырудың социалистiк жүйесi
күйрегеннен кейiнгi және даму деңгейiндегІ, мэдениетiндегІ, дiнiндегi,
тарихи дәстүрлерiндегi бүкiл ... ... әлем ... ... өзара тәуелдiлiгi күшейген соңғы онжылдықта едэуiр жеделдедi.
Транзиттiк (халықаралық) жүк тасымалдарының ең ... ... ... қаржылық-экономикалық операцияларды жүргiзудi сандық және
сапалық тұрғыдан өзгерткен техникалық ақпараттың, техникалық және
технологиялық ... ... ашық ... ... ... техниканың және интернеттiң дамуына байланысты
болып өткен ақпараттық революция;
- кедендiк тарифтердiң төмендеуiне ... ... мен ... ... барынша оңайлануы, мұның
өзi тауарлар мен қызметтердi бұрынғыға ... ... ... ... ... ... ... ұлттық мемлекеттiң экономикаға әсерiнiң азаюы, өндiрiстiк және банктiк
трансұлттық корпорациялардың қуаты мен ... ... ... ... ... әлемдiк өндiрiстің жартысынан астамы
және әлемдiк экспорттық үштен бiрi тиiп отыр).
Әлемдiк қоғамдастықтың ... ... және ... ... ... ... тауарлар, қызметтер, ... ... ... ... саны мен сапасының өсуiне алып
келедi. Техникалық және технологиялық үдерiстердiң қарқынды ... ... ... ... құны төмендейдi және баршалық тұтыну
тауарларының едэуiр бөлiгiнiң бағасы арзандайды; дамушы елдер трансұлттық
корпорациялардың (ТYК) ... ... ... ... ... және ... емес ... ақпараттық
технологиялар саласында жаңа жүмыс орындары пайда болады; ... ... ... ... қол ... оңайланады; өмiр
сүру деңгейi жоғарылайды, әлемнiң ... ... ... ... түрде жақсарады және т.б.
Бұндағы жағымсыз жағдай алдыңғы қатарлы және артта қалған мемлекеттердiң
сол қалпында өзгерiссiз ... ... ... экономикалық және саяси
үстемдiгi күшейе түседi, дамып келе жатқан ... ... ... ... үлттық экономикалырдың өзара тәуелдiлiгi күшеядi,
жиiлеп кеткен экономикалық дағдарыстардың әсерiне ұшырайтын елдердiң ... ... ... ... ... ұлғайып, миграцияның көлемi
өседi.
Әлемдiк экономиканың дамуы бәсекелестiктi күрт күшейтедi, мұның өзi
өндiрiстi арзандатып, өнiмнiң сапасының төмендеуiне жол ... Бұл ... ... келе ... ... үлттық өндiрiстiң өркендеуiне кедергi
болады. Өтпелi кезеңдегi экономиканың мәселелерiн зерттеген ағылшын және
американ экономистерiнiң ... ... ... ... ... ... оның ... қарқынмен дамып келе жатқан экономикалық жүйелердi
алға шығаратынын және ... ... ... ... ... алғанда,
тоқырауға ұшырағандардың санын көбейтетiнiн атап көрсеткендiгiне таңғалуға
болмайды.
Экономиканың қарқынды өсуiнiң ... ... ... бар алдыңғы қатарлы индустриялық iрІ мемлекеттерге, ең алдымен
олардың iшІндегi ең ... ... ... ... ... «жетiлiк»
шеңберiне бiрiккен аз санды мемлекеттер мемлекетаралық ұйымдардың саясатын
бағыттап отырады. Бай елдерде өмiр ... ... ... ... ... 20%-
iн құрайтын тұрғындарға бүкiләлемдiк ж.i.ө.-нiң 86%-i тиесiлi болады, ал ең
кедей мемлекеттерде өмiр сүрiп жатқан 20% халыққа небәрi 1% қана ... ... ... да осы дамыған елдер ... ие (жетi ... ... ... ... ... ... техниканың 80,4%-i, жоғарғы технолоғиялық өндiрiстiң
90,5%-i, әлемде тiркелғен бүкiл патенттердiң 87%-i ... ... ... Шын мәнiнде, қазiрғi заманғы «ғаламдасу» дамыған елдердiң топтасып
қалған әлемге қарсы тұру үдерiсi болып табылады.
Алайда, қоғамдық еңбек ... ... ... ... деңгейдегi
еңбек бөлiнiсiнiң тереңдеуi және ... ... ... ... жеке алған елдегi еркiн бэсекелестiктi қолдаудың
дәстүрлi саясатын бiрте-бiрте күмәндi етiп отыр; әлемдiк деңгейдегi қатаң
қарама-қарсы ... жеке ... ... ... ... жетпейдi. Мүның өзi
елдiң әлемдiк ... ... ... ... ... ... ... жасаудың түрлерiн iздеуге талпындырады. Бұған
мемлекеттердiң әрқилы түрдегi мемлекетаралық одақтарға, ... ... ... ... бар, жалпы аумағы, қаржы ... ... және ... тұрғыдан интеграцияланған аймақтық iрi
масштабтық кiрiгуi өз жәрдемiн тигiзедi.
Жоғарыда аталып өтiлгендей, халықаралық ... ... ... ... ... ... болашақта темiр жол көлiгiне әсіресе,
теңіз және автомобиль көлiгiмен ... ... ... жетекшi
сауда маршруттарына шығуға және жаңа нарықтарды игеруге мүмкiндiк беретiн
қүрлықаралық жүк дәліздерiнің дамуына ерекше назар ... ... ... ... ... кеңесi және Бүкiләлемдiк қызмет департаментi
арқылы Солтүстiк Американың шыfыс бөлiгiн Солтүстiк Еуропамен және Қытайга
дейiнгi Қиыр Шығыспен ... ... жол ... ... жасау жобасын жүзеге асыруда; бұл жобаның мақсаты - темiр жолдарды
Бостон және Нарвик ... ... ... ... ... қүрлықтағы көлiк қызметтерiн көрсетушiге айналдыру.
Бұл дәліз үшiн 15 елден олардың ... және ... ... ... операторларының өкiлдерiнен құралған
басқарушы комитет құрылған, ол Солтүстiк Американың шығыс жағалауларындағы
(Бостон) және ... ... ... ... жүк аз ... сондай-ақ Солтүстiк Скандинавия мен Ресей Федерациясы ... ... ... ... ... үшiн ... ... белсендi қатысуда. N.Е.W. дәлізi бұрыннан жұмыс iстеп тұрған шығыс-
батыс ... ... ... тиiс, ... ... солтүстiк
аймақтарындағы кэсiпорындарға қызет көрсететiн Шығыс-Батыс негiзгi көлiктiк
маршруты ретiнде де карастырылуы мүмкiн. Интермодальды Нарвик порты шығыс-
батыс темiр жол ... ... шыға ... ... ... жалғыз порт. Швеция мен Финляндияның арасындагы шекараны ... ... ... километрден соң бұл темiр жол желiсi екi жеке
бағытқа: Ресей Федерациясына ... ... ... және ... ... шекара өткелi арқылы Орта Азияға баратын
негiзгi маршрутқа бөлiнiп
кетедi. Негiзгi маршрут Ресей ... жол ... ... Қазақстанда
Солтүстiк дәлiздi кесiп өтедi, кейiн Қытайдың батыс бөлiгiне барады.
Негiзгi маршрут ... тек қана ... ... ... өтуi де
мүмкiн, Ресейдiң солтүстiк бөлiгiне (Находка-Восточная, Владивосток),
соңынан Қытайдың солтүстiк-шығыс ... ... мен ... ... ... 1996 жылы ... жолдардың ынтымақтастық ұйымының
(ТЖЫҰ) мүшелерi 13 дәлізді (тармақтарын қоса алғанда) белгiледi, олар ... ... ... ... жол ... ... табылады. Бұл
дәліздер жоғарыда көрсетІлген еуразиялық ... ... ... дәліздердiң телiмдерiмен iшiнара сәйкес келедi. 1903
жылы ТЖЫY осы ... ... ... ... ... ... ... бiрте-бiрте дамуымен Автомобиль көлiгiнiц
халықаралық одағы (АКХО) өзiнiң мүше-ассоциацияларымен ынтымақтаса отырып,
автомобиль көлiгiн дамытудың стратегиясын және оны ... ... ... мен Азия ... ... ... және жоюдың
шараларын жасап шықты. 2001 жылы Иркутск ... ... ... ... мен ... ... автомобиль қатынасымен жүктердi
халықаралық тасымалдау саласының мүмкiндiктерi және кедергiлерi» ... ... және осы ... ... Мәлімдемеден кейiн
(«Еуропа-Азия» автомобиль тасымалдары ... ... ... АКХО 2003 жылы ... ... ... ... бойынша екiншi Конференция өткiздi. Бұл Конференцияда Еуропа
мен Азия арасындағы сауданың өркендеуiне әсер ететiн факторлар және ... ... ... жағдайы қарастырылды. Сондай-ақ
автомобиль тасымалдары үдерiсiндегi шекараларды кесiп өтудi жеделдетуге
және ... ... ... ... жағдайлар және оларды жоюдың әдістерi
де қарастырылды. «Еуропа-Азия» ... ... ... ... Конференциясын 2005 жылы Пекин қаласында өткiзу жоспарланып ... осы ... ... ... ... ... маңызды
тақырыптардың бiрi «Еуропа мен Азияны байланыстыру: автомобиль көлiгi ... ... ... ба?» атты ... ... табылады.
2004 жылы Стамбул қаласында АКХО ... ... ... ... ... ... Оның бес ... бiрiнде шекараны кесiп өту ... ... ал ... ... көлiк мәселесi қаралды.
Еуропалық одақ (ЕО) одақта ... ... ... ... оң
нәтижелерғе жетуге үлес қосып келедi. ЕО-ның ... ... ... рөлi ... ... ... Бұдан бөлек, ЕО тиiстi
бағдарламаларды ұйымдастыру және ... ... ... ... Орта ... ... ынтымақтастықты дамытуға да
қолдау көрсеттi. ТАСИС Бағдарламасы аймақтық ынтымақтастық үшiн ... ... ... Орта Азия мен ... ... ... ЕО-ның
көлiк саласындағы басымдықтарына төмендегiлер енедi:
- әкімшiлiк әлеуеттi ... және ... ... ... мақсатында көмек көрсету;
- ТРАСЕКА-ның қатысушы елдерi тобына жекелей қарым-қатынас жасау;
- темiр ... ... ... көтеру және
еуропалық стандарттарды қолдануға көмектесу;
- халықаралық келiсiмдердi (МДП, ДОПОГ) жүзеге асыру;
- жалпы және ... ... ... ... каботажды тасымалдармен қоса Қара теңiз порттарының арасындағы су
тасымалдарының тұрақтылығын арттыру;
- ... ... ... көңiл бөлу және шекараларды қиып өтетiн
тұстардағы процедураларды үйлесiмдеу;
- сәйкес панъеуропалық дәліздер және Қара ... ОТЗ ... мен ... ... одақ арасындағы байланыстарды
жақсарту.
Жобаларды жүзеге асырудың тағы бiр мүмкiн бағыттарының бiрi ... ... және ... ... ... (СПО) үйлесiмдеу
мәселелерiмен айрықша белсендi түрде айналысып отырған Бүкiләлемдiк банктің
(ББ) ... ... ... Ол ... ... мен ... ... және пiкiрнаманы эзiрлеп жасады. Бүкiләлемдiк банк
те, сол секiлдi ТРАСЕКА да Кавказ аймағында жұмыс ... ... ... оперативтiк деңгейде жүзеғе асырылады.
Көлiк саласын дамытудағы оң нәтижелерғе қол ... ... ... мен даму банкi (ЕҚҚДБ) үлесiн қосып келедi, ол 1991 жылы ... ... мен ... және ... ... (ОШЕ) ашық ... ... көмектесу мақсатында және жеке кэсiпкерлiк бастаманы
қолдау үшiн құрылған болатын.
ЕО ТАСИС желiсi бойынша ... ... ... ... ... көрсетiп келедi. Банк сондай-ақ Кавказ бен Орталық Азия арасындағы
көлiктiк байланыстарға да қолдау жасап отырады. Банк ТРАСЕКА Бағдарламасына
оның алғашқы ... ... ... ... ... ... ... әрқилы елдердiң инфрақұрылым саласындағы жобаларды жүзеғе асыруға
да қатысады; бұл жобалар темiр жолдарды, ... мен ... ... жылы оның жобалар бойынша қатысу шығындары 850 млн. АҚШ
долларына жуықты құрады. Жобаларда Ашхабадтан Мариге дейiнгi ... ... мен ... ... жол ... ... және
Ақтау мен Түрiкменбашы порттарын жаңғырту да ... ... бес жоба Баку мен ... және Қара ... ... - 1 Поти мен
Батуми арасындағы жүк ағындарына көмек ... ... Бұл ... негiзiнен мемлекеттiк секторға қатысты болды, және көлiктiк
инфрақұрылым ... ... iрi ... ... ... асыруы тиiс болды, себебi, жеке коммерциялық қаржыландыру болмады.
Сонымен Банктiң ... ... ... ... ... ... және коммерциялық тәртiпке қолдау көрсетуге әрi шығындарды
өтеу қарқынын ... ... ... ... ... ... Yйымының Орталыц Азия елдерiпе
арналган Багдарламасы (СПЕКА) - Орталық Азия елдерiнiң, БҰY ЕЭК
және БҰY ЭСКАТО-ның бiрлескен ... ... ... Жiбек
жолы аймағын дамытудың 2001 жылы эзiрленген бағдарламасы (СРАДП)
Орталық Азия республикалары мен Қытайда жүзеге асырылды. СРАДП
сектор аралық, сондай-ақ трансшекаралық ... және ... ... ... ... ... болып табылады.
Көлiктiк инфрақұрылымға және шекарадан өту процедураларын
қарапайымдауға байланысты СПЕКА-ның жұмысы туралы қосымша
ақпаратты мынадай ... ... ... ... ... ... ... байланысты Азия Даму банкi (АДБ)
үлкен үлес қосып отыр - ... ... ... ... (КАРЕК)
саласындағы Бағдарламасы экономикалық ынтымақтастықты қолдау арқылы
аймақтағы экономикалық ... ... және өмiр сүру ... ... ... ... бастамаларының бiрi ... ... және ... ... ... ... АДБ-нiң пiкiрi бойынша, ең маңызды аймақтық ... ... ... ... кесiп өту және көлiк саясатын
үйлестiру жатады. Көлiк саласындағы екi iрi жобаға: Қытай - ... ... ... салу және ... ... ... және
Өзбекстанмен байланыстыратын оңтүстiк бөлiғiн салу енiп отыр. Қазақстандағы
Алматы мен Қырғызстандағы Бішкектi байланыстыратын автомағистральды қалпына
келтiру жұмыстарын бiрлесiп қаржыландыруға да АДБ ... ... ... ... ... ... ... дамыту банкi мен ЕО
қаржыландырып отыр.
Құрама Штаттарыныц ... даму ... ... көлiктi дамытуға қатысуы маңызды жағдайлардiң бiрi болып табылады
- ол ... ... ... және ... қызмет атқарып
отыр. Жапония негiзiнен ЯБМС арқылы осы ... ... ... ... ... цоры ... және ... даму банкi (ИДБ) осы ... ... ... ... ... қазiргi кездерi басқа да
бағдарламалар жүзеге асырылып жатыр.
Сондықтан да ... ... ... ... ... жүк
тасымалдарын басқаруды жетiлдiру әлеуметтiк, ... және ... ... ... ... ... шоғырландыру арқылы
белгiлi бiр экономикалық тиiмдiлiкке қол жеткiзуге ықпал ... ... ... ... ... күшi мен ... ... бiрлесiп шешу үшiн инвестицияланатын капиталдан барынша көп
пайда табу мақсатында бiрiктiруге ... ... ... ... ... бiр ... ... критерийлерi және
механизмдерi бар, оларды Қазақстан Республикасының темiр жолдарындағы ... ... ... ... ... ... ... және экономикалық деңгейдегi
үдерiстердi талдап-зерттеудiң барлық кезеңдерде де өзектi ... ... ... iрi ... ... жүзеге асыру қиын болмақ,
эйтсе де халықаралық ... ... ... және ... үдерiсi
интеграцияланган капиталдың ең кең тараган түрi болып табылады.
Шаруашылық жүргiзушi субьектiлердiң капиталын бiрiктiру үшiн ... ... ... ... ... коммуникациялық кешенде
құрылуы және оның қажеттiгi, интеграцияның қажеттiлiгi және ... ... сай ... ... және ... ... ... ұстаушылардың жаппаи банкроттыққа үшырауымен ұштасқан кездерi меншiктiң
және серiктестiктiң жаңа түрлерiн қысқа мерзiмде таңдау ... ... ... ... ... отыр. Соғыстан кейiнгi жылдары
Жапония осындай экономикалық қиындықты ... ... ... ... ... Ол мұндай қиын жағдайдан абыроймен жол тауып шықты, оның бiр
себебi ол ... ... ... ... ... ең алдымен ауыл
шаруашылығы бiрлестiктерiн жылдам дамытуды қолға алды, осылайша капиталды
қажеттi ... ... л анд ыр ... 37 ... ... әрқилы компаниялар бар, ал Еуропада олардың саны
25 мыңнан асады [83]. Әр күн сайын дерлiк жаңадан компаниялар құрылады және
олар ... ... ... ... ... Мұндай компаниялардьщ
қаншалықты тез арада құрылғанын және қаншалықты ұзақ мерзiм жұмыс ... ... ... ... аса iрi әрi монополист компанияларға айналса, ендi
бiреулерi көздi ашып-жұмғандай қысқа мерзiм ғана өмiр сүредi. Аса iрi ... коп ... ... экономикалық талаптарын, кедендiк және
салық саясатын жүргiзе ... ... ... ... ... ... көлiк саласына жеткiлiктi мөлшердегi әрқилы жүктер уақытында келiп
түсетiн болса, шаруашылық жүргiзушi ... ... ... болады. Жүктердi жеткiзуде iркiлiс байқалған жағдайда
интеграциялық үдерiс бұзылады және бұл жүк ... ... ... яғни үлес ... ... ... тез ... шаруашылықтардың интеграциясындағы транзиттiк жүк
тасымалдарының рөлiне, сондай-ақ ... ... ... ... тоқтаусыз жұмысын қамтамасыз етуге бағытталғанн көлiктiң
әрқилы түрлерiнiң арасындағы ... ... мен ... ... ... мән берiледi.
Транзиттiк жүк тасымалдары нарығы ... ... ... ... ... ... ... таратудың және
орналастырудың дисперстiк жүйесi ... ие ... ... ... үшiн жеткiлiксiз болады. Республикамыздағы ... мен ... ... ала ... көлiктiк
құрылымдардың әрқилы түрлерiнiң арасында болып жатқан интеграциялық
үдерiстердi реттеу қажет.
Көлiк кешенiндегi ... ... ... ... ... ... ие болады.
Нарықтық механизмдi жетiлдiрудiң негiзгi мiндетi темiр жол көлiгiнде
басқарудың ұйымдасырушылық құрылымын жасап шыгу болып ... ... ... бiр ... ... ... және
нарықтық интеграция жағдайларында басты критерийдi - табыс келтiрудi
басшылыққа алып ... ... ... үжымдарының экономикалық дербестiгiн
кеңейтудiң арасындагы шектеулi үйлесiмдІлiгiн қарастырады.
Көлiктiң ең ... ... бiрi ... ... ... ... ... жагдайында соңғы өнiмнiң бiрлiгiне жұмсалатын үлестiк
қоғамдық көлiктiк шыгындарды ... ... ... ... Жүйеде
нарықтық механизмдердiң экономикалық көрсеткiштерiнІң болмауы ... ... ... бұл ... ... ... қоғамдық
қажеттi шығындардың құны мен тарифтердiң сәйкес ... ... ... ... бiр кәсiпорындағы өндiрiстiң тиiмдiлiгiн
сипаттауға кедергi жасайды.
Қазiргi таңда көлiктiң барлық ... ... ... ... ... Республикасының Yкiметi жалпы мемлекеттІк масштабта
жүзеге асырып ... Ол ... ... ... ... ... және шаруашылық қызмет көрсетудiң басқа ... ... ... ... бередi, сондай-ақ сала
жұмысындағы ... ... ... ... реттеп
отырады - ол республиканың темiр ... ... ... ... ... эуе көлiгiнiң және басқа да көлiк ... ... ... ҚР Yкiметiнiң оперативтiк қызмет саласына көлiк ... ... ... ету ... ... ... бiрлiгi
ретiнде толықтай енгiзiлмейдi.
Тұтастай алғанда көлiк жүйесiн бiрыңғай басқару ... ... ... ... ... ... ... мәселелерi шешiлмеген күйi
қалып қояды. Шындығында көлiктегi ведомстволық бытыраңқылықтың себебi
мынада: көлiктІң және ... ... ... ... түрлерiнiң
салыстырмалы түрдегi орын алып отырған жекеленушiлiгi бiрқатар жагдайларда
көлiк үдерІсiне қатысушылардың нарықтық мүдделерiнiң ... сай ... ... ... ... болдырмау туралы айтар
болсақ, жеке, бытыраңқылық деңгейiн бәсеңдетуге бағытталған, яғни ... ... пен ... ... формаларын күшейтуге
бағытталған үжымдық және мемлекеттiк мүдделердiң бiртұтастығын нығайтудың
обьективтi үрдiсiн жүзеғе ... ... алу ... Шаруашылықаралық
интеграцияның ең алдымен келiк ... ... ... ... ... ... және ... болмауын қарастыратын
экономикалық байланыстар жүйесІн жетiлдiрудiң ... ... атап ... ... ... орын ... негiзгi бiр себебi, оқшауланып
шектелген және жалпышаруашылық мүдделердiң, сондай-ақ көлiк жүйесiнiң өзара
бiрлесiп iс-әрекет жасайтын буындарының мүдделерiнiң тоқайласпауында болып
отыр. Көлiк ... ... ... ... өз ... ... сдан тыс ... толық үйлесiмдiлiк жағдайында гана мүмкiн болатын
түсiнiстiктi, бүкІл ... ... аса зор ... ... ... тұрғыдағы көзқарас еңбекқор әрi зерделi жандарга арналған.
Американдық менеджер ... ... ... ... ... ... ... осы тэсiлiн ... ... ... ... жасап шығуы сызба-талдаудан ... ... ... ... ... зерттеу
кезiнде бұл әдіснама көлiк саласының өзгешелiктерiн атап көрсетуге
мүмкiндiк ... ол ... жүйе ... ... мен
мүдделердiң күрделi шиеленiсi орын ... ...... ... ... алу ... ... икемдi жүйесiн
құруга мүмкiндiк берiп, кейде ... ... ... ақылға қонымсыз болып көрiнгенiне қарамастан, жалпы мақсаттарды
мұрат түтатын әрқилы ... ... ... ... ... ... ... қандайда бiр мөлшерде көлiк үдерiсiне қатысушылардың
мүдделерiн қозгайды, бұл ... ... сай келе ме элде ... ... мiне, ... ... табысты жүзеге асуы осыған байланысты
болады, бұған үлкен еңбекпен қол ... ... ... жүзеге аспай қалып
қоюы, үлкен немесе азғантай шығындар ... ... Сол ... де ... ... ... ... нарықтық механизмiн жасау
қажеттi ресурстардың болуын қажет етедi, ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар көлiк
үдерiсiне қатысушылардың экономикалық мүдделерiн ескере отырып, басқарудың
мақсаттары мен мiндеттерiнiң ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға болады.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе, көлiк саласындағы халықаралық
интеграцияның негiзiнде шаруашылық жүргiзудiң осы ... ... ... экономиканың қарқынды дамуына ықпал ететiн қозғаушы күшке ие,
өзiнiң жекелеген ... және ... бар, ... ... ... табылады деп айтуымызға болады.
1.3 Республиканың темiр жол көлiri ... ... ... ... ... және даму ... YК» АҚ материалдарын талдап-зерттеу мыналарды көрсетiп отыр: темiр
жолдың ... ... ... ... жүк ... 2004 жылы ... ткм. құрады және 2003 ... ... жүк тиеу ... ... 10,7% ... ... ... жылы 2004 жылмен ... ... 5,7%-кe ... болады деп жоспарланып отыр. Жүк айналымы 2005
жылдың бiрiншi ... ... 2004 ... дэл сол ... iшкi республикалық қатынастарда - 1,8%, ... - ... ... ... ... өстi ... ... Қазақстан көмiрiн Ресей энергожүйелерiнiң тұтынуының азаюы,
мамыр-маусым айларында Магнитогорск ... ... ... темiр рудаларының берiлуiнiң тоқтауы және қара ... ... ... ... ... ... жүк айналымы 1,0%-кe
азайды. 2004 жылы жүк тиеу 193,8 млн. тоннаны құрады, мұның өзi 2003 жылдың
деңгейiнен 4,5%-кe ... Жүк ... ... ... ... келесi тұжырымдарды жасауға болады:
Американың, Еуропаның жэнe Азияның дамыған ... ... ... ... я ... iстеуi оған көлiктiң әрқилы
түрлерінiң: жер үстi, әуе және су ... ... ... ... ... ... сервистiк қызметтердi көрсету
(қауiпсiздiк, жүктердi жеткiзу мерзiмін қысқарту, тиеу, түсiру, кедендiк
iстер және т.б.) және ... ... ... ... ... қызметтер, альянстарж мен корпоративтiк
құрылымдар құрылды. Жүк ... ... ... ... басқа да әртүрлi қызмет көpceтyлep кеңiнен қолданылады.
Обьективті жағдай анықталып, республика экономикасының қазiргi кезеңдегі
даму дәрежесi ... ... ... ... ... жүк ... орны мен рөлiн анықтайтын салыстырмалы
талдап-зерделеулер жүргiзiлдi. («ҚТЖ» ҰК» ... ... ... ... және ... сипаттарын жетiлдiрудiң жағдайы
бағаланып, оның ... ... ... талданды. Нарықтық
жағдайдағы тасымалдаушылық iс-әрекеттi үйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... және ... сондай-ақ «транзиттiк
тасымалдар» кластержн талдап-сараптауға ... ... ... i бұл зерттеулердiң ... ... ... ... бойынша алғандағы яiүк тасымалдарының ... ... жүк ... ... басқаруды модельдеудiң
методикалық әдiс-тәсiлдерi ... және ... ... Интepaлдық-көлiктiк қолайлылықтың және ... ... ... ... ... ... темiр жолдағы
жүк тасьжмалдарының тиiмдiлiгiн кешендi бағалаулардың ... ... ... Интеграциялану талаптары тұрғысыан темiр ... ... ... ... к;өрсеткiштерi бағаланды,
бұл үшiн жүктердi тиеу мен түсiру, вагондардьң ... ... ... ... бос ... жүк ... ... телiмдiк жылдамдығы
сияқты тиiстi факторлары және көрсеткiштер жүйесi зерттелдi.
З.Транзиттiк жүк тасымалдары табиғи монополистiң қызметІне енедi, мұның
өзi ... ... ... ... да ... ... ... қабiлеттiлiғiн анықтайды, соған сәйкес тұтастай
алғанда темiр жол кешенiнiң корпоративтiк тиiмдiлiғiне әсер ... ... ... аймақтық интеграциялану кезіндегi жүк ағындарын
қалыптастырудың нарықтық және өндiрiстiк жағдай аттары ТМД ... ... ... ... және ... мүмкiн жүii:
ағындарының туындауының және қалыптасуының құрылымын есепке ала отырып,
микро- және ... ... ... ... ... ... ... етедi. Қазақстан өнiмдердi iэкспорттауға ... ... ... өзi ең алдымеi трансұлттық жүк ағындарының қалыптасуына
және тасымалдауларды қаржылық тиiмдiлiгiн көтеруге керi әсерiн тигiзедi.
Республиканец темiр жол ... жүк ... ... ... ... тасымалдаулардың қосарланған ... ... өзi ... ... ... ... ... кезең болып табыладф. Әрқилы көлiк
түрлерiнiң ведомствоаралық интеграциялануы мәселелерi төменнен болатын
бастама ... ... ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан норматйвтiк-құқықтық тұрғыдан қатаң бақыланып
отыруы ... ... өзi ... ... ету
жөнiндегi теориялық та, практикалық та ... ... ... ... ... - Шығыс - ... ... ... ... ... ... Транскұрлықтық транзиттiң дамуы
сол бағыттардағы, яғни Қытай Азия, Ресей Федерациясы - Оңтүстiк Азия елдерi
бағыттарындағы аймақтық ... ... да ... әсер ... ... ... 2004 жылы ... - Батые бағытындағы транқұрлықтық транзиттiң
көлемi 0,6 млн. ... ... ... млн. ... ... ... ... өсуi негiзiнен
Оңтүстiк Америка елдерiнен Орта Aзи|я елдерiне ... ... ... болды. Орта зиядaн Оңтүстiк Шығыс Азия
елдерiне шығатын тасымалдаулардың азайып кеткенiн атап өту керек.
Солтүстi - Оңтүстiк бағытындағы 2005 ... ... ... ... шамамен 1,2 млн. тоннаны құрады, ал 1998-2004
жылдарда осы ... ... ... ... 0,8-1,9 ... ... болатын. 2003 жылыж тасымалдаулар көлемiнің азаюы бұрынғы
кездерi Ақтау порты арқылы тасымалданып ... ... ... ... ... ... маршруттарға ауыстырылуының есебiнен
болды.
Халықаралық қатынастардағы алдағы кезеңдегi болуы мүмкiн жүк тасымалдары
көлемiн негiздеудiң iасалып шыққан ... ... ... екi ... жүк ... ... оң
үрдiсi сақталған жағдайда 2010 жылы аймақтық транзиттiң көлемi 16 млн.
тонгiаға жетедi деп ... ... ... ... ... ... ... асыру коп жағдайда
республика аумағы арқылii өтетiн көлiктік дәліздер мен
олардың тармақтарының дамуына тәye|лдІ болады. Еуразия құрлығының оңтүстiк-
шығыс және ... ... ... ... ... ... Бұл ... қазiргi кезеңде әлемдiк саудада басымдыққа ие болып
отыр және алдағы кезеңде үлкен даму әлеуетiне ие.
6. Бұл үшiн ... ... ... реттеу
саласындағы нормативтiк-құқықтық баiасын үнемi жетiлдІрiп отыру және
жаңа шындыққа сәйкес келтiру қажет. Заңдар республика аумағы арқылы
жүрiп-тұрулар ... ... ... ... және ... ... бiркirткiлендiруi тиiс.
Транзиттiң өркендеуi көлiктiк иiфрақұрылымның дамуына және
транзиттi Ресейдiң, Орта Азия ... ... және ... ... келiсiмделген қолдап отыру саясатына едәуiр дәрежеде тәуелдi
болады.
7. Транзиттiк ... ... ... алға ... жету үшш төмендепдей көлiк жүиесiнщ жұмысын әрдаиым
таңдап-зерттеп отыру; темiр жолдың
шараларды жүргiзу; ... ... ... ... қамтамасыз ету; халықаралық
көлiк дәліздерiнiң бэсекелестiк қабiпеттІлiгiн зерттеп отыру; темiр
жолдардың көлiк жүйесiнiң тиiм^iлiгiн арттыратын жобаларды
қаржыландыру үшiн ... ... ... ... ... ... етiп, мемлек^ттiк аппарат тарапынан саяси
қолдауды күшейту.
Сонымен, жүргiзiлrен зерттеулер ««ҚТЖ» ҰК» АҚ жөнiнде сапалық
м;Ілiметтердi ... ... жүк ... ... ... ... жаңа ... жолдарды салуды, сонz,ай-ақ қолданыстағы
темiр жол желiлерiн қайта құрылымдауды есепке ала отырып, бұдан әрi қарай
iздеудiң бағыт-бағдарын анықтауға мүЖкiндiк бередi.
Қолданылған ... ... Г.Н., ... А.В., Лебедев В.Н. Сравнение и проблема
выбора методов структурного системного анализа // PC WEEK/RE. 1996.
N.34 (27 ... ... Г.Н. CASE: ... ... ... (автоматизация и
применение). М.: ЛОРИ, 1996.
3. Калянов Г.Н. Консалтинг при автоматизации ... ... ... М.: СИНТЕГ, 1997.
-----------------------
Ресей Федерациясы., Қытай - Орта
598-2003 жылдардағы транзиттiң
індеттердi шешу қажет: темiр жол
белгiл
жылдамдығын ... ...

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Ақтау теңіз порты» АЭА-ның даму концепциясы19 бет
Автожолдар54 бет
ЕврАзЭҚ мемлекеттерінің транзиттік қуатының негізгі проблемалары және даму болашағы29 бет
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Орталық Азия аймағы мемлекеттерінің экономикалық интеграциясының көліктік негіздері45 бет
Тасымалдау үдерісін қайта құру жағдайындағы тариф құрылымы48 бет
Темір жол40 бет
Темір жол көлігінде жүктерді тасымалдау20 бет
ТМД елінің көлік жүйесі7 бет
Халықаралық көлік құқығы60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь