Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік. құқыққа сай мінез-құлық

1. Құқық бұзушылық ұғымы және түрлері
2. Құқық бұзушылықтың құрамы
3. Заңды жауапкершілік
4. Заңды жауапкершіліктен босатудың мән . жайлары
5. Құқыққа сай мінез . құлық
6. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Құқық бұзушылықтың тарихы тамырын тереңінен тартады. Саяси-құқықтық ілімдер тарихынында ғылыми жетістіктерімен нәтижелеріне мұқият зер салып қарасақ құқық бұзушылық мемлекетпен құқық пайда болған сәттен бірге қалыптасқан. Себебі құқықтың пайда болуымен оның нормаларын бұзу, тыйым салынған әрекеттерді жасау сияқты құқық бұзушылықтар да пай¬да болады. Міне, сол кезеңнен бастап құқық бұзушылық қоғамның ажырамас серігі ретінде осы күнге дейін жойылған жоқ. Сондықтан құқық бұзушылықты жан-жақты зерттеу, оның алдын орау, болдырмау сияқты мәселелер адамзаттың алдында тұрған ең күрделі мәселелердің бірі. Мемлекеттің, қоғамның толыққанды дәрежеде өмір сүруі, қалыптасқан қоғамдық қатынастардың тұрақтылығы және адамдардың көңіл-күйімен отбасындағы тыныштықтардың бәрі құқық бұзушылықтың деңгейімен, онымен күресудегі нәтижеге байланысты. Құқық бұзушылықпен күресуде нақтылы нәтиже жоқ мемлекетте халықтың билікке деген сенімсіздігін арттырады, наразылығын тудырады. Сонда жалпы құқық бұзушылық дегеніміз не? Заң әдебиетінде оның анықтамасы тұрақты түрде қалыптасқан, барлық оқулықтар мен монографиялық зерттеулерде бір мағанада беріледі. Атап айтсақ құқық бұзушылық дегеніміз құқыққа қарсы бағытталган кінәлі және өзінің сипатымен қоғамға зиянды және қауіпті зардаптар туғызатын, арнайы жасқа толған субъектінің әрекеті немесе әрекетсіздігі: Байқап қарасақ құқық бұзушылық негізінде төрт сипаттан қалыптасады:
1. Әрекет, немесе әрекетсіздік.
2. Құқыққа қарсылық.
3. Субъектінің арнайы жасқа толуы.
4. Кінә.
Бұл төрт элементтің біреуі жоқ болса, жеке адам құқық бұзу¬шылық жасаған болып саналмайды. Құқық бұзушылық екі түрге бөлінеді:
1. Теріс қылық.
2. Қылмыс.
1. В.Н.Кудрявцев. Причины правонарушений. М., 1979.
2. В.Н.Кудрявцев. Закон, поступок, ответственность.
3. Н.П.Дубинин, И.И.Корпец, В.Н.Кудрявцев. Генетика поведения ответственность. М., 1982.
4. Основания уголовно-правового запрета. М., 1982.
5. Социальные отклонения. Введение в общую теорию. М., 1984.
6. А.И.Долгова. Социальные - психологические аспекты преступнос¬ти несовершеннолетних. М., 1981.
7. И.Г.Батку, Е.Г.Мартычынчик. Социально-правовые факторы преодоления антиобщественного поведения. Кишинев, 1988.
8. Н.Ф.Кузнецова. Проблемы криминологической детерминации. М., 1984.
9. Е.К.Нурпеисов. Психология правомерного поведения. Алма-Ата, 1984.
10. Б.Ж.Жунусов. Проблемы уголовной политики. Караганды, 2005.
11. Сәкен Өзбекұлы. Абай және адам құқы. Алматы, 1995.
        
        Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік. құқыққа сай мінез-құлық
Жоспар:
1. Құқық бұзушылық ұғымы және түрлері
2. Құқық ... ... ... ... ... ... ... мән – жайлары
5. Құқыққа сай мінез – құлық
6. Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Құқық ... ... және ... ... ... тамырын тереңінен тартады. Саяси-құқықтық
ілімдер тарихынында ғылыми жетістіктерімен нәтижелеріне мұқият зер салып
қарасақ ... ... ... ... пайда болған сәттен бірге
қалыптасқан. Себебі құқықтың пайда болуымен оның ... ... ... әрекеттерді жасау сияқты құқық бұзушылықтар да пайда болады. Міне,
сол кезеңнен бастап ... ... ... ... ... ... ... дейін жойылған жоқ. Сондықтан құқық бұзушылықты жан-жақты зерттеу,
оның алдын орау, болдырмау сияқты мәселелер ... ... ... ... ... бірі. Мемлекеттің, қоғамның толыққанды дәрежеде өмір
сүруі, ... ... ... ... және адамдардың көңіл-
күйімен отбасындағы тыныштықтардың бәрі құқық бұзушылықтың деңгейімен,
онымен ... ... ... ... бұзушылықпен күресуде нақтылы
нәтиже жоқ мемлекетте халықтың билікке деген сенімсіздігін ... ... ... ... ... ... дегеніміз не? Заң
әдебиетінде оның анықтамасы тұрақты ... ... ... ... мен
монографиялық зерттеулерде бір мағанада беріледі. Атап айтсақ құқық
бұзушылық ... ... ... ... ... және өзінің сипатымен
қоғамға зиянды және қауіпті зардаптар туғызатын, арнайы ... ... ... немесе әрекетсіздігі: Байқап қарасақ құқық бұзушылық
негізінде төрт сипаттан қалыптасады:
1. Әрекет, немесе әрекетсіздік.
2. Құқыққа қарсылық.
3. ... ... ... ... Кінә.
Бұл төрт элементтің біреуі жоқ болса, жеке адам құқық бұзушылық жасаған
болып саналмайды. ... ... екі ... ... ... қылық.
2. Қылмыс.
Теріс қылық дегеніміз құқыққа карсы бағытталған, ... ... ... әрекет немесе әрекетсіздік. Теріс қылықтар қоғамдық
қатынастарға зияндылық әсерін тигізеді, бірақ өте қауіпті ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
1. Тәртіптік теріс қылықтар мекемелер мен кәсіпорындарда, басқа ... ... ... ... ... тұрған субъектілердің еңбек
кодексінің немесе ішкі ереже талаптарын орындамау немесе бұзу. Мысалы,
жұмысқа, ... ... ... ... жұмыс уақыты кезінде қыдырымпаздық
және т.б. әрекеттер жасау. Тәртіптік теріс қылықтар жасаған ... ... ... ... ... ... ... сөгіс, жұмыстан босату
сияқты шаралар қолданылады.
2. Азаматтық құқықтық ... ... жеке және ... ... ... негізінен туындайтын, міндеттемелерді орындамау және
адам өмірі, денсаулығы және мүлкіне зиян келтіру барысындағы әрекеттердің
жиынтығы.
Мысалы, ... ... ... кетуінен денсаулығына тигізген зияны, бір
субъектінің жасалған ... ... және т.б. ... қылықтар.
3. Әкімшілік-құқықтық теріс қылықтардың (құқық бұзушылықтың) анықтамасы
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... мына мағынада берілген: «Жеке адамның осы Кодекс ... ... ... ... ... ... ... немесе абайсызда
жасалған) іс-әрекеті не әрекетсіздігі немесе заңды тұлғаның ... ... не ... ... ... ... деп танылады».
Әкімшілік теріс қылықтар тек ғана ... ... ... ... ... қылмыс жатады. Қылмыстың анықтамасы
Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексінін ... мына ... «Осы ... ... ... ... салынған айыпты қоғамдық
қауіпті әрекет (іс-әрекет немесе әрекетсіздік) қылмыс деп ... ... ... ... және ... ... ... бұзушылықтың ұғымымен қатар құқық
бұзушылықтың құрамы деген ұғым бар. Құқық бұзушылық жалпы ұғым ретінде
танылса құқық ... ... дара ұғым ... ... ... ... ... нақтылы құқық бұзушылықты және
оның ... ... мен ... ... ... ... жиынтығы.
Құқық бұзушылық төрт элементтен, нышаннан тұрады: Объект, субъект,
құқық бұзушылықтың объективтік жағы, құқық бұзушылықтың субъективтік ... деп ... ... қол ... қоғамдық қатынастардың жиынтығы
және соның нәтижесінде ... ... ... болуын айтады. Жалпы
қоғамдық қатынастар кең, ауқымды және қоғамның барлық салаларына қатынасты
болған соң ... ... ... ... бар ... ... ... Сондықтан құқық бұзушылық мүдделерге қол сұғады, қауіп-қатер,
зиянды зардаптар тудырады.
Объект ... ... ... ретінде дамудың, адамзат
өркениетін қалыптастырған құндылықтар мен мүдделерден қалыптасады.
Құқық бұзушылықтың объектісі үш түрге бөлінеді: ... ... ... және ... ... ... - ... өмір сүретін, тіршілік ететін ... ... ... Оған адам мен ... ... ... мүдделері, халық денсаулығы, санитарлық-эпидемиологиялық
салауаттығы, ... ... ... ... ... ... ... пен
қауіпсіздік, мемлекеттік билікті жүзеге ... ... ... ... ... құқықтары мен мүдделері жатады (Қазақстан
Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі, 7-бап).
Топтық объект — ... ... ... ... байланыстағы
қоғамдық қатынастардың топтасқан жиынтығы. Топтық объект құқық бұзушылықты
қоғамға қауіптілігіне және қол ... ... ... ... ... Мысалы, қылмыстық және әкімшілік кодекстерінің
ерекше бөлімдері жасалған қылмыс пен әкімшілік ... ... ... байланысты жүйеленген.
Тікелей объект - нақтылы құқық бұзушылық қол сұққан, бұзған қоғамдық
қатынастардағы жеке, дара ... ... кісі ... ... ... тікелей объект болып саналады. Кейбір жағдайларда құқық
бұзушылық жасалғанда заттарға әсер ... ... ... жасалғанда
меншікке қол сұғылады, меншік иесінің иемделу, пайдалану, билеу құқындағы
заттар басқа адамның ... ... Бұл ... ... ... ... ... емес, қылмыстың заты болып ... ... ... ... ... шегеді, ал қылмыстың заты (сақина, киім, тауарлар) баз
қалпында қалуы мүмкін. Құқық бұзушылықтың заты ... ... ... ... ... ... барған субъект заң қорғайтын
арнайы ... ... ... қол ... ... ... қылмыстың заттары мүлдем жоққа тән. Мысалы,
әйелді зорлау, бұзақылық және т.б. қылмыстар.
Құқық бұзушылықтың субъекті деп ... ... ... ... ... жасаған сәтте заң белгіленген арнайы жасқа ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар да табылады.
Мысалы, газет жеке адамның, ар-намысын қорлайтын мақала ... ... ... ... ... ... жалпы және арнайы болып екі түрге бөлінеді.
Жалпы субъект барлық адамдардың жасаған ... ... ... ... Мысалы, кісі өлтірудің субъектісі жалпы субъектке жатады.
Адамды кім де болса өлтіре алады: жас, кәрі, әйел. Бұл ... ... жас әсер ... ... заң ... ... ... құқық бұзушылық жасаған
адам арнайы, қосымша нышандарға ие ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлер ғана саналады, мемлекеттік қызмет
мүдделеріне ... ... ... ... ... ... тұлғалар
болады.
Құқық бұзушылықтың субъектісі болу үшін, яғни, жасаған теріс қылығы
және қылмысы үшін құқықтық жауапка ... ... ... ... Субъект заң белгілеген жасқа толуы тиіс. Ол 16 жас, ал ... ... кісі ... ... ... тонау, адамды кепілге алу,
зорлау және т.б.) үшін 14 жас болып белгіленген.
2. ... ... ... ... субъектінің өзінін құқыққа қарсы
бағытталған әрекеттеріне жауап береді. Егер адам ... ... ... есі ... ... немесе психикалық ауыру (шизофрения, ... ... мый ... ... ... эпидемиялық энцефалит,
маникалды-депрессиялық психоз) жағдайында болса адам жауапқа тартылмайды,
оған мәжбүрлі түрде ... ... ... ... ... жағы деп оның ... ... субъектінің қоршаған орта мен ... әр ... ... әрекеттерінің нышандарын айтады.
Құқық бұзушылықтың объективтік жағы құқық бұзушылық жасалғанда айқын
көрініс беретін әрекет ... ... Тек ... ... ... ғана ... қандай құқық бұзушылық жасағанын дәлме дәл
байқауға ... ... ... объективтік жағы адамдардың мүліктерін
жасырын түрде ұрлау болса, әйел зорлауда күш ... ... ... ... ... не ... дәрменсіз күйін пайдаланып
жыныстық қатынас жасау, тонауда — ... ... ашық ... ... ... ұрлау мақсатында шабуыл жасауға ұшыраған адамның өмірі мен
денсаулығына қауіпті күш ... ... ... осындай күш қолданамын
деп қорқытумен ұштасқан шабуыл жасау болып табылады. Заң құқық ... ... ... жағы ... оның нышандарын белгілейді.
Құқық бұзушылықтың объективтік жағы ... ... ... ... ... және ... зардапты қамтиды.
Іс-әрекет (әрекет, немесе әрекетсіздік) арқылы барлық құқық бұзушылық
жасалады. Әрекет - ... заң, ... ... ... ... қоғамға
қауіпті және зиянды істерді істеу немесе істелуіне жол беру. Әрекет әрқашан
адамнан белсенділікті талап етеді, оның ... ... ... ... күш ... және күш қолданбау болып екі түрге бөлінеді.
Мысалы, адамды өлтіру үшін оны күш ... ... ... ... ал, алаяқтық жасаған адам мүлікті алдау ... ... ... арқылы күш қолданбай алады.
Әрекетсіздік - жасауға тиісті әрекетті жасаудан бас тартып, қоғамға
қауіпті мінез құлық ... ... ... жаңа ... ... ... ... көмек керсетпеуі, әскери қызметкердің қызмет орнына
себепсіз келмеуі.
Зиянды зардап - ... ... ... ... ... ... зиян келтіру. Құқық бұзушылықтың қоғамға
қауіптілігі және зияндылығы сонда, ол ... ... ... жағдайларының қалыптасқан тыныштығының ырқын бұзады, соның нәтижесінде
зиянды зардап пайда болады. Көптеген құқықтық ... ... ... ... көрсетіледі. Мысалы, «адам денсаулығына зиян ... ... ... ... және т.б. Бұл материалдық зардаптар.
Сонымен қатар зиянды зардапқа ... ... ... ... қылмыстық құрамы. Бұл құрам бойынша адамдарды жауапқа тарту
үшін ... ... ... ... ... немесе ұйымдарға
шабуыл жасау мақсатында тұрақты қарулы топ ... ... сол ... осындай
топты (банданы) басқару» әрекеті болса жеткілікті. «Құру», «басқарудың» өзі
қоғамға кауіпті әрекет болып саналады.
Себепті байланыс — жасалған іс-әрекетпен ... ... ... ... ... ... ... тікелей әрекетінен зиянды
зардаптың болуы. Себепті байланыс ... бір ... ... ... ... ... қалыптастырады. Себепсіз салдар болмайды. Сондықтан
себепті байланыс жоқ болса, жауаптылық та болмайды. Мысалы, шофер ... ... келе ... ... ... ... ... атып шыққан
адамды басып өлтіреді. Тергеу барсында шофердің ішімдік ... ... ... 40 ... келе жатқандығы анықталады. Экспертизаның
қорытындысы бойынша жүргізуші барлық жол жүру ... ... ... ... нәтижесінде өлімге ұшыраған. Бұл жерде ... мен адам ... ... ... ... жоқ. Сондықтан ол кісі
өлімі үшін жауапқа тартылмайды.
Шетел криминологиялық әдебиетгерінде «Conditio sine gua поп» ... ... деп ... ... бар. Бұл теория бойынша
істің, оқиғаның барлық себептері тең мағынада ... ал ... ... ... ... ... негізі болады. Мысалы, егер бір
адам бір адамға пышақ салып өлтірген болса, адам ... ... ... ... ... ... ... адам және оны жасаған адамдар
жатады. Теория бойынша әр ... ... ... ... ... ... болып
бағаланады. Тәжірибеде қолдануда аталмыш теория қылмыстық жауапқа ... ... ... ... ... ... Тек ... зардаптың арасында тікелей себепті байланыс болған жағдайда
жауапкершілік туындайды.
Құқық ... ... жағы деп ... ... ... ... қатынасын айтады. Субъективтік жақ негізінде
кінә, себеп және ... ... ... ... Бұл нышандар құқық
бұзушылық жасаған субъектілердің ішкі ... оның ... ... ... ... бәрін толық анықтау арқылы адам
жасаған құқық бұзушылықтың қоғамға қауіптілігі мен зияндығы ... ... әсер ... деп ... істеген құқық бұзушылығына және оның зиянды
зардаптарына ... ... ... формасындағы психикалық қатынасын
айтады. Кінә екі мағана, ... ... ... (зияткерлік) кезең кінәлінің іс-әрекетін
қоғамға қауіпті ... оның ... ... ... ... ... ... сондай зардаптардың болуын көре білуі.
Екіншісі, ерік кезеңі (волевой момент) ... ... ... ... ... ... ... немесе оған парықсыздықпен, немесе
менмендікпен, я болмаса немқұрайлықпен қарауы.
Кінә ... және ... ... екіге бөлінеді. Қасақана жасалған
құқық бұзушылық деп субъектінің ... ... ... немесе
әрекетсіздік) қоғамга қауіпті, зиянды екенін біле тура, оның ... ... біле тура және сол ... туындауын тілеп
істесе, немесе оған саналы түрде жол берсе, не оларға немқұрайлы қарағанын
айтады.
Қасақаналық тікелей және ... атты екі ... ... ... ниетте
субъект өзінің іс-әрекетінің қоғамға қауіпті екенін, зиянды екенін біле
тұра, оның зиянды зардаптары болатынын біле тұра және сол ... ... ... ... адам ... адамның басын балтамен ұрғанда
оның әрекеті қауіпті екенін біле тұра, сол соққыдан адам өлімінің болатынын
сезініп және өлуін ... ... ... ... ... өзінің іс-әрекетінің қоғамға
қауіпті ... ... ... де, ... ... болуын тілемесе де, оған
саналы түрде жол береді, ... ... ... Мысалы, дәрігер 4 ай
болған жүкті әйелге заңсыз аборт жасайды. Соның ... әйел ... Бұл ... ... ... заңсыз әрекетінің кауіпті екенін біле
тұра, оның өлуі ... ... ... тұра сол ... ... бірақ
әйелдің өлімін тілемейді, саналы түрде жол береді.
Теорияда ниеттің қалыптасу уақытына байланысты күні бұрын ойланған ниет
және ... ... ... ниет ... ... бұрын ойланған ниет құқық бұзушылық жасағанға дейін адам санасында
пайда болған ниет. Мысалы, субъект адамды ... үшін күні ... ... ... жоспарын құрады, сәті түскен кезде өлтіреді. Теорияда бұл
ниет өте қауіпті болып танылады.
Кенеттен пайда ... ниет ... ... ... бұзушылықта субъект
өзінің құқық бұзушылыққа бару ниетін аяқ астынан іс жүзіне асырады. ... ... ... ақшаны көріп, ала қашады.
Сонымен қатар теорияда ниет айқын және айқын емес болып бөлінеді.
Айқын ниеттегі субъект өзінің ... ... ... ... біле ... нақтылы зардаптың болуына өзінін әрекетін бағыттайды.
Мысалы, пәтерден ұрлық ... ... ... ... мүлкіне қол
сұғатынын жақсы біледі.
Айқын емес ниеті бар субъект қоғамға қауіпті зардаптардың болатынын
біле тұрса да, ... ... ... ... болатынын көзіне елестете
алмайды. Мысалы, екі құрылысшы ерегесіп қалып, біреуі төменде ... ... ... ... Бұл ... кірпіш тастаған субъект оның не
басына зақым келетінін, немесе ... ... ... ... ... ... түрі — абайсыздық. Қазақстан Республикасының қылмыстық
кодексі абайсыздықтың екі түрін көрсетеді. Атап ... ... ... ... немқұрайдылықпен жасалған әрекет абайсызда жасалған
қылмыс деп танылады.
2. Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға ... ... ... ... ала білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз
жеңіл тектікпен болғызбау мүмкіндігіне сенсе, қылмыс менмендікпен ... деп ... Егер адам ... ... пен сақтық болғанда ол зардаптарды
болжап білуге тиіс және болжап біле алатын бола тұра өз ... ... ... ... ... ... екенін
болжап білмесе, қылмыс немқұрайдылықпен жасалған қылмыс деп танылады».
Менмендікпен жасалған ... ... ... ... болады.
Жүргізуші автомобильді айдап келе жатып жылдамдығын арттыра түседі.
Абайсызда көшені ... өтіп келе ... адам ... ... ... табады. Бұл жерде жүргізуші өзінің әрекетінің қоғамға қауіпті екенін
біле тұра ... ... ... ... деп ... ... ол өзінің
тәжірибесіне, автомобильді жақсы меңгергеніне сенеді.
Немқұрайлыққа мысал. Учаскелік инспектор тапаншасын тазалап отырып,
стволдың ... оқ ... ... ... ... басып қалады, оқ
жанында отырған әйеліне тиіп, қайтыс болады. Болжап білуі тиіс еді, бірақ
біле ... ... ... ... ... міндетті түрде заңды жауапкершілікті
тудырады. Істеген қылмыс үшін қылмыстық жауапқа ... ... ... ... ... құруы, заңдылықтың орнауы мүмкін емес. Сондықтан заңды
жауапкершіліктің қоғамда ... рөлі ... ... ... ... ... жасап, қоғамға, мемлекет мүддесіне зиянды
зардаптар келтірген ... пара ... ... ... заңды
жауапкершіліктен құтылып кетуі коррупцияның нағыз шыңы деп қабылдайды сот
билігіне сенімсіздігін ... Ал, ... ... әділеттілік
орнамауынша құқықтық мемлекет құру идеясы бос сөз ... қала ... ... негізі — құқық бұзушылықтың жасалуы және адамның
іс-әрекеттерінің құқық ... ... ... Егер ... ... ... ... құрамында қарастырылмаса, бекітілмесе ешқандай
заңды жауапкершілік те болмайды. Заңда жауапкершілік жеке адамның ... ... ... ... құқыққа қарсы жасаған іс-
әрекеті, оның қауіптілігі мен ... үшін ... ... ... ... мемлекетпен құқық бұзушылыққа барған жеке адамның
арасында пайда болған құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қауіпті, зиянды әрекеті үшін арнайы
қолданылған жазаға төзуін айтады.
Заңды жауапкершілікті теориялық мағанада ... ... оның ... ... ... ... ... — барлық құқық субъектілерінің заң
және басқа нормативтік ... ... ... ... ... ... ... сай мінез-құлықты қалыптастыру. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... Ретроспективтік заңды жауапкершілік — құқық бұзушылық жасаған
субъектке мемлекет тарапынан күш ... және ... ... ... төзуі. Мысалы, субъект жасаған ұрлығы үшін міндетті түрде жазаға
тартылып, сазайын тартуы тиіс. Қызыл бағдаршамға өтіп ... ... заң ... айып ... тиіс және т.б.
Заңды жауапкершілік өзінің функцияларына байланысты компенсациялық және
жазалаушылық болып бөлінеді.
Компенсациялық заңды жауапкершілік деп ... ... ... ... ... ... зиянды өтеуі. Мысалы, авторлық
құқықты пайдалану, ... ... ... ... құқығына қол
сұққаны үшін зиянды зардаптарды сот шешімі ... ... ... ... ... ... ... қорғау
үшін құқық бұзушыны жазалаудың жолы. Мысалы, пара ... ... ... ... ... тартылады.
Құқық салалары бойынша конституциялық, қылмыстық, әкімшілік, азаматтық,
тәртіптілік, материалдық ... ... ... ... Қазақстан Республикасының барлық
азаматтарының, лауазымды тұлғалардың, мемлекет қызметкерлерінің, Үкіметтің,
Прөзиденттің ата заң ... ... ... ... Конституцияның
34-бабынан туындайды және онда конституциялық жауапкершілік мына мағанада
берілген: «Әркім ... ... ... және ... ... адамдардың құқықтарын, бостандықтарын, абыройы мен ар-
намысын құрметтеуге міндетті».
Қылмыстық құқықтық жауапкершілік субъекттердің ... ... ... ғана сот органдары, қылмыстық ... ... ... ... Бұл жауапкершілік басқа құқықтық жауапкершілікке қарағанда
қатаң жаза қолданумен айшықталады.
Әкімшілік-құқықтық ...... ... ... ... ... теріс қылықтар үшін қолданылатын
жауапкершіліктің ... ... ... ... ... ... ... туралы кодексінде бекітілген.
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік — жеке тұлға мен заңды тұлғалардың
шарт, ... ... ... ... жүктелген құқықтық міндеттерін
орындамауынан және адам өмірі мен ... зиян ... ... ...... ... ... еңбек тәртібін бұзған адамдарға қолданылатын тәртіптік ... ... өз ... ... ... үшін ... сөгіс,
қатаң сөгіс, жұмыстан босату.
Материалдық жауапкершілік жұмысшының, қызметкердің жұмыс істейтін
орнында өзінің ... ... ... келтірген зиянын өтеуі.
Мысалы, мүлікті қиратуы.
Заңды ... заң ... ... оның ... ... ... Сол ... нақтылы сақталған жағдайда жауаптылыққа
тарту ... ... ... ... жауапкершіліктің мынандай қағидалары
бар:
1. Жауапкершіліктің мақсатқа сай болуы. Бұл қағиданың мазмұны бойынша
жауапқа ... ... ... жан-жақты танылып, барлық
субъективтік объективтік ... ... жаза ... ... ... ... жауапқа тартып, жаза қолданғанда жазаны жеңілдететін және
ауырлататын мән-жайларды ескеріп (53, 54-баптар) мақсатқа сай ... ... ... ... адамдардың заң алдындағы теңдігі. Жауапқа ... ... жаза ... ... ... ... артықшылық беруге болмайды.
Тек заң негізінде, тең құқылықты қатаң сақтау арқылы жауапкершілік іс
жүзіне ... ... ... ... ... үкім ... ... тиіс.
Сонда ғана заңды ... ... ... ... ... ... ұғымы салтанат құрады. Әділеттілік субъективтік факторларды
объективтік талаптардың аяғына жығу, оған ... ... ... Заңды жауапкершілікке тарту тек ... ... іс ... ... ... ... бұрмалау арқылы жауапқа тартып,
жаза қолдану мемлекеттік органдардың халық алдындағы беделін ... адам ... ... ... тікелей жол ашады.
5. Заңды жауапкершілікке тек ғана кінәлі субъекттің тартылуы. Құқық
талаптары бекіткен және тек ғана ... ... ... ... алынған
дәлелдер негізінде жауапқа тартылуы тиіс.
4. Заңды ... ... ... ... ... ... субъектілерді заңды
жауапкершіліктен босатудың ... да ... Атап ... ... ... нормалары осы мәселені бекіткен. Заңды
жауапкершіліктен босатудың мән-жайлары мынандай әрекеттерге ... ... ... ... ... күресу мемлекеттік органдардың
ғана емес, сонымен қатар әрбір азаматтың моральдық ... ... ... құқықтарын, бостандықтарын, меншік құқықтарын, мемлекеттік
мүдделерді ... ... ... ... қорғау, олармен күресу
барысында кейбір адамдар мемлекеттік, қоғамдық және жеке ... зиян ... ... ... ... қорғану Қазақстан
Республикасының Конституциясының 13-бабында: «Әркім ... ... ... құқы бар және ... құқықтары мен бостандықтарын, қажетті
қорғанысты қоса алғанда, заңға ... ... ... тәсілдермен қорғануға
хақылы» — деп атап көрсетілген.
Қажетті қорғану қылмыстық және ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қылмыстық
кодексінің 32-бабы қажетті қорғануды мына мағанада бекіткен: ... ... қол ... ... зиян ... яғни ... немесе
өзге бір адамның жеке басын, тұрған ... ... жер ... және
басқа да құқықтарын, қоғамның немесе мемлекеттің заңмен ... ... ... қол сұғушылықтан қол ... зиян ... ... асып ... жол ... ... ол қылмыс болып
табылмайды».
Аса қажеттілік — жағдайында жасалған әрекеттер де қылмыс, немесе басқа
әкімшілік құқық бұзушылығына жатпайды. «Аса ... ... ... ... ... өзге де ... ... денсаулығына, құқықтары мен
заңды мүдделеріне, қоғамның немесе мемлекеттің ... ... ... ... жою ... осы Кодекспен қорғалатын мүдделерге зиян
келтіру, егер бұл қауіпті өзге ... жою ... ... және ... аса ... шегінен асуға жол берілмесе, әкімшілік құқық
бұзушылық ... ... ... Республикасының Әкімшілік құқық
бұзушылық туралы кодекстің 40-бабы).
Мұндай норма ... ... ... ... ... ... «Осы Кодекспен қорғалатын мүдделерге аса қажет болған
жағдайда зиян ... яғни ... бір ... ... өзге де ... денсаулығына, құқықтары мен заңды мүдделеріне, қоғамның немесе
мемлекеттің мүдделеріне тікелей ... ... ... ... амалдармен
жою мүмкін болмаса және бұл орайда аса қажеттілік шегінен шығып кетушілікке
жол берілмесе, қылмыс болып табылмайды». ... ... 400 мың ... асыл тұқымды бұқа кенеттен сауыншы ... ... ... ... көрген бақташы әйелдің өмірін сақтап қалу үшін ... ... ... оны ... ... ... Бұл ... бұқа қанша асыл
тұқым, қымбат болғанмен адам өмірі одан да ... ... ... ... ... ... ... кезінде зиян келтіру -қылмыс жасаған
адамға оны мемлекеттік органдарға жеткізу және оның жаңа қол ... ... тыю үшін ... ... зиян ... егер ... ... амалдармен ұстау мүмкін болмаса және бұл орайда осы үшін ... ... ... жол ... ... болып табылмайды (Қазақстан
Республикасының Қылмыстық қодексінің 33-бабы). Қылмыскерді ұстау кезінде
тек ғана оның өзіне ғана зиян ... ... ету ... ... ... ... ... жауапкершіліктен босатудың негізі деп танылған. Атап айтқанда
қоғамдық пайдалы мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... зиян келтіру қылмыс болып табылмайды.
Егер аталған ... ... ... ... қол ... болса және тәуекелге жол берген
адам..қорғалатын мүдделерге зиян ... ... үшін ... ... ... орынды деп танылады.
Егер тәуекел ету адамдардың өміріне немесе денсаулығына көрінеу қатер
төндіруге, экологиялық ... ... ... немесе өзге де ауыр
зардаптарға ұштасатын болса, тәуекел ету орынды деп ... ... ... ... — егер ... мәжбүрлеудің
салдарынан адам өзінің іс-әрекетіне (әрекетсіздігіне) ие бола ... ... ... ... ... ... ... ... қылмыс болып табылмайды (Қазақстан Республикасының ... ... ... ... орындамауда өзі үшін міндетті бұйрықты немесе
өкімді орындау ... ... ... ... ... ... зиян ... қылмыс болып табылмайды. Мұндай зиян келтірілгені
үшін заңсыз бұйрық ... өкім ... адам ... ... ... ... Қылмыстык кодексінің 37-бабы).
5. Құқықа сай мінез-құлық
Қоғамдық қатынастар құқық нормаларымен реттелетін құқықтық қатынастарды
қалыптастырады. Құқықтық ... ... ... ... іс ... ... ... реттеу және қорғау функциялары қалыптасады. Қоғамдық
қатынастардағы субъектілердің мінез-құлықтары сан-алуан, көп ... сай ... ... ... ... қайшы
келетін іс-әрекеттер жасалады. Құқық бұзушылық ... ... ... ... ... нұқсан келтіреді, орны толмас, ешқандай өлшеммен
өлшенбейтін зардаптар мен адам ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық мақсаты барлық
әлеует, мүмкіндіктерді пайдалана отырып, адамдардың ... сай ... ... болып табылады. Бұл өте күрделі процесс. Себебі
субъект,
жеке адам тек ғана ... жан ғана ... ... қатар биологиялық
қасиеттерге ие табиғаттың да ажырамас жаны бар организмі. ... ... ... сай ... ... үшін ... жағдайларды
бөліп зерттемей, бір мағанада, тұтастық ұғымында тану ғана ақиқатты ғылыми
нәтиже бермек.
Құқыққа сай мінез-құлық деп жеке ... ішкі ... ... ... ... информациялық-тәрбие және әлеуметтік-
экономикалық, микро, мокро орта әсерінің тиімді ... ... ... ... зерттеулерінде құқыққа сай ... ... ... сай ... жеке бағыттағы құқыққа сай
мінез-құлық және эгоистік бағыттағы мінез-құлық — деп ... ... сай ... ... ... ... нормаларының талаптарын
сақтау, ал теориялық мәні күрделі тартыстар мен шиеленістерден қалыптасады.
Мемлекет және ... ... ... сай ... мынандай
түрлері белгіленген:
1. Әлеуметтік — белсенді мінез-құлық — жеке ... ... ... ... құндылықтар мен мүдделерді саналы түрде ... ... ... ... ... ... ... деп тануы. Белсенді мінез-құлықты екі мағанада түсінуге болады.
Біріншіден, жеке адам ... ... ... біліміне, өзінің белсенді
ұстанымына мүмкіндіктеріне сүйене отырып, әрекеттерімен құқық қорғау ісіне
белсене араласады, ... ... де ... белсенділік
танытқанын жан-тәнімен қалайды. Екіншіден, пассивтік мінез-құлық таныта
отырып, құқық нормалары ... ... ... ... ... ақысын уақытында төлейді, жан-жал, ұрысқа араласпайды, біреуге ... ... ... қоғамда құқыққа сай мінез-құлық
қалыптастырғанмен субъектінің саяси белсенділігін ... ... ... талабы бойынша пассивтік мінез-құлық танытатын жеке адам ... ... тек ғана ... ... ... ал ... ... санат
дәрежесіне көтерілген жеке адам ... ... ... ... ... ... белсене араласады. Бұл белсенділік құқық
мүмкіндіктерін пәрменді және ... ... ... ... ... сай мінез-құлық танытқан субъект қоғамның
құндылықтарына немқұрайлы ... ... ... ... зауқы жоқ,
бірақ заң бекіткен талаптар мен ... ... ... ... ... ... Бірақ, аумалы-төкпелі сәт, уақыт бола қалған
жағдайда құқық бұзушылыққа бару қаупі сақталады.
Жеке ... ... ... ... ... ... ... орасан зор ықпалын тигізеді. Бір фактор ... ... ... ... ... ... ... құқыққа сай
мінез-құлықты қалыптастыруда дін факторының рөлі өлшеусіз. «Дін, ... ... оның ... ... адамгершілік шартары мен талаптарын
бойына сіңірген, бұлжытпай орындаған адам қылмыстық ... ... ... Дін адам ... нұр құяды, ол сондай-ақ құқық бұзушылыққа жол
бермейтін сиқыры бар рухани тосқауыл іспетті дүние. Абай осы ... ... ... өзі де рас, сөзі де рас» атты жырында былайшы ұғындырады:
Руза, намаз, ... ... ... ... ... тұт ... тегіс.
Бастапқы үшін бекітпей, соңғы төртті
Қылғаныңмен татымды бермес жеміс.
Имандар ғибадаттан сөз қозғаған,
Хуснизәнмен иманды білді ойлаған.
Иманның тазалығын жақсы ұқтырмай,
Сыртын қанша жусаң да, іші ... ... ... ... ... қылмыстық әрекеттердің
тамырына балта шабуға әбден болады. Тек сол ... ... ... ... ... ұлы ... ... мемлекеттік — құқықтық институттарға
(сот, прокуратура, құқық, түрме, жаза) өте сенімсізділікпен қараған. Тіпті
құқықтың өзін ... ... ... талап еткен, ал заң
ғылымын құқық туралы «мылжың» деп ... Бұл ... ... ... ... ... ... парақорлығын,
дөрекілігін, адам тағдырына деген немқұрайлығын көріп, олардан ... ... ... ... ... діннен, адамның құлықтылық
қасиеттерін уағыздаудан іздейді және соған ... ... ... ... Причины правонарушений. М., 1979.
2. В.Н.Кудрявцев. Закон, поступок, ответственность.
3. Н.П.Дубинин, ... ... ... ... М., ... ... ... запрета. М., 1982.
5. Социальные отклонения. Введение в общую теорию. М., 1984.
6. ... ... - ... аспекты преступности
несовершеннолетних. М., 1981.
7. ... ... ... ... ... поведения. Кишинев, 1988.
8. Н.Ф.Кузнецова. Проблемы криминологической детерминации. М., ... ... ... ... ... Алма-Ата, 1984.
10. Б.Ж.Жунусов. Проблемы уголовной политики. Караганды, 2005.
11. ... ... Абай және адам ... ... ... ... ... сипаттары
Онша ауыр емес қылмыстар
Ауыр қылмыстар
Ауырлығы орташа қылмыстар
Аса ауыр қылмыстар

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Заңды жауапкершілік туралы3 бет
Заң жауапкершілігінің түсінігі және түрлері31 бет
Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік16 бет
Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік туралы ақпарат23 бет
Құқық бұзушылық туралы27 бет
Құқық бұзушылық. Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы28 бет
Құқық бұзушылықты сипаттайтын белгі-нышандар37 бет
Құқық бұзушылықтың мазмұны және себептері.10 бет
Құқықбұзушылық және заңды жауапкершлік27 бет
Құқықтық тәртіп туралы жалпы түсінік4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь