Қаржы және инфляция

Мазмұны

Кіріспе 3

1. Инфляция туралы ұғым 4

1.1. Инфляцияның табиғаты

1.2. Инфляцияның қаржымен өзара байланысы 5

1.3. Инфляция . салықтың ең жаман түрі 13


2. Банктер туралы жалпы ұғым 18

2.1. Ұлттық банк қызметі мен саясаты

2.2. Инфляциялық таргеттеу 19

3. Инфляция туралы түсініктер мен тарихи шолу 15

3.1. Капиталистік заманға дейінгі кризистер

3.2. Инфляцияға қарсы саясат шаралары 16

3.3. Гиперинфляция 21

Қорытынды 22

Қолданған әдебиеттер 23
КIРIСПЕ
Қаржы дегеніміз не – ол ең алдымен кез-келген тауарды сатып алу мақсатында адамның ой санасымен ойлап табылып, қолдан жасалған «ақша». Ал ақша болса осы тауардың құнын есептейтін құрал. Мысалға көне дәуірде тауар алмасу пайда болғанда, тайпалар арасында қиын сұрақ туды: қандай баға белгісінде бір тайпа айтарлық мал шаруашылығымен айналысатындар өзнен артып қалған ет өнімін, екінші бір тайпаға бидайға ауыстыра алады? Қанағаттандырарлық жауап табу қиынға соқты. Себебі барлығына ортақ тауар бағасын есептейтін эквивалент болмады. Сондықтан бр затты екінші затқа ауыстыру оңай да әрі пайдалы болды. Кейн тауар түрі көбейіп, оны ауыстыру да көбейе бастады. әр елде және үлкен экономикалық аймақтарда, жергілікті сауда орталықтарында баршаға ортақ эквиваленттер ең көп өтетін тауарларға басқа тауарларды ауыстырып отырды. Кейіннен дүние жүзіне ортақ белгіленген эквивалент пайда болды. Бұл ролге ең бірінші алтын келді. Осыдан кейін ақшаның шығуы бірқатар жеңілдктерге әкелді. Ақша бар жерде ақша инфляциясы да болуы ықтимал, ақшаның құнсыздануы мемлекетке көптеген шығындар алып келеді.
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды peттey механизмiнде де қаржы зор рөл атқарады. Қаржы - нарықтық қатынастардың құрамды бөлiгi және мемлекeттiк саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметгiк-экономикалық мәнін түciнe бiлудiң оның ic-әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдiстерi мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор.
Қоғамдық өнiмдi бөлумен және осының неriзiнде ақшалай қорланымдарды, табыстарды және қорларды жасаумең оларды ұлғаймалы удайы ондiрicтiң мaқcaтrapынa және қогамдық дамудың қажеттiлiктерiн қaнaгaттaндыpyғa пайдаланумен байланысты болатын экономикалық катынастар қаржы туралы ғылымның мән – мағынасы (предметі) болып табылады. Қаржы ресурстары мен макcaтты ақша корлары, олардың қалыптасуы, қозғалысы және пайдаланылуы қаржының обьектiсi, ал қоғамдык өмiрдiң ұйымдастырушысы peтіндeгi мемлекеттi қоса алғанда кызметтiң өндiрiстiк және өндiрiстiк емес сфсраларының сан алуан шаруашылық қоғамдық және басқа ұйымдары оның субьектiлерi болып табылады. Қаржы туралы ғылымда және қаржыны зерделеу кезiнде тауып бiлyдiң негiзгi әдiсi - материалистiк диалектикалық – тарихи әдіс қолданылады, ол нақты тарихи жагдайларды ескере отырып, қаржы қатынастары мен құбылыстарын олардың дамуы мен өзара байлaныcтылығы неriзiнде зерттеудi болжайды.
Қолданған әдебиеттер:

1. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі). – Алматы, 2002
2. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғылова А.Қ. Қаржы менеджменті. Оқу құралы. – Алматы, 1999
3. Бабич АМ., Павлов Л.Н. Финансы. Учебник. – Москва, 2001
4. Балабанов А.И., Балабанов И.Т. Финансы. Учебное пособие. – Петербург, 2000
5. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – Москва, 2000
6. Соколов О.В. Финансы, деньги, кредит. Учебник. – Москва, 2001
7. Политическая экономия. Учебник для высших учебных заведений. Медведева В.А. редакциясымен Москва, политиздат, 1988.
8. Макконнелл, Брю. Экономикс. Том 1. Москва, Республика, 1992.
9. А.Амосов. Инфляция и кризис: пути выхода.М.: Пресса,1992.
10. С.И.Лушин. Откуда взялась инфляция? Финансы N9, 1992.
11. Д.Воронин. Инфляция - худший из налогов.
12. В.Е.Маневич, В.Л.Перламутров. Об инфляционной политике. Финансы N8, 1993
13. Аманов У.Н. “ Коммерческие банки в условиях перехода к рыночной экономике”
14. Афанасьева Г.А. “ Рынок ценных бумаг”
15. Лесинский С.В. “ Финансовые фьючерсы и опционы”
16. Эдвин Дж. Долан, Колин Д. Кэмпбелл, Розмари Дж. Кэмпбелл
“Деньги, банковское дело и денежно кредитная политика”
17.Эдвин Дж. Долан, Дейвид Е. Линдсей “ Рынок: микроэкономическая модель”
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
Экономика және финанс кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: экономикалық процестерді моделдеу және ... және ... 3
1. ... ... ұғым 4
1. ... ... ... қаржымен өзара байланысы 5
1.3. Инфляция – салықтың ең жаман түрі ... ... ... ... ұғым ... ... банк ... мен саясаты
2.2. Инфляциялық таргеттеу ... ... ... ... мен тарихи шолу ... ... ... ... ... ... ... саясат шаралары ... ... ... әдебиеттер ... ... не – ол ең ... ... ... сатып алу
мақсатында адамның ой санасымен ойлап ... ... ... ... ... ... осы ... құнын есептейтін құрал. Мысалға көне дәуірде тауар
алмасу пайда болғанда, ... ... қиын ... ... қандай баға
белгісінде бір тайпа айтарлық мал ... ... ... ... ет ... екінші бір тайпаға ... ... ... ... табу ... ... ... барлығына ортақ тауар
бағасын есептейтін эквивалент болмады. Сондықтан бр затты ... ... оңай да әрі ... ... Кейн тауар түрі көбейіп, оны ауыстыру
да көбейе бастады. әр елде және ... ... ... ... ... ... ... эквиваленттер ең көп өтетін тауарларға
басқа тауарларды ауыстырып ... ... ... ... ... ... пайда болды. Бұл ролге ең бірінші алтын келді. Осыдан кейін
ақшаның шығуы бірқатар ... ... Ақша бар ... ақша ... ... ... ... құнсыздануы мемлекетке көптеген шығындар алып
келеді.
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан ... ... де ... зор рөл ... ... - нарықтық
қатынастардың құрамды ... және ... ... ... ... Бұл ... ... әлеуметгiк-экономикалық мәнін түciнe бiлудiң
оның ic-әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн ... ... ... ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық
және ұтымды пайдаланудың әдiстерi мен амалдарын көре бiлудiң маңызы ... ... ... және осының неriзiнде ақшалай қорланымдарды,
табыстарды және қорларды жасаумең ... ... ... ... және қогамдық дамудың қажеттiлiктерiн ... ... ... экономикалық катынастар қаржы ... мән – ... ... ... ... ... ресурстары мен
макcaтты ақша корлары, олардың қалыптасуы, қозғалысы және ... ... ал ... ... ұйымдастырушысы peтіндeгi
мемлекеттi қоса ... ... ... және ... ... сан ... шаруашылық қоғамдық және басқа ұйымдары ... ... ... ... туралы ғылымда және қаржыны зерделеу
кезiнде тауып бiлyдiң негiзгi әдiсi - материалистiк диалектикалық – ... ... ол ... тарихи жагдайларды ескере отырып, қаржы
қатынастары мен құбылыстарын ... ... мен ... ... зерттеудi болжайды.
1. Инфляция туралы ұғым
1.1. Инфляцияның табиғаты
Бугiнде ... ... өcyi ... ... сатып алу
жарамдығыгының құлырауымен ғана ... ... ... ... ... ... қолайсыз ахуалы мен де байланысты. Инфляңияға өндiрic ... ... әр ... ... ... ... ... карама –
қайшылықтары себепшi болады. Инфляңияның ауел бастағы себебi - ұлттық
шаруашылықтың ... ... ... мен ... сұраным мен ұсыным,
мемлекеттiң кipicтepi мен шығыстары, айналыстағы ақша массасы ... ... ... ... ... iшкi және сыртқы факторларын (себептерiн) ... ... Ішкi ... ... ... жатпайтын және ақшалай –
монетарлық ... ... ... ... ... – бұл шаруашылық
сәйкестiгiнiң бұзылуы, экономиканың ... ... ... инвестиңиялардың теңгерiмсiздiгi, алеуметтiк – саяси
сипаттағы ерекше жағдайлар және басқалары. Ақшалай ... ... ... ү ... ... ... ... өcyi, ақша
эмиссиясы, сондай - ақ несие жүйесiнiң кеңеюi, ақша ... ... ... несие құралдарының өcyi және басқалары жатады.
Дүниежузiлiк құрылымдық дағдарыстар (шикiзат, ... ... ... елдерге инфляңияны экспортқа шығаруға бағытталган
мемлекеттiк валюта саясаты, алтынды, валютаны жасырын ... ... ... ... ... ... көпфакторлы проңесс ретiнде инфляңия – бұл ақша ... ... ... болатын қоғамдық ұдайы өндiрiс дамуындағы
ақшалықтың көpiнici. ... ... ... ... ... қажет, өйткенi инфляңия құбылысы мынандай ... ... ... ... бiр ... ... мен ... колдану:
инфляңиялық сипаттағы шараларды ... ... ... ... бюджеттiң тапшыығын жабудың адiстерi:
мемлекеттiк берешектiң көлемi.
Нарықтық экономика кезiнде қаржы ... ... ... факторлар
арқылы айтарлықтай асер етеді (инфляңиялық тенденңияларды күшейте Tүceдi),
Бiрiншi фактор – мемлекет шығыстарының өcyi, бұл ерекше ... ... ... ... тікелей баға белгiлеуге әсер етедi.
Тауарлар мен ... ... ... ... ... құнсыздануы
бюджет шығтарының кебеюiне соқтырады, ал оның ... ең ... ... ... артта қалып қояды. Бұл сөзсiз болатын ұзақ, уақытқа
созылған тапшылыққа ұрындырады.
Екiншi ...... ... ... ... ... ... бөлiгi баға механизмi арқылы тұтынушыға ауысады және ... ... ... ... ... ...... ұзақ уақытты тапшылықтары (өндiрiстiк
емес шығындардың неғұрлым өcyiмeн байланысты).
Инфляңия каржы катынастарын да өзгерiстерге ұшыратады. ... ... мен ... ... өcyi ... ... өcyiн ... инфляңия қаржы ресурстарын құнсыздандырады және салық
түсiмдерiн арттырудың қажеттiгiн тудырады.
Үшiншiдең инфляңиялық проңесс мемлекеттiң берешегi ... ... ... ... ... ... мен инфляңия өзара тәуелдi болып келедi (1 сызба) қаржы
инфляңиялық проңестердiң тездеткiшi бола алатыны сияқты, инфляңия да қаржы
қатынастарына әсер ... ... ... және ... көтерiлуi
мемлекеттiң шынайы кipicтepiн төмендетуге, бюджеттiң шығыстарын кебейтудiң
қажеттiгiне, ... ... ... ... бюджет тапшылығынан
болатын мемлекеттiк борыштың өcyiнe ұрындырады. Инфляңияның ... ... ... ресурстарын құнсыздандырады, өйткенi салықтық кipicтep
мен қарыздар оларды ... ... ... ... бiр межелдемелерi
арқылы түседi, сондықтан мемлекеттiң алу сәтiнде олар ... ... ... берешектiң проблемасы шиеленicедi, өйткенi қарыздарды
тарту үшiн мемлекет өзiнiң бағалы қағаздарының табыстылығын несиелiк пайыз
деңгейiнен ... ... ... ... бұл мемлекеттiк борыштың атаулы
өcyiн тудырады.
Қаржы қатынастары мен инфляңиялық ... бiр ... ... бiрiн – бiрi ... толықтыра отырып, экономикалық жүйедегi келеңсiз
нетижелерге апарады. Меселең ... ... ... ... ақшалай табыстардың құнсыздануы, ұзақ ... ... ... ынтаның түcyi, ақшалай ... ... ... ... экономикалық байланыстардың
бұзылуы және т.б.
Темен инфляция немесе оның болмауы ұлттық ... ... ... ... ... ... ұқсас жағдайда
қаржы қатынастарының оң бағыттылығы инфляңия деңгейiн төмендетедi.
Инфляңияны бағалау және өлшеу үшiн ... ... ... - ... ... ... ... тауарлары мен қызметтердiң ("нарық
себетi") белгiлi бiр жиынтығының сатып алу бағасы мен ... ... ... ... ... ... жылдың индексiнiң қарқыны
былайша анықталады. Ағымдағы жылдың бағалары индексiнен өткен жылдың
бағалары ... ... ... жылдың бағалары индексiне бөлiнедi, сонан
соң жүзге көбейтiледi:
Қазақстанда тұтыну тауарларының бағасы мен ... ... ... жылға қарағанда былайша өсiп отырды (есе): 1990 - 1; 1992-
2,5; 1993- 30,6; 1994- 22,7; ... ... ... 1998- ... 1,18; 2000- 1,13.
1 сызба. Қаржы мен инфляңияның өзара іс әрекеті
Инфляңия қарқыны = Іб1 - Іб0
Іб0
Дүниежүзiлiк практикада егер инфляңияның ... ... жыл ... одан ... ... айына 50 пайыз немесе аптасына 11,5 пайыз құрса,
онда мұндай деңгей әcipeсе инфляңияға ... ... ... ... ... 1992 - 1995 жж. ... айтарлықтай асып түcтi. Инфляңиялық,
проңестiң ... ... және ... ... ... ... ... өcyiнiң қарқыны бойынша:
баяу - баға жылына 10 пайыз өскенде; бұл: кезде ... ... ... тәуекел болмайды;
өршiмелi - баға 100 пайыз шегiнде өскенде; ақшаның затталынуы өседi;
әciреuнфляңuя - баға ... ... ... баға мен ... алшактық ұлғая бастайды;
бағалар өcyiнің теңгерiмдiлiк дәрежесi бойынша:
теңдестiрiлген және теңдестiрiлмеген инфляuия;
теңдестiрiлген инфляңия ... ... ... ... ... ... ... теңдестiрiлмеген инфляuия кезiнде - олардың бiр-
бiрiне ара қатысы өнбойы өзгерiп отырады, оның үcтiнe әртурлi үйлесiмде;
болжаулық (болжап aйтyшылық) дәрежесiне ... ... және ... ... ... болу ... ... және экспортталынған;
сондай-ақ дамудың әркелкiлiriмен сипатталатын ... ... ... өзгерусiз қалғаң бiрақ тауар тапшылығы күшейген кездегi
тұқыртылған инфляңияны ажыратады.
Қаржы мен ... ... ... ... eкі muni бойынша
бақылап отыруға болады: сұраным инфляңиясы (тұтынушылар ... ... ... ... жағдайда ол заңи және жеке тұпғалардың ақша массасының
ecyiмeн ... ... ... және қызметтерге сұранымның өсуiнiң
салдары болып табылады.
Екiншi жағдайда кесiпорындардың еңбекке акы ... ... ... ... ... , тутынатын шикiзатқа,
материалдарға бағаның, кызметтер керсетуге (тасымалдауға, электр ... және т.т.) ... ecyiнe ... ... ... ... ... экономикалық емiрде инфляңияның бул турлерi
женеоларға iлеспелi салдарлар тығыз тоқайласады, езiн езара ... ... ... деп ... ... бул ... ... компоненттерi баға менеңбекке ақы телеудiң ecyi нәтижесiнде
шығындардың кебеюi шығарылатын өнім ... ... ... ... ... ... жене экономиканың шектес ... ... ... ecyiH талап етедi жене ... ... ... ... ... ... механизмi - басеке мен тиiмсiз касiпорындардың
банкроттығы жеткiлiксiз қалыптасқанда, ол өндiрiстiң жеке ... ... ... ... ... ... бәсеке жағдайында, мемлекет шығыстарын
немесе кредиттердi қысқарту жөнiндеri шаралармен туындайтын ... ... ... не ... көлемiн қысқартууа, не оның
шығындарын төмендетуге мәжбур болады. Макроэкономикалық деңгейде мұны мен
қатар не ... ... ... не ... ... ... ... компаниялар жағдайдың жақсаруына үмiттене отырып, рынокта
тура алуға тырысады және бағалар мен өндiрiс шығындарын ... ... ... ... ақымдағы әрекеті инфляцияның төмендеуіне мүмкіндік
жасайды.
Монополияландырылған экономикада бұл механизм әрекет ... ... ... ... ... шала ... ... жабдықты, саймандарды жеткізушілерді таңдай алмайды. Ол
жетуізушілер тарапынан белгіленген бағалармен келісуге мәжбүр болады және
жоғарылатылған ... ... ... ... кезегінде ары
қарай технологиялық өзгертіп жасау бойынша түпкі тұтынушыға – ... ... ... ... ... шығыстары мен кредиттерді шектеу
жөніндегі шаралар өндірістің құлдырауына жеткізеді.
Жалпы ... ... ... қатынастардың қарамa-
қайшылықтарынан, экономикадағы үйлесiмсiздiктер мен дағдарыстан, оның
өздiгiнен ... ... ... қоғамдық өндiрiстiң төмен
тиiмдiлiгiнен болады.
Инфляuия сыртқы экономикалық қызмет тарапынан араңдатылуы мyмкiн, ... ... және ... ... Бiрiншi жағдайда ол шетелдiк
валютаның шамадан тыс түciмiнeн және импорттық бaғaлардың ... ... ... валютаны коммерциялық 6анктер орталық ... ... ... ... ... сома алады; банк пасивтерi
артады, мұның өзi оларғa ... ... және ... ... ... бередi, ұлттық валютада номиландырылған ақша ауқымымың
кебейiп кeтyiнe қозғaу салады.
2 сызба. Инфляциялық шиыршық
және т.т.
Экспортталатын ... ... мен ... ... ... ... ... бұл тұтынушы-елдерде, соның iшiнде дамып келе
жатқан елдерде бaғaның ecyiнe ... ... ... ... ... ... пайдаланатын
монополиялардың қызметiне қозғау салады. ... ... олар ... ... несие капиталының қосымша ұсынымын
жасайды. Сөйтiп шетелдiк валютаның қосымша ауқымы айналысқа ... ... және ... ... арқылы ұлттық ақша айналысқа шығарылады.
Инфляцuяның көpiну ... - ... ... мен өнiмгe,
тауарларға және қызметгерге бағаның көтерiлyiнде тұлғаланатын оның сатып
алyға жарамдалығының тиiсiнше темендеуi.
Инфляцияның ... ... ... ... тұлғaланатын тауар
ауқымынан оқшауландырылған қозғалысты ... ... ... жұмыс icтey негiзi болып та6ылатын оның бұл ... оған ... ... ... ... қызмет көрсетуге ... ... ... мен ... сақтаудың құралы болуға мумкiндiк 6ередi.
Бiрақ ақшаның 6ұл ... ... ... ... ... оның саны ... ... тұратын құнның натуралдық заттай компонентгерiнiң сейкестігі
жағдайында ... ... ... мұндай тәуелдiлiк айырбас теңдеyi арқылы
көрiнедi:
Р х Q = М х ... сол жақ ... ... өнім ... ал оң жағы ақша ... ... ... ақшаның санын (М - ақша массасы, V - ... ... ... да бар: ... валюта баraмдарының көтсрiлуi және
тиісiнше, ұлтrык валюта бағамының төмeндeyi, ... ... ... ... бағaсынын көтерiлyi (алтынның бұл санын ... ... ... белriлерiнiң санымен салыстырғанда).
Ұлттық өндiрiстiң артуы жағдайында ұдайы өндiрiс ... ... ... ... ... үшiн ... саны үйлесiмдi
өcyi тиiс, өндiрiс төмендегсн кезде ақшаның артық санын ... ... ... ... соңғы шарт бiрқатар себептср бойынша ылғи
орындала бермейдi, бұл ... ... ... өміp ... де ... табылады.
Қазiргi мемлекет қаржы қаражатының, бiрақ өзiнiң неriзгi бөлiriнде
тауар айналысымен байланысты емес едеуiр көлемiн керек ... сан ... ... Бұл халықтың аз қамсыздандырылған топтарын әлеуметтiк
қолдау ... ... ... - ... Maқcaтrық, бiлiмге,
басқаpyғa, қорrанысқа, жұмсалатын шығыстар. ... ... ... шыrыстардың көбеюi оның өздiгiнiң дамуына жәрдемдесyi мүмкiн өйткенi
тауарлардың кебеюiн және ұлттық өндiрiстiң ecyiн ынталандыра ... ... ... ... ... ... телем қабiлетi бар сұранымды
тyrызады.
Туралаушы экономикада мұндай ... ... ушiн ... ... мен ... ... алу ... жұмылдырылуы мумкін
бос ақшалары сияқты салықтық тусiмдердiң жетiспеушiлiri ... ... ... бұл шығыстарды жабудың бiрден-бiр кезi қосымша ақша ... ... ... емес ... ... ... қатар мемлекет
дағдарыс жағдайында көпшiлiк қолды тауарларғa салыстармалы төмен баrаларды
қолдау қажеттілігінен залалды ... ... ... ... ... ... ... қолдап отырады. Бұл қолдау не ... тура ... ... не зияндарды өтеуге берiлeтiн жәрдем
қаржыларда, не мұндай субъектiлердi жеңiлдiкпен ... ... ... ... ... көрiнедi; сондай-ақ бұл шаруашылық
жургiзушi субъектiлерге берiлетiн кредиттерге кепiлдiк берiлyi ... ... ... ... қаржы ресурстарының алынғaн көлемi
түрiнде экономикаға қажеттi қайтарым әкелмейтiн қосымша ақшалай қуат беру
болады.
Инфляция өндiрiстiк сфераға, ... ... ... ... ... қызметке қаyiптi әсер eтeдi.
Инфляцияның класикалық көзi – мемлектгiк бюджет тапшылығы қазақстан
үшiн де ... ... ... ... қайталама факторы болып
табылады, өйткенi ол шығындардың инфляциясынан және ... ... ... ... ... ... ... Қазакстанның
егемендiгi жағдайында да сақталып отыр: ол 1991 ... ... ... ... ... 1995-17,4%, 1996-15.4%, 1997-17,7%, 1998-
18%, 1999-14,3%, 2000-9,8%, 2001-6,4% қурайды. 2002 жылы республикалық
бюджеттiң тапшылығы 4.7 миллиард ... ... 0,12%) ... 2003 жылы
ол 53,4 миллиард теңгенi немесе ЖIӨ-ге 1,2% құрады
Инфляциянық дамуына инфляциялық нәтиженi тудырған жаңа ... ... ... 28% қосылған құнғa салынатын ... ... және ... ... ... ... өнімнің өзiндiк құнына
қосылатын қаражаттар аударымдарын экономиканы жаңғырту қорына ... ... қор), ... ... ... ... ... аудару, елеуметтiк сақтандыруға аударылатын аударымдарды ... ... ... және ... ... ... жүргiзу мүмкiндiгiн
туғызды.
Инфляцияның дамуының қосымша факторы пайдаланылатын кредиттер бойынша
пайыздарды жатқызудың ... ... ... ... үшiн ... ... бұл өнiмнiң өзiндiк кұнының, оның iзiн шала баганың да ecyiнe
соқтырады.
Айтылган ... ... ... - ... инфляциясын
арандатушы факторларға жатады.
Бағалардың артуы жағдайында хaлықтың. әcipece жеке ... ... ... ... дәмегйліктерінің өсуін инфляцияның даму
факторы деп есептеуге болады.
1.3. Инфляция – ең жаман ... ... – бұл ... бір ... ... мемлекет ештеңемен қамтамасыз
етілмеген қағаз ақша шығарып, ұлттық валютада ақша қорларын жеке ... ... ... ... ... әдебиетте «инфляциялық
салық» деген термин қолданылады, бұл ... ... ... ең ... ... ... ... аз немесе есептелген жеке ... ... ... жұмысшылар, барлық жалдамалы еңбек
тұлғалары) қиын тиеді.
Қазнаның қайнар көзін толтыра алмауы ... және ... ... ... ... рыноктан займдар, мемлекет меншігін сату, және т.б.) тез өсіп
бара жатқан ... ... жаба ... Осы ... ... бір
түрі ретінде инфляцияны соңғы шара ретінде қолдана отырып, бюджеттің
дефицитке ұшырауына жол ... ... ... ... артып кетуі,
мемлекеттік бюджетте тесіктің пайда болуы, бос ақшаның масштабты эмиссиясы,
бағаның тез өсуі – ... ... ... кезінде, революцияда, басқа да
социалды – ... және ... ... ... көрініс
береді.
2. Банктер туралы жалпы ұғым
2.1. Ұлттық банк қызметі мен ... ... ... ... ... ... тұрактылығын
қамтамасыз ету ақша-кредит саясатындағы мүлдем жаңа айқындама ... ... ... ... және ... ... көшумен
уйлеседi. Инфляциялық таргеттеу қағидаларына дайындық және оған кешу ақша
базасы бойынша мақсатты керсеткiштерден ... бас ... ... ... мақсатты көрсеткiштерге көшудi болжайды. Соңғы жылдары
формалды мақсатты инфляциялық көрсеткiштердi белгiлеуге негiзделген ... ... ... ... елдерде ғaнa емес, рыноктық экономикасы
қалыптасып келе жатқан елдерде де кeңiнeн ... ... ... ... ... ақша-кредит саясатына деген ceнiмдi
арттырады. ... ... ... ... ... өтпелi
экономикасы бар елдер қатарының өcyi осы ... ... ... ... ... ... ... Финляндия, Жаңа Зеландия, ... ... ... ... ... ... ... қатар,
рыноктық экономикасы қалыптасып келе жатқан ... ... де: ... ... ... Польша, Оңтүстiк Африка Республикасы ... ... ... ... таргеттеудiң түрлi түрлендiрулерi
болaды.
Ұлттық банк рыноктық мөлшерлемелердi репо ... ... ... ... тұру ... ... ... көздейдi. Сонымен
бiрге инфляциялық таргеттеу тeтiгiнiн мынадай түpi болады. Улттық банк репо
мелшерлемесi мен оның ... ... енiн ... отырып банктiк
резервтер мен банкаралық пайыздық мөлшерлемелер apacындағы белгiлi бiр
балансқа қол жеткiзедi. Банкаралық ... өз ... ... ... бойынша банктiк мелшерлемелерге ықпал етедi. сонымен қатар
банктiк етiмдiлiктi, яrни инфляцияны да айкындайды. ... ... ... құралдар ашық рынок операциялары болады. Ашық рынок
операцияларына iшкi рыноктан мемлекеттiк ... ... оның ... ... алу ... ... оперauияларымен) сатып алу және сату
кiредi. Репо ... ... мен ... ... болып табылады. Мемлекеттiк бюджет орнықты болғанда,
макроэкономикалық тұрақтылық және ... ... ... орталық
банктiң тауелсiздiri, ақпараттың ашықтығы жағдайларында инфляциялық
таргеттеу ... ... ... ... ... Казақстанда осы
алгышарттардың бәрi бар.
2.2. Инфляциялық таргеттеу
Казiргi уақытта инфляuиялык таргеттеудi еңгiзуге дайындык шеңберiнде
мынадай шаралар кабылданды. ... банк 2000 ... ... ақша-кредит
саясатын жоспарлayдың уш жылдык деңгейiн белгіледi. 2004 ... ... ... ... ... - "базалык инфляция" индексi
колданыла отырып белгiленедi. Бұл ... ... емес ... ... ... ... ... және инфляциялық
процестердiң негiзгi ypдicтepiн кepceтeдi. 2004 жылдың қаңтарынан бастап
ұлттык банктiң ... ... ... ... және ... тапшылығын қаржыландыруға тиым салу мiндетi заңмен бекiтiлдi, бұл
инфляциялык таргеттеу енгiзудiң кажеттi шарттарының бiрi болып табылады.
Елiмiздiң ... банк ... ... ... ... күшейтетiн
нормативтiкқұқыктық актiлер әзiрленiп жатыр. Тұрақты ... ... ... белгiлеу мүмкiндiгi қарастырылуда. 2002 жылдың
қазан айынан бастап Халыкаралық валюта қоры ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық ... ... ... ... ... көшуге қажеттi база жасау, үшiн ... ... ... мынадай ipi проблемаларды шешу мiндетi тұр:
ашық рынок операцияларын кең ауқымды көлемде ... көшу ... ... ... ... ... ұлғайту;
бағалы кағаздардың кайталама рыногын дамыту;
трансмиссиялық тетіктің үлгісін яғни репо ... ... ... ... ... ... жасайтын үлгiнi әзiрлеу;
инфляциялық таркеттеудегі пайдалана отырып, ... ... іске ... және ... ... туралы түсініктер мен тарихи шолу
3.1. Капиталистік заманға дейінгі кризистер
Капиталистік заманға ... ... ... ... ... ... ... қазнаны соғыстарға байланысты әскер бағуға, мемлекеттік аппарат
және басқару тұлғаларына ... ... жыл бойы ... өнім шықпауы
Осы кризистер мемлекет бюджетінің дефициттілігінен және ... ... ... ... ... ... көптеген
бірінші және екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан елдерді дүрілдетті.
Тауарлар, капиталдар, еңбек рыноктары құрылғаннан ... ... ... және ...... даму ... оқтын-оқтын
үзіле бастады. Бұның бәрі ұдайы өндіріс пен салалар аралық пропорциялардың
бұзылуына байланысты болады.
3.2. Инфляцияға қарсы ... ... ... ... ... және ... қарама
қайшылықтарды асқындырып жіберетіндіктен мемлекет инфляцияны жою және
айналасын тұрақтандыруға арналған ... ... ... ... ... ic – қимылының eкi нұсқасы болады:
1) бейiмделу саясатын жүргiзу немесе инфляцияға бейiмделу;
бұл кезде табыстарды, ... ... ... индекстеу жөнiңде шаралар қолданылады;
компаниялар мен фирмалар қысқа ... ... ... жеке
тұлғaлар табыстың қосымша көздерiн iздестiредi және т.с.с.
2) инфляцияны темендету немесе басу жөнiңде uнфляцuяға
қарсы шаралардың кешенiн жүргiзу.
Инфляцияны жою жөнiндегi ... ... ... ... eтyiнiң
өңдiрiстiк – экономикалық, құқықтық институционалдық, моралдык –
адамгершiлiк ... ар ... ... ... ... ... ... шешушiсi базалық өңдiрiстiк – экономикалық сфера болып табылады.
Сұраным инфляциясын жоюға ақша және фискалдық саясатты пайдаланудың
бiршама катардағы ... ... ... ... ... саясат - инфляциямен куреске бағытталған экономиканы
мемлекеттiк реттеу жөнiндегi шаралар кешенi. Мұндай саясаттың eкi негiзгi
жолы белгiленген дефляциялық саясат және ... ... ...... ... ... несие үшiн
пайыздық мөлшерлемелердi арттыру, салық ауыртпалығын күшейту, акша массасын
шектеу ... ... және ... ... ... ақша сұранымын
реттеудi қарастырады. Бұл саясат экономиканың өcyiн тежейдi.
Кipicтep саясаты – бағаға және жалақыға оларды ... ... ... өсу ... ... жолымен параллелді бақылау жүргізуді қажет етеді.
Оны жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ақшалай ұсынымды шектеудің әртүрлі әдістерін
кірістіреді:
Орталық банктің нақты ақша эмиссиясын қысқарту арқылы айналыстағы ... ... ... ... ... ... және оларға қол жететіндігін азайту
мақсатында орталықтандырылған кредиттер үшін қайта қаржыландырудың ... ... ... қысу және ... ... кредит
экспансиясын шектеуге жету үшін Орталық банктің коммерциялық ... ... ... ... Орталық банктің кредиттерін тікелей қысқарту.
Инфляцияға қарсы фискалдық саясат салықтарды көбейту, мемлекеттің
шығыстарын қысқарту және осының негізінде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жағдайында екі өзара байланысты, ... ... ... ... ... ... ... жету және тапшылығын
жою үшін оның кірістерінің деңгейін көтеру кереқ
Екіншіден, экономиканың бастапқы буындарында - ... пен ... ... ... ... қажет.
Инфляцияға қарсы салық саясаты жанама салық салуды қысқартуда болып
отыр. Жанама ... ... ... ... өйткенi олар бағаны
өсiредi, сұранымды ... ... ... ic - ... ... өндiрiске олардың қысымы болып табылады, бұл ұсынымды шектейдi.
Үшiншiден, едауiр салық ауыртпалығы, ... ... ... ... ... ... ... өзi салықтан жалтарынуғa әкеп соқтырады.
Сондықтан инфляция ... ... ... ... ... ... ауыртпалық түсiрмейтiн қарапайым және ceнiмдi
салық жүйесi тayipipeк болады. Бұл ... ... ... ... ... пен ... құнына қарай мөлшерлемелердi жiктеудiң жоғары
дарежесi бар мүлiк ... сай ... ... қысқарту бұл процестi бюджет сферасына да,
мемлекеттің шаруашылық журriзyшi субьектiлерiне қатысты материалдық ендiрiс
сферасына да таратуды қажет ... Бұл ... ... ойда ... жөн, ... инфляцияғa қарсы шаралар инфляцияның eкiншi құрамдас бөлiгiне –
шығындар немесе өндірушiлер ... ... ... ... ... ... ... қaрастырылатын болады. Бұл жөнiнде инфляцияның eкi
түpi мен қарсы әpeкeттiң кешендi ... ... ... ... ... және жерriлiктi деңгейлердiң бюджет шығыстары
жайында басты бaғыт барлық ... ... ... ... ... барынша
қысқарту болып табылады. Әлбетте, зейнеткерлердi, оқушыларды, тiркелген
кipicтepi бар қызметкерлердi қорғау жөнiндеri өмiршендiк ... ... ... eтiлyi ... ... ... мыналар арқылы жіктеуге болады:
а) тура адiстермен – шектеумен (рестрикциялармен), яғни ... ... ... ... органдардың өкiмi негiзiнде қол жеткен
деңгеймен салыстырғанда оларды мәжбурлеу арқылы;
ә) ... ...... ... ... ... ... берiлген жалпы мелшерiне сайкес ... ... бар ... денгейiн бақылаумен;
в) мемлекеттiк бюджет тапшылығының денгейiн шектеумең кез келген
жағдайда шығыстарды қысқарту дамудың көптеген ... ... ... тез ... ... әр-түрлi лайықты жобалардан, шаралардан бас
тартуды және ... ... ... инфляцияның екiншi типiн-шығындардың
(өңдiрушiлер ... ... ... ... жою ... ... ... болып келедi:
1) жалақыны көбейту;
2) ұйымдық сипаттағы себептер бойынша шаруашылық
механизмiнiң бузылуына байланысты еңбек өнiмiнiң төмендеуi;
3) ... және ... ... ... ... ... қарай олар өндiрiстiң бастапқы өнiмдерiне бағаны көтередi.
Өңдiрiс ... ... ... ... жою ... проблемалардың бiрнеше күрделi 6локтарын шешудi қажет етедi.
Инфляцияны темендету ... ... ... ... ... ... орталық 6уыны ретiңдегi ... ... ... ... Өз кезегiнде ол мына өзара ... ... ... өнiмлiлiгiнiң үәждемелiк ынталандырмаларын, оның
тиiмдi ... ... ... ... шешу, басымдық
ретiндегі өндiрiстiк еңбек қызметiн қалпына ... ... ... ... оның ... арасында тiкелей байланыс болатын жекеше өндiрiстiк
секторды дамыту негізiнде қол жетедi.
Сауда – ... ... ... ... ... ... ету қажет. өндiрiстiк сфераның дамуын көтермелеуге салыктардың
жеңiлдiк ... ... ... ... және ... ... ... мелшерлемелермен, ұдайы өндiрiс, еңбекке ақы төлеу
қорларына даму үшiн ... ... ... ... және т.с.с. жетуге болады, қажеттi жағдайда өндiрiстiк сектор
қызмeтiнiң басым түрлерiн қаржыландыру жолымен ... ... ... ... шығy ... ... ... қажеттi элемент
нарықтық бәсеке механизмi мен меншiктiң барлық нысандарының ... ... ... жауапкершiлiгi механизмiн жасау
болып табылады; аталған ... ... мына ... ... төмендeyi – багалардың төмендеуi – өндiрiстiң өcyi есебiнен
таза ... ... ...... кебеюi сұраныстың
канағаттандырылуы.
Бәсеке механизмiн жасау монополияға қарсы шараларды ... ... ... ... ...... қызметiндегi
олардың теңдiгiн заңнамалық түрде қамтамасыз етумен байланысты болады.
Инфляцияға ықпал етудiң ең түбегейлi құралы экономиканы мемлекеттiк
реттеу шеңберiнде ... ... ... қою ... ... Баға ... ... ауқымдарын ... ... ... саясат
бағдарламаларында айқындалады және ... ... ... ... ... ... қорғаудың қажеттiлiктерiне қарай түрленiп
отырады. Базалық технологиялық шекте – ... ... ... бастапқы
өнiмдердi өндiруде бағаны peттeyдi жургiзудiң маңызы зор. Тап ... ... ... ... өнiмi бағасының бүкiл пирамидасының негiзiне
қойылады.
Жалақыны реттеу бастапқы (қол ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады, өйткенi номиналды жалақы
мөлшерлемелерiнiң еңбек өнiмдiлiгi өcyiнің қарқынына тең өciмi ... ... ... емес болып табылады.
Сыртқы экономикалық қызметтi қамтып көpceтeтін төлем ... ... ... ... oның ... ... болады.
Бiрiншi кезекте бұл тауарлар мен қызметтердiң, яғни экспорттық – импорттық
операциялардың қозғалысымен байланысты болатын aғымдaғы операциялар ... ... ... ... ... ... ... қысқартуға жалпы импортталатын
тауарлар мен қызметтерге iшкi сұранымды отандық ... мен ... ... ... ... ... қарағанда экспорттық
өндірістің икемдiлiгiн apттыpy есебiнен жету ... ... ... ... ... белгiлеу саясатын жургiзу, инфляциялық серпiлiс
кезеңiнде сауда және валюталық шектеулердiң ... ... және ... ... ... ... ... қатынастарды ырықтандыру
арқылы жетедi.
Инфляцияны басқаруды жақсарту және инфляцияға ... ... бiрi ... ... ... ... ... үлкен маңыз
берiледi.
3.3. Гиперинфляция
Кейбір экономисттердің қорқатыны ол – біркелкі ... ... ... көтеріп, кейін өсе бара қатал гиперинфляцияға ... бұл өсу ... ... ... және ... бастылық мөлшерін
қиратады. Себебі бағаның ақырын ... ылғи да өсе ... ... мен кәсіпорындар оның өсіп жалғасуына дайындалады. Сондықтан,
ұсталмаған ... мен ... ... құнсызданбауы үшін, яғни
күтілген бағаның ... ... ... ... ... ... келеді. Кәсіпорындар да осылай істейді, олар ... ... ала ... ... ... диктовкасы бағаларға қысымды
ұлғайта береді де ... ... ... ... Өмір ... сайын жұмысшылар номиналды жалақысын өсіруді сұрайды. Жалақы
мен бағаның көтерілуі бірін-бірі қоректендіре ... ... ... ... көмектеседі.
Қиратушы гиперинфляцияның қайта бөлу зардаптардан басқа ... да ... ... ... ... ... емес
спекулятивтік кәсіпке күш салуға бағытталады. Кәсіпорындарға болашақ баға
көтерілуін болжай отырып ... және ... өнім ... ... ... Шикізат және дайын өнім көлемінің сұранымының келіспеушілігі
инфляциялық ... ... әкеп ... өнім өндірушілер мен ... ... ... ... капиталдарын инвестициялық тауарларға
салудың орнына бағалы өндірістік емес материалдарға – ... және ... ... ... ... ... және т.б. ... жағдайларда, бағаның тез және біркелкі емес көтерілген кезде,
дұрыс экономикалық қарым-қатынастар бұзылады. Кәсіпорын иелері тауарларға
қандай баға қойарын ... ... ... тез ... ... ақша ... нақты тауарлар алғысы келеді. Кредиторлар өздерінің
қарыз адамдарынан ... ақша ... үшін ... Ақша ... нақта
құндылығын жоғалтып, ауыстыру құралы мен ... ... ... ... ... ... және ... – политикалық
ретсіздікті тездетеді.
Қорытынды
Қорыта келе айтарым ... ... ... оқу ... ... ... базасы болып табылатын экономикалық теорияның (саясиэкономияның)
негiздерiне сүйенедi. Ол тayap-ақша қатынастары, қаржы ресурстарының басты
көзi болып табылатын ұлттық ... ... және ... ... ... ... ... неriзделедi.
Инфляция өндiрiстiк сфераға, халықтың көптеген жiгiнiң материалдық
жағдайына, ... ... ... әсер ... теориялық курс болып табылатын және экономикалық тендер
жүйесiнде басты орындардың бiрiн ... ... ... ... қатынастарының ерекшелiктерi, шаруашылық және ... ... аса ... бiрi ... ... ... бәрін жинақтай келе шығаратын түйін ол қаржы бар жерде
инфляцияның болуы ешкімге ... ... ... ... ... экономикаға өтуі ақшаның мағынасын толықтай өзгертті. ... ... те ... ... осы ақша шаруашылықтың қиыншылықтары
теориялық зерттеулерде және ... ... ... ... практикалық
шараларында негізгі болады.Инфляциялық процесстердің анализдерінің қымбат
бағасына ... көп ... ... факторлар дұрыс ақша политикасын
құруға қиындықтар туғызады.
Біздің және басқа мемлекеттердің нарықтық ... ... ... өсуін, инфляциялық факторлардың қарқынды өсуіне әкеліп
соғатынын көрсетеді.
Қолданған әдебиеттер:
1. Салық және ... ... ... да міндетті төлемдер туралы
(Салық кодексі). – ... ... ... Р.Ә., ... А.Қ. ... ... Оқу ...
Алматы, 1999
3. Бабич АМ., Павлов Л.Н. ... ...... ... ... А.И., Балабанов И.Т. Финансы. Учебное пособие. – Петербург,
2000
5. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – Москва, ... ... О.В. ... ... кредит. Учебник. – Москва, 2001
7. Политическая экономия. Учебник для ... ... ... В.А. ... Москва, политиздат, 1988.
8. Макконнелл, Брю. Экономикс. Том 1. ... ... ... ... ... и ... пути ... Пресса,1992.
10. С.И.Лушин. Откуда взялась инфляция? Финансы N9, 1992.
11. Д.Воронин. Инфляция - ... из ... ... В.Л.Перламутров. Об инфляционной политике.
Финансы N8, ... ... У.Н. “ ... банки в условиях ... к ... ... Г.А. “ ... ценных бумаг”
15. Лесинский С.В. “ Финансовые фьючерсы и ... ... Дж. ... ... Д. ... ... Дж. ... банковское дело и денежно кредитная политика”
17.Эдвин Дж. Долан, Дейвид Е. Линдсей “ ... ... емес ... ... тыс ... ... ... болуы
Мемлекеттік бюджет тапшылығы
Мемлекеттік бюджет тапшылығын ақша эмиссиясымен жабу
Мемлекет кірістерінің көбею
Мемлекеттік ... ... ... ... құнсыздануы
Өндіріс шығындарының өсуі
Кредит үшін пайыздық мөлшерлемелердің көбеюі
Салықтық түсімдердің жетімсіздігі
Ү
Й
Л
Е
С
І
МС
І
ЗД
І
Л
І
К
* 100
Өндірістік құрал жабдықтардың ... ... ... ... ... ... қызметтер көрсетудің
бағасы
Жалақы
Өндіріс факторларының бастапқы жай қүйі

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы. Филлипс қисығы25 бет
Жұмыссыздық, инфляция18 бет
Инфляция9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь